Skip to main content

Full text of "Corpus scriptorum historiae byzantinae. Editio emendatior et copiosior. consilio B.G. Niebuhrii"

See other formats


HANDBOUND 
AT THE 



UNIVERSITY OF 
TORONTO PRESS 



V^ # f V 



'^^ONSTANTINI 

PORPHYROGENITI 

IMPERATORIS 

DE CERIMONIIS 

AULAE BYZANTINAE 

L IBRI DU O 

GR AE CE ET LATINE 

E RECENSIONE 

10. lAC. REISKII 

CUM EIUSDEM COMMENTARIIS INTEGRIS. 



VOLUMEN 1. 



<r 



^JrCl. 




BONNAE 
IMPENSIS ED. WEBERI 

M D C C C X X I X. 



REGIAE SCIENTIARUM ET LITTERARUM 



ACADEMIAE HAUNIENSI 



B. G. NIEBUHRIUS. 



Q. 



uam secutus rationem f^obis potissimum, "viri 
clarissimi, inscribendam esse statuerim hanc Bjr- 
zantini corporis partem, id paucis eocponi, f^obis- 
que,. nisi admodum JriUor , probari poterit. Socie- 
tates eruditae, ad culturam incrementaque doctrinae 
institutae, in civitate litterata, quae cuique nationi 
propria est, Senatus locum tenere mihi videntur, 
quem vel peregrinis adire liceat^ ut, quoties opus 
sit , ad auocilium ferendum hortentur , pro benejiciis 
acceptis gratias agant, egregie facta coUaudent. 
Atque hoc quidem si vel cuivis peregrino facere 
licet , quanto id magis a Kobis , viri clarissimi, 
mihi concedi oportet, qui nascendi iure, munerum- 
que in re pubUca cum civium plausu oUm gestorum 
memoria, fretus , popuhirem vestrum meferre nun- 



quam desinam , quem denique Vos collegii vestri 
honore dignum esse censuistis ? lam primum autem 
in limine operis quod Reiskiani commentarii parte 
inedita ornabitur, praedicanda mihi est memoria 
SuHMii. Qui quum sapienter intelligeret quam 
pretiosae essent schedae viri summi, quem plerique 
eius aevi homines eruditi superbe atque imperite 
despiciebant , eas , munifice a vif^ua redemtas, 
hibliothecae suae paravit, litterarumque commodo 
servavit: servavit dico: etenim in tanta quae sub- 
secuta est tempestate atque rerum conversione , 
nisi vir ille ceteris dissimilis fuisset, labores Reiskii 
aut interiissent plane, aut fortasse^ vili, si fieri 
posset, pretio coempti, Dibdino alkjuo ugente, in 
Lucullorum bibliothecas detrusi essent, unde negant 
redire quicquam quod semel sepuleris istis illatum 
sit. Male sit vobis , malae tenebrae OjcH Nunc 
autem plane contraria ratione evenit , ut post ali- 
quot annos cum reliquis copiis Suhmianis in bibli- 
othecam Regiam Hauniensem migrarent ; huiusmodi 
divitiis ornari dignissimam; quippe quae splendore 
codicum praesertim qui ad litteras graecas orien- 



talesque pertinent ceteris per septentrionis regiones 
positis praefidget fere omnibus. lam "vero quum 
talis sit, peregrini quoque pariter cum civibus 
liberrimo ad eius thesauros gaudent aditu : "veruni" 
tamen vestrates, quae maiorum fortuna et sapientia 
bibliothecis intulit, gnaviter eruunt ipsi, publicaeque 
luci atque utilitati tradunt. Hinc praeclaram in 
Germania atque in universwn apud cunctos bonae 
doctrinae aestimatores aequos et peritos sibi lau- 
dem peperit O. D. Blochius^ qui, prolatis 
Herodiani Galenique libris, inter illos censetur 
qui reductis peculiari saeculi nostri felicitate in 
vitam libris veterum, communes extiterunt philch- 
logorum benefactores : non minus insignis acumine 
ingenii doctrinaeque praestantia, dum depravatam 
unici codicis scriptionem emendat. Eum igitur per 
litteras gdii , simulac de edendis Reiskianis cogi^ 
tationem susceperam, idque eo magis quod, propter 
tot annorum absentiam, parum gnarus mutationum 
quae interea accidissent, nescio quomodo mihi 
persuaseram adscriptum esse Regiae bibliothecae 
Virum clarissimum. Respondit ille comiter alque 



amice, pro more ingenii; meque^ non esse provin- 
ciam suam quam autumaham , edocult , commendavit 
autem ad perjicienda quae cuperem, Salomoni- 
DEM, Qui lahorem haud cunctanter susceptum 
quam sedulo, quam accurate executus sit, quam 
strenue enisus ut, suhlatis mendis plurimis quae 
festinanti Reiskio adhaeserant , limatius ipso arche- 
tjpo prodiret quod mihi comparahat exemplum, 
quot eruditionis in universo negotio ediderit do- 
cumenta, longum foret enarrare; silere de iuvenis 
egregii meritis, nefas. Reiskiani lihri usum liher- 
rimum, ut is tam accurate posset transcrihi, con^ 
cessit Werlauffius y V. cl: cui rationes meas 
dignas videri quas adiuvet, et laetor, et inprimis 
mihi honorijicum esse duco; eumque fogo, ut gra- 
tias quam amplissimas sihi agi sinat; meque de 
tali moderatore gratulantem hihliothecae , quam 
njetere amore amplector , aequis aurihus audiat. 
Vos autem , viri clarissimi, valete , favoremque 
quo me ornastis, servate mihi perpetuum. 



PRAEFATIO. 



]l)c Constantino Porphyrogenito Imperatore , de libris quibiis ordo 
aulae Byzantinae dcclaratur, qui ad illum auctorem referuntur, eo- 
rumque codice Lipsiensi , plene luculcnlerque a Leichio Reiskioque 
expositum est : nos brcvitcr explicabimus, haec editio quibusnam 
dotibus illi praestet quae et princcps fuit, et hactenus unica. Hanc 
a Leichio coeptam, immaturaque eius morte abruptam a Reiskio 
ad finem tomi secundi perductam, tertium voluntate bibliopolae qui 
rei familiaris iacturam augcri nolebat omissum esse, notissima res 
est Leichius, pravo consiiio usus, ita confisus est apographo pcr Drau- 
dium confecto, ut yix inspiccret codicem cuius praesentis copia 
erat, editionem certe unice ad illud typis exscriberet. Sed Reiskius, 
suscepta opcris cura , nihil antiquius esse duxit coUatione codicis, 
unde quam plurimis locis focdissimos errores correxit ; incisa integra, 
propter 6fj.oioxO.iVTa praesertim^ omissa, restituit: quae omnia ia 
commentario accurate indicavit, in priore parte quae iam e prelo 
exierat cmendare non licebat. Ego a Classcno meo impetravi ut 
vitiosa emendarct , manca supplcrct , quae ex prave graecis ma e 
versa esscnt , corrigeret; omnia ex mente Reiskii : cuius rei et labor 
fuit non exiguus, et fructus sane amplus. In scquentibus quae 
Reiskius ipse accuravit , nihil mutare placuit, quamquam ille,quum 
portenta scribendi , qualia in codice extant, manifestosque errores , 
rclinqueret, sibi ipsi , meaeque consuetudini contrarius fuerit. Scd 
nolebam festinatius agere, quod facere dcbuisscm, otio dcstitutus; 
itaque incommodum , quod levias mihi videretur, elegi. Quum vcro 
concedimusnon csse omni numero absolutam recensionem Reiskii, com- 
mcntarii laudibus nihil sane detrahitur, quo ille res obscurissimas 
extraque communem cognitionem positas ita explicavit ut Lessingius, 
etiam in his litteris sapientissimus iudex, ;,admiraudum essc opus , 



X PRAEFATIO. 

ct luculentissimis huius generis aequiparantlum," prommtiarit. Hu- 
ius commcntarii partem posteriorem , quae Appemlicem libri primi , 
secundumquc integrum persequitur, post annum LXXV, e schedis 
Reiskii , in volumine huius partis secundo ereptam oblivioni in lu- 
cem proferam; idque mihi potissimum contigisse, propter paternam 
amicitiam , pietatemquc qua inde a pueritia memoriam viri uuici 
sancte colere assuetus sum, vehementer laetor. Fateor sane multis 
locis nonnisi inchoata esse , limae servata, quam scriptor adhibuis- 
fietj.nisi bibliopola eum dcstituisset; verum id nitori potius quam 
pretio operis obest. 

Codicem ipsum, ut inspici posset ubi opus foret, Lipsia trans- 
missum esse, Blumneri, v, cl., humanitati , litterarumque amori, et, 
nisi me coniectura decipit, araicitiae patrocinioque Hermanni debeo. 

Indices , ad eorura iustar qui Agathiae subiecti sunt , conGci 
vellem; verura hactenus inveni nullum cui vires ad rem bene exe- 
quendamcum otio coniunctaesuppetercnt: novi, qui optime couCcerct, 
sed 'Uim a nobilioribus studiis avocare noio. Quod si spes de re 
quam cordi habeo prorsus abiicienda est, eos certe dabo quos Rei- 
fikius editioni suae destinaverat: quae vero ille ex Georgio Hamar- 
tolo, atque aliunde, ad exaequandam potissimum tertii voluminis 
molcm, subiungere in animo habebat, omittere, ut inutilia, decrevi. 

Scio ego , libros Constantinianos de cerimoniis, quos inscriptio 
ipsa circa nugas versari prodit , a plurimis contemni plane ac deri- 
dcri : neque negabo maiorem prioris libri partem ita esse compara- 
tam ut ingenuo homini nauseam movcat. Sed vel iu his quisquiiiis 
insunt nihilominus res ad historiae cognitioncm minirae inutiles : 
tum vero ilia praesertira in sequentibus quae ex. Petro Patricio , 
partim omisso eius nomine, hausta sunt, non solum utilitatem ha- 
bent eximiam, sed elegantiam quoque; neque fere alii huius cor- 
poris libro praestantia ccdunt. Dclitescit iu iis, ut rem exemplo 
coramonstrera, Lconis Augusti edictum, quod per annos paulo minus 
LXXX indc protrahere neglexerunt qui augendac collectioni reli- 
quiarum iuris Ante - lustinianei operam dederunt. 

Scr. Bonuae a. d. V. Id. Mart, MDCCCXXIX. 



EDITIONIS LIPSIENSIS DEDIGATIO. 



SERENISSIMO 

PRINCIPI AC DOMINO 

D O M I N O 

FRIDERICO CHRISTIANO 

REGIO POLONIAE ET MAGM DUCATCS LIXHUAJSTAE 

PRINCIPI 

BUCI SAX05IAE niLIAE CLIVIAE MOXXnJM A>'GRIAE ET WESTPHALIAE 

ELECTORATUS SAXONICI PRINCIPI HEREDI 
LANDGRAVIO THURINGIAE MARCHIONI 

MISNIAE ET SUPERIORIS ISFERIOaiSQUE 

LUSATIAE 

COMITI PRI5CIPALI nEKNEBEHGICO 

COMITI MARCAE R A V EIT S BERG AE 

BARBYAE ET HAXOVIAE 

DYWASTAE IN RAVENSTEi:^ C E^T. 

DOMINO SUO CLEMENTISSIMO. 



SERENISSIME PRINCEPS REGIE 
DOMINE CLEMENTISSIME. 

Kfuod REGIAE CELSITUDINI TVAE demississimo animi cultu 
ojferre sustineo eximium Constantini , Caesaris litteratis- 
simi , Opus , iam fratris defuncti pietas consecrare JVAE 
in nieliores scientias benignissimae indoli constituerat. Ne- 
que profecto potest tam insigne Augustalis doctrinae moni- 
mentum digniore in loco collocari, quam apud TEj, SERE- 
mssiME PRINCEPS REGIE , Cuius Aulam iam dudum Firtus 



XII EDITIONIS LIPSIENSIS DEDICATIO. 

omnis ac chorus Musarum y velut sanctissimum suum sacra- 
rium^ coluere, Gaudent in primis Lipsienses Camenae 
exoptatissima felicitate , ut j quum tanta eas clefiientia fo- 
veaSj earumque adeo coetibus interesse haud dedigneris , 
TE, una cum SERENISSIMA CONWGE , tamquam tutelares 
Genios , venerentur. Et me quoque iuvat solvere fraterna 
votaj simulque meam erga TE summam animi religionem 
documento hoc publico projileri. Deus Opt. Max. regnum 
AUGVSTISSIMI PJRENTIS porro esse auspicatissimum iubeatj 
servetque REGIAE CELSITUDINI TUAE illam egregiam men- 
tem in litterarum ac publicae salutis uberrima commoda ac 
diutissime sospitem TE Jlorentemque praestet! Haec ad- 
siduis precibus optat 



REGIAE CELSITUDINI TUAE 



devotissimus et obsequentissimus 
Christianus Andreas Leich. 



< 



10. I A C. R E I S K I I 
PRAEFATIONES. 



A D T O M U M P R I M U M. 

^uum ea, de quibns admonerl futurum huius hbri lectorcm Etl.L. I 
fas est, tot sint numero et enarl-atu tam ampla, ut una, mo- 
dica certe futura , dissertatione comprehendi nequeant , ahae- 
que praeterea vetent rationes omnia , quae in promptu sunt , 
simul effundere : visum est operara partiri , et hoc quidem 
loco tantum de fatis huius , quod nunc prodit, operis Con- 
stantiniani , item de iUius argiimento , titulo et auctore dis- 
serere ; alteri autem vohimini mox secuturo rehqua reservare, 
de quibus expositionem praefatio lectori debet. 

^. I. De fatis huius operis. Opus tam scitum et utile, 
atque hoc est, potuisse per. tot saecula scriptorum Graecorum 
Latinorumque , quotquot ab eius natalibus inde claruerunt, 
omnium notitiam effugere , profecto mirura est , praesertim 
in acri illa , qua superius saeculum fervebat , indagatione 
chartarum ad Bjzantinam historiam pertinentivun. Primus 
autem Zacharias Conradus Uffe:^bachius, Rei pubhcae Fran- 
cofurtanae ad Moenum qviondam Scabinus et Consularis , h- 
brum hunc in famam misit ,• eius notitiam edendo , quae ex 
Celeber. Fabricii Bibliothec. Graec. Tomo VI. inferius a 
nostris operis repetetur. Ex Uffenbachii possessione pervenit 
in Bibhothecam Ampl. Senatus urbis nostrae , quae optimis 
hbris instructa eruditis nostratibus magno usui est. Ita factura, 
ut Amphssimus Mascovitjs , eius praefectus , lo, Hekr. Lei- 
CHnrsi , nuper in Academia nostra clegantiorum htterarum 



XIV 10. lAC. REISKII 

Professorem clarissimum , qul eam a prima adolescentia fre- 

quentare consueverat, ad edendum opus hactenus ineditum 

excitaret. lam antea id idem molitus fuerat lo. HEifEic. Maius, 

in Academia Giessana quondam Graecae et Orientalium lin- 

guarum Professor. Testatur in Catalogo , quem confecit , 

codicum manuscriptorum bihliothecae UJfenbachianae j se 

Jibri Imius latinam interpretationem confecisse, certamque edi- 

tionis spem facit. At ea quidem cum ipsius obitu decollavit, 

neque, quo devenerit eius interpretatio, constat. Specimen cius, 

unde aestimari queat , habetur in modo laudato catalogo , et 

apud Fabricium. Omine igitur aliquanto auspicatiore editio- 

nem operis desideratissimi suscepit clar. Lricnius , vir Graece 

Latineque doctissimus , et in omni vetere novaque histoiia 

versatissimus, et primam quidem eius spem faciebat anno i^45 

in libello cle Diptychis veterum pag, lo sgq. ubi totum ca- 

put quadragesimum secundi libri utroque sermone vulgavit ; 

ipsam vero editionem ordiebatur biennio post. Ab eo inde 

E(l.L-ntempore processit impressio variis intcrcepta impedimentis , 

donec tandem superioris anni ineuntc aestate doctissimum 

editorem, vita longiore diguissimum, et egi'egia promittentem, 

acuti morbi vis in aetatis flore tolleret. Pervenerant tum 

temporis typographi usque ad paginam huius editionis 216. 

Devohita deinceps ex magnorum virorum de meis profectibus 

benigno iudicio editionis absolvendae cura ad rae fuit. Quae 

igitur ea, qua dixi, pagina posteriora sunt, excusa fuerunt sub 

meis oculis, et excudentur porro, faventcDco, quae supersunt. 

§. 2. De argumento libri. S\ quis hoc saeculo , et 

paene dixerim unquam , in lucem editus fuit cognoscendae 

Augustae Romanae Byzantinaeque historiae utilis liber, est sane 

hic. Neque immerito in eius desiderium exarserunt eruditi , 

ex quo argumentum et pretium intellexere. Et sane , si quis 

secum reputet, hunc librum de cerimoniis aulae Byzantinae 

exponere , recolatque animo , quot et quam diversa in aulis 

summorum principum usu veniant , et id quoque tandem in- 

telhgat , aulam Byzantinam , qualis certe Porphyrogennetorum 

tempore erat, umbram veteris Augustae Pvomanae fuisse : fa- 

cilc ille affirmanti credat, neque sacrum esse, neque profanum, 

historiae veteris argumentum , qiiod hic liber non attingat , 



PRAEFATI0NE5. XV 

non illustret. Si qiiem rituum ecclesiastieorum stndlnm oapit, 
cognoscat hinc , qualis fuerit ecclesiae Graecae facies decimo 
post N. C. saeculo , quae legendorum Patriarcharum ratio , 
qualis eorum cum suis Imperatoribus consuetudo, quae Grae- 
carum ecclesiarum partes et stnictura , quae instituta cele- 
hrandi divini cultus , qui eius ministri , quis ordo festomra 
dienim , quae sacrae procossiones , quas , quibus diebus , ad 
aedes monasteriave celebriora. Rcrum autem civilium con- 
templatio si quem magis delectat, vastus illi se campus hic 
pandit spectatu dignus pariter atque iucundus. Creantur Au- 
gusti , celebrant nuptias , susceptosqiie recens hberos curant 
sacro lavacro in ecclcsia expiari ; confenmt dignitates , ad 
siiburbana palatia rusticatum , vindemiatum , item ad horrea 
publica, annonam conditara spcctatum, procedunt ; excipiunt, 
aliter quotidianas proccrum salutationes , ahter statas solen- 
niores ; perorant in silentiis , spectant Circensem insaniam , 
audiunt factionum acclamationes et flagitationes, pracmia dant 
aurigis victoribus , missilia spargunt , p}-rrhichas et ludos 
Gothicos spectant , vota , brumalia , natalcs ortus imperiique 
et connubii sui celebrant , divinas epulas exhibent , eunt in 
bellura , agunt in castris , redeunt in urbem triumphantes , 
\ ictasque calcant regura cerviccs ; stipendia railitibus erogant, 
instruunt et expediunt classes , admittunt legatos exteronim 
principum , suos ipsi ablegant , pompam et luxum omnem 
suiun exphcant , egcstate passlm transmicante , tandem abeunt 
ad plures, et in monumenta sua inferuntiu*. Perarabules hoc 
ipso libro duce illa eorum sepulcralla raonumenta , et lustres 
cuiuscunque umam cum inscriptis nominibus , in quibus aH- 
qiia sunt, quae fmstra in DrcAXcn Familiis Bvzantinls quac- 
ras. Peneti-es quoque hoc eodem duce in ipsa pretlosomm 
et insignlum orlentalls impcrli condltoria , arcasquc vestlarias 
et aliam supellectilem excutlas. Mehus Iiic , quam usquam 
alibi , procemm tam palatlnorum , quam mlhtariura , item 
magistratuura urbanormn allonimque mlnonun ordines vi- 
deas, longlsqxie in porticibus excubantcs numerosos varlosque Ed.L. ITI 
greges sacri corporls custodlae deputatos. Mitto cetera , 
quum e superius dlctis abunde constet , eam esse rcram hoc 
in opere exposltarum varietatem , lcporcm atque dignitatem , 



XYI 10. lAC. REISKII 

ut liominum doctorum studia in se conversura ea et exercitura 
sint. Lni placebit, ni fallor, vestiariam rem, alii numariam, 
alii domus augustae ollicia liinc illustrare. Quamvis enim ea, 
quae Lconis et Constantini nostri tempore in usu erant , a 
superioribus Theodosii et lustiniani temporibus tantum ab- 
ludant , quantum secuta Comnenorum et Palaeologorum ex- 
tremaque Byzantini regni aelas ab aetate nostrorum Porphy- 
rogennetorum abludit, quod constat Codinum cum hoc opere 
conferenti ; possunt tamen illa vetusta florentis Romani im- 
perii tempora et Byzantina primordia ex hoc opcre multo 
magis , qxiam hoc opus ex Codino , illustrari. Erunt porro , 
qui ex indiculis rogarum , seu annuorum stipendiorum officiis 
palatinls ceterisque debitorura , item ex indicuhs impensorum 
in expeditiones aUquot maritimas contra Saracenos Cretenses 
susceptas, aestimabunt cum mihtares imperii Byzantini, quale 
tunc erat , terrestres maritimasque copias , tum pecuniarias 
quoque , institutaque comparatione Graecorum centenariorum 
et hbrarum auri cum nostrate pecunia, invenient, qua Byzan- 
tinorum regum et nostratium opulentia differat. Erunt ahi , 
qui singularia quaedam disputationum capita hinc decerpent ; 
e. c, quahs fuerit ludorum Circensium apud Byzantinos con- 
.stitutio , res admodum obscura; et, quae non minus est, qua- 
lis fuerit pars , vel comitatus , Augustarum Byzantii ; unctine 
fuerint ilh Imperatores ad Latinorum exemplum ; quousque 
sermo Latinus in aula CPtana obtinuerit, et illae .orationes a 
recens nuncupatis Imperatoribus e tribunali circove ad mi- 
lites dictae, quae nostrae editionis a pag. 209 inde leguntur, 
fuerintnc Graecis iisdem verbis recitatae , an potius Latine 
primitus dictatae, deinde vero a Petro Magistro in Graecum 
sermonem conversae ; quod mihi quidem probabile tit. Est 
ea , quam dixi , pars insignis , eamque edendo videor mihi 
particulam operis desideratissimi , sed dudvim pro deperdito 
habiti, edidisse. Constantinum nostrum colhgendis et in cer- 
tos tltulos digerendis scitis atque memorabihbus veterum lo- 
cis dihgentem operam impendisse, nemo nescit. Erant ohm 
iih tituh numero quinquaglnta tres. Ad nos autem non 
pervenere , nisi titulus vigesimus septimus de legationibus 
integer , opera Fulvu Ursiki et Davidis Hoeschelii ; et tituh 



PRAEFATIONES. XVII 

qulnquagesimi, cuius inscriptlo est de indolis probitate atque 
pravitate , seu de viilutibus et vitiis , particula , beneficio 
PEiREScn et Henrici Valesii. Rcliqui tot numero tiluli gian- 
dis , sed et utilissirai , operis creduntur iactura irrepai-abili 
periisse. Quid si vero contendam me cum hoc , quod nunc 
edo, volumine primum laudati operis titulum , si non inte- 
grum , at saltim magnam eius partem in manus doctorum 
hominum tradere ? Egit ille olim nSQi (iuaO.etov dvayooev- 
asag , de Imperatorum regumque renuntiatione , ut e Fa- 
BRicii Bibl. Graec, Tom. VI. pag. ^g-z constat. Atqui vo- 
luminis huius capita XCI et sequentia , a pag. 258 usque ad 
pag. 25i non tantum in universum cerimonias distincte tradunt, 
quibus prima CPleos aetate Imperatores ibi solebant nuncu-Ed. L.IV 
pari , scd et in specie Leonis magni , Leonis minoris , Ana- 
stasii Dicori , lustini scnioris et lustiniani magni renunciatio- 
nes tam luculenter exsequuntur, ut nihil desiderari queat, lu- 
cemque praeclaram illi historiarum parti accendant. Ego qui- 
dem non crcdo , usquam antiquorum monumentorum locum 
exstare , qui ritus nuncupandorum Augustorum , veteres 
nempe illos mereque Romanos , aecpie splendide exponat , 
atque particula nostri opcris , de qua milii sermo nunc est. 
Antiquitatem eius spirant omnia , orationes ad fortissimos 
exercitus , Augustatica promissa , militum atque populorura 
acclamationes. Quae qui cum scriptoribus liistoriac augustae 
vulgo sic dictis comparet , non potei'it is absque voUiptate 
imaginem veteris Romae in nova contemplari. Quidquid 
tandem fuerit de coniectura mea , sive particula ea , de qua 
loquor , olim ad titulum primum ingentis illius et celebratae 
Bibliothecae , ut ita dicam , Constantinianae , aut , si malis , 
Pentecontateuchi , pertinuerit , sixe ininus ; ego quldem non 
dubito , eara decerptara fuisse ex alio quodam vetusto insigni 
libro , cuius iacturam studiosi antiquarum rerum aegerrime 
ferunt ; scihcet ex Petri Magistri , viri illustrissimi , sacro- 
rum officiorum apud lustinianum Magnum magistri , et ad 
Gothorum in Itaha reges , et ad Cosroem Persarum quoque 
deinceps legati , librls , quos Suidas laudat nSQi noXtTiXfjg 
xaraaruGS(og , de constitutione civilis gubernationis. Saepius 
viri meminit Paocopius , meminit quoque Cassiodori-s. Ncaue 
Constantinus Porphjrr, Vol. I. «» 



XVIII 10. lAC. REISKII 

ignotum eius noraen est in liistoria Byzaiitina, ex titulo Ex- 
cerptorum Constantinianorum de legationiljus , cuius superius 
mentionem iniiciebam. Exstant in eo titulo quaedam eius 
fragmenta , nuUum tamen luliani aetate posterius. At in 
nostro codice cap. LXXXVII. Lib. I. pag. 229 non tantuni 
Tbeudae , Gothici in Hispania regis , ad lustinianum lcgatio 
velut in transitu memoratur , sed ibidem quoque ex profcsso 
memorabilis Ahthemii ad Leonem magnum legatio exponitur, 
qua Imperator occidentis laureatas suas imagines atque litteras 
orientaU mittebat. In universum ea omnia , quae a pag. 225 
cap. LXXXIV. usque ad pag. 25 1 cap. XCVI. lcguntur, item 
caput libri I. ultimum , et forte quoque alia phira, puto 
Petri Magistri esse , ex eo , qucm dixi , deperdito hbro nsQi 
xaTaaruascai; decerpta. Promittit vox xaraaTaatg constitulio 
non tantum praecepta sapienter administrandae reipublicae , 
sed etiam rituum , quibus civiha negotia peraguntur , expo- 
sitionem : adeoque pertinet ad veteres hbros Tacticos , seu 
cerimoniales, de quibus in commentai'iis agemus. Promiltit 
idem quoque dignitas , quam Petrus gessit , magistri sacro- 
rum officiorum , ad cuius officium atque dispositionem etiam 
cerimoniarius pei'tinebat. Enitet itaque in hoc primo huius 
opei'is vohimine grande hoc Petri Magistri fragmentum, ve- 
lut gemmula. At in secundo , quod fkvente Deo quantocyus 
expediam , inter alia praeclara enitebit prohxus et insignis 
liber ahcuius Philothei , Protospatharii et Artoclinae regii , 
quo non tantum divinarum epularum ordinem plene distin- 
cteque, ut nil supra, persequitur, sed etiam, quod argumento 
illi cohaeret , dignitatum tam palatinarura, quam mihtarium, 
Ed.L.Vet urbanarum quoque , a summis ad iraas , nomina et prae- 
sidendi iura , itera quae sint axiomata , seu dignitates , quae 
officia , quibus cura brabeis , vel insignibus , conferantur, nec 
non quo quaeque ordine et quibus diebus ad sacrara raensam ad- 
vocetur , assideat et illinc rursus emittatur , recenset. Habet 
praeterea utrumque volumen alia monuraenta , e quibus Du- 
cANGii Faraihae Byzantinae augeri , Constantinopohs Christia- 
na corrigi , Byzantinorum quorundam historicorum hiatus 
expleri , et chronologica quaedara raoraenta recte constitui 
possunt. Quo pertinent nai'rationes de Theophili et Basilii 



PRAEFATIONES. XIX 

Macedonis triumphis , in appendice libri primi ; item de ex- 
peditione Himerii adversus Cretenses Saracenos sub Leone 
Sapiente dicto ; porro de legatione Roraani Lecapeni ad Hu- 
gonem Italiae regem, muneribusque illi cum Protospathario 
Paschalio in eum f-nem missis , ut rebelles Longobardos Lan- 
dulfura , Athenulphura , fratres , et aliud fi-atrum par , Gai- 
mariura et Gaiferiura, illos Capuae et Beneventi , hos Salemi 
regulos, in ordinem cogeret. Nitet quoque in pnmo hoc vo- 
lumine cap. XCVI. pag. 253 edita sollicita illa et velut diaria 
narratio seditionis , per quam A. C. 965 post obitum Roma- 
ni iunioris in urbe regia obortam , Nicephorus Phocas impe- 
rio potitus est. Quara rera , utut Cedrexus quoque haud 
perfunctorie narraverit, ad horainis tamen, a quo caput illud 
nonagesiraum sextum profectura est, diligentiam, peritiam atque 
fidem non accedit. Patet, scriptorem rebus, quura gererentur, 
interfuisse. Qui orientalera historiara amant, reperient in se- 
cundo volumine memoratura aliquem Ddemicura , Emirum 
Amidae , hominem et oratorera Abu Chamdani ad Constan- 
tinum nostrum raissum. Qui Abu Charadan (sic enira pro 
raore illorum temporura , quaravis non satis recte , pro Ibn 
Chamdan appellatiu' ) fueritne Naseroddaulah , an eius frater 
Saifoddaulah, arabo potentes per Syriara atque Mesopotamiam 
principes , et in historia orientali celebres , in commentariis 
inquirara. Ne leviora illa coraraemorem , in secundo libro , 
alias inter inscriptiones litterarum a Byzantinis ad alios reges 
terraruraque dominos missarura , haberi quoque inscriptio- 
nes htterarum , vel aurearura bullarum , ut appellabant , ad 
Protosymbulum Agarenorura , qui est Bagdadicus Chalifah, 
item ad Indiae dominura ; ( quae inscriptio raihi quidem 
perquam mira accidit : non enim video , quid rei By- 
zantinis imperatoribus , nostro certe Constantino , cum In- 
diae rege , id est Arabiae felicis , ut ego equidem existimo , 
coraraune fuerit : ) comparent ibidem loci litterarum inscriptio- 
nes ad regulos obscuros Iberiae, Albaniae, et Abasgiae ; unde 
ad geographicam notitiam tractus versus Scytliiara Asiaticam 
vergentis accessio fiat. Memoranlur quoque principes aliquot 
Bulgarici , quos in omne historia hactenus frusti*a requisivi. 
Quaero pariter adhucdum , quinara fuerint , et a quo ad no- 



XX 10. lAC. REISKII 

stnim Constantinum legati illi Hispani , qnorum altero libro 
mentio fit. Ea quoque particula scita est , quae quo comi- 
tatu celebris illa Russorum Archontissa seu Ducissa , Elga , 
vel Olga , ut alii appellant , CPlin venerit , enarrat , et qui- 
Li!.L. Vlbus honoribus clonisque eam et comitatura Augusti nostri af- 
fecerint , quo in conclavi Constantinus et Romanus filius , 
quo rursus Helena Augusta et eius nurus eam exceperint , 
et ad colloquium , aut et ad epulas , et quibus diebus , ad- 
miserint, quando coram Augustis stare, quando considere ius- 
serint. Quid denique afferam urbis Constantinopolitanae si- 
tum et faciem , vel ut appellant , topographiam , qualis ea 
aetate erat , in multis rectius ex hoc hbro percipi , quam e 
DrcATJGii CPli Christiana, praeclaro alias et utilissimo libro 
viri doctissimi et in historia medii aevi , Byzantina pracci- 
pue , exercitatissimi 5 at ilh taraen libro nonnulla , quae ab- 
esse maHs , adhaeserunt , quomm de cetero veniam aequus 
quisque viro de his litteris meritissiiuo facile faciat. Eo per- 
tinet , ut id obiter attingam , quod palatium Magnaurae , in 
quo legati excipi et audii'i solebant , in extrema urbis parte 
occidentale posuerit , (jiium magni palatii ad Stenum siti , in 
quo ordinarie Imperatores habitabant, pars esset. In eo quo- 
que ratio Bandurium fugit , quod celebrem illam Auream sic 
dictam portara in mediis moenibus urbi ex parte terrestri 
.vel occidcntali praetentis collocat. Ea vero ad sinum Pro- 
pontidis sic erat posita , ut navibus ad eam appelli posset. 
Alia praetereo, quae gratiam et favorem huic operi conciliare 
queant, quum satis et abunde mihi de lioc argTimento dixisse 
videar , et quae praeterea huic operi insunt scitu digna , ne- 
queant , ubi integrum prodiei-it , eruditorum oculos failere. 

§. 5. De inscriptione. huius libri. Titulum , de ce- 
rimoniis aulae Byzantinae , praefixit huic operi clar. Lei- 
CHius, ad exemplum Maii et Fabricii. Alius conspicitur in- 
volucro coriaceo membranarum nostrarum impressus ; nempe 
de regalibus institutionibus. Auctor eius ille est, quisquis 
is fuerit , qui membranas ea veste amiciri iussit , in qua ad- 
huc cubant. Coniicitur is fuisse Matthias Corvinus , illu- 
strissimvis Rex Hungariae , qui membranas nostras olim in 
celebre illa sua Budense bibliotheca ideo fertur habuisse, quod 



PRAEFATIONES. XXI 

in utraque involucri tabula insignia regni Hungarici et Bo- 
hemici conspiciuntur. Adhuc alius denique tituhis ordine 
temporum primus, est hic Graecus, ab ipso Constantino, aut, 
si quis maht, a hbrario profectus, ^vvrayua, rt xui ^aau.tiov 
OTiovd/jg ovrmg u^iop noir^jiiu , compHatum aut congestunt 
opus, vere dignuni regiis curis. Utrumque quidem vere at- 
que recte. Comportatum enim est e variis auctoribus , et 
digestum eo modo, quo lapides in acervo. Fuit quoque By- 
zantinorum regum non minima cura , pompam et cerimonias 
aulae suae ad formam hoc hbro traditam conformare ; quod 
ex LviTPRAJfDi historia patet. Is enim, praesul Latinus, non 
exiguonira spirituiun , quum videret , clericos apud Graecos 
laicis non praeferri, sibique locum in epulis imperialibus non 
tantum infra Graeculos, ut appellat, patricios, sed etiam in- 
fi*a ipsos Bulgaros assignari ; (id autem ex huius libri edicto , 
neque aliter , fieri debebat ; ) tantaiu cxardebat in iram at- 
que indignationem , ut non solura de sacra mcnsa surgens 
abiret, sed etiam in libello, quo ad herum , Ottonem L, Im- 
peratorem Saxonicum , suae legationis successus perscripsit , 
Aicephorum Phocara totamque Graeciam coloribus invidiam Ed.L.'- ii 
cientibus denigraret. Recte igltur eatenus quidem congruit 
Graecus ille titulus huic operi. At eo merito displiceat, quod 
argumentum libri sui , quale sit , non edat. Non tamen ab- 
ludit ab ingenio istorum temporura , et maxime nostri Con- 
stantini , qui morem videtur amasse, libris suis ignorabilia et 
incongrua nomina imponendi. Pracstanti ilh, quam siipra lau- 
davi, coUectioni, aut Bibliothecae, vel Pentecontateucho, qnod- 
nam quaeso poterat inscribi nomen ineptius . quam quod ab 
auctore inscriptum fuit, xequ/Micodiig vno&£0£ig. Quod sive 
brevia argumenta, sive argumenta in certos titulos digesta^ 
iuterpreteris non magis ex eo intelligas , nisi aliimde noris ^ 
quale fuerit collectionis argumentura et finis , quara alius h- 
bri , cui auctor titulura Adversariorum aut Collectancariira 
praefigere voluerit. Similis est alter ille titulus , quera Con- 
stantinus operi suo , quod a nobis de administrando impe- 
rio citari solet, ad Romanum filium scripto , praeposuit , (ft- 
'konopr^fia exercitatio. Vid. BAJfDrR. initio notarura ad istum 
libnun , Tom. II, ^ntiqu. Imp. Orient. 



XXII 10. lAC. REISKII 

§. 4« J^e auctore libri. Fuit hoc opus hactenus , ex 

fide membranarum nostrarum, illi Constantino Poi-j)hyrogenne- 

to , Leonis Sapientis filio , Basihi Macedonis nepoti , tribu- 

tum, cuius inter doctos purpuratos raagna laus et celebre 

nomen est, et cui aha quoque ingenii industriaeve monumenta, 

ut, praeter modo laudatura gerainura opus, liber de themati- 

bus, ahus de vita Basihi , itera de iraagine Edessena hbellus , 

iraputantur. ^ Ego vero , quum in hoc nostro , ut inscribitur, 

Syntagmate invenirem haud pauca , eius , quem dixi, Con- 

etantini excessu posteriora, non margini assuta, sed ab eadera 

manu , quae cetera orania exaravit, uno continuo filo intexta: 

coepi de auctore fideque inscriptionis, et vulgaris faraae ambi- 

gere. Sunt autem illae characteristicae temporum notae hae 

praecipuae. In illo capite, quod monumenta sepulcralia Im- 

peratorum CPtanorum percenset , (est id libri secundi^ quadra- 

gesiraura secundum) occurrit illius ipsius Constantini , quera 

hceat doctrinae gratia Sapientem ad patris Leonis exemplum 

appellare, urna cum hoc elogio : AuQva^, av w un6y.£iruL Ai- 

cov — avv Tw vlw KiovaravTivo) ^ var^QOV xsXtvrrjauvrL^ rro 

IIoQ(pvQoy£vvi]r(p , Urna j in qua iacet Leo - - cum filio 

Constantino Porphyrogenncto , qui deinceps mortuus (id est 

longo tempore post posltum patri monumentura vita defiinctus et 

in patemum turaulum illatus) fuit. Aliquot inteiuectis versi- 

bus mernoratur Basilii , vulgo Bulgaroctoni dicti, monumen- 

tura, qui fillus Romani iunioris, nepos supra dicti Constantini 

Sapientis, anno post avi obitum sexagesimo quinto vivis exces- 

sit. Tandem quocpie capite sexto et nonagesimo primi libri, 

seu quinto et centesimo, secundum membranarum computura, 

narratur, qiiid A. C. 965 a mense Martio usque ad Augustum 

in illo interregno contigerit, quod Romani iunioris excessum, 

et Nicephori Phocac tyrannidera intercedit , et qua hic eara 

ratione invaserit. Haec anno post Sapientis Constantini exces- 

Ed.LVnisum quaiio contigerunt. Palam igitur est, haec ab illo scribi 

ct in Syntagma suum inferri non potuisse. Quid ergo statu- 

cndum? Unum superest aut alterum statuere: sive iuniorem 

Constantinura Porphyrogennetum, Romani filium, SapientisCon- 

fitantini nepotem , operis nostri auctorem esse, cui ademtum 

librarius pcr en'orera avo tribucrit: aut esse quidcm eius Con- 



PRAEFATIONES. XXIII 

stanfini , cirius in titulo perhibetvu- ; at expertum interpolakk- 
rem ; sive nepos eius Constantinus ille fiierit, sive alius quis- 
cunque. Specie neuti-a caret sententia ; milii tamen rectius vi- 
deor fdcere, si posteriori calculum meumaddam, quamsipriori. 
Isti quidem sententiae, quae iuniorem Constantinum, Basi- 
lii Bulgaroctoni fratrem, opei'i huic inscribit , et secundum 
quam deberet illo exaratum fuisse trienmo, quo solus ille Con- 
stantinus post fratris fata regnavit, id est ab A. C. lOiS usq ue 
ad 1 028 , favet lioc maxime, qnod iunior Constantinus cuni 
avo non de solius huius operis, sed aliorum quoque possessio- 
ne contendat. Non desunt eorundem librorum exempla, quos 
alii librarii avo, aiii nepoti triljuunt, etiamsi nepos ab ignavia 
et dissoluta vita in historia Byzantina male audiat. Ita libel- 
lus de iraagine Edessena, cpiem Combefisivs in Manipulo an^ 
tiquitatum CPtanarum pag. ^5 sqq. sub nomine Senioris, aut 
Sapientis, Constantini edidit , non tantum Lipomanni coniectu- 
ra iuniori tribviit, sed etiam codex aliquis bibliothecae Ilegiae 
Taurinensis , ut e nuper edito Catalogo codicum msetorum 
eiusdem bibliothecae /7^. 3o5 a didici. SimiliterTacticoruift, 
a Meursio in Collectione opusculorum Constantinianorum, sub 
avi nomine proditorum , vindicias disceptant aviis et nepos. 
CodexVindobonensis, et ex eo descriptus Palatinus, quem typis 
excu5um reddidit IVIeursius , tribuunt avo; Veronensis autcm 
et Augustanus nepoti. Neutri recte. Neque enim huius, ne- 
qne illius est , sed eius est Constantini Porphyrogenneti , qui 
fiiit filius BasLIii Macedonis, frater Leonis Sapientis natu ma- 
ior, adeoqiie patruus eius Constantini , cui Tactica illa post 
Meursium vulgo imputantur. Clare id liquet, si qnis locum, 
qui pag. 27 edit. Mcurs. lin. 20 prostat , cum pagina noslri 
huius operis 287 comparet. Leguntur eo, quo dixi, loco haec 
ver]>a: tovto yuQ y.ai ^/nhsQog naxrjQ xai ^aatlivg eTfOif^oav, 
0T£ xaru rsQfiaviy.iag - STa^siSsvoajiisv. Nam et id quoque 
fecit pater noster idemque Imperator^ quum adversus Gcr- 
maniciam moveremus. Neque Leo, neque Constantinus , eius 
filius, neqw; Romanus , neqvie Constantinus eius filius , expe- 
ditionem ad^crsus Germaniciam inierunt, sed Basilius Macedo 
fecit A. C 8^0). Hunc patrem suum appellat , qui ea scri- 
psit. Fuit is ergo (^onstantinus Porphyrogennetus , qui antc 



XXIV 10. lAC. REISKII 

patrem obiit. Idem appellat eundem imperatorem suum; 
qno gigniflcat Basilium , quo tempore ista verba exarabantur , 
adbuc in vivis et in summa rerum potestate fuisse. Significat 
quoque se ipsum illi expeditioni interfuisse. Perhibent idera 
de Constantino, Basibi fllio, non tantum Cedrekus et Symeok 
Magister , sed etiam Appendix nostri huius operis, loco quem 
paullo ante indicabam. Quum itaque Constantinus ilie altei*o 
post istam expeditionera anno fato suo concesserit, necesse est, 
Etl. L. IX Tactica illa fiiisse intra annos Chr. 8^8 et 879 scripta, quo 
tempore auctoris frater, Leo sapiens, Constantini sapientis pater, 
nondum nxorem duxisset , viglnti sex ferme annis ante, quara 
ille Constantinus in luccm ederetur , cui vulgo tnbuuntur. 
At quid ais de loco? (repugnet aliquis), qui in fine illo- 
rum ipsoi^ximmet Taclicorum , non eo qui olim fixit , sed qui 
hodie in mutila editione Meursiana est , pag. 52, in quo rae- 
moratur ahquis Nicepliorus , quem , qui ea scripsit , appellat 
ducein suum, et a se missum in Syriam ingentibus ait cla- 
dibus Saracenos affecisse, In neminem id cadere potest 
quam in iUum ipsum, cuius in supcx'ioribus meminimus, Nice- 
phorum Phocam , qui olim dux , scu domesticus scholarum , 
Constantini sapientis , et fihi , Romani , deinde post huius ex- 
cessum orientale rapuit impcrium. Atqui Nicephorus ille 
nondum in vivis tum erat , quura Coustantinus , BasilU Ma- 
cedonis fihus, vivis excederet. 

Arduum agnosco , sed aequum esse , quod opponitur. 
Quaeram tamen ex illo ipso argumento speciem et i'obur illi 
sententiae posterlori , ad quara supra dixi me raagis animo 
propcndere, et quae statuit, Constantinum quidera Sapientera , 
Leonis filium , Romani patrem , huius , quod nunc edo, ceri- 
monialis hbri auctorem esse, venisse autem processu temporis 
aliquem, qui operi iJii de suo quaedam addiderit; qui fueritne 
Constantinus nepos , an ahus, in medio positum relinquo. Non 
improbabihs tamen, mihi quidem, videtur, si quis existimet, 
id idem licentiae ncpotem sil)i in avi opus arrogasse, quod 
avus in patrui opus sibi arrogaverat. Eorum ille mos erat 
temporum, non laudabilis quidem, minus tamen malevolentiae, 
quam simplicitatis et inscitiae index. Nondum callebant eam 
artcm, coiraucntatorum aniniadvci-siones ab auetorum verbis 



PRAEFATIONES. XXV 

secemendi, (Juam solertiae recentiorum debemus. Adscribe- 
bant lilirorum veterum iuniores possessores in marginibus , 
quae vellent ; ea librarii actate posteriores in ipsos codices 
absque uUa distinctione inferciebant , et exspectabant lectores 
aut tam securos et ignaros rerum omnium, ut scopulos cIii'o- 
nologicos absque ofiensione praeterirent ; aut si quos nanci- 
scerentur acutioris sensus , persuadebant sibi , eos facile , vel 
non admonitos , assumenta aliena esse agnituros. Veniam po- 
terat ea simplicitas invenire, si intra eam substitissent, qui tum 
erant, librorum consarcinatores et librarii. At illi multo pe- 
iora. Transscribebant aliena scripta vei-botenus, addebant ia 
fine parum aliquid de suo , denique praefigebant nomen aut 
suum, aut quod vellent, et agebant in litteras latrocinia im- 
pune, tantaque securitate et impudcntia, aut, si mavis, stu- 
pore, ut furti veterisque domini indicia non tollerent. Quod 
luculenter testatur, ne alia proferam, indiculus Imperatorum 
CPtanoimm a Lambecio ad Codinum sub huius nomine editus. 
§. 5. De exhibitis in hoc volumine , et in secuturo 
exhibendis. Praefationi subieci cl. Decessoris mei dissertatio- 
nem de Constantino Porphyrogenneto, qiiam is anno 174^ ^^~ 
dit. Vitam enarrat Imperatoris ab amore et studiis littera- 
rum celebratissimi pm'a et cleganti dictione, grataque et con- 
cinna brevitate, bonaeque frugis observatiouibus nitet. QuamEd. L. X 
cl. opusculi Auctor in fiue promittit dissertationem, velut alte- 
ram praesentis partem, de Constantini scriptis et in htteras 
meritis , eam in eius schedis reperire non potui elaboratam : 
quapropter sarciendi defectus gratia decreveram particulam, 
quae idem argumentum exsequitur, e CI. Fabricii Bibliotheca 
Graeca repetere. Sed quum liber in omnium manu sit, satis 
cst illuc cupidos ablegare. Repetii tamen inde notitiam huius 
Codicis ab UfFenbacliio conditam. Sequitur illa praemissa ipse 
primus Constantiniani Codicis Cerimonialis Hber, cum inter- 
pretatione primum quidem Leichiana, quae usque ad pag. 
aai procedit ; deinde vero mea usque ad finem. Addidi pri- 
mo libro velut appendicem illa praecepta mihtaria, quae in 
codice nostro manuscripto initium facientia per primas viginti 
merabranas decurrebant. Potueram eam particulam secundo 
IJjro subiungere ; sed cavcndum mihi erat , ne posterius vo- 



XXVr 10. lAC. REISKU 

lumcn mole ultra prius excederet. Cl. Leichius id idco pror- 
sus omiscrat, quia ab hoc opere decreverat arcere , et in col- 
lectione Tacticorum Graecorura, quam meditabatur, exhibere. 
Habeo in manibus exemplar opusculorum Constantini, a Meur- 
sio Lugd. B&tav. a. 16 n editorum , in quibus Tactica Vir 
Cl. passim emendaverat sua manu atque suppleverat, e codi- 
ce, ut coniicio, Augustano. Inveni in eius Adversariis aUa 
supplementa eomndera Tacticorum, ut et Leonis , e codice 
Augustano , quae a celeberrimo Bruckero acceperat. Ego 
vero, quum a tali consilio aUenus sim, et per raearum rerum 
conditionera nequeam non esse, debui omnino locum in hac 
editione opusculo dare, interpretatu quidcm difficili, lectu ta- 
men iucundo, plenoque rerura scitu dignissimarum. Parum 
referebat, ubi ubi collocaretur ; raodo locum haberet non nuUum. 

Secundura volumen dabit secundura Graeci huius ceri- 
monialis librum, cum adiuncta Latina mea interpretationc. 
Proxime apponam notas criticas , quae codicem Graecum ty- 
pis expressum ex ipsarum raembranarura denuo a me diligen- 
ter inspectarura fide et coniecturis meis emendabunt. Exci- 
pient eas animadversiones historicae in totum opus cum Lei- 
chianis meae; finem faciet index Graecitatis. Latina quidenk 
interpretatio in mundo est , ut facile possit una cum Graecis 
intra breve tempus piaelo absolvi. Relicpia quamvis expeditu 
ai'dua et aeruranosa pensa sint , spero tamen fore , si propi- 
tium nuraen coeptis meis adspiret, ut exeunte biennio alterum 
quoque volumen, aliquanto spissius, quam hoc est, futurum, 
in doclorura hominum manus veniat. 

^. 6. Admonitio de tabulis aeneis primae parti hu- 
ius operis insertis. In primo follo Graeci operis curavera* 
cl. Leichius tum temporis , quum id typis excuderetur , tria 
vacua spatia pro totidem tabulis aeneis relinqiii , per otium 
ahquando, et quando luberet a chalcographo supplenda. Ante 
vero, quara serio hac de re cogitaret , fatura eura avocabat. 
Quum itaque integrura mihi esset pro lubitu et iudicio raeo 
imagincs operi addere, in ipso frontispicio collocavi egregiam 
Nicephori Boloniatae iraaginem, ex Montfauconii Bibliothcca 
Coisliniana depromtam, proptcrea maxime , quod rem vestia- 
riam Byzantinoruin aevi mcdii, profccto perobscuram et a 



PRAEFATIONES. XXVII 

nemine traditam, in qua tamen magna pars operls nostri ver-EtLL.XI 
satur, pracclare iliustraret; et quod inde intelligatur quid (nijii- 
/ua, quid camelaucium , quid scaramangium , quid chianis , 
qiiid XevyoXaovreg , quid tablia fuerint , nomina per omnes 
paginas libri nostri sparsa ; eadem quoque doceat, quanta mu- 
tatio circa dignitates palatinas in auiam Byzantinam brevi ilJo 
tempore, quod ab ultimo Constantino Porphyrogenneto ad Ni- 
cephorum Botoniatem efTluxit (quadraginta fere anni sunt) in- 
vaserit. Sufficiat nunc strictim haec attigisse , paullo post 
curatius enarranda atque demonstranda. Icunculae porro, quae 
Leichianam interpretationem auspicatur, insculpi curavi nunuim 
e Ducangii Familiis Byzantinis depromtum, qui Constantinum 
nostrutn iam seniorem , eiusque filium Komanum , spectandos 
exhibet. Litterae , quae Graeci textus initium faceret, in- 
sculpi iussi imaginem illius a sanctimonia Graecis celebratae 
Theophanonis Augustae, quae Leoni, Constantini nostri patri, 
prima uxor cohabitavit. Dignum erat , ut Augustae Byzanti- 
nae quoque species augusto habitu omatae posset conspici. 
Desiunsi autem hanc e T. II. p. 54. Menologii BasiHani, quod 
Eminentissimus Cardinalis Albanus , Graece, cum Latina inter- 
pretatione patrui sui, lo. Fra?jcisci Alba^i, sub nomine Cle- 
mentis XI. Pontificis Maximi, tribus in folio vohiminibus Ur- 
bini edidit. Profectum est et nomen habet a BasiUo iuniore, 
Bulgaroctono alias dicto, nostri Constantini nepote. Dolendum 
est , quod Codex Romanus huius Menologii picturis illumi- 
natus non nisi sex primos anni Graeci menses , nempe.a Se- 
ptembre usque ad Martium continuerit , neque editoribus Ro- 
manis ad manus fuerit saltim xqitov TQifXTjvov, Martium, Apri- 
!em et Maium, continens, quod in arcis Tubingensis biblio- 
theca servari , e Crusii Turcograecia pag. 190 et 2^5 et Fa- 
BHicii Bibl. Gr. T. VI. p. 678 intelligitur. Adieci quoque 
specimen scripturae membranarum nostrarum aeri incisum. 
Sed dissertationem de orthographia, ut appellant, vel potius 
idiographia Graeca membranarum earundem et istorum saecu- 
loinm secundo volumini reservo. 

His praemissis eo memor fidem paullo ante datam libera- 
tum. Promittebam nempe brevem, qualis hoc quidem in 
loco sufficere possit, expositionem de vestibus, quae in Nicephori 



XXVllI 10. lAC. REISKII 

Botonlatae , et quatuor procerum ipsi adstantium imaginibus 

conspiciuntur. Quod itaque Iniperator in capite gerit , est 

aT£fifia corona, vel, ut plerumque verti, infula. Ad eam 

formam comparata erat corona caeterorum omniura Byzantii 

Imperatoi-um. Quae ab auribus utrinque dependent fila mar- 

garitarum, qualia in numis Byzantinis apud Ducangium et Ban- 

durium frequentia comparent , sunt xaxo.ostaxa , quemadmo- 

dum in libro nostro appellantur. Vestis, quae sinistrum bra- 

chium totum involvit , dextmm humerum leviter tegit, est 

chlamys. De dextra eius lacinia nihil amphus patet, quam ea 

pars, qua per fibulara super Imraero dextro sinistrae coramissa 

est. Rehquura omne in tergum reiectum latet. Sed tanto lu- 

culentius patet lacinia sinistra ; in qtia notanda priraura ^ OQva 

seu ora^ margaritis obsita, secundum latitudinem pectoris de- 

scendens primum ad imum ventrem , dein ad imos pedes, de- 

Ed.L.Xll nique revoluta ambit sinistrum carpum, et descendit porro ad 

posticam. Secunda pars notabihs est inaequabih illa paene 

parallelogrammos figura per pectus deducta, in summo curvata, 

in irao acuta , per cras margaritis cincta , in medio liehcibus 

picta, acu aurea. Haec est illa pars, quae Nostro saepissime 

memoratur Ta^A.^v vel T«t)A<oy, seu tabella, apta appellatione, 

Nam si altera ipsi respondens pars in dexti'a chlaraydis parte 

ipsi apponatur, apparet tanquara tabula pectori imposita, quod 

luculenter conspicitur in tribus illis Imperatori adstantibus 

proceribus. Vestis inferior, chlamydi supposita , quae ad jie- 

des usque descendit , et quatenus dextrum brachium arabit , 

angustisque manicis carpum dextrum claudit , luculenter con- 

spicitur , ea est yXavtg vel yXuvcdiov. Figurae ct chlamydi 

et chlanidi , vel tunicae, intextae appellantur Nostro s^dfcnXi- 

ov exempliim. Quod in manu sinistra tenet, Nostro promi- 

scue uy.ay.ia et «j/e^^/^fawa appellatur, volumen membranaceum, 

aut sacculus sericeus, de quo in Commentariis plura dicentur. 

In proceribus utrumque latus Imperatoris stipantlbus 

observamus vestitura tribus barbatis communem, uni spadoni 

pecuharem. Priraus ad dextram Prohedrus vel Fraeses et 

Canicleo , vel vasculo sacri encausti , praefectus , indutus 

est , et sunt quoqxie caeteri , scaramanglo, seu stricto palho , 

circa iugulum fibula sipgulari gcminave clauso , cum tabhis 



PRAEFATIONES XXIX 

in ppctore, c«i subiacet chlanis, vel tunica. In capite gerunt 
infulam, camelaucium dictam. Eunucbus proxime ab Impera- 
toris dextra stans , manibus ambabus pectori decussatim im- 
positis, quera morem aula Turcica ut raultos alios e Byzantina 
retinuit , ut Byzantina ex veterum Persarura , est Prohedrus 
et Protovestiarius. Indutus est vestimento, quod nostro Isv- 
yoXdovreg candidi leones appellatur. Fuisset absque hac ima- 
gine , mmquam perspicue intellexissera, quale vestis genus can~ 
didi leones fuerint. Scilicet in ea eius parte , quae a cingulo 
inde usque ad pedes decurrit, intexti erant leones in aera ro- 
tunda alba. De appellatione honoris Prohedrus observo hic 
in transitu, tcrapore iVicephori Botoniatae et posterioribus eam 
oranibus raaioris ordinis proceribus comraunem fuisse. Terapore 
Constantini nostri non erat. Insignis mutatio tantillo tempore. 

Praeterea, quum et cl. Leichii dissertatio de vita et re- 
bus gestis Constantini omamentura aliquod aere expressum 
flagitaret, praefixi illi efBgies aliquot nvimorum e gazophylacio 
Amplissimi Senatus Lipsiensis depromtorum, ad nostri gcnus 
pertinentium. Primus aureus exhibet Basihura , JVostri avura, 
et eius filium Constantinum. Alterum aureura tribuebat Ca- 
talogus laudati gazophylacii a cl. Wachtero , Glossarii celeber- 
rimo auctore, confectus, Leonis, Basilii filio. Reperio tamen 
eura apud Bandurium inter numos loannis Palaeologi. Ter- 
tius aeneus Leonem eundera exhibet. Quaiiris item aeneus 
Constantinura nostrum, cum Zoe ipsius raatre. Habet hunc 
numum Du Cakgujs quoque p. i56 familiarum Byzant.,.et re- 
fert ad Constantinum iuniorera , Roraani filium, nostri nepo- 
tem, eiusque filiam, Zoen. Sed ratio ab ipso discedendi haec 
mihi fuit, quod viiltus Zoes adultior potius matrem, quam fi- 
liam, et viiltus Constantini admodum puerilis potius filium , 
quam patrem, videretur arguere. Quintus numus rursus au- 
reus est Nicephori Phocae, culus apud Nostrum L. I. c. 96. 
mentio fit. Et hic quoque apud Bandurium exstat. 

Addam tandem aliquot loca, in quibus Latine retklendls 
huraani aliquid passus fui. Longior usus, ut flt, rectiora me 
docuit. Ut p. 256. B. Jine, Qtj/uaTU evSiudsTU non sunt 
verborum lenocinia et blandimenta , sed verba quae animo 
suo secxim volvit, et agitat; p. 241. B. 4 ovruysTui est com^ 



XXX 10. lAC. REISKII 

munionem sacram accipit-^ p. 265. D. et deinceps bis vel ter 
omisi vci'bura ta^idovvrat, in Latinis, quia tum temporis, 
quum folium illud sub praelo sudaret, nesciebam, quid sibi 
vellet verbum nullibi in Lexicis et alias obvium Xu^lSovv. 
Deinde didici e Polybio, significare^Z/M/are, Debet ergo dicto 
loco in Latinis sic reponi : et equi omnes fibulantur atque 
castrantur , et ad id exemplum cetera interpretationis loca 
manca integrari. Vale, Erudite Lector, et conatibus Decesso- 
ris mei atque meis fave. Scrib. Lipsiae mense Septembri i^Si. 



A D T OM U M S E C U N D U M. 

Jl^a est argumentorum secundo hoc , quod nunc edimus, 
volumine Constantini Cerimonialis expositorum dignitas, ut 
palmam priori dubiam facere posse videatur. Quorum quam- 
vis summa capita superior iam praefatio attigerit, non inutile 
tamen duxi illa hoc quoque loco repetere. Eminet igitur hu- 
ius secundi libri ea pars , quae nomine KXrjTooQoXoyiov , seu 
doctrina rituum illorum est , quibus solennes epulae Impp. 
CPtanomm celebrari solebant , ipsa re atque professione no- 
titia est dignitatum imperii orientalis, quale saeculo IX. exeunte 
erat. Minoris momenti, neque tamen contemnendi , sunt illi 
loci , qui legatorum excipiendorum rationem , titulorumque 
praescribunt formulas, quibus aut exteri legati CPlitanum im- 
peratorem ex more alloquebantur, aut ipse vicissim in htteris 
ad exteros principes suis utebatur. Quae ad processiones im- 
peratorum, in balnea et horrea lustranda, quae ad triumphos 
de hostibus devictis agendos , ad brumalia , spectant ; item 
quae de liberis augustis recens natis , et vmda salutari lu- 
strandis, aut tondendis , de patriarcharum electione , de ap- 
paratu navaU in geminam expeditionem , Cretensem imam , 
alteram Longobardicam , traduntur , alia , quae pei'censere 
singula longum foret : ea omnia multiplicem et usum et dele- 
ctationem habere, ultro patet. 

In hac igitur edenda parte , non minus atque illa supe- 
riore, tanta versatus fui religione, ut membranaium Lipsiensium 



PRAEFATIONES. XXXI 

pleiasque inendas et ipsum illum antiquitatis velut nivov red- 
dere iion dubitaverim , satis habens emendandi rationem in 
commentwiis indicasse. In adornanda Latina interprctatione 
cavi sedulo , quantimi et per rerum , quas Auctor tractat , et 
per dictJonis , qua ille satis horrida , ex more sui saeculi, 
utitiu' , obscuritatem licuit , ut neque a verborum sentenlia abi- 
rem, neque perspicuus sermo desideraretur. In Commentariis 
cmn verba ritusque veteres illustrai-e , quantum valui et satis 
sit, studui, tum de veris quoque membranarum lectionibus, 
ubi opus esset, significare non neglexi. In breves annotatio- 
nes cl. Decessoris mihi praeter digestionis arbitrium niliil 
arrogavi. Quas ille titulis undecim complexus in adversaria 
eo , quo libi'Os quosque legisset , ordine coniecerat obser- 
vationes , eas ut locus quisque ferre at<jue postulare vide- 
batur , sic ei accommodavi , et telae meae intexui. Quorum 
titulorum duos, uniun, quintum , p. 28 nostronun commen- 
tai-iorum , alterum, octavum , p. 94 speciminis caussa exhi- 
bui, e quo, quid et ille in schedis reliquerit, et eo apparatu 
quomodo nos usi fuerimus , constet. 

Ad finem libri primi commentariorum telam abrupi. Quae 
ad secimdum et prinii appendicem dicenda superant , cura in- 
dicibus, forte quoque excerptis Chronici Graeci inediti Georgh 
Hamartoli, quod in Ampl. Senatus Lipsiensis Bibliotheca inter 
Codices Graecos manu exaratos reperitur, dignum ahquando 
Leoni Allatio visum , quod Latinum faceret et a se edendum 
promitteret , vid, Fabric. Bibl. Graec. T. VI. p. iS^. et T. 
X. p. 641. ea, si tanti videbuntur, tertium volumen implere 
poteruat. Ad ai'gimienta superiore praefatione exposita, 
quae demonstrant Cerimoniale hoc post illius Constantini, cui 
vulgo tribui solet, tempora conditum fuisse, duo haec alia 
veUm addi ; unum , Constantini senioris aetate in usu non 
fuisse Prohedrorum , quam titulus capitis ultimi libri primi 
memorat , dignitatem, a loanne Tzimisce demum seu inven- 
tam , seu revocatam : alterum, p. 3^5. A. 9. Constantinum 
Leonis filium , fxay.dQiov appellari , quod elogium non solet 
nisi vita defunctis tribui. Vale, lector, et studiis nostiis fave. 
Scr. mense lanuario A. C. x^Sif, 



lOANNlS HENRICI LEICHII 
COMMENTATIO 

D B 

VITA ET REBUS GESTIS 

CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

IMPERATORIS BYZAINTINI. 



Ed. L.XIII^onstantini Porpliyrogeniti , cuius res pace belloque gestas 

scribere aggressus sum , in ea fere tempora aetas incidit , 

quibus imperii , maximi quondam, et post deorum opes am- 

plissimi,taiitum umbx-a quaedam et imago supererat. Postquam 

scibcet eo perventum erat , ut largitionibus aut armis viam 

sibi ad regnum phirimi pararcnt , scelere partum pessime et 

crudelissime gererent, fluctuare respublica, et a suis'recto- 

ribus destituta in ultimam perniciem adduci coepit. Civiles 

enim discordiae et potentes procerum factiones , cum sum- 

mam potcstatem ad se rapere singuli vellent , omnia miscre 

turbarunt : at caedibus , aut rapinis , aut veneficiis , quae 

lectores quoque taedio afficiunt , obscuratam , raro ad nepo- 

tes transtulerunt. Sic Leo ohm Isauricus , sic Nicephorus , 

sic Michael Balbus , sic Basihus Macedo , .Constantini avus , 

ab ignobili origine ad supremum fastigium provecti me- 

morantur. Virtus porro et gloria Romanorum exercilimm , 

nurais et pubhcis monumentis quondam celcbrata, desidia et 

inertia tum plane evanuerat , praesidia regionibus imposita , 

haud invahda illa quidem, aut exigua , hosti feroci et callido 

non sufficiebant , nec ulla spes in auxihis finitimarum gen- 

tium erat , hcet in provincias descriptae urbes praefectis sub- 

iectae essent. Hinc opportunitatem contermini popuh nacti, 

fines regni magis magisque imminuerunt , non ambitione 

aut aemulatione gloriae , scd quod angustis terminis immensa 

multitudo contineri non poterat, ad arma commovenda excilati. 

Turbata iam dudum Apuha et Calabria erat, Siciha nutabat, 



10. HENR. LEICHII COMMENTATIO. XXXIIl 

quae occidentem versus imicae regni amplissimi reliquiae erant, 
partim a Longobardis occupatae , partim frequentibus Sara- 
cenorum ex Africa incursionibus attritae. IVec oriens im- 
motus erat, cmn Sc^-thicis et Arabicis gentibus inermes pro- 
vinciae , et seniper hostibus expositae , in pretium beUi ces- 
sissent, quas frustra Graeci armis repetebant. Inter haec mi- 
rum est , quanto studio Imperatores adnixi sint , ut maiestas 
sua et potentia veneranda popuhs ac terribilis esset, nec fracta 
tot calamitatibus , aut imminuta , videretur. Hinc ille mi- 
nistroium regni numerus , hinc triumphaha ornamenta et 
pompae , hinc circenses luch et speclacula civibus edita , hinc 
munerum solennes erogationes , et si quae aha aut principi 
decora aut accepta vulgo , putabantiu'. Sic vero temporura 
successu aerarium exhaustum est, et moUicie ac otio Impe- 
rantes et subiecti contabuerunt. Non adeo tamen virtutum ste- 
riha haec secula fiiere , ut non ■ et bona exempla prodide- 
rint , irao plures Byzantium habuit , quos Itahae , studiis lit- 
teramm quondam florentissimae , tum illo lumine destitutae , 
opponeret. Cum enim, a lustiniani aetate , artes antiqua re- 
ligione pauci per Itaham excolerent , quod barbari , quibus 
tum parere cogebatiu' , iis animos eifoeminari , ac belhcam 
viiiutem opprirai , credebant , Graecia Procopium , Agathiam, 
Theophanem , praestanti eruditione viros , extulit. His non 
impar fiiit Paulus Silentiarius , pulchris doctisque carminibus 
inciitus , cvun magna illa ingenia dudum m Itaha cessissent , 
et sti-epitum poetarum Latinorum vix ea tempora , quibus 
prodibant , ferre possent. Sed , ut ad propiora veniamus , 
quis Photio , qui Basilii Macedonis aetatem illustravit , quis 
omnium principum Leoni , cui doctrina et pateraus in Musas 
animus Sapientis cognomen addidit , iure posset aequiparari ? 
In eius quidem edictis declamatoriura potius dicendi genus , L. XIV 
quam illa gravitas et maiestas orationis , quae antiquis inest, 
deprehenditm" ; sed haec fortasse temporum culpa , et quasi 
genius quidam fiiit. Constantino PorphvTOgenito, Leonis filio, 
acceptum ferimus, quod vetusta memoria non plane interieint, 
cum Diodori Siculi , Dionis Cassii , aliorum , monumenta , 
litteris tradita, ex illa palatina bibliotheca in lucem utcunque 
protulerit , princeps et ipse egregie doctus et eruditorum cul- 
tor et antistes maxiraus. Sed de Constantini scriptis et in 
bonas htteras meritis uberiorem materiam aliis temporibus se- 
posui, cum eius de cerimoniis aulae Byzantinae opus, in duos 
libros digestum , e codice bibliothecae publicae, id quod maxi- 
me nunc mohor, evulgabo. Aetas eius, si quae alia, raagnis 
exemplis dives fiiit. Nam Russi , Turcique , sacris Christia- 
nis timi primum aut initiati, aut altius imbuti sunt ; Buigari, 
valida et fei'0cissima gens, post bella plurima et cruenta, san- 
Coiistaiuinus l'orp1ijr. Vol. I. if#* 



XXXIV 10. HENR. LEICHII COMMENTATIO 

giiine et foederibus cum domo Augusta coaluere : res contra 
Italiae magis dcclinarunt, et novum postea incrementum Ger- 
nianorum gloriac fuerunt. Ipse Constantinus secundis adver- 
sisque iuxta famosus fuit, et ademtam sibi potestatem gene- 
roso animo passus est , raox receptam ad nepotcs transmisit. 
His itaque inductus , quae ad illustrandas eius res maxime 
pertinei-e visa sunt, ex antiquis scriptoribus collegi , quorum 
nonnullos , aut libidine assentandi , aut odio adversus prin- 
cipcm , multa commentos esse , animadverti, Non defuerunt 
sane Constantini rebus diccndis decora ingenia ; nam et Leo 
Grammaticus, et Simeon Logotlietes, et Gregorius Monachus, 
et quem lii praecipue secuti sunt , Tbeophanis continuator , 
vitam eius postcris tradidervmt. Praeterco Scylitzen , Zona- 
ram , Cedrenum , oscitantcs saepe , nec ullo modo antiquis 
illis compai'andos , deinde Latinos , Luitpj-andura , Rhegnio- 
nera , ccteros , veris plurima , partim falsa , partim incerta 
admiscentes , tum orientales, Eutychiura et Elraacinum, quos 
tunc demura , cura eorum castigandi errores erant , adduxi. 
Vaie , Lector , et studiis nostris favere perge. 



CONSPECTUS. 



I. Constantini tempora. j^etas subtutoribusacta. II. Bulgaricum 
hellum. Quaedam ex antiqua gentis historia. IU. liomanus Lecape- 
nus imperiwn aclse rapitj aemulis sublatis, W . Conlentiones de quar- 
tis nuptiis Lconis componuntur. V. Pax cum Bulgaris. Melitene 
imperio adiecta. VI. Bellum Scythicum ^ LJngaricum , Bussicum. \'II. 
Jmago Edessena Constantinopolin transftrtur. VIII. Constantinus , 
Bomdno et aliis pulsis , imperium occupat. IX. Victoriae de Sarace- 
nis. X. Ungarorum principes et Bussi Christianis sacris initiantur. 
XI. Motus per Calabriam et Jpuliam Longobardica expeditio. XII. 
Constantini obitus , opera puhlica , virtutes , vitia. 



Vjonslantinus Porphyrogenitus , Leonis philosophi cx Zoe 
Carbinopsina filius , A. BCCCCV. natus est , quo tempore 
exortus ci'initae stcllae , quara cometen vocant , Ibedarum de 
imperio contentionum et civilis sanguinis , ut vulgo credeba- 
tur , praesagiura , apparuit. Aqua lustrali a Nicolao patriar- 
cha , eo dic , quo Servatoris in lordane fluvio lustrati merao- 
ria celebratur , ( Graeci &eo(pdvia vocant,) ablutus est ^) ; 
pompa in expiationibus principum solennis, quod mater non- 
dura Augusta appellata esset ^) , omissa. luventutem eius 

i) Continuat. Tlieophan. in Leone Basil. F. XXIII. p. 228, Leo 
Graniniat. p. 483. Scylitzes p. 602. elc. 2) Augustae clignitas 
ipsi tum primum impcrtita, unaque nuptialis corona imposita 



DE VITA ET REBUS GESTIS CONSTANTINI. XXXV 

Theodorus, doctus, ut tum erant tempora, et in administran- 
dis rcbus magni vir momenti , praeceptis et exeraplo forma- 
vit *). Coronam puero in spem successionis imperii Euthy- 
mius patriarcha imposuit, nondum obsoleta Caesaris dignitate, 
qua ornatus , Nobitissimxis , antiqui moris instituto, vocaba- 
tur 3). Eundem brevi intervallo Leo, morti proximus, Alexan- 
dro fratri , potestatis et consiliorum omnium comitem ac so- 
cium, commendavit, ut eo magistro regnandi artes^ sibi suis- 
que civibus salutares, addisceret ^). Tum vero, nunquam sa- 
tis tutum esse regni consortium, apparuit, nec Alexandi-um, 
pessirai exempli principem , qui raulta crudeliter , multa intem- 
peranter gerebat, a scelere abstinere. Nam Basilitzem, nec san- 
^uine, nec in rem publicam meritis, clarum, sublato Constantino, 
admovere imperio cogitabat ; quibus consiliis mors eius interces- 
sit , postquam annum unum , et quod excurrit, regnasset '•j. 
Puero , nec aetate , nec remm experientia , tantae molis ca- 
paci , Nicolaum , sacrorum principera , Stephanum et loan- 
nem Eladam, tutores testamento instituit, quorum Hcet aequa- 

est. Zonaras T. II. p. 178. B. Ovx (vO^vs ^ivroi civTJj r/J? /S«- 
ailsice; udiJcoxsy cl^iujfcccTOC , cl).)' i(f' txctvov avic^ ovu^tovaa 
r,v ciiccivltoTOS , jui/Qis ov nc.idiov i^ c(VTf,g iTiy&ij tw ^aailsT. 
Eam non statini honore Imperatorio est dignatus , sed diu sine 
diademate habuit, donec filiolum peperisset. Simeon Logotliet. 
in Annal. p. 46G. fv/.oy^d-/) ^^twv xui Zw>) — xcci civfjyonfvae 
Tt,v fccvToO yccueiijv Za)t]v AvyovaTccv. Benedictionem nuptiali 
ritu consecuti sunt Leo et Zoe — uxorem quoque Zoen Leo 
Augustam proclamavit- Ailde Cedrcn. p. 600. a. 
1) HicilleTlieodorus est, qui postea pacem cum Simeone, Bulgaro- 
rum rege, composuit, et Constantino, ut Romanum coHegam ac 
defensorem imperii adsumeret, persuasit: post urbe cum Theo- 
phjlacto patricio , quod contra Romanum novas res moliri ar- 
gueretur, pulsus, in Opsiciana, minoris Asiae rcgione, aetatem 
egit. Contin. Tfaeophan. XI. p. 24 1. C. et a^S. C. Leo Grammat. 
p. 492- f- In bibliotheca Augusta Vindobonensi exstant Theo- 
dori orationes aliquot , quibus Constantinum et Zoen matrem 
celcbravit. Lambcc. Commentarior. Libr. IV. p. 11. 2) Georg. 
Monach. in JNovis Imp. p. 56i. Zonaras p. 180. De Tfobilissimo 
et Nobilissimatu, ut sequiori aevo ea dignitas vocabatur, agit 
Cangius in Glossar. Graec. 3) Vi.x enim septera annos Con- 
stantinus natus erat, cum pater fato fungeretur. Hinc eiira Grcgor. 
in vita Basilii (ad d. 26. Mart.) p. 670. KouuJfj viov xccl naidcc^ 
Luitprand. Hist. L- III. c. 7. parvulum et cc/.u).ov , id est, mu- 
tum et infantem^ vocat. Successit autem Ale.xandcr anno 911. 
Apud Simeonem Logothctam , annum 907. ponentem, nuraeri 
corrupti sunt. 4) Contin. Theophan. p. 233. iiog fV, ^uioai 
Tc^ , annum unum, dies XXIL Siraeon Logotheta ct Leo Gram- 
maticus dies , praetcr annum intcgrum , XXIX. pumerant, quo- 
rura sententiam proximam vero csse, Pagius in Crit. Baron. an. 
912. p. 8o4- ostendit. 



XXXVI 10. HENR» LEICTin COMIVIEISTATIO 

lis tligiiitas esset , siinima lamcn opnd Nicolaum stctit '). 
Interim res publica turbis et civili discordia foede agitari , 
Constantini aetas contemtui esse , Zoe mater , virilis animi 
foemina , praecipiie Nicolai artibus, e regia expelli. Inclyta 
L.XVtum Constantini , ex Ducarum familia, viilus et fama habe- 
batur , quam suspicio affectali , Leonis tempoi*ibus , imperii 
una obscurabat '-'). Is, ut labentibus rebus succurreret, clam 
a Nicolao incitatus, cnm delecto milite, Byzantium noctu ingres- 
sus , occupato circo , a plurimis , \it ambigua sunt multitu- 
dinis studia , Imperator est salutatus. Inde ad arma ventum, 
ul)i , cura se pugnae Ducas temere commisisset , equo fortc 
collapsus, obtruncatus est , ab uxore et familia supplicinm 
sumtum : seditio statim compressa , cum abscissum proditoris 
caput populo ostensum esset. Percussores eius Nicolaus prae- 
miis affecit , nec , ludibriis corpus vexari , indignum putavit, 
amicitiae iura successu, non fide, pondei-ans^). Apud autores 
rerum invenio , Ducam a patriarcha, ignaro , se inter princi- 
pis tutorcs adlectum, in aulam accitum esse, quod ad alium, 
qui suo id beneficio teneret , imperium transferre malebat''). 

i) Gregor. in vita S. Basilii iun. p. 670. n. 10. IdXficcvSQog 

iTttTQOnOVS TC Xal (fvlKXKS KVTOJ i7lU(fir/X€ ToV TC '^QXlfni- 

Gxonov KoivoxKvxiyovnoXiiog NixoIkov , xkI 'Iwcivvtjv rov Mci~- 
yiarnov tov rccQiduv (hnnc Thcoph. Cont. p. 235. Simeon Lo- 
gothctos p. 473. cet. 'EXaJccv vocant : rectiiis, ut puto. Non 
obscurura tamen alterius nomen est , praefecti exercitus , seu , 
ut tum tlicebatur, domestici Schoiarum , cui muneri a Ro- 
niano, Imperator admotus est. v. Leo Gramm. p. 488.) xcet 
rovs avv kijtoIc: ( horura nomina Lco mcmorat L c. p. 480.) 
T?;i' ^ccnikeiov clnytjv tw ncci6i GvvTrjQOvvTKg , fjij Ttg ctQnd- 
orj cciJrtjv. Praeter hos multura in aiila potcrat Constantinus 
eunuchus , nKQccxoiuojufvog , seu cubicularitis ^ cui palatii et 
rerum privatarum cura tr.idita erat. Luitprand. L. III. c. 7. 
Ceterum anno qsS. Constantinus Imperator appellatus est. Lu- 
pns Protospatha ad h. a. J. 91 3. Ind. I. coronatus est Constan- 
tinus Imp. Leonis Jilius. Adde Theodos. Kioviensem in Chrou. 
2) Lco Grammat. p. 483. Contin. Theoph. p. 23o. 3) Gregor. 
in Vita Basilii p. 671. TijV 6i ye xfcfccXijV tov ^dovxcc idovTSg 
ot ^(^fkvQOi , — xcci xccrccucDX>}ac'cu(voi Tcturt^g ixiXfvaccv xovrco 
i/iinKQ£iaKv dut nccorjg rijg noXecog d^farQiCea^Ki — xtci riXog 
y.ai ravrijv TW /Jwv^w roij novrov 6o&ijvcci avv tco Xoinco Gcuuari 
— xcci od Toaovrov riov ccXXtov to iyxXrf/ju, tmv tcc ^aaiXeta 
tfvXccTTOVTiov , oaov ini rco noiuevc rwv XoyixtHv nQo^ccriov , 
T(o 'HcriXchp uaXXov , >* NixoXcUo. Fiso Ducae capite ^ execra- 
hiles illi eichni illuserunt , iusseruntque infixum conlo per toiam 
urbem circumfen-i speclandum — ac denique in mare devolvi 
cum reliquo corpore. — Ceterum non tam iis hoc crimen impu- 
tandum fuitj qui custodiehant palatium , quam ovium rationti- 
lium pastori , HettiLao potius dixerim , quam Nicolao. 4) 
Zonaras p. i85. 



DE VITA ET REBUS GESTIS CONSTANTIM. XXXVII 

II. Bellum ea tempestate nullnm , nlsi adversus Bulga- 
ros erat. Eam gentem, traditnr fama, olim inter Maeotidem 
paludera et Cupliim llu\-ium incoluisse , qnae omnis aspera 
duraque plaga cultorum ingenia terrae similia habet. llinc, 
i-egnante Anastasio , in Thraciam et Illyricum transiere, prae- 
gravaute turba patriam exonerare cupientes '). Alia subin- 
de manus , vestigia priorum secuta , cum Moesiam occupare 
vellet , ab Hunnomm rege , qui suae nationis copias cum 
Graecis iunxerat , ingenti clade attrita est. Sub Constantino 
vero,qnem Pogonatum vocant An.678, Istro traiecto, in Bar- 
nis ad orara Ponti consederunt , quibus , re non satis felici- 
ter gesta, Imperator tributum annuum pependit ^), cura in Ita- 
liam eodem fere tempore solventes , agri Beneventani partera 
occupassent 3). Postea a Leone Armeno superati, legatos ad 
Theodoram Augnstam , IVIichaiJhs matrem et in iraperio so- 
ciam, qui novas sedes abundanti multitudini peterent , raise- 
nrat ; Latius Graecos habere agros , quam colere , quoi 
rum partem si impetrarent , in unum populuni Graecos 
el Bulgaros coalituros , pacem perpetuam , nullo armorum 
metu , fore. Annuit petentil)us Augnsta , et quicquid a fer- 
rea porta Del)eltum usque interiacet , (deserta tum ea loca 
erant, Zagoram postea vocarunt,) concessit^) An. 845. iSon 

1) Zonaras T. II. p. 55. , ubi Bulgaros t&yoe fu>]7i(a noty yivta^ 
axofifyoy, gentem antea ignotam vocat, Cedrenns p. 355. a- 
lii. Ciim quibus non convenit Theophani , Chronogr. p. 396. 
D, Verba , quibus primam Bulgarorum in fines Bomanos ir- 
ruptionem describit , mutila iu cotlicibus habentur , hoc modo: 
"Eni idiy j^QOyuyy KtoyaTayTiyov tov (ts Tjy 6vOiy ( supplet 
Goarus not. poster. ^aaiXfuarcyTo; ) Bou/.ydoioy iS-yog inrjX~ 
S-fy Tfj OQfixTi. Temporibus Constantini ^ gui in occidente re- 
gnavit j Bulgarorum gens in Thraciam irrupit. Loquitur de 
Conslante Heradii nepote, qui etiara Coustantinus appellatur, 
ut Goarus observat. Conf. de Bulgaris Constant. de Administr. 
Imper. c. 32. p. 100. Cangius in famil. Dalmatic. p. 3o5. 
2) Thcophanes p. 362. 377. Cedrenus 44o- 487- Quod relictum 
Graccis iu Thracia fuit , successu temporis Ihema factum , et 
OTQUTrjyou imperio subiectum est. Constautin. de Themat. p. 20. 
Td Toiyvy ^iLia t^s OQ/cxr^g icoTi rrjy &iaiy xai r^y dyoftaaiay 
f).t()re d^iufcTos, d(p' 06 ro rwy BovlyaQuiy yfyog roy 'larQoy 
noTuuoy difnioaafy. 3) Paulus Diaconus Histor. Longobard. 
Lib. V. cap. 29. (ap. Murat. T. I. p. 484) ^^' ^"^^ tempora, 
Bulgarorum Dux , Alzeco nomine , incertum , quam ob causam , 
a sua gente digressus , Italiam pacijice introiens , cum omni sui 
ducatus extrcitu ad regem Grimoaldum venit, ei se serviturum, 
ainue in eius palria habitaturum promittens , etc 4) Zonaras 

Lib. XVI. II. p. 154. Contin. Coustant. Lib. IV. c. XV. p. 102. 
'H dh dfanoiya fviifywg ijxovafy avrov , xai diiSoiXfy iQiiurjy 
ovaay TijyixuOia, ttjy dno tijs ^iorjQics, rccvi^s d^ fore 6^toy 



XXXVllI 10. HEINR. LEICIIII COMMENTATIO 

diuturna tamen pax cum Bulgaris fuit , licet ad Graecorum 
sacra mii^aculo , ut fertur , perlracti essent. Cum enim ab 
eo tempore permutandarum mercium causa frequentes Byzan- 
tium adirent , orlis inter mei'catores contentionibus, ad arma 
iterum concursum *), et Simeon , Bulgarorum rex , in Mace- 
donia cum Graecis manus coinmisit, quorum pars maxima 
caesa , reliqui in fugam coniecti sunt , duces , abscissis nari- 
bus , inhonesta vidnera domum retulere. Hinc Leo, suo mi- 
liti non satis confisus, Turcos , (sic tum Ungari vocabantur,) 
in eos concitavit , qui, Istro superato , Bulgariam crebris in- 
cursionibus vexarunt ^). Leone exstincto, cura Simeon impe- 
riura a Constantini tutoribus negligentius geri , et extex'na 
sine cura haberi, videret, rursus Byzantio cura robore exer- 
citus imminuit , castrisque ad urbem positis , late omnia ter- 
rore complevit. Praecipue regem illata ab Alexandro Imp. 
iniuria , spretaeque aiToganter , quas obtulerat , pacis condi- 
tiones ad vindictam soUicitabant ^). A quo tamen consiho 
moenium urbis altitudo , ct propugnacula , ipsum absterrue- 
runt , ut , obsidione sohita , pacem Graecis , quam fere de- 
speraverant, sponte concederet , aut potius venderet '•j. In 
itinere Thraciam , saepe armis perculsam, vastavit, et Adria- 

tvyxayovfff/S 'P<ofiat(ov rs xal ccvruJv, aynt jijg i^i^sXxov , r^xis 
oSxco xakfiTai, Zdycjga naq' aviols- Rex Biilgaroriun , consors 
sacrorum Christianorum factus, o nvivy.axi,y.os tyyovog xov Ba- 
Gikeios ecQyMV Bov).yaQias dictus est. Constantin. in Cerimon. 
Aulae CSP. MS. p. 228. a. 
Contin. Theoph. In Leone p.221. Leo Grammat. p.477- Annalcs Ful- 
dens. aclan. 8g5. (ap. Andr. Quercetan. T. H. Scr. Franc. p. 682.) Pa- 
cem ergo Graeci eodem anno cum Avaris {qui dicuntur f^gri) fece- 
runt , quod eorum concives Bulgari in pravum vertentes „ hostili 
expeditione contra eos insurgunt, et omnem regionem illorum, us- 
quead portam Constantinopolitanam devaslando inseauuntur. Et 
paucis iutericctis : Quis gentilium Avarorum strages tantis con- 
gressionibus enumerando possit exponere ? quoniam Bnlgarorumf 
ad quos victoria concessit j numero XX. millia equitum cuesa 
inveniuntur. a) Contin. Iheoph. p. 234- Leo Gramraat. p. 

488. Simeon Logoth. p, 472. 3) Citati. Luitprand. L. IIL c. 7. 
Theodos. Kiow. in Chron. p. 19. ad an. 914. Elmacinus Ilist. 
Sarac. p. 198- Obiit Jlexander , cni successit Constantinus , Le- 
onis filius j i3. annorum puer. Misit Bulgarorum Rex ad Con- 
stantinum Imperatorem ^ ut sororem suam desponderet eius filio : 
tjuod cum recusavissetj praelia multa commissa sunt a Bomanis 
et Bulgaris. Videns hoc Nicolaus , autor fuit , ut Romanus Im- 
perator fieret , qui Bulgarnrum regi Jiliarum alteram dedit u- 
xorem. Quae de causa helli tradit, a vero aliena sunt: errat 
praeterca , dum hacc anuo Heg. 309., aerae vulgaris 9^2. acci- 
disse, scribit. 4) Coutin. Theoph. p. 4^5. Theodos. Kiow. ad 
*"• 91 5. 



DE VITA ET REBUS GESTIS CONSTANTINI. XXXJX 

uopolin cum exercitu movit , quam natura sua , et opere , 
munitiorem , quum ut capi posset , proditione cepit , nou diu 
tameu tenuit. Augusla enim, a Constantino, (pii matris de- 
siderium diutius ferre non [)Oterat , imperio iterum adinota , 
donis oblalis , urbem recipit , mox icto cum Saracenis fbedc- L- XVI 
re , tpii et maritimas Italiae oras et orieutem hactenus tur- 
baverant , omni exercitu contracto , foi-tunam belli in Bidga- 
ros experiri , gentemque ferocem et ambiguam armis exscin- 
dere , statult. Ea provincia Leoni Phocae, terrestrium co- 
piaiinn duci , evenit,qui hostes ad Acheloura, Thraciae ca- 
stellum '), aggressus , clade incredibili prostravit , sed ciun 
subitus terror forte copiis obiectus esset, inclinata acie, fiiga 
ordines turbarunt. Quilxis dispersis Simeon cum reliquo 
exercitu supervenit , tantamque stragem edidit, iit vix nun- 
tius eius Byzantium rcdiret. Tantae calamitatis culpam idu- 
rimi in Romanum Lecapenum, classi et orae maritimae prae- 
fectum, referebant, quod littora cum triremibus legere iussus, 
Patzinacitarum '•') auxilia non trs^iecerat , aut fugientem mili- 
tem exceperat. Vulgatior fama est , Leonem, ubi Romanum, 
Byzantium profectum, cum Nicolao patriarcha consilia de re- 
gno agitare coguoverat , omissa belli alea , ipsum praevertere 
voluisse 3), Bulgaios regnum nou multo post iterum ador- 

i) Cedrenas p. 6i3. Simeon Logotheta p. ^'^6. et Leo Gram- 
mat. p. 492. fliimen vocant. Vcrba cius haec sunt: 'O no- 
i.6fios (^(Tci Tojy Bov).ydoo)v y.cti 'Pujixuiojy noos ifji '-^'/f~ 
idioj avyy.sxndTijTO tiotk^ioj , y.ui — TQtnoyTui. 'Pojufciot nuy- 
aTocr.Ti. Komanos ex illo praclio victorcs discessissc , Cedrenus 
tradit, propterca a Goaro, notis ad Leonem, castigatus. Sed is 
Zouaram sequitur, qui pag. i85. non instrenue rem gcssisse 
Graecos , nec incruentam Bulgaris victoriam fuissc, memorat. 
n) Patzinacitae principio eas regiones, quasVzi postea et Ghazari 
occuparunt , teuuere , inde pulsi Turcorum agros armis subegc- 
riint. Erat autcm Constantini aetate Patzinacia omnis in octo 
partes divisa , quarum singulae praefcctos , quorum polestas non 
ad filios, sedpalrueles, transibat, liabcbant. Frequentia eis prae- 
lia cum Turcis , Moraviam colentibus, fuere. Constant. Je Ad- 
min. Imper. c. Sj. 38. Russos , conterminam gentcm anno 91 5. 
primum aggressi , pace composita , sedes ad Danubium posuere. 
Theodos. Kiov. ad h. a. Tenuisse eos planiciem, a Borysthene 
fluvio ad Pannoniam usque porrectam , ubi Moldavia hodie et 
Podolia sita est , domos habuisse nullas, in plaustris vitam de- 
gisse , autor est Cedrenus p. ^-5. 3) Luitprandus L. IIL c. 8. 
Cum Bulgaris praeterea pu^nanti PJiocae Domestico, qui et ipse 
Pater Basileos ardenter fieri cupiehnt j in ipso betio iam de 
hostibus triumphum tenenli , fjuid a tiomano actum sit , nunti- 
tiatur j c/ui mox animo consternatus, nimio dolore compulsus , 
victoriae signum , cjuo hosles insecjuebatur , proiecit, terga ver- 
tit , Jugam suos inire fecit. cet. Sic etiam Cedrenus p. 6i3. 



XL 10. HENR. LEICHII COMMENTATIO 

tos *), Graecorum copias ad Catasyrtas profligasse , fama ea- 
dem tulit. 

III. Elati tot victoriis barbari ad urbem quoque terro- 
rem pertulerant , ubi cuncta discordiis civilibus fessa , popu- 
lum seditio incesserat. Romanus , quod non miserit trire- 
mes , quarum subsidio auxilia traiicerentur , in ius vocatus 
est : damnatum sententia iudicum, favor Augustae servavit ^). 
At Leo , is , qui nuper summo cum imperio fuerat , Con- 
stantini eunuchi , multum opibus et gratia valentis , opera , 
ad hoc tentatis miUtum animis , Imperatorem soho deturbare 
ausus , E.omani insidiis circumventus, oculis orbatur, pridem 
suspectus, quasi plus quam civiha agitaret ^). Romanus enim, 
a Theodoro , Constantini magistro , in aulam evocatus , ut 
pacera, et libertatem, et domvim Augustam sustentaret, noUe 
se quicquam novarum rerum mohri , contacta sacra cruce , 
iuris iurandi rehgione se obstrinxit ''). Fidei datae et acce- 
ptae pignus Helena fuit , Romani filia , matrimonio Impera- 
tori adiuncta , quo tempore ipse custos ac vindex regni et 
principis (Graeci (iaaiXeondrOQa vocant) est constitutus. Am- 
phssimi muneins , cui tum primum is admotus traditur ^), 

i") Contin. Theoph. p. a^i- Georg. Monach. p. 5^0. Simeon 
Logothet. p. 477. Ccteri divcrsa tiadunt, ut Zonaras , et Cedre- 
uus , qui Bulgaros ingenti clade prostratos dicuut. 2) Simeon 
Logoth. p. 476. Leo Grammat. p. 492. Zonar. p. 186. Theoph. 
Cout. p. 242. sq. 3) Praeter citatos , Luitprand. IIL 8. Omni 
cum festinatione Fhocas Domesticus Consiantinopolin redit, pa- 
latium ingredi cupit j et arte fieri pater Basileos satagit. — Sed 
a /tomano Domestico iste capitur, atque utroque lumine priva- 
tur. Aiiter Leo Graramat. et Theoph. Gontin. p. a^S. , inscio et 
invito Romano poenam a Phoca sumtam , prodentes. 4) Con- 
tin. Theoph. p. a^B. cet. Id anno 919. contigisse Pagius ex Si- 
meone Logothcta , qui Romanum eo anno, quo festum B. Ma- 
riae in feriam quinlam incidebat , in aulam vocatum , testatur , 
colligit. 5) Ea Michaelis Glycae sententia est, p. 3oo. Tov 
'Piouccpop , inqnit, dict yqvao^ovklov (fvXaxa tavxov notsT , 
xcci «Vrt narnds iaslvoy lavxcp y.a&iarrjGi,, f.itj7i(a tivog liiQOV 
tov't(i) Tiutj&fVTog cV^icouaTt. Per auream bullam Romanum cu- 
stodem suum fecit , palrisque loco sihi constituit ; ea dignitate 
necdum antea quisquam ornatus fuerat. Quale autem munus 
^ BaailfOTiaTOQicc fuerit, omnium optime ex Constantini ad Ro- 
mauum littcris apparere arbitror : '£1; iyai qvlccxa xrjg i/uijs ^f- 
anordas xccl BaaiXticcg iynrjyoQujTaTOv , xai svvovaraTOv , xal 
maToraxov, ovSiva tuiv vno yreloa , rj 'Pcoi^avbv , eijQtjxais, tov- 
10) rt]V ijxrjv (fvXaxtjv fxsra Qeov iniartvaa, xcci dvri narQOS 
ccvrov ^XQivci, G7i).c(y)(vce narQixa xai diciO-eaiv yovixrjv nQOS 
i/x8 iv^ft^ccfxsvov. Cum alium neminem Dominationis meae ac 
maiestatis vig'lantiorem , magisque benevolum ac fideliorem 
custodem inter omnes , qui meae ditionis sunt , ac imperio sub- 
suni , fiomano invenerim : huic secundum Deum mei custodiam 



DE VrrA ET REBUS GESTIS CONSTANTINI. XLI 

multis abhinc annis vestigia comperio. Nam et Magnus Theo- 
(losius Arsenium *) , et Leo , Constantini genitor , Zautzen 
Stylianum , cuius filiam , Zoen , duxerat 2) ^ patrera imperii 
ac tutorem appellavit : patriciis eadem honoris oraamenta 
nonnunquam sunt tributa ^). Huius moris ignoratio Sigeber- 
tum in eiTorem duxit , ut , Romanum Zoen Augustam sibi 
nuptiis iunxisse , nullo certo autore , tradiderit ^) , quam suis 
rebus parum faventem, cum praeterea veneni in suspicionera 
venisset , e palatio eiecit , Nicolaum patriarcham, Theodo- 
rum et Stephanum , magistros , in exilium misit. Nec multo 
post Caesar et Augustus salutatus est , Theodora coniux et 
Christophorus filius, permissu Imperatoris, qui imminutam sibi 
potestatem , graviter , sed frustra , querebatur , corona dona- 
ti 5). Indoluere principes Senatus , Arsenius , Theodoretus , 
cubicularius , Demetrius, scriba aerarii , ex magnitudine sum- 
mae foilunae , nihil , praeter nomen , Constantino superesse , 
se periurii ac perfidiae ultores fore, spondentes : at hi brevi 
iu ordinem redacti sunt. Ceterum Romanus , solutus iura- L. XVII 
menti metu, primas in re publica tenuit, maiestatis insignia 
solus usurpavit , adeo , ut in solenni pompa , et decretis pu- 
blicis , inferiorem Constantino, sibi ac filiis principem locum 
adsignaret ^) , et Theodora coniuge mortua, Christophori filii 

commtsij ipsiimque loco Patris habeo , qui paterna erga me 
viscera ac genitoris propensum animum ostenderit. Cont. Tneoph. 
p. Q'}^- *■ l^^o Gramraat. p. ^gS. 
l) Ceilrenusp.327. A. TovTM 'Aqxu^iov xai 'Oybjotoy, tovs vlovs ad- 
roS, didcoxs naiJfvfad-ai in' avrov lu i(qu yQuuuara, Sy xai ^a— 
OiXfondTOQu nenoitjxe. Sed ea dignitas, aetateTheodosii, non adeo 
splendida et magnifica fuisse, nec ulla imperii cura ad Arseni- 
iim pertinuisse videtur. 2)Contin. Theoph. in Leone p. aao. 
jiitav 3e 6 ^aaiXevs BaaueondiOQa tov Zuovl^ay tiuu, uvtos 
xaiyovoyijaas to oyoua. Leo autem Imperator Zautzam Im- 
peratoris Patrem , novo abs se dignitatis titulo excogitato , 
appellat. Constant. in Opere de Cerimon. Aulae Byzant. MS. 
f. aS^. a. ^ Tov BuaiXeoTiuTOQOs naod .AiovTOs rov (fiXo^Qt- 
Ctov i^udjy ^uaiXicjs ixifuvrjd-elaa u^ia, quae verba nostram 
de Cedreni loco sententiam confirmant. 3) Suidas v. UaTQi- 

xios. Sic Praefectus urbi enaQ)(os xai nai^o nokeas appeUa- 
tus. Contin. Theoph. p. 287. 4) ^^ Chronic, p. ii^- Jpud 
Graecos Eomanus Pater Basileos factus , ut securius ageret, 
matrem Constantini Imperatoris uxorem duxit j suam vero 
filiam ipsi Constantino despondet. Kisi forte is rumor inde 
ortus est, quod amoribus Zoes Augustac Romanus implicitus 
vuigo crederetur. v. Luitprand. L. DL c. 7. 5) Contin. Theoph. 
p. 347. Siraeon. Logothet. p. 480. cet. 6) Sim. Logoth. p. 
4^1. Byzantini ceteri, Luitprand. L. IIL c. 9. Quod idem 
comprobat numus a Cangio p. i3§. editus, in quo eomanus , 
CHBiSTOPHORCs ET coKSTA»TiHDS , scriptum cst. Uaec etiam cau- 



XLII 10. IIENR. LEICHII COiMiMENTATIO 

uxorem Augustam appellaret *). PIoc facinore dominationem 
captavit. 

IV. Nec laetior his temporibus facies civitatis erat : 
tam diversas in pai'tes popuius et sacerdotes trahebantur. 
Cuius negotii initium , ordiucm , ac finem cui'atius disseram^ 
ut , quanti saepe motus si ab anticpia consuetudine discessio 
fiat , oriantur , plane appareat. Leo plulosojjhus , cum e tri- 
bus uxoribus , in spem successionis , masculam prolem nul- 
lam suscepisset , longe prospiciens futuros casus, et procerum 
de regno contentiones , Zoen Carl)inopsinam , non admodum 
illustri ioco natam ^), in matrimonium duxit. Quae cum in- 
cestae nuptiae apud Graecos haberentur , metusque esset , 
ne principis cxempium piurimi sequereutm' ; Nicoiaus patri- 

sa est, cnr edicta , quae vulgo Novellae Constitutioncs appel- 
lantur, Constautino imperante, vuigata , in codicibus passim 
llomano tribuautur. v. Leunclav. luris Graeco -Romani T. II. 
p. i/^i, In littcris Monastcrio Vulturncnsi datis anuo gSg. Ro- 
inanus et (ilii , Constantinus, Christophorus , Stephanus , ultimo 
loco Constantinus Porphyrogenitus, memorantur. Chronicon 
Vulturneuse ap. Murat. T, I. P. II. p. ^2"]. 
j) Leo Grammat. p.^Q^- Erat Cliristophori coniux, Sophia, qua post 
mariti obitum e palatio expulsa, Helena , coniux Porphyrogeni- 
ti, Augusta salutata est, Hoc unice illustrat locus Gregorii 
in vita Easilii iunioris p. 678 : ^Haay 6s ro rrjyiy.uvra ^aai- 
leuovres "^Piof^ayos ^ nuT^o "EliytjS, 2!Tt(f,ayos (^t xai KaiV- 
atayrlyos , viol aviot^ , tj<^ti XQiaTOtfiOQOv tov tiqojiov adiou 
■nai3os &ay6yT0S , zat vloy xaTa).etijJuyTOC Miyarii, rovyof^a , 
Ss xal aOieTiTOS toy , ojxuis ^aai).iy.f^ aToXy avy vnoStjiJiaai, 
xoxxiyois ixakXilyiTO , yavQOVfjiEvos tnl SvvuaTtU} xai t^ rwy 
avfj.naQo/LiaorovyTcoy uvko xlt'C1^6fi,eyos t^oiTj. «tr^ Je ij Av- 
yovara 'Ekevtj nQWTtj rwy aXXojv ^aOiUdojy ^y. j; yuQ dev- 
ziQa av/x^ios rou naroos aurrjs 'Piojuavov QeoiJujQa relevTrj" 
Gaaa tjv , tj Se 2^o<f,la , ^ rou XQiaTOifOQOv Ixelvou Televrrjaay- 
tos , xart]yiy&t] rtjs ^aaiXeias- 2) S. Epiplianii Magni Agri 
abbatis sororcm Cangius cx Constant, de admin. Impcrio, vo- 
cat in Famil. Byzant, p. i^i- Sed errat. Constanlinus enim 
1. c, cap, 22. Tlieophancm, cuius historia temporum ordine 
digcsta exstat , fjrjTQO&eov suum appcllat. Cum A'ero is, Leo- 
uc Armeno imperante , diem suum obicrit , vox ur^Tood-eos per 
magnum avunculum , seu matris avunculum reddeuda est. v. 
Bauduri Animadv. ad Const. p. 58. Cedrenus eam Kaojitvwipi- 
■yav , Constant. rijs Kao^ivojipiyas dicit, Sed audiamus Euty- 
ciiium, lepidam uobis fabulam de quartis nuptiis Lconis nar- 
rantem : Porro , cum Leoni j Jmp. Romano , mortua esset uxor, 
nulla relicla prole j aliaiii ille uxoreiii ducere voluit : at pro- 
hibuit ipsuin Nicolaus patriarcha Constantinopolilanus _, dicens ; 
Noii est tibi licitum , uxorcm ducere , siquidem j4nagnostes 
es , et precibus sacerdoluin coiisecratus j quod si uxorem du- 
xerisj noii licet tibi ad altare accederi. Anualcs Alexandr. 
T- II. p- 434« Eadcm fore habct Eiiuaciuus Hist. Sarac p. i5o. 



DE ViTA ET REBUS GESTIS CONSTANTINI. XLIII 

arcka Thomara sacerdotem, qiii eos ritu antiquo ad aram 
deduxerat , Joco movit , Imperatorem sacris prohibuit , Zoiiu 
uimis aspere , tanquam pelhcem , tractavit *). Id Leo gra- 
vissime lerens, cum nec minis, nec blanditiis, ut mterdictum 
dissolveretur, impetraret, ISicolaum munere in perpetiuun pri- 
vavit 2)5 suiTecto Euthymio, qui ut lenis et faciUs indole erat, 
Iraperatorem ad sacra admisit quidem , sed legi , quam de 
quartis nuptiis laturus erat, intercessit 3). Inter haec a pontifice 
Romano, Sergio, legati venere : qui legitimum ratumque coniu- 
gium censuerunt , Nicolaum , ut Photio faventem, acriter in- 
sectati , a qua suspicione epistola , quae hodie superest , se 
purgavit ^). Nec ita taraen animi in pristinam concordiam 
reducti : quin potius alii ex sacro ordine Euthymio , alii Ni- 
colao addicti , raagna odia cum crudehssimo dissidio .conce- 
pere ^). Exstincto paulo post Leone , Alexander , pulso Eu- 
thymio , et ignominiis oranibus appetito , Nicolaum pristinae 
dignitati, unde deiectus erat , restitnit ^). Euthymius mox 
fato in exiiio functus est. Is tum pugnacissime suam senten- 

I) Contin. Tlieoph. in Leone p. aaS. D. Simeon Logotii. p. 466. 
D. Leo Gramm. p. 483- 2) Autor argumenti Tomo Uuioni» 
piaefixi apucl Leunciav. lur. Graeco-Rom. T. L p. lo^: 'O dk 
^aaii.Evs ovyeiog wy , xat S&iv dyHfvrj rd davu^fwyoy tuJy ceg- 
j^isoiuiv ovx tcyyodjy , /u.sd^iattiOiy tov 7ittTnu<o-/f}y NixqIuov 
xal i^oni^ei Tijg ixxltjoias , ws ^lJSvaTtjy, xal 7io).ldxts fisy 
Soxois dia^s^aiovyxa , xai vnoayofisyov , dovyut, rio ^aaii.el 
Ttjy xov iniTiuiov avundO^siay , xoaavxdxis ^k fisxauskousyoy 
xat dyapa).).6usyoy inixtjdss. Pagius, coniectura ductus , Ni- 
coiaum iam a Leone , morti proxirao , non ab Alexandro fra- 
tre, quod Byzantiui uno ore tradunt , pristinae dignitati esse 
restitutum, arbitratur , ad annum 911. IV. Idem diserte El- 
macinus in iiist. Sarac. p. 196. testatur. 3) Leo Grammat. 
» p. 4^4- ^*^^- Nugas Cedrenus agit, dum Imperatorem iege san- 
cire voluissej narrat, ut viro tres quatuorve uxores una in 
matrimonio liabere iiceret , p. 602. JTisi forte corrupta apud 
eum verba sunt , et pro xaxd xavxov, simul j legcndum : xut^ 
ctvtov , sua aetate. 4) Baronius ad an. 912. cpistolam Nico- 
lai ad PontiUcem Romanum edidit, e cuius inilio apparet, le- 
gatos a Sergio an, 906. quo Zoe Augusta appeilata , eaque con- 
tentio maxime ferveret, venisse. Cuius rei vestigia etiam apud 
Eutych. in Annalibus p. 484. occurrunt. 5) Tangit liaec dis- 
sidia Autor Praef. T. Union. ''Haay no).).oi xioy dnytsoitov ot 
fi>] awskd-ovxss Trj xoG nuxnidQyov oixovouia , xut juuXlov oi 
Tov fxioovs xov ix^k^&ivxos NtxoXdov. 6) Cont. Theupb. 
p. 233. alii. Ceterum Leo Aliatius Euthymium , annuente pon- 
tifice, patriarcham dictum, idque Graecos Romanae sedis di- 
gnitati tribuisse, scribit. De Eccles. Or. et Occid. perpot. cons. 
p. 604. Sed id nulio certo autore proditur ; qiiin potius Ni- 
colaus cpistola citata, a legatis Romauis suam potestatem im- 
miuutam esse queritur. 



XLIV 10. HENR. LElCHll COMMENTATIO 

tiam defendere , Leonem veiborum contumelia , etiam mor- 
tuum , insequi , nihil denique, quod praefracti ac pertinacis 
hominis est, omittcre *). Itaque Constantinus A. DCCCCXX. 
conventum sacerdotibus Constantinopolin indixit , ut consule- 
rent paternae existimationi , quartasque nuptias lege abole- 
rent : seu rei indignitate , seu , qiio magis inclinat animus , 
patriarchae artibus commotus ^). Exstat edictum , communi- 
ter compositum , in hanc fere sententiam : Christum generis 
humani servatorem, concordiam et quietem publicam prae- 
ceptis et exemplo commendasse, cam vitio mortalium tur- 
hutam j natasque vel de matrimonio caste et legitime iu' 
eundo acres gravesque contentiones. Quas ut componerenty 
pacemque sacro coetui redderent , statuere se , quarlas 
nuptias omnino prolubendas ^ tertias certis conditionibus 
celebrandas esse. Ad annum scilicet aetatis quadragesi- 
mum provectis nonduni suscepta sobole permitti , ceteris , 
qui iam parentes jacti essent , non licere, Triginta an- 
nos natis , uxore altera sine liberis exstincta , quadrien- 
Ji. XVllI«z«m a sacra coena abstinendum , ut ejfusam in tantam 
intemperantiam libidinem cxpiarent : si quis sacerdotum 
admiserit , munere privandum, Ceterum , qui ad matri- 
monium cogitationes converterent , ne quid flagitiose et 
impure committeretur , curare debere. Haec latae tum le- 
gis sententia fuit , quam , ut rata firmaque esset , in con- 
cione popuh quotannis recitatam 3)^ eumque morem a Basilio 
et Constantino , Caesaribus , Constantini nej)otibus, servatura 
esse ^) f accepi. Sic pubUca tranquilUtas tandem restituta, 

i) Pracfat. TomiUnion. 2) Indict. VIII. Mense lulio. SicenimTheo- 
plian. Contin. p.^^^. "H rt^S ixxXtjaiag naQa 'Pco/jayov yiyovsv 1- 
voiOig, (tnuvxwv tvai&tyTiov fxtjTQonokiriijv t€ xai xXrjoixiov, xuiv 
thio Nixokdov Tov naTQtdQ'/ov xal Eii&vuiov (^ieaxiainsvwv. Scri- 
pscrat ISicolaiisaclIoauiiera Pontificeni, mitteret iegatos, qiii nuptias 
qiiartasillegitimas, nec Leonis exeraplo confirmatas esse, edicerent. 
Quorura licet nulia nec apud autores Byzantinarum rcrnm , nec 
iu Tomo Unionis meutio fiat , certum tamen est, Theophyla- 
ctum et Carum pontificis nomine Constantinopolin venisse , in- 
de in Bulgariaiu ad Simconem discessuros. V. Nicoiai epistola 
apud Baron. adan. 917. IV. 3) Mattliaeus Monaclins in Quaest. 
Matrimon. luris Graeco - Rom. T. I. L. VIII. p. 497« "Of xat 
t6/ho5 xard tov ''lovXiov /iijva iTtjOio)? in^ it/ii^MVOS dvayivai- 
Gxexai. Is tomus mense lulio quotannis in suggestu legitur. 
Eo tcmporc pompa solcnnis ct processio in aedem Irenes et S. 
Sophiae instituebatur. Constant. in Cerim. Aul. Byz. MS. f. 
87. a. 4) Scholiou Tomo Unionis additum apud Leunclav. p. 
108. Nov dk--nQO ivvev/ixovxa yoovoiv Hvexiv xfjg nQodtjlo)- 
SfCaijs aixiag xai dipoQf.ifjg dnoQQaytvxag ItQtig xai fMOvdCov- 
lag, rj nayyd/.tjvog BuoiXtia talv d-toaitqaiv Buailiwv iqfnHv 
Jiuailtiov xui Kioyaxupxiyov Ovy^ipS xai avyr/yatoe. E <juibus 



DE VITA ET REBUS GESTIS CONSTANTINI. XLV 

nisi qnotl Euthymii nomen , a Polyeucto patriarcha , non 
iiiulto post , sacris diptychis adscriptum esse , plurimi indi- 
gnareutur *). 

V. Post annos admodum quindecim, quam primum im- 
perium adorti erant, Bulgari rursus pacem exuere, seu ad- 
suetudine gentis , quae secunda adversus circumiectas natio- 
nes bella hactenus exercuerat , seu quod claustra maris ac 
terrae levi praesidio adversus vahdissimos exercitus septa es- 
sent. An. 959. Tum praetorianae cohortes arraa subito ce- 
perunt , infausto eventu , cum acrius, quam constantius, prae- 
lium inirent. Classe etiam vindicare maria visum, quae, du- 
cum imperitia, aut dispersa est, aut in fugam coniecta. Au- 
xerunt terrorem agrestes, cum portis urbis incidentes , Pega- 
rum et Theodorae palatia , Stenumque, hostili igne acccnsa, 
procul fumare nuntiarent. Pericula ultima audere et experiri 
tandem iussus est Sacticius, quem, palantes copias non in- 
strenue aggressum, uno vulnere barbari in mortem affecere. 
Cuius gesta multi cum attigerint , in eo consentiunt, magna 
in ipso virtutis , magna belli decora ftiisse, quiljus rem pu- 
blicam in paucis sustinuisset. luter haec rex Bulgarorum , 
et ducis et gregarii mihtis officia obiens , Adrianopolin cum 
exercitu movit, corona circumdatam, postquam annona defe- 
cerat, cepit, captivo duci, quicquid tormentorum reperiri po- 
tuit, adhiberi iussit. Inde victoria haud segniter usus, Thra- 
cia et IMacedonia ferro igneque vastata , sedem imperii et 
caput , Byzantium petiit ; at castris positis , versa ad pacem 
cogitatione , ut sibi cum Romano colloqui liceret, oravit '). 
Admiratio subiit utriusque exercitus railitem, cum hinc fe- 
rociam Bulgari, inde non infractam Imperatoris mentem cer- 
neret , ut qui tantae dignitatem maiestatis , raro ea tempe- 
state, et ex vetere memoria exemplo, ore totoque habitu pro- 
deret ; iam tum praesagiens animo , fore , ut pax affinitatibus 
connubiorum firmaretur. Alirpiot annis post, Simeon Bulga- 
rus , morbo exstinctus, Petro filio regnum testamento relin- 
quit 3)^ qulj bcet iam exercitum in Graecos armasset, cum 

verbis etiam hoc colligitur, turbas inter Euthymianos et Nico- 
laitas noudum hac aetate compositas, aut novas potius cle quar- 
tis nuptiis ortas esse. Quod praeterea Cedrenus testatur , ma- 
gnamque Nicolai Chrvsopergii in stabilienda concordia curam 
fuisse, prodit p. 702. B. Ceterum in matrimoniis ineuudis nulla 
gens Graeca religiosior fuit , ut ex Matthaei Monachi Quaest. 
matrimon. apparet , et illustri exemplo probat Cedrcnus p. 649. 
i) A Vita S. Polyeucti e Graecis Scriptoribus collccta Act. SS. 
Febr, T. I. p. 707. 2) Leo Grammat. p. 498- Contin. Theo- 
phan. p. 248. Simeon Logoth. p. 4^3. ccteri. Mcminit etiam 
Thcodos. Kioviens. ad an. 929. Sigcbort. ad an. ga6. 3) Qucra 



XLVIll 10. HENR. LEICHII COMMENTATIO 

tentarunt , Anno ^44 inissis qiioque in Patzinacas concitori- 
Lus belli '). Quo nuncio perterritus Imperator, tributum bo- 
sti pendere cogitur ^). At anno proximo foedus cum Igore , 
cuius sententia in hunc modum fuit , paciscitur : commercia 
terra marique libera utrique populo esse debere ; Chersone- 
sum Tauricam nolle se armis invadere , nec Bulgaros contra 
incolas excitare, in re trepida, Impei-atori auxiHa se missuros 
esse, Russi spoponderunt ; de capitis etiam damnatis , deque 
transfugis et latronibus statutura. Turci , cum iterum res 
Graecas lacerassent , a Theophane persuasi , datis obsidibus , 
inducias in quinque annos pacti sunt: longinquam enim mih- 
tiam Graeci aspernabantur ^). 

VII. Mesopotamiae componendae Theophikis , loannis 
Zimiscae, qui postea Imperator salutatus est, avus , dehgitur, 
ut Saracenos , late ea loca habitantes , in obsequio contine- 
ret '•). Caput regionis , Edessa , nobihssima urbs , et muni- 
mentis obiecti amnis, raurisque firraata, diu obsidionera tole- 
ravit , qua tandem soluta est, servatoris imagine, lintco im- 
pressa. Hanc A bgarum Regem , morbo difFicih ac diuturno 
decurabentem, cum se praesenti Servatoris auxilio, per litteras 
commendasset, accepisse, ferunt et desperata iam sahite , su- 
bito convaluisse, mox attonitura rei miraculo, ad Christianara 
professionera esse adductum ^). Alii, ut difficile est, tam an- 
tiquam rem subtiUter exequi, Servatorem, in oliveto tristitia 
immensa confectura , Thaddaeo sudarium, quo faciera abster- 
serat, ad Abgarum principem perferendum tradidisse merao- 
rant, edito oi-aculo, urbem , quae sacrum pignus rite serva- 
ret, perpetuo invdctam fore ^). Haec, mira quanquam , fidera 
ex eo traxerimt, qiiod Cosroes Persa, cum in obsidione urbis 
haereret , cius contactu (dedicatura enim erat in veteris sta- 
tuae fundaraento) gravissimo morbo liberatus sit , et lustrali 
aqua se et familiam omnem ablui iusserit 7). Hinc imaginem 

i) Theodos. Kioviens. aii.944- ; silent enim hanc novam irruptionem 
Byzantini scriptores. 2) Idem an. C)^5. 3) Contin. Theoph. 
p. 267. , ceteri. Theodos. Kiov. an. g^S. 4) Contin. Thcoph. 
p. 265. 278. Leo Grammat. p, 5o8. 5) Nigra scilicet lepra 
graviter laborabat Abgarus , inde Uchonio , niger , cogno- 
jninatus, ut Bayerus in Hist. Edesscna p. 104. arbilratur; de 
gencre enim morbi non couvcnit ir.ter scriptores. Multi de 
rautuis Abgari et Christi epistolis scripsere , praccipue Grabius 
Spicil. PP. T, I init. 6) Constantin. de Christi imagine Edes- 
sena p. 83.; quae exstat inMauipulo Rer. Constant. Addc Com- 
befisio notata p. io5. 7) Evagrius Lib. IV. c. 27., ubi Cosrocm 
proptcrea cxercitum urbj admovisse scribit , ut, quae de ima- 
gine vulgo tradebantur, mendacil argueret. Paulo alitcr Con- 
stantin. p. 91. uarrat. 



DE VITA ET REBUS GESTIS CONSTANTINI.' XLIX 

B.omanus Iraperator, cui indignum videbatur , haec sacra tam 
iinpuris manibus contrectari, saepe expetitam, non obtinuit, 
licet ducentis Saracenis, quos captivos tenebat , et XII. milli- 
bus aeris signati, oblatis. Tandem eam praefectus m-bis , ut a 
suis finibus Graecos arceret , concessit , pactus , ut Edessam 
et conterminos agros , nuncpiam bello in posterum vexarent'). 
Sic Byzantium deportata, in Blachernis primum, post in aede 
Phari, reposita est , procedentibus longo ordine Stephano et 
Constantino, Bomani filiis, Porphji'ogenito, et Senatu , cum 
cereis, et evangehorum vokimine, ut tum consuetudo erat in 
pubhcis supphcationibus. Incessit deinde rehgio, quonam in 
templo sacra effigies coUocanda foret ? postremo in S. Sophiae 
illata, rituque soUenni culta fuit ^). Exstat Constantini Por- 
phyrogeniti de Edesseno sudario, elegans oratio , anno proxi- 
mo, ut videtur, in popuh concione habita, quam iunioris 
Constantini esse, Aloysius Lippomannus et Caesar Baronius 
esse arbitrantur; eo praecipue argumento raoti , quod ahud 
dicendi genus in libris de administrando Imperio , vita Basi- 
lii, ceteris, appareat 3). Damus hoc Caesari Baronio , sermo- 
nem Imperatoris humilem in ilhs et pleinunque vulgarem esse ; 
sed sublimiori stjlo formanda erat oratio , quae tam sacras 
rehquias digne celebraret. 

VIII. Sextus iara et vigesimus agebatur annus, ex quo 
B.omanus imperium pro arbitrio tenebat, adeo imminuta Por- 
phyrogeniti potestate, ut experti pubhcae curae et consihi , 
praeter Augusti nomen, nihil omnmo relictum esset. Qui ad 
ultimum pertaesus longioris otii, quod studia doctrinae, qui- 
bus aniraum imbuerat, hactenus unice leniverant ''J, de recu-LXX 

i) Charam scilicet, Saroten et Samosatam , Edesseno prae- 
fecto , qiicm Emirum vocant, subiectas. Constantin. pag. 94.; 
adde Contin. Theoph. I. c rel. Hoc pactum aurea bulla Im- 
perator confirmavit. 2) Hanc pompam Constantin. pag. 

98. sqq. ordine describit Adde Contin. Theoph. pag. 268. 
Quae fuerit sacrae imagini reverentia exhibita, apparet e 
Grcgor. Monach. pag. 5o5., ubi hoc praecipue telo in eversores 
simulacrorum , Leonis Armeni aetate turbas commoventes , uti- 
tur. 3) V. Combefisio notata p. 100. Manipuli Originum CSP, 
et expende verba, quae in fine orationis occurruut : cJ &fioy 
6uot(o^a Tov tcnaoKkkccxTOv nciToog , (footnft. ccil toi/ f^ai^ios 
xai noHwg rjudjy ^ccaikfvovTCC , xcci Ttjy Tijs ccnodrjuiccs ccyctfxyr]- 
aiv XccunqdJs iooTcc^oyTcc , Sy t^ nccoovatcc aov Ini Toy nccn- 
ncpoy y.cci nccToipoy ^o^yoy dyvxpioaas. Adde Lambec. Commcnt. 
de Bibl. Vindob. L. VIII. p. 196. et Pagium ad an. g\^. n. V. 
4) Constantinus itaque Porphyro^enitus tum orationi, tum 
lectionibus vacans , totum se Domino commendabat^ opere 
manuum victum quaeritans : sane lijy ^coyocccf iccy , id est , 
picturnm , perpulchre exercebat. Luilprand. L. III. c. 9. Haec 
ad verbum in siio Chronico repetit Sigebertus p. 255. Idem 

Constantinus Porphyr. Vol. I. *### 



L 10. IIENR. LEICIIII COMMENTATIO 

perando regno consilia volvit. Quod cum variis artibus tcn- 
tasset , tutissimnm visum est , Stephanum et Constantinum , 
Romani filios, cxipiditate regnandi accendere. Dudum illi pa- 
tcrno odio ardebant, quod Romanus , testamento scripto, prin- 
cipem locum Porphyrogenito tribucrat : Stephanus praecipue , 
quem satis iam procUvem facile Basihus , particeps consiUi , 
permovit. Is oUm honestum ordinem duxerat , vir calhdns , 
et in animo Stcphani vahdus , quem, opportunitate data , 
admonuit : impcrium aogre a decrepito sene sustineri, viribus 
animisque opus esse, nc Ij gri , ne Bulgari , ne Saraceni ah- 
quid novarum rerum molirentur , solum Stephanum tantae 
moh parem esse: viderct, ne tam praeclara indoles, tot orna- 
menta virtutum , inertia obscui*arentur. Adiutorem Porphy- 
rogenitum fore , cui nihil antiquius sit, quam eum regnare , 
qui ad hanc spem genitus esset ^). Itaque Romanus compre- 
hensus , in Proten insulam relegatur et raonachorum ritu ton- 
detur : summa imperii ad filios et Porphyrogenitum delata , 
statim apparuit , arduum, eodem loco potentiam et concor- 
diam esse, cum id ageret Stephanus, ut solus ea dignitate po- 
tiretur. Interea Constantinum Helena Augusta, ut tam nefa- 
rios ausus comprimeret,excitat, qui eos, specie amicitiae, epu- 
lis adhibitos , post quadraginta dierum imperium , in exiliura 
pelht. Id Stephanus XIX. annos magno animo in Lesbo insula 
tulit, Constantinus, duobus annis post , ad maiora , et magis 
praecipitia conversus , cum Byzantiura repeteret , a custodi- 
bus est intereratus ^). Sic tandem solus rerum potitus est 
Porphyrogenitus, cui insidiae a plurimis paratae sunt. Nara 
et Thcophanes, princeps Cubiculariorum , Roraanum, et Gre- 
goriiis Slacedo, allectis in societatem claris et illustribus viris, 
Stephanum imperio iterura admovere ausi sunt : in utruraque, 
detecta perfidia, graviter est animadvcrsum. Post haec Con- 

ex Graecis Theoplianis Continuat p. 280. et Zonaras p. igS. 
tcslantur. 
1) Ccdrcnus pag. 633. Vetustiores tamcn , ne res vitupcrio 
Constantiuo esset, Oliorum hoc scelus fuisse, perhibent, et in- 
scio ipso Romanum regno pulsum. V. Simeou Logotheta pag. 
493. ceteri , cum quibus Luitprandus L. V. c. 9. consentit, 
nimiamque in filios sevcritatem exitio fuisse Romano, testatur. 
2) lu monasterium Romani filii detrusi sunt, quod timendum 
Constantino erat, ne se aliquando summa dignitate privarent: 
sic Thcoph. Contin. p. 271. Zonaras p. igS. alii. Luitprandus 
contra antor cst, Constantinum, cum ceilis indiciis cognovisset, 
sibi ab ipsis insidias parari , conim consilia praevertisse , utque 
philosophatum mittcrcntur , iussisse. Philosophiae enim nomi- 
ne sacra monachoruni studia passim ab eius aetatis, et vetu- 
stioribus scriptoribus mcmorautur. V. Cotelerii monumenta T. 
I. p. 181. 187. 



DE VITA ET REBUS GESTIS CONSTAOTINI. Ll 

stantiniis Romannm filium, corona imposita , in partem cura- 
rum vocavit, ut eum temperius et sibi et posteritati confor- 
maret '). 

IX. Una tum Imperatori cura erat , ut regnum a ma- 
ioribus relicturn , avitis patriisque virtutibus regeret , nec 
extrema a barbaris dehonestarentur. Cappadociam enim et 
nobilissima minoris Asiae oppida Saraceni, Tarsum incolentes, 
vastarant , praeda immensa et captivis plurimis abductis, quos 
pactis induciis Imperator recepit ^). Interiecto tempore, cum, 
nova classe instructa, Graeca littora obsiderent , Basilius se- 
cundo praelio eos prostravit , de ducibus captivis Constantinus 
triumphum prisco more egit ^). Aec minora beUi decora 
Leonis et Nicephori, Phocae Bardae, supremi ducis exercitus, 
fihorum, fuere. Qui, cum pater , annis morbisque gravis , 
hosti tam feroci , tam calhdo , impar esset , beUi discrimen 
subiere , et domito Chalebi praefecto, urbem triumphantes in- 
trarunt ^*). Victoriae fructus urbs Samosata fliit, a BasiUo 
in ditionem redacta. Eodem tempore, re fehciter in Afri- 
ca gesta , ex Aegjpto et Persia legati , renovare dextras, 
ut nova foedera componere cupientes , venere , quod sibi 
magnificum , ut erat , Imperator duxit ^). Postea turbare 
fortuna coepit. E Creta enim insula , magna Saracenorum 
turba erurapens , navigia , quae Graeci validissima in mare 
deduxerant, aut mersit, aut cremavit : caussa calamitatis du- 
cura neghgentia et iraperitia fuit. Nec amissa Constantinus 
Gongylas reparavit, quin potius in summum discrimen rem 
Graecorum traxit ^). Postremo Nicephorus Phocas novam 
classem mohtus, in Cretam solvit, fusis hostibus, arces mu- 
nitissimas, in his Chandacem , tutissimum gentis praesidium, 
excidit , urbes , praefectis sub iugum missis , recepit , ut me- 
tuendum esset, ne tanto successu rerum elatus, regnum af- 

i) Misere hic omnia turbat et confundit Elmacinus in Hi- 
stor. Saracen. pag. 218. 2) Contin. Theophan. pag. 275. C. 

3) Idem pag. 282. £ius triumphi splendorem Imperator in 
opere de Cerimoniis Byzant descripsit foi. 206. b. sq. 4) 

Avaritiam Bardae Phocae, supremi exercitus ducis , in ulti- 
mam pemiciem rem Graecorum traxisse, Cedrenus ait, p. 637., 
de quo silent Contin. Theophanis, Logothetes, ceteri, qui ^i- 
cephoro triumphalia ornamenta a Coastautino decreta esse , 
tradiderunt. Cedrenus, ipsum Imperatorera de Chabdano et 
captivis Saracenis triumphum egisse, refert , quod verum, et 
in opere de Cerimon. f. 207. proditum est memoriae. Conf. 
Theoph. Contin. p. 288. 5) Contin. Theoph. p. 284- etiam 
Gallos ad Constantinum legatos et obsides misisse , idcm pro- 
dit p. 283. Ab Itaiiae rege , Bereugario , Luitprandus Ticinen- 
sis , orator, Constantiuopolin profectus est. V. Lib. VI. c. i. 
6) Zonaras p. 195. Cedrenus p. 64o. Contin. Theoph. p. 297. 



m 10. HENR. LEICHII COMMENTATIO 

fectaret *) : quod tamen, slc volentibus fatis , brevi consecu- 
tus est. Haec, quanquam plures per annos gesta, couiimxiy 
ne divisa taedio forte lectorem afficferent. 

X. At in Thracia dispari eventu pugnatum est, Turcis, 
qui et Ungari, pi'Oximos per campos cfFusis , eo violcntiiis, 
quod, distractis tum copiis, ducem strenuvim sibi obviam itu- 
rum, non rebantur. Missus in hos Pothus Argyrus, Patri- 
cius , onustos praeda , eoque impeditiore agmine euntes , su- 
bito invasit, captivos et praedae partem recepit'-'). Paulo ante 
duo ex primoribus gentis , qui cum turba convenarum , aut 
in Graecia, aut in Bulgaris, forte conscderant , pace in per- 
petuum cum Imperatore firmata, sacra Christiana, utque lu- 
strah aqua expiarentur, postularunt. Gylas, Hierothei, queni 
patriarcha sacrorum per Turciam antistitem dixerat, praeceptis 
institutus , in fide permansit , pietate et ceteris virtutum or- 
namentis insignis : alter mox ad avitam superstitionein relapsus, 
cum expeditionem in Graecos et Germanos suscepisset , ab Ot- 
tone Imp. captus, poenam capite persolvit^). Ceterum eadem 
religio Russos incesserat ; quibus olim a BasiUo Macedone , 
L. XXiavo Constantini , icto foedere , aditus ad sacros fontcs , prae- 
sul ab Ignatio patriarcha , datus fuerat ^*). Elga , quam Grae- 
ci nonnulli Helenam vocant , Ingoris , hostis quondam Impe- 
ratoris , post amici et socii , vidua , stipata principibus gentis, 
Byzantium , ut in consortium sacrorum reciperetur , accessit. 
Splendide a Constantino excepta , et muneribus aucta est *) ; 
addit Theodosius Kioviensis, Imperatorem foeminae forma ex- 
cellenti matrimonio iungi voiuisse , sed tulisse responsum : 
non posse se uxorem eius esse , qui se inter lustraha sacra 
in fiham adoptasset ^). Is rumor eorura temporum fuit , cui 
fidem adimit , quod in vivis esset Helena Augusta , et abhor- 
rerent a peregrinis connubiis Imperatores, ut ipse Constanti- 

i) Contin. Theophan. in Romano Iiiniore. pag. 296. Liipus 
Protospatha in Chron. an. 961. 2) Simeon Logotheta p. 496. 
ceteri. 3) Zonar. p. 194- Bologuden vocat. Ccdren. pag. 
636., ubi pro loanne Francorum rege legendum ; Ottone- Adde 
Inchoferi Histor. Eccles. Hungar. an. g58. 4) Constantin. 

Porphyrogen. in vita Basilii Maced. 211. Zonar. pag. 173. Fra- 
gmentum de Russorum conversione, a Bandurio in Aiiimadv. 
ad Constantin. de Admin. Imp. p. 112. editum. Etiam Micliac- 
le imperante, sacris Christianorum initiati sunt nonnulli. Con- 
tin. Coustant. Lib. FV. p. 120. quo Photius rcspicit in epistola 
encyclica p. 16. 5) Quod ipse memoriae prodidit L. II. de 
Cerimon. Aulae Byzant. fol. 201. a, sq. 6) An. gSS. 

p. 96. Obiter notandus est Orbinus Ragusaeus, qui in Regno 
Slavor. p. ga. sq. Elgam , quam et Oigam, Rhegino Helenara, 
vocat , loanne Zimisce rcgnante Byzantii ad sacra Christiana 
acccssisse scribit. 



DE CERIMON. AULzVE BY21.yNT. I. 17. 99 

yiix d?>7]d-Lvaj naTQixioi ts xai OTQUTr^yoi, nQatnoatTOt t£ xai 
doTiuQtoi xai nQiixixrjQiOf ol ds evvovyot nocoToana&doioi 
OTiixia uktj&ivu, ofioi'(og J"e xai ol {iaQ^aTOt nQojToanu&aQiotj 
01 ds ana&aQOxov^txovXaQioi xai ot xov^txovXuQtoi dnb xa- 
5icivoi'cov, ^aoTuLovTSg ot onudaQOxov^ixovXuQtot xai t» J"t-B 
OTQaXia avTCov , oi dk xavStSuTOt xui /.lavduTOQsg , coouvTcog 
xai 01 axQi^coveg , Tug kavTcov aroldg , cog el&taTai umotg • 
dvoi^^avTOg ds tov naXuTiov ini tov Kvqiov, q)OQCJV 6 ^uot- 
Xsvg oxuQUfiuyyiov dtuanQOV /Qvooxla^^iov xui OTecfdsig vno 

\OT0v nQutnoaiTOv , igeQ/erut e^co Ttjg nvkr^g tov Kvqiov , xai 
SsyovTUt avTOV ixsiae nuTQixtot xui aTQUxrjoi . xai SrjQt- 
ysv6f.isvog vn' avTcav ndvTcov , i'^io/STUi fti/Qt T/jg /usydkTjg 
nvXtjg Tmv ixoxov^SiTcov, iv ji xui oi axQi^coveg nQo^dfJ.ovrat' 
tnnsvsL Ss ixetae o ^uatXevg itp' innov ioTQcouivov «yToMs. 56. a 

i5os).o/uAivov /Qvaov Siuu&ov /etfisvTOv , ■^iKptsofiivov uno 
/iiuQyuQcov' iv ds Totg Tsoouoot noai tov uvtov innov xuic 
rfj ovQu nQdvStot nsTuaot unoxQi/.iuvTUi , xui SiiQ/STut Siu 

TCOV XOQt/vCOV Xui TTJg /uXxfjg, ot Ss nUXQlXtOt Xui OTQUTtJ- 

yoi xai UQ/oiTsg tov xov^ovxXsiov /hstu ndorjg rijg ovyxKt]- 
1QT0V, ifOQOvVTsg ouyia uXTj&tvd, tnnevovotv s^^co tcov xOQTt'rcoVy 
xai ovTot /Liev itp' innmv SrjQtysvovTSg Toy ^aatXia /leTu at~ 
y.svTiuQiojv xai unb htdQ/cov xui rov Tr^g xuTuardoscog Siso- 
/o/iivov iv T(o /tioo) xai taTcovTog T/jv nQoiXevoiv , ot Sa ne- 
^oiot SfjQtyevovTsg rbv ^aotXia eiaiv ovtoi' onud-uQiot /?«- 
o.SordLoiTSg SioTQdXia , (fOoovvTeg xai rd oxovTdQtu uvtcov, 
xuvSiSdiot ^u(rrd^ovTsg o/ioicog , oxoi^ojvig xai /lavSdTonsg 

2. et 3. (ianad-cioioi ed. 

primiccrii saga purpurea, euuuchi protospatharii aeque ac barbati pro- 
tospatharii, spatharocubicularii et cubicuiacii a camisiis specia purpu- 
rea, spatharocubicularii etiam clc.\tralia sua, canclidati vero, mandato- 
res et scribones stolas suas pro more gestant. Aperto palatio, quod 
lemplo Dei prosimum est, Imperator scaramangio albo aureis clavis 
ornato et a praeposito coronatus, e porta eius egreditur, ubi eum pa- 
tricii et strategi excipiunt. A quibus omnibus stipatus, ad maguam 
portam excubitorum, ubi scribones promoventur, proccdit, et cjr.o 
ephippio aureo iapidibus et unionibus ornato, in cuius quatuor pe- 
dibus et cauda taeniae seu brandea pendcut, vcctus, per cortinaui 
et chalcen transit. Patricii, strategi et cubiculo praefecti cum uni- 
vcrso senatn, saga purpurra gestantes, rxtra cortinas cquis conscca- 
sis, cum silcutiariis, expraefectis et ceriraouiario, iu medio ipsoruni 
procedentc et pompam ordinantc, Imperatorem comilautur: rciiqui 
^cdibus euulcs hi suut ; spatharii de.vtralia scutariaquc sua gestan- 



100 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

D ^aoTuKovTsg tu ^SQyia uvtcov, TrdvTeg Ss ovtoi l'v&€v ydy.sios 
Srjoiyhvovot tov ^aoLXia, iv Os Tfo fiiaro uvtwv ouevTiaQiot 
jioouQeg, ^aoTul^ovTsg /qvou ^iuXi&u ^SQyia, q^OQOvvTsg ou- 
yiu uXrj&Lvu. (B.) ^rjQiysvoLisvog Jg vti uvtoov ndvTojv o 
(iuoiXevg vno ts nsLcijv y.ui i<f)inncov , dLiQ/STUL did ts tovS 
(fOQOv y.ui Tov TUVQOv, Tov (fLXu^sXrpiov, tov ^oog, zov '§t]QO- 
Xocpov y.ai tov s^uy.ioviov. y.uTuXu^(ov dh iv ttj tqlo^o)^ sv&a 
vuog Tov uyiov unooTokov 'Ovf]oi/.iov , ixvsvsL ds^iu y.ut 
diiQysTav Slu xov uyiov "luxco^ov rov IHqoov • «716 de tcov 
iy.tVas SLoiQ/STUi iv t(o osnvco vuro tov uyiov (.idQTVQog DIw-io 

Ed. L. 60 JC/ov . eiosld^cov de 6 ^uoiXsvg iv t(o Xovt/^ql y.ui disld^cov 
f.ii/Qt Toov yQudf]Xicov tcSv uvsQyofxivcov iv t(o vuq&tjxl, y.u- 
y.stos VLxpdnsvog, SiiQysruL 6lu tov vdQ&fjxog , ozdvTSg Sh ol 
nuTQiy.iOL y.ui OTQUTt]yoi /.isru Tfjg ovyy.Kr-jTOv nXrjoiov T/jg eio~ 
ayovotjg nvXi^g eig tov xo/Xluv, insv/ovTui tov ^aoLXia,i5 
sy.uoTog uvtcov cog nQOsiQrjTui. 6 ds ^uoiXevg S7]Qiysv6f.isvog 

Mi>S6.hvn6 TS Tcov dQ/6vT(ov TOv y.ov^ovy.Xsiov y.ui ^uoiXiy.(Jov oixsL- 
axiav , rov T^g xuTaoTUOscog ts xai OLXsvTLUQioJV , dviQ/STUt 
J"ta TOv xo/Xlov , xui i.iLy.Qbv ixxXivag dQiOTSQOv , dLiQ/STUL 
Slu T(av xuTi]/ov/iisvicov tov vuQd-r^xog xui sioiQ/STUL sig tov^o 
xoLTcova avTOv, xui siosXd-cov dnuXXdoosL Si^rjTrjOLOv uonQOV, 

B 01 Se SVVOV/OL nQCOTOOnud^dQLOL VnuXXdoOOVOL SL^tJTljoLU u- 

onQU y.ui au^dvLu , ^uardl^ovTsg xui tu onud^o^dy.XLu uvt(ov, 
tfOQOvvreg xai rd ana&ia avrcoVj dLiQ/ovxav oniod^sv tov §a- 

32. danad-dqioi ed, et sic deinceps ubique. 

tes, candidati siraili habitu , scribones et mandatores cum virgis suis, 
omnes Iraperatorem utrinque ambientes : in medio eorum silentiarii 
quatiior, virgas aureas gemrais ornatas gestantes, procedunt. (H.) Ab 
his omnibus partim equis, partim pedibus euntibus stipatus Impcra- 
tor, per forum, taurum, pliiladelphium, forum bovis, xerolophum et 
hexacionium transit. Postquam vero in trivium, ubi templum S. apo- 
stoli Onesimi situm est, pervenit, dextrorsum deflectens, per S. laco- 
bi Persae transit, inde templum S. martyris Mocii petit. Baptiste- 
rium autem ingressus, ubi ad scalas narthecis peryenit ibique ma- 
nus iavit, per narthecem transit , patricii autem et strategi cum se- 
natu prope portam in cochleam ducentem adstantes , fausta Impera- 
tori eo , quo dixiraus modo apprecantur. Deinde a praefectis cubi- 
culo et Imperatoriis ministris , cerimoniario et silentiariis cinctus, 
per cochleam adscendit, et paulo ad sinistram declinans, per catechu- 
mena narthecis ad suum cubiculum transit, quod ingressus, dibete- 
sium album mutat, eunuchi protospatharii dibetesia alba et sabana 
uutaQt, suosqae spathobaculos et spathas gestantes, a tergo Impe- 



DE VITA ET REBUS GESTIS CONSTANTINT. LIII 

nus , inter cetera de servanda maiestate praecepta , filiura , 
ne illa unquain expeleret , admonuerit *). Missi cura Elga sa- 
cerdotes , qui delbrmia simulacra , cultumque , penitus abole- 
rent. An diu gens proraissis steterit , incertura. Ti-aditur 
fama , venisse interiecto tempore ad Ottonem Imp. a Rugis , 
seu Russis , oratores , qui doctrinae Christianae interpretes po- 
pulo expeterent : facile annuisse Ottonera , et Adelbeitura , 
aliosque , ablegasse , sed omncs a perfida geute aut caesos , 
aut omni contumelia affectos essc , solum Adelbertum evasisse. 
Quae, licet a Rheginone , autore non indiligenti , memorata'), 
aliena a vero , aut confiisas essc nationes dissitas ac diversas 
arbitror. Cur enim non a Graecis potius , quam a Latinis , 
Russi sacerdotes postulassent ? aut quis veterum auctorum illos 
Rugos appellavit? Hos loca inter Viadrum et Vistulam fluvi- 
os , ad sinura Codunura porrecta , coluisse accepimus : ad hos 
Adalbertus , is qiii postea IMagdeburgicus praesul fliit , ut 
superstitionem foedam et infaraem extingueret , accessit. Ne- 
que me scriptorum , qui secuti Rheginonem sunt ^]^ nec loan- 
nis Mabillouii , raagni viri imprimis , Russos tanti sceleris co- 
arguentis , autoritas movet^). Silent enim Graeci omnes , res 
multo leviores posteritati tradere adsueti ; silet Theodosius , 
et Suentoslaum , Elgae filium , et laropolcum , nepotem , a 
Christiano cultu abhorrentes , ad sacra maiorum transiisse , 
memoratS). Vlodimirus ipse , quo nulliun inter Russos illu- 
strius nomen est , cum a pontifice legati , religionis causa , 
venissent, Graecorura cerimonias recipere maluit, iunctus An- 
nae , Romani iunioris filiae , Ottoni Imperatori antea despon- 
satae , connubio, 

XI. Inter haec Langobardorura , qui soli hactenus in 
occidente fidem et obsequium servarant , tributa Imperatori 
quotannis solverant <*) , defectio nunciabatur. Dudum exarse- 

l) De administr. Imper. cap. XlII. p.65. edit. Band. 2) Ad an. 959. 
p. 54. cdit. Schard. 3) Compilator Chron. Magdeb. 4) V. Acta 
SS. Die 20 lun. p. 32. et Pagius an. gSg. 5) Ad an. qdS. cl 987. 
6) Constaut.de Admin.Imper. c. 27. p.83. ed.Bandiir. 3/*t« ro dyfi.- 
&eiy t6 ^uai/.siov Iv Kin^vaiuvxivovTioXEi difu(nia&r,auv javia 
TiuvTce ilg «p/«? dto, i^ ov xui nuoa tov ^uailevovros iv 
KbJvaTuvitvovnolfi ctntOTiD.ovTO TiaxQixioi <Svo , xcel 6 fxlv 
fis nuToixiog ixoceTSt t^v ^ixtliuv xai Tr^v Kulce^oiav , xcet 
Ttjv Ntunoliv , xai '^-4uuX(f^v , o Se tTfoos ncexQixtos ixa&f^fTO 
tis Bfvf^fvdov , xcel ixoceTfi Tr,v Ilcenicev , xcet Tr,v Kcenvuv , 
ieat T« ).otnce ncevTU. Kui iTO.fov xceTfTog toI ^uat/.fi t« vf- 
V0/j.iauivce Tii} 6t;uoaiM. Orcnpata Langobardorum armis utraque 
provincia, eadera facies imperii , tributa eadem mansere. Hiuc 
IVicephorus Imp. Capuanos et Beneventanos servos saos , agros 
eorura sua themata , quae sibi nullo iure arrogasseat ip«i » 
appellat. V. Luitpraud. Legat. p. i44- »47- 



k 



LIV 10. HENR. LEICHII COMMENTATIO 

rant intestinis odiis , et , divisa inter plures potentia , res in 
summum discrimen ambitione principum ei'at perducta. Prae- 
cipue Saraceni , ab eo tempore, quo primum suis sedibus ex- 
citi , classe in Italiam venerant , crebris incursionibus mari- 
timam oram vexabant. Horum ut ferociam compesceret , (ha- 
bebant enim in Gariliano monte arces , quas magna vis arma- 
ta et incondita tuebatur , ) Atenulphus , Capuae et Beneventi 
princeps, Landulphum fiiium, ut vahda a Leone Imper. auxiUa 
peteret, Byzantium misit '). De exercitu in Italiam ducendo 
facile Imperator assensit , et Landulphum , Gregorium Neapo- 
litanum , et loannera , Caietae ducem , patricia dignitate or- 
navit. Sed dura in re trcpida segnius copias , classemque , 
instruit, Ataulfus moritur , principatus Landulpho et Atenul- 
pho , filiis , defertur. Mox ad ferendam opera Graeci adve- 
nere , cum quibus loannes pontifex , Gaimarius , Salernitanus 
princejis , Apuii et Calabri , simm mihtem , ad exscindenda 
castellorum ardua , eduxerunt 2). Saraceni , cum fame , com- 
meatu intercepto, premerentur, ignem arci subiecere, ac nihil 
tutum rati , in silvis et montiura editis , praesidium quaesive- 
runt. Res eorum plane attritas novus ex Africa exercitus 
restituit , cpii postquam Romae diu imraiuuerat , arcem in Gar- 
gano, Apuhac monte, munire coepit, unde vicino agro vasta- 
to, Beneventum, obsidione longa fatigatam , incendio delevit. 
Interea Apulia omnis et Calabria , in seditionem versa , Grae- 
corum iugum deiecerat , quod proferendo dominatui opportu- 
num ratus Landulphus , in Graecos duxit : sed auxiha , a Sa- 
racenis accersita, rebelles ad obsequiura redire coegerunt ^j. 
Anno proximo in agris Asculanis memorabile praehum inter 
Landulphum et Ursileum, Graeci exercitus ducem , commissum 
est , dubio primum eventu , post victi Graeci , Apulia et Ca- 
labria reccpta est , quam , icto cura Gaimario foedere , Lan- 
dulphus septem annis tenuit ^). Inde continua cum Graecis 

j) IJemllist. Lib. 11. c.i2. Tlieoph. Contin. p.219. expeditionemLeonis 
in Langobardos mcmorat, corumque ducem Egionem ( f . Hugo- 
nem) vocal. 2) Lupus Protosp. in Chronico ad an. 916. Ex~ 
ierunt Agareni de Gariliano et — explentur 40. anni , ex quo 
jigareni introierunt in Italiam. Conf. Giannone Storia del 
Kegno di Napoli T. I. L. VII. c. 4. 3) Luitprandus: Rex 
Africanus , legatione Imperatoris accituSj innumerabiles ra- 
tibus copias in Calabriam Apuliamque direxit, binasque has 
regiones Imperatoris dominatui potentissime subdidit. 4) ^"~ 
pus Protospatha an. 921. Interiit Ursileo stratigo in praelio 
de Jsculo , mcnse Jprilis , et apprehendit Pandulphum Apu- 
leo (lcg. Landulphus Apuliam). Mcminit expcditionis Romani 
in Langobardos Constautin. L, dc Ccrimon. Aul. Byz. MS. fol. 
222. SC|. 



DE VITA ET REBUS GESTIS CONSTANTINI. LV 

certamina , quos omnem Campaniae partem , qnae Vulturao 
adiacet , sub iraperium redegisse , Baronius prodit : at ea Be- 
neventanis perpetuo subiecta fuit , nec tum arrais tentata vi- 
detur ^). Constantinus , cum Neapolitani riu-sus fidem exuis- 
sent , Marianum patriciura , ut , conducto per Thraciam et L. XXII 
Macedoniam milite , perfidiam ulcisceretur , iussit : is caput 
gentis aggressus , cives , ut pacem ab Imperatore peterent , 
coegit. Horum exemplum Langobardi , Calabri , Apuli , Sara- 
ceni , qui tum inferiorem Italiae oram tenebant , secuti ferun- 
tur^). Ab eo tempore Constantinus et Nicephorus , has ma- 
ximi imperii reUquias tueri , frustra annisi sunt , quippe quas 
Normannis virtus sua et fortuna belli reservarat. 

XII. His editis operibus, Imperatori venenum a Romano 
filio paratur 3) , cuius atrox ingenium , super cupidinem po- 
tentiae , Heleua mater incendebat; evasit tamen , forte quod 
veneno temperamentum inerat , ne statim saeviret. Mox ad 
monachos profectus est, qui in Olympo monte procul negotiis 
vitam agch)ant , tanta onrnes pietatis el religionis fama , ut 
Romanus Lecapenus annua ipsis stipendia persolverit ''j. Per- 
crebuerat rumor , Imperatorem cum Theodoro Cyziceno , quo 
praetextu Polyeuctus patriarcha, dudum ob ingenium et mores 
invisus , tollendus esset , deUberasse ^). Inde Byzantium re- 
versus , mortaUtatem explevit , seu corporis infirmitate , seu , 
qiiod plurimi suspicabantur , veneno iterum petitus. Vixit 
annosLlV. , ex quibus XXVI. cum socero Romano , XV. so- 
lus , regnavit^). Senatus in fi.mere ornando, et in memoria 

i) Conf. Peregrinus Castigat acl Caraccioli ChronolDgos p. 47' 
edit. Cariis , nbi varia edicta, in qiiibus anui iraperii Ro- 
niani Lecapeni ct Constantini , una cum Landulii aunis com- 
putautur , ex tabulariis ecclesiae Campanae profert. Prae- 
terea in diplomate Constantini et Romani , Indict. XV., Chri- 
sli 9^2. edito, agri Capuanae ecclesiae subiecti ab omni 
ditlone j angaria publica et tributis ^ quae Patriciis et Stra- 
tcgis Graecorura solvenda erant, liberantur. Idem ex pluri- 
mis litteris, in Chronico Vnltnrnensi p. 417. 418. 4^5. 45'- 
449- adductis , apparet. 2) Lupus Protospatha ad an. gSS. 
Descendit Marianus Patricius in Jpuliam. Cont. Theoph. p. 
283. 3) Zouaras p. 195. D. Cedreuus p. 64i- Glj-cas p. 3o3 , 
quod Simeon Logotheta et Georgius Monachus silcntio prae- 
tereunt, Theophanis coutinuatorem , cui haec , ctiamsi vera 
essent , tradere periculosum erat , secuti. 4)" Contin. Theoph. 
in Romano p. 259. 5) Zonaras p. 196. Cedrcnus 641. Gly- 
cas p. 3o3. 6) Sic Thcoph. Contin. p- aga. obiit mensis 
Kovembris die XV. Indict. IIL anno a m. c. 6469. Simeon 
Logolheta annos eius eodem modo numerat, sed ludict. VI. 
a. 6456. decessisse scribit; die IX. Novembris , Indict. III. a. 
6468. Cedrenus. Lupus Protospatha: ann. 960. Indict. JII. obiit 
Constanlinus Imper. qui regnavit an. 47- et sutrexit Roma- 



LVI 10. HENR. LEICUII COMMENTATIO 

honoranda , magnum studium fuit ; illatus autem est maiorum 
sepulcro ia templo SS, Apostolis dicato '). Fuerunt in eo prae- 
clara virtutis et pietatis ornamenta , Dei et sacrorum reveren- 
tia summa ^). Multa publice opera struxit , in quibus Apo- 
stolorum aedes a fundamentis inchoata , ct S, Sophiae augu- 
stissimum templum magnifice instauratum , memorantur. Bal- 
neum in Marinae aedibus , ingens opus , nec inferius Romanis , 
renovavit ; senectute morbisque confectis domos ampUssimas, 
ubi pubhco sumtu alerentur , concessit : palatium amphfica- 
vit 3] ; obehscum veterem , ex Aegypto advectum , in Circo 
posuit, manentque cius rci monumenta, sculpta saxis , et aere 
prisco ^*). Muros Nicacnos , a Saracenis eversos , coUata ex 

nuSj filius eius. Sic etiam Anonyraus Barensis, ad quem 
haec uisscrit Cainillus Peregrinus : Noster Cedrenum sequitur, 
qui coronationem Constantini aetate septennis factam perhi^ 
bet post patrui Alexandri , nedum post patris Leonis obitum , 
eam ad annum retulit ()i3. sibique nunc constans mortuum 
illum dicit 960. inchoato a Septemlri communis anni 939. 
(^sic eiiam dicendum de coronatione eius anno 91 3.^ Quippe 
obiit Constanlinus , ut ipse notat , Indict. III. et ut notat 
Cedrenus , die IX. Novembris , scilicet desinente iam dicto 
communi anno 9^9. , quo plane calculo uti hic noster solet. 
Cedrenus vero , et post illum Zonaras , tradere videntur, 
Constantinum imperasse cum patre , patruo et matre annos i3. 
nimirum usque ad 919-, quoniam vixisse illum asserunt annos 
54-} annos scilicet vitae et imperii coiijundentcs. Qiiae tloctis- 
simi \iri scntentia magis mihi probatur, quam illa Pagii , qui 
nltimura Coustautini annum acrae vulgaris nongentcsimum quin- 
quagesimura octavum , indictioncra primam, esse , contendit. Si 
enini natus ipse est anno 906., quinquagesimus quartus aeta- 
tis certe in annura gSg. aut potius 960. incuntem , secundum 
Graccorum computum , incidit, cum Novembri raense decesse- 
rit. Ceterum scriptorcs , Constantinum tredecim annos cum 
Leone rcgnasse, coutendentes, tem]iora non confudisse , sed 
ab eo anno , quo ■ ab Euthymio patriarcha corouatus fuit, nu- 
merasse videutur. 
1) Contiuuat Theoph. p. 292. Banduri Iraperium orientis. T. I. 
p. 121. 2) Eius cnira aetate S. Gregorii reliquiae Nazianzo Con- 
stantinopolin traductae sunt. V. Graecus scriptor ex codice ducis 
Sabaudiae in Act. SS. ad d 9. Maii editus p. 448. sqq. S. 
etiara loannis manus in palatium ritu solenni illata est. Acta 
SS. ad d. 29. Augusti. 3) Theoph, Contin. p. 280. 284. 4) 
Graecum carmen colosso inscriplum Bandurius Antiquitatum CSP. 
L. p. 181. cdidit, ubi versum secundum ct sequentem ita adduxit: 

KiavdTavTivog 7'vv dEanorrjg 

Ou 'Pwuccvog Ticiis cfolw rne oy.tjnxovj^iag 
KQSixTOv vfovoysi rtfs ndlai S-swQtai. 
Ita Bandurius. At Gyllius, qui de eodera in Topographia Ur- 
Jjis L. II. c, 12. multis agit, ita cxhibet: Kiovaxavxivog dt- 
anotife 6 'Pujfiuyov nais , u^ dubiuiu sit, auuou obeliscus « 



DE TITA ET PiEBUS GESTIS CONSTANTINI. LVII 

aerario pecunia , refecit *). Praecipua eius cura fuit, ne pro- 
vinciae novis onenbus turbarentur , tanta iustitia , ut delato- 
res , publico exitio repertos , urbe pelleret , tanta ienitas , ut 
novissima exempla meritis parcerct '^). Ceteros praeerainentes 
peritia legum splendidissimis mimeribus admovit , artes miji- 
tares , rem navalem , ac triremium fabricam , per otium igno- 
tam , revocavit , scriptaque eius egregiam horum memoriam 
ti'adunt, quibus exposuit, quantum militum in armis, quantae 
fiociorum vires, quibus artibus claustra imperii tuenda essent^). 
Doctorum hominum ingens aetate illa proventus fliit, e quibus 
Simeon Metaphrastes , iussu Constantini , sanctoi-um vitas de- 
scripsit '') , Leontius Byzantinus 5) ^ et Genesius ^) , et Theodo- 
rus Daphuopates 7) suorum temporum historiam, scriptis iibris, 
qui partim aetatem tulere, partim amissi sunt, composuerunt. 
Ceterum gi'aves quidam et docti scriptores Constantinum sae- 
vitiae, ebrietatis et circa res publicas socordiae arguunt ^) : 
quae si iusta reprehensio est, videutur ea vitia aut raro pro- 
rupisse, aut maioi-ibus virtutibus esse compensata. 

Constantino potius , Romani iunioris filio, Porphyrogeniti ne- 
pote, in circo sit rcpositus. 
i) QuodCangius ex inscriptione muris Nicaeuis refectis addita colli- 
git, notis ad Zonar. 97. eversionem tamen hanc murorum Leonis Ar- 
meni aetate iam accidisse, arbitratur. 2) Theophanis Continuat. 
p.278. C, 3) VideanturTactica, liber de imperio administrando, 
edicta varia.de quibus alio loco exponam. 4)^'' -'^ll''tii Diatribe 
de Simeonibus p. 26. sqq. Pagius in Crit. Baron. an. 91 3. 
Caveus in Hist. Litterar. cet. 5) Cuius Chronographiam Li- 
bris IV. Combefisius inter Scriptores post Theophanem , omisso 
nomine autoris, edidit. 6) Unicum , quantum constat, scri- 
ptoris huius exemplum bibliotheca academiae Lipsiensis , vetu- 
stis bonisque libris referta, servat. Non satis accurate olim de- 
scriptum est a lo. Andr. Bosio , negligentius apud Venetos ex- 
cusum, ut in observationibus ad Constantinum aiiquando osten- 
dam. 7) V. Cave p. 55 1. scripsit praeter cetera vitam Theo- 
dori Studitae , quam inter Anecdota Graeca edere promisit Ma- 
gnus Crusius, in Dissertat. Epistoiica pag. a8. 8) Zonar. p. 
ig3. Cedreaus p. 635. 



i 



L.XXIII E FABRICII BIBLIOTIIEGA GRAECA. 



KXCERPTUH E FABniClI EIBLIOTHECA GRAECA T. VI. P.62I. SQQ. DE CODICE 

HABUSCBIPTU COKSTAKTINIAM CEUIMOMAI.IS , ACCTORE COKR. ZACUAR. 

BFFEKBACHIO , CCM KOTIS FABRICII. 

Vjodex forma est malori , quam in Folio vocare solent , in 
membranas pergamenas easque firmiores , laeviores at{}ne ni- 
tidiores , quam quibus postremis , ante Typograjihiae invcnti- 
onem , tcmporibus utcbantur , exaratus. Quanquam de eius 
aetate certo definire non ausira , iilum tamen longe ante Urljis 
expugnationem in ipsa Graecia scriptum esSe , existimo. Snm- 
ma eiiim cura atque dexteritate confectus , ut splialmata , qui- 
bus recentiores ex scribarum ignorantia atque oscitantia scatent, 
vel nulla vel exigua rarissime occurrant. Et licet elegantia 
scripturae tanta appareat , ac si integrum Aolumen non solum 
eadem raanu , sed eodem calamo eademque die descriptum 
esset ; Litterarura tamen character antiquior est et a nostro 
multum differt , atcpie ideo lectionem inilio difTiciliorem red- 
dit, quae difficultas augetur per siglas vel litterarum compen- 
dia, ct quod voces minus distinctae nullo plerumque intersti- 
tio sibi cohacreant. Quod equidem notam non contemnendam 
antiquitatis CL. Sahnasius *) asserit. Accentus adiecti illam 
nec toUunt nec minuunt, cum ab Aristophaue iamdum inventi ^) 
et in vetustissimis atque praestantissimis codicibus saepe repe- 
riantur. Extcrna hbri facies , invohicnmi nimirum ex corio 
bubulo Turcico constans auroque obductum atque Regum Hun- 
gariae insignia , quae in utraque parte apparent , satis demon- 
strant , non ultimum inter celeberrimae atque instructissimae 
Budensis , heu quondam ! bibhothccae xsi/iii^/ua locura obtinu- 
isse. De quo infi'a plunbus. Sed ut ad interiora accedam , 
primus tractatus omnem apparatum beHicum omniaque ad 
illum necessaria exactissime describit. Rehqui , ritus ecclesi- 
asticos , cerimonias in unoquoque fcsto die observari sohtas 
prohxius enumerant, Ilinc non sohim quac ad statimi auHcum 

i) Epistol, ad Cl. Sarravium , quac CLXXXIII. est in edit. Bur- 
nianni p. i86. sq, 2) Idom Salmasius 1. c. 



E FABRICII BICLIOTII. GRAECA. UX 

cl ecclesiasticum pertinent, sed multa etiam quae ad topogra- 
j)hiani Urbis, ofliciorun» afque dignitatum notitiam utramque, 
ecclesiasticam imprimis horum temporum historiam , faciunt , 
reperiuntur , quae alibi liustra quaesiveris. Quod luculento 
est indicio lioc opus nunquam prodiisse. Multa enim tam pa- 
latii quam ecclesiae ollicia a Codino atque Meursio omissa ex 
illo produci , multa etiam illustrari possunt. Innumerae quo- 
que voces occurrunt, quas neque Glossaria a Labbaeo, Meur- 
sio , du Cangio comjx>sita , neque Hesychius neque Suidas 
habent. Quare ad linguae etiam peritiam haud pariun con- 
ducit. Sivlus caeterum satis comptus alque pro istius seculi 
barbarie sat elegans. JNunquam vei"0 editum , imo vix cogni- 
tum hactenus optimum fuisse codicem prorsus miix>r. IVeque 
enim inter opera Constantini a Vulcanio vel ab aHis publici 
iuris facta apparet , necjue ab Hanckio, nec aUo , quod sciam, 
ulla eius fit mentio. Vei-um du Fresnei Domini du Cange in- 
dustriam cfFugisse plane demiror , quippe qui ad illustrandam 
Orientalis Imperii Historiam, et Glossarium suura adornandum 
incomparabiU prorsus studio omnia rimatus est. Solus Ger- 
snerus '), in historia litteraria peritissimus, eius hisce meminit, 
dum intcr alia Constantini Opera recenset : xVolumen Graer 
cura magnum ex bibliotheca Hungarica de Cerimoniis aulicis 
sacris et prophanis. Videndum , pergit Gesnerus, an forte sit 
idem Liber qui Harmenopulo tribuitur in Catalogo Bibliothe- 
cae Regis Galloiaira , Ordo Regii Palatii. c INulium vero mihi 
dubium est, aut falso Constantino Harmenopulo inscribi aut 
plane divcrsum esse debere. Dura expressissimis verbis Impe- 
rator in oumium tractatuum titulis et praeloquiis illos sibi 
ipsi vindicet, et, quem Constantino Harmenopulo tribuit, 
Codex de Aulicis , meus vero de Ecclesiasticis jiotissimum 
aj^at. Du Cangius , qui omnia Regiae Bibl. MS. sedulo. excus- 
sit, Harmenopulum non vidit, alias oeglexisset minime, cpiai'e 
ilhim adesse vix credo. Si Labbei BibUotlieca MSS. ^) ad ma- 
nus esset, lubens coi^suluissem. Is enim Regiae Bibliothecae 
MSS. inter caetcra enumerat , qualis autem sit Catalogus de 
quo Gesnerus , ignoro MStum fiiisse oportet. Siugularem 

i) Sive lacobus Frisius potius in Epitome BibL Gesncrianac et conti- 
nuatione ap. FroscLov. io83. fol. p.i^S. 2) lu hac pag. 270. 

meinorautur ex MSS. BibL Regiae , post Ilarmenopuli pronj- 
tuarium libris VIIF. distinctum et pleraque alia acl utrumque 
ius Graecorum spectantia opuscula , Ojfflcia Palatii et Eccle- 
siae ac sedes patriarchae CPoL subiectae sub Leone Pliiloso- 
pho et Andronico Palaeoiogo, et T«|t? Tarv '/iiooroyuov per 
Demetrium Gemistum Protouotarium magnae ecclesiae Diaco- 
num ,Inscripliones Patriarchae CPol. ad Papam et caeleros Pa- 
triarchas , Arduepisc. Sed nihil haec ad praesens opus. 



LX E FABRICII BIBLIOTH. GRAECA. 

enim Regiornm MStorum Indicem unqnam tj-pis Tulgatum esse, 
me latet. lllum vcx'o ipsum csse Codiccm , qui Eudensis li- 
brariae supellectilis uberrimae atqije praestantissimae quondam 
L. XXIVfuit, Ungariae Regum arma , ut supra dixi , gentiiitia , quibus 
ex utroque latei-e splendent , comprobant. In ultima urbis 
Budae cxpugnatione aliqua Bibliothecae rudera rccuperata , 
quae lubus a Pflugk*) descripsit , sed meus Codex non me- 
moratur ; quare longe ante evasisse oportet. Quibus autera 
fatis in meas tandem manus devenerit , cquidem ignoro. Exi- 
guo aere a me redemtus fuit , in magno autem pretio mihi 
habetur , dignus etiam qui lucem publicam videat. Quod an 
mea imquam opera fiet nescio ; exiguam enim in Graecis no- 
titiam mcam ingenue agnosco , neque , qui hodie grassatur 
scribendi pniritus , me tenet, ut scriptoris vel editoris nomen 
nuUo reipubL litterariae commodo temere mihi arrogare veHm. 
Interim gratus mihi labor est , quem cum Dn. Schncidero 
dicto Schmidt , viro, Graccarum , imo omnium , litterarum 
peritissimo, Codici impendo. Huius industria (nara mea, quam 
confero , symbola exigua vel nulla , ) prioi'is atque dimidiae 
etiara partis secundi Tractatus versio iam dehneata. Rudis 
ea quidem, sed secundis curis, et si plura, quam supra a me 
nominata Glossaria , nacti erimus , expolietur ^). 

Non dubium est quin egregio prorsus munere rem litte- 
rariam beaturi, et historiae Byzantinae novam atque insignem 
lucem allatui'i sint viri praestantissimi , si locuplcs hoc alque 
imperatoriis auspiciis elucubratum opus studio ac labore suo 
recensitum atque explicatum quamprimum publicaverint. 

i) In Epistola ad Seckendorfium , quae extat T. II. Collectionis 
Madero- Schmidianae de Bibliotliecis p. 3io, sq. 2) Hactenus 
Vffenbach, Sequens iudicium cst Fabricii- 



EX ADVERSARIIS LEICHIANIS. 



DB SCRIPTIS COKSTAKTIHI POBPaTBOCEKITI. 

V>iollegisse multos libros et inde excerpta fieri curasse dicilur 

praelat. ad Excerpta Legat. ed. Hoeschel. Conf. praef. ad 

Contin. Theoph. p. 2. Script. post Theophan. 
Constantino Porphyr. dedicavit historiam suam Genesius de 

vita Basilii ahorumque Imperatorum. 
Delectus legum compendiarius ex Instit. Digestis etc. compo- 

situs ab Imp. Leone pliilosopho et Constant. Porphvr. Lam- 

bec. L. V. c. 8. 
In cod. LXIV. Bibl. Venetae compendium exstat legum Leonis 

et Constantini , scriptum an. ii^5. 
Theophanis Synopsis compendiaria artis medicae suasu Imp. 

Constantini Porphyr. ex Oribasii potissimum scriptis colle- 

cta et in septem hbros divisa. Lambec. 34» manus. iurid. 

conf. 25. et Wegehni e/.Soaig et Fabric. ad AUat. de Pselhs. 
Pselh synopsis artis medicae ad Constantinum in Escurialensi* 

Montfauc. in Bibl. ^Manuscr. p. 623. 
Muratorius T. II. Ant. Ilal. diss. 26. recenset auctores Tacti- 

cos Bibhothecae Ambrosianae ineditos , inter quos occurrunt 

Nuv/iiu/iy.oi ^dovTog , inedita. Nav/j.a/ixu nuQu JBuoilet'- 

ov naroiy.iov y.ui naouy.oii.i(ouapov. In aho codice / Tat- 

tici di Constantino Porphyrogeneta. Eiusdera nsQi vav- 

/na/iug ()ToaTri'/rjUUTb3v y.ui nsiQUTiy.rjg etc. 
Tactica sine nomine , quae in codice Laurentino occumint 

(Montfauc. T. I. p. 544-) sunt Constantini Imp. 
Ut Constantinus nonnulla de re mihtari scripsit , ita Imp. Ma- 

ximihani libri plerique ad venationem et rem mihtarem 

pertinent. Lambec. p. i85. 
Anonymi additamentum ad Constantin. de imagine EdessenA 

est in cod. \.\. L. VIII. Lambec. 
Romani et Constantini Constitutiones ecclesiasticae in Bibl. Am- 

brosiana. v. Montfauc. Bibl. Manuscr. p.623. 



LXII EX ADYERSARIIS LEICHIANIS. 

EX nSDEM ADVEHSAUnS DE VITA COKSTAJiTINI ET HOC CODICE CEItlUOKIALI 
COLLECTANEA QXJAEDAM. 

V_^onstantini Porphyrog. neptes ex Romano filio et carum ge- 

nealog. v. apud Eecard. de stemmate principum Saxoniae 

superioria. 
Non convenit cum caeteris auctoribus locus Chronici Vuhurn. 

in rebus Constantini p. 355. 
In codice N. T. membranaceo Basileense occurrit Constantini 

Porphyr. et Leonis effigies cum aUquot Graecis versibus. 

Wetsten. Proleg. ad N. T. p. 55. Conf. Theodor. Studit. 

p. i^^o. ed. Sirmondi. 
Subscriptio in hbro Olympiodori Bibl. Vcnet. p. 2. ini T?jg 

d^eoowsQyrjTOv ^uoiKtiug Aaovroq xai Idlf^dvdQOv tcov oq~ 

&odo^cov y.ui (ftXo/QtoTcov ^aoilatov '^Pojf.iuicav. Ergo Leo 

et Alexander A.go^. coniunctim habuerunt impcrium. 
De cerimoniis in genere v. Mus. Italic, T. II. p. 584. 
Maius in Observat. ad N. T. quaedam habet ex Constant. Imp. 

Cerimoniah. Vid. Bibl. Uffenbach. p. 558, et de eius edi- 

tione Histoirc Critique de la repubhque des lettres T. XI. 

p. 553. T.XIII. p. 545. 
Codex Constantini Porph. Lipsiensis simihs est specimini sae- 

cuU X. , quod in Catal. MStor. Graec. Bibl. Venetae p. 5. 

conspicitur. 
Constantinopohtanorura Imperatorum raorcs et institutio sunt 

in bibl. Ambros. p. 485. Montfauc. Bibl. Manuscr. p.623. 
Codices de officiis aulae Imperat. Catal. Bibl. Venet. S. Marci 

p. io5. 



EliNI^TANTINOT BASIAEQi: 

E K Q E 2 l 2 

THS 

B A 2 J AE I O T T A S E Si 2. 



Constantinui Porph^y. yol.l. 



[ekoe^jj: thj: bjziaejot tabeqz.^ 
k^N2:tjntinot 

TOT 'PIAOXPIZTOT KAl EN ATTPu, TPj, XPlZTPu Tpj. 

A1P.X1P^ BAZIAEI BAEIAEP.S TIOT AEONTOZ TOT 

ZO^PTATOI KAI AEIMNHZTOT BA^IAHIZ 

DTNTAFMA TJ 

KAl BAHAEIOT SnOTAHZ ONT£lZ ASWN nOlHMA. 

[DE CERBIONIIS AULAE BYZANTINAE.] 
CONSTANTINI 

CHRISTUM AMANTIS ET IN EODEM CHRISTO AETERNO 

REGE IMPERATORIS FILH LEOMS SAPIE!»vTISSI]>n ET 

PERPETUA MEMORIA CELEBRANDI DIPERATORIS 

SYNTAGMA 

ET IMPERATORLA INDUSTRIA VERE DIGNCM OPUS. 



I 



^./j-V/.oig /.lev Tiaiv iacog sSo^ev uv zovti t6 iy/£i<jtjua tisoit- Ed.Lips. 
Tov , oig ov TOouvTt] Twv uvayxuicov (foovTiq , ^iluv de xai l?^o-^ 
Xiav (piKOV xai nsQianovSaaTOV xai T(av aklcov dnciir oiv 
oixeioTSQOv , «r^ Sta T?jg inuivsTijg TuS,fcog Ti^g (iaaiXeiov «o-Ed. L. a 

5>f^? Seixvvfj.evi]g xoafiiooTSQug xui ngog t6 ivo/r^iioveoTfQOv 

I. Titiilum EKQEZIZ THZ BAZ. TAS. restitui ex praefa- 
tione. N. 6. TI om. ed. 

xXliis forte nonnullis , qui non tantani reriim necessariarum curam 
Bf^unt , hoc opus superfluum visum fuit: uobis autem carissimum^ 
diu cxpetitum et magis familiare oranibus aiiis , quippe per lauda- 
bilem ordinem dignitas Imperatoria spleudidior ostenditur, ad maius 
ornamcntum ac decus extoliilur et propterea tum extcris tum no- 



4 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

vivaroByovar^q y.ui <^iu tovto &uvuttaT7Jg ova^/g Idpeat rs v.at 
■^f.i€T£QOig. noV.d yuQ oide tm f.iuy.o(7) /Qovo) ovvanoXjjyeiv, 
fog iv avTO) nQU/d-evTU xai vn' avTOv dunuvcofitva , /Uf^ 
(av y.ui to f.i€ya XQ/j/iia y.ui rifuov , rj Tr^g ^uaueiov T(xS,£(og 

B ey.&eaig re y.ai v7r0Tvn(aaig, tjg nuQOoud^eiarjg y.ui , oiov eintLV,S 
unovey.o(od-eiat]g, axaXlioniaTOv t(o ovti xui dvaeidP^ Ttjv §aai- 
Xeiuv ^v xad^OQcJv. (aaneQ yuQ acofiUTOg firj eva/r^fi6v(og dia- 

. nenlaafievov , ulXd, (fvQdrjV y.ui ovy evuQfioarcog tcov /ueXcov 
avT(ii) avyyeifj,ev(ov , uTuS,iav av rig t6 toiovtov nQOaeinoi, 

CovTCO y.ui TOv ^uaiXixov noXiTevfiuTog firj Toi'iei. dyofievov xaiio 
xv^eQVcofievov , xut' ovdtv dioiaec Tfjg idicoTix^g xui uveXev- 
d^eQOv diay(oytjg. iv' ovv fi^ tovto yevrjTUV xai ii6'S,(Ofiev 
uTuy.Tcog (peQOfievoi , rrjv puaiXixr^v xu&v[iQi%eLV fieyuXeLOTrjTu, 
Seiv (oijd^rjfiev , oau re nuQU tcov naXaiOTeQcov e^fevQed^fj xai 
naQu T(ov eojQaxoTCOv Sir^yyeXd^rj y.ai nuQ' rjfKov uvtwv id-eu-iS 

D 3-/J xai iv rjfiiv iv/]Qy)j&t] , tuvtu (piXon6v(o fieXeTi] ix noX- 

Xcov sQuviauad^uL xui nQog evavvonTOv xuruXrjxljLv t(o nu- 

QOVTL ix&ead^uL (fiXoTe/vrjfittTL, xui nuTQi'cov s^wj/ nuQfcoQa- 

Ms. fol.fievcov nuQudoaiv TOig fied^ ^fidg ivor^fifiVuad^uL , xui (ooneQ 

^"^•^TLva avS'*] ix Xeiiicovoov SQexpufiivovg eig uavyxQiTOV evnQi-20 

neLuv Ttj ^uaLXLxfj nuQU&iod^uL XuftnQOTrjTL , xui oi6v tl xu- 

TOnTQOv diavyeg xui ve6ofii]y.T0v iv fieaoLg Totg dvuxT^QOLg 

T.d.L.ilSQvaaa&ai, iv 10 xai tu rfi ^aoLXeiio aQ/fj nqinovTU xui t« 

2. ol6a ed. 

stris civibus admirationi est, Multa enlm observata aliquando, 
longo tempore abolita , deficere solent , cumque his magnum et ve- 
nerandum opus , Imperatoriarum cerimoniarum descriplio ct regu- 
la: qua neglecta atque , ut ita dicam , morte exstincta , iroperiura 
dcformc omniuo et indecorum apparuit. Ut enim corpore non clc- 
gantcr formato, sed membris turpiter ac distorte in eo collocatis, 
id itire aliquis confusioncm dixerit, ita quorjuc Imperatoria aula 
iuordiuatc administrata et gubernata, inhoucsla i'Ja et paruni libe- 
rali insfitutioue in nihilum redigetur. Ne hoc igitur contingat et 
nos oidincra ncgligentes , Impcratoriam dedecorare maiestatcm vi- 
dcamur, neccssarium putavimus , tura apud antiquiorcs rcpcrta, tura 
ab iis , qui hacc viderunt, rclala, tum a nobis ipsis conspccla in- 
quc aula nostra exercita, e multis assidua cura cougercre et orauiura 
oculis praescnti opcre exponcrc , patrias consuetudines nunc negle- 
clas tradere et commendare posteritati , et quasi flores nonnullos 
e pratis deccrpentes, ad incomparabile decus Imperatorio spleudori 
comraittere ; illud denique opus , tamquam lucidum ac recens poli- 
tum speculum, in medio atrio collocarc , ut in co tara Irapcratoris 
couveuieutia diguitati, quam miuistrorum systcmati con^rua omaium 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. PRAEF. 5 

TM avyxXtjTixui avarij/itaTt u^tu xuTOnTSvo^iva, iv Tuist x«/Ecl. 3 
Y.oauo) ui Tov xQUTOvg ^riai dte''uyoivTO. cog av de auff:r^ xui 
evdiuyvojaTa eisv t« yiyQUjiiusva , xui xa&cofiihtjinavtj xui 
UTiXovoTeQa (pouaet xe/Qr^ue&a xai Xe^eai TuVg avTUtg xui 
Bovofiuai Totg itj)' exuaro) TtQuyuuTt 7iu).ut nQOauoitoadftai B 
xui Xeyofxevotg , vcp' wv tov (iuaileiov xQUTOvg Qvd-/.i(jj xai 
Tu^ei (feQOjLievov , eixovtXot/nev rov SijfiiovQyov Trjv neQi roJe 
t6 nciv aQuoviuv xui xi'vtjaiVf xu&OQforo Se xui Toig vno xetou 
ae/itvonQeneaTeGOv , xui dia tovto ■^SvTeQOV ts xui d-uv/iuaTO- 
lOTSQOv, XexTeov ne^i exdaTTjg Tixieojg, onvog Te xui xa^' ov otpei- 
kei TQonov ixreXeiad-ai xai av/ineQuiveoS^ai, 



KEO. «. Ed. L.4 

TOfftt Jft naQaffvldnttv , nnoxivaov yiyofj.ivov iy r^ fitydlt; ixxlr,- 
oin, ijTOi rdlts xai fixol.ovMa riuv evarlfuov xai ntotifayuiv 
l5 nQoelevaecjy, iy ais ot ^aatlets dniuaty iv r^ /teyuXrj 

ixxXr,ain. 

JHqo fitug tj/xeQug Trjg otag ovv evtOTUftevtjg neQKfuve- 
aTfxrrjg eoQT/jg eiaeQ/ovTui ol noatnoatTOt ev rw XQ^ofo 
TQixXtyo) , Ttjg xad-tjiieQivr^g Sr^Xovori larafiivtjg nooeXevaeojg^B 

7. rd , re ed. 8. xiyfjaty. xa&. ed. 9. O^avfxaaroreQov. Xe- 

xriov ovy .jconi. R. 

oculis exponantur, et sic in ordine ac piilchritudine frena potcstatis re- 
gantur. Ut vero qiiae hic perscripta sunt clara et intcllectu facilia 
evadcrent, usi sumus vulgari et simpliciori gcnere dicendi nominibus- 
que et vocabulis cuivis rei quondam apte impositis et de ea usur- 
patis , quibus dum Impcratoria potestas coucinnitate et ordine couti- 
uctnr, creatoris circa Iioc universum harmoniam ct motum adumbre- 
mus. Visum quoque iis, quae sub manibus habcmus, convcnientius, 
ct propterea iucundius ac mirabilius est , de siugulis ofliciis quomodo 
ct qua ratioue perfici et administrari debeant commcntari. 



CJP. I. 

Ohserz'anda , quando processio in nutgnam ecclesiam institiiilur j 

sive ordo ac series sotennium et iliustrium processionum, Im- 

peratoribus ad magnam ecclesiam euntibus, 

P 

■i ridie cius dici , in quem eiusmodi splcndidissimnm fcstum in- 
cidit, praepositi aurcum tricliuium iutrant, diurna scilicct proccssiouc 
iustanle, et Dominos dc fcsto admoueut, qui iubcut ipsos , ut iu 



6 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

y.ut vno/iii/.tVfjay.ovac rovg Seanorug nsQi rtjg iOQTtjg, ilxa y.e- 
7.evovaiv Tovrovg ot deanorut uysad^ut- sni rtjv avQiov tiqo- 
yevaov tjtoi- nQodXevaiv. ol Ss £E,eQ/^6[xevoL oQiXovai naaiv 
TOig TOv y.ov^ovy.Keiov , 6f.ioi(og y.ui tw y.urenuv(o y.ul t(o Jo- 
/LieaTixto T(5v ^uaiXixcov, avv rovTOig ds y.ui rotg Svai d'/]fcdQ-5 
yoig' unoareXXovat, de xai ^avSdra rro re do/ieoTixfo rcov 
V0V/16Q0JV xui T(7) xofif^rt Tcov ret/eoiv , xui dnXdog elnetvj 
ndaaig ratg rtx^eat xui nuat rotg oexQeTOig xaTUfxtjVvovai' 
TieQi Ttjg TOtavTtjg nQoeXevaecog , Iva exdaTij TOi^^tg y.ai exa- 
OTOv aexQerov xurd Tt]V ISiuv ru^tv xui xutu tov iStov rovio 
C oexoerov rvnov ru uvrotg uqixoL^ovtu nQoevrQeniaooat. xai 
Ms. aa,b/t//v xai tm vnaQXtp rjjg noleoog yvojQiXovat rov svTQenioai 
xui dvuxu&uQut r}]V ^uotXty.tjv e^oSov , sv rj fxeXXovotv ol 
SeonoTUt nQoeXd^etv , xui ndoag rdg exetoe eiotpeQOvoug Xe(o~ 
(poQOvg oSovg, iv uig /xeXXovot StsQ/ead^at ot Seanorat , StdiS 
Tov nv'S,ivov nQiofxuTog xai rijg ix xtoaov xui Sdcpvfjg ftvQ- 
(iivrjg re xai SevSQoXt^uvov ravri^v xaruxoo/.ietv xui uXXoig, 
oaa 6 TOTS g)6Qei. xuiQog , svcoSeoi re xui noixiXotg ur&eot. 
(B.) Trj Sh inuvQtov, rjyovv TJj fi/isQu r/jg uvrtjg eoQTfjg, ecodtv 
nQ(otug eiasQ/ovrut ot nQutnootrot /lerd ndarjg rrjg rd'^e(og20 
Tov xov^ovxXsiov eig rov xa^uXXuQtov, xui y.ud^eL,ovTut ixetos. 
D Tov Sh /leydXov xui oixeiuxov nunniov dvoiyovrog, siasQ/ov- 
Tut , xui xuS^e^ovrui iv rto ^rjX(o tov nuv&iov , xui eid'' 
ovrtog eiaeQ/ovrut oi ^eor/JTOQeg , xui uiQOvat rrjv /icoaaixi]v 
Qu^Sov un(j rov evxTfjQiov rov uyiov QeoSooQOV rov ovrog^S 

3. rovTOtg ed. i6. r>js post xal, et xf post /ivooivijg om. ed. 

i8. 6'(T« corr. Leich. , 8aoig ed. ex. cod. 21. xcd deest in cod. 

crastiuiim pompam scu processionem parent et inslituant. Egre- 
dicutes illi iioc omnibus cubiculariis, capitaneo itcm et domestico 
Imperatoriorum, duobus praeterca demarchis , cdicunt : mittunt etiam 
mandata tum doniestico numcrorum, tum comiti murorum , et, ut 
brcvilcr dicara , officiis ac secrctis omnibus huiusmodi processionem 
indicant , ut singula ofGcia et secreta sccundum ordinem 'suum et 
propriam secreto formam quae ipsis conveniunt procurent. Prae- 
fecto ctiam urbis id notura faciunt, ut viam Imperatoriam , qua Do- 
mini processuri sunt, et publicas omnes ad eam, qua ipsi transituri 
sunt , ducentcs praeparct, purget et prismate buxeo hederaque, 
lauro , niyrrha, ihure et aliis , quos tunc tempus fert, odoris ac 
variegalis florilius exornet. ( II. ) Postero seu ipso festo dic primo 
mano praepositi cum omuibus, qui ad cubiculi ordincra pcrtinent, 
caballarium iutraat, ct ibi cou,<idcnt. Maguo autem ct domestico papa 
paiatium aperieute, iutiaut sedcutquc iu vclo pauthci: deiude ve- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 1. 7 

iv T(p /QvaoTQixXtvo) , y.ai 01 tcov dXXa^i'fiu)v %ov xov/9oi>- 
y.y.eiov y [xtTU, xui to3v Trj TuS,ei uvxmv diuiTuqioav , uiQOvay 
TO Tu(ih'ov, iv (0 uTioy.eiTut ^ ^uaiXtcog iad^^g, xui tu xoqvi-- 
x)uu, UTieQ T« ^uaiXtLu evdod-tv ntQKftSQOvai aTSfx/nuTU , xui 
5oi ^uoiXixoi onud^uoiGi t« ^uolXixu uiqovoiv uq/hutu, Tt xai 
axovTUQiu xui t« {Hoqutu , xui ^ f.itv tcov uXXu'^t'/ncov T(i'§tg 

(ptQtL TrjV ^uaiXtlOV OTOXtjv, Xui duOTl&tjOlV iv TW OXTUyojVfO 

xov^ovxXtio) TM ovTL iv TM TiuXuTUt) T?jg ^ufpvfjg , ijyovvEd.L.5 

TIQO TOU VaOi; TOJ uyiOV 7lQOJT0/U.UQTVQ0g ^TtCpUVOV. 01 ds 
lOftt UQ/XUTa ffSQOVTtg anuduQLOL lOTUVTUl fltT' UVTfaV iv TfO 

ovonodtfo , xai Srj tcov dtanoxfov dno axuQu/iuyyiojv £'|to'y- 
Tcov Tov itQOv xoLTfovog, xui Trjv avvTjd^ ev/TjV iv T-fi xoy/ij 
Tov /QvaOTQLxXivov , iv f] lot6q?]tul T/ tov KvQiov ■f-fifjiv xui 
Osov &ioti'xtXog uyia elxcov ini ^qovov xud^ei^ofitvfj , TfZ Qetp 
i^dnoSiSovTfov , eiaeQ/ovTUi 01 nQULnoaiTOL dno tov ^ijXov tou 
nuv&eov , xai nQoaxvvovoL Tovg StanoTug, xai ei&' ovTcog ^uX^ 
7,ovoLv 01 dtonOTUL tcc eavTfov /QvooneQixXeLOTa auyt'u,y.ui i'^i'u- b 
OL Slu tov (pvXuxog. iv 6e tw aiyfiaTi ixSe/eTUL avTOvg to't£Ms. a3. a 
fiuyXu^iov xui ^ eTuiQeiu xui Xoyod^tTt^g, fitzu tov xuvixXeiov 
20xai Tov nQCOToaotjxQiJTtg xai tov nQcoxovoTUQiov, xui inev/6- 
fievoL TOLg SeonoTULg, xovxoLg ovfinoQevovTui. (JT.) Kai dntQ- 
/ofttvoL StonoTUL iv Tw nQcoTOXTtOTfp vuw Tijg vntQuyiug Qto- 
Toxov , Xufx^dvovoL xTjQOvg nuQu TfJov nQuinoaiTfov , SfjXovort 

3. tc(^Xt}V cod. 20. nqoitOttatjxqtxriS sph. ed. 

stitores intrantes, virgam Mosaicam ex. oratorio S. Theodori, qiiod ia 
aureo triclinio est, desumunt: mutatoriis cubiculi praefecti cura 
diactariis , qui ad eorum ordinem pertinent , tabulam, in qua 
vcstis Impcratoria iacet , et arcas, ubi Imperatoriae coronae asser- 
vautur; spatharii Iraperatorii arma, scuta hastasque Imperatoris; of- 
ficium dcnique mutatorii stolam eius sumit, et in octangulo cubi- 
culo, quod in palatio Daphncs seu ante templum sancti proto- 
martyris Stephani est, reponit. Spatharii arma portantes, cura 
ipsis in onopodio Jtant, et postquam Domini, scaramaugiis induti, e 
sacro cubiculo processcruut solitasque preccs in concha aurci tricliuii, 
ubi Domini ac Dci nostri divina et sacra iraago in throno collocata 
cst , percgcrunt , pracpositi a velo pantliei intrantes, Domiuos ado- 
raut: qui statira vestes suas auro praetextas iuduunt , ct per cxcu- 
• bias cgrcdiuntur. In sigmate custodia corporis, quae raauclaviura ef 
hetacria vocatur, et logothetes cum praefecto caniclei, protosecre- 
tario ac protonotario eos cxcipiunt , ct facta salntationc , cum 
ipsis proccdtiut. (111.) Domini autcni ad vctcrcui sanctissiuiac Dciparae 
acdcra abeuutes , ccrcos a praepositis, scilicct a cubiculario pracpositis 
traditos, accipiuut, ct triplici adoratiouc cumcereis Deura vcucrantur. 



8 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

vno y.ov(iixovXaotov 8iSo(.Uvo}V Tovg ■nQainoaixovQ, xui 6ia 

Ct^S TQiaa^g (.urd Ttav y.f]Q(av nQoaxvvi^oecog ansv yuQiaTOvaLV 

T(i) Qeco. y.ai £iS' ovTioq ev uo xuTexeivw tjtol f.ieTsy.£i'vM 

evxTrjQio) T?jg ayiag TQidSog^ xdxetae Sid TTJg TQtaorjg (.leTa 

%(!ov xtjQcav nQOoxvviiasoig dnevy^uQtaTOvov t<o Qew, xat eid^S 

ovTOjg eiasQyovTUL iv rotg ixetoe dnoxei/xevoig iv tw <tt£- 

-vaxiM 'keixfjdvoig y xdxetae Sid T?jg TQiaatjg f.ieTd tcov xr]omv 

nQoaxvvijaeojg dnevyuQWTOvav Tfjj Qew. eha i^eQyovrat 

sig Tov panTiaT/JQU, iv w XaTavTai ol XQetg ev (leyeO^eig 

xai neQixaXketg aruvQoi , xui did vevf.iaTog tov nQuinoanov lo 

nrjyvvovaiv ixetae ot xov^ixovXdQioi ovg xaTsyovai x?]oovg' 

VI SeanoTai dnb t(ov ixetoe disQyoiiai diu tov tqixXivov tov 

uvyovaTscog , iv w ixSeyovxai, 61 Te xov yQvooTQixhvov xai ot 

ftuaOuxoi uvdQbonoi' xdxetae yuQ inevyovxai, ovv Totg fnay)M- 

B^tTuig xui xotg STUiQeioiTuig Tovg Seonoxag. ot Ss SeanoxuiiS 

fiexd Tov xovlSovxXeiov fidvov xui tcov xolx(ovltoov eiaeQyov- 

TUL s(og Tov dxTuyoovov xov^ovxXeiov tov ovTog nQO tov dyiov 

^xecfdvov , iv w xui tj ^aaiKeiog dnoxeiTUi aToXtj , xui ixetas 

laxuiTui 01 xov xov§ovxXeiov inevyofievoL xovg Seanoxug. dno 

Ed. L. 6(Jfc" Tvov ixetae eiaiQyovTUL ot SeanoTUL avv Totg nQaLnooixoLgio 

iv T(o vu(o Tov uyiov nQcoxofidQXVQog ^xscpdvov , xui Sia Xfjg 

TQLOoijg fxexd xoov x?]Q(ov nQOoxvvrjoecog dnevyuQiaxovoL x(o 

Qeio, xai eiB^' ovxcog nQOaxvvovoL xov fieyuv xai TieQixuXkij 

lo. SiSofilpovs TOis nQamoOlTOis Leich. i\. 2!XOJl.'lciTtoy, 
Stl ioQTt^s nQoxeiftfyt]S 6 fitycts OTavQds dno tov (^tov oin. cil.) 
panTiaTtjQOS ovx i^tn^STav 6 dk STfQOS iGTaTai tv Tf5 (fxraxioyio 
^oho, ^yovy sts rr^v ci O/oltjy , r,vneQ nctkaiav y.aXovGt ya- 
^aytjv, xai 6 trfoos f/f tovs Xv;(vovs- ixstoe yaQ dviiXQV tcSv 
i.v)(vu}V 'idQVTcci iq xaXoviiivt] inTuxcivdrilos , xal xcircoO^fv tov 
ixfiae i&QVfiivov aTuvQOv xQificncci ^ IlfQaixos yQdfifiu- 17. 
^xtayovov spb. ut infra p-^, 7. 18. ^ om. ed. 21. uytov 

om. cd. 

Postea ia secundo seu proximo sacello ter genibus flexis cum cereis , 
Dcum precantur : deinde ad rcpositas ibi in angiportu reliquias acce- 
dunt, et hic quoque ter genu flexo cum cereis Deum adorant. 
Porro ad baptisterium , in quo tres magnae ac perpulchrac cruces 
stant, exeunt ibique signo a praeposito dato, cubicularii quos te- 
nent cercos reponunt. lude Doraini per tricliniura augustalis trans- 
euut, iu quo aurei triclinii rainistri et famuli Imperatorii eos ex- 
spcctanl : nam ibi quoque cura manciavitis et custodibus palatii seu 
hetaeria Dominos salutant. Ipsi vero cum cubiculariis et coetoni- 
tis ad octangulura cubiculum ante sancti Stephani acdem , in quo 
stola Imperatoria iacet, procedunt; ubi et cubicularii , Dominos sa- 
lulantcs, adsuut. Inde cum praepositis ad saucti protomartjris Stc- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 1. 9 

y.ai noXvTiiiir,TOV tov dytov KmvoravTtvov OTavgov. (J.) Kut 
fxSTU TO Teliaut Tuvra daioyovTUi av toi xoiTtovi Tijg Ju~ 
(fvrjg, ixds/ofisvoi tov xuiqov , riyovv tov ^((pfosvduQiov , 
(psQOVTU t6 ixuvSktov uno Tov nuTqiuQyov nsQi Trjg ixxXij- 
SaiaaTixrjg xuTUOTuascoq , xui Srj siasQ/ovTUt ol nQuin6aiT0i,m. ^Z. h 
xui Trjv eiS?]atv tovtojv SiSovai Totg dsanoTuig. i'^i6vTsg dh 
ot SsanOTui iv tw oxTuyavfo xov^ovxXstM, xouut (fxovij fis-B 
yukrj 6 nQainoaiTog, Xiycov ^(isaTJJTOQsg'" xai Sr} siaiQ- 
/ovTUi 01 psaTrjTOQsg xui nsQiTtd^iuat TOig SsanoTuig Tug tov- 

lOTcov "KufxnQug /luviSug , xui svS^itag it,iQ/ovTUf ol Si nQui- 
noaiTOt oTicpovatv Tovg SsanoTug, SrjXov^Tt tov xov^iovxXsiov 
nuvTog nuQiaTUuivov xdxsias, ots tuvtu Tslovvrut, xui ftSTU 
To oTSifd^^vat TOvg SsanoTug i'^iQ/ovTut Stu tov TQtxXivov 
xov avyovoTitog' ixsias yuQ laTUTui 6 Xoyo&iTi^g tov Sqo/hov 

iSxai 6 Tov xavtxXsiov xui 6 xuTsnuvoj t(ov ^aatXixav xai 
To fiuyXu(itov xui ^ sTutQsia. evSodsv yciQ rijg fisydXrjg nv- C 
"krjg Tov uvyovoTicog loravTat ol vtxprjaTtdiQtot , ^uaTci^ovrsg 
T« /Qvad xai ix Xtd^cov Ttfiioav xarsaxsvaafiivu /SQVt^oE^sara, 
xui 'iaTUvrat ol SsanoTui sig Trjv /Qvarjv /stou , r/yovv sig 

20t6v noQTrjXu tov uvyovaTiatg s^ojdsv Trjg (.isyuXrjg nvXtjg* 
xuxsTas yiiQ xat ol tov /QvaoTQtxXivov nuQiaTuvrai. xut drj 
Std vsvficaog tov SsanoTOv 6 nQatnoaiTog t^v xscpuXrjv vno- 

22. 2^0A. 'lOTioy, oTt dui toiovtov G-j^tificnog ., .. (l iy nd- 
Gccig t(tig doyccig Suc vfvuKTog tou Ssanorov 6 TiQccmoaiTOsyfvit 
TOiS dcftiXovaiy stacc^ai, sirf rcc xccrcc rvnoy eiaccydfieycc ^q).cc 
iv Tcclg 6oycilg, elrf i&vt/CMy ftaoSog d(ffii.ti yfvtai^c.i, firf |e- 
vccXiiov i^ ccikofd-vcov fifX).6vT(xiV flatfycci. lutegruia hoc scholiou, 
iu ed. omissuu; , praebet R. iu annot. 

phani templum abeuntes , ter genu flexo cum cereis Deum vene- 
rautur, et ante maguam iliam, pulcherrimam et summe vcnerandam 
saucti Coustantiui cruccm se prosternunt. (IV.) His peractis , cu- 
biculum Daphnes iugrediuntur , et tempus seu refereudarium, a 
patriaicha mandatum de ecclcsiasticis cerimouiis ferentcm , ex- 
spectaut, quarum notitiam intrautes praepositi Domiuis suppeditant. 
Hi cum octangulum cubiculum intrarunt , praepositus alta voce ex- 
clamans dicit: Vestitores. Tuuc vestitores acccdunt, Dominis 
splcndidas suas tunicas circumimponunt statimque abeunt: prae- 
positi vero Imperatorcm corouaut, adstante ibi , dum haec pera- 
guntur, universo cubiculi ministerio , et corouati Domiui per tri- 
clinium augustalis euut, ubi logotheta cursus publici, cauicleo 
praefectus , capitaneus Imperaloriorum , manclaviuju et hetae- 
ria scu corporis custodes adsunt. lutra portam augustalis maiorcm 
lavatoros , aurea ot lapidibus pretiosis ornata malluvia portantes , Do. 
miui ad aurcam mauum scu in ])orticu augustaiis ex.tra maguaiB 



10 CONSTAiSTINI PORPHYROGENITI 

xXivug toTq deanoraLQf Siu rfjg oixsiag /Xuvidog vevst zm 

oaTia^uo TW Tt]V /Qvaijv ^sQyav y.UTeyovrf rsaauQeg ya(i 

oariuQioc rug yqvaug ix Xid^cov rifxicov ^/iKpuaftivug ^uaru- 

l^ovai ^sQyug. xui £^£Q/£tul , yui slauysi rovg rs fxuyi- 

OTQOvg uvd^vnurovg t£ yui nuTQixiovg arQurrjyovg t£ xuiS 

J) 6(p(piyiah'ovg yui yXeioovQUQ/ug , yui tovtcov xutu t6 elca- 

d-bg nQoay.vvovvTcov TOvg SsanoTag xui yuTu rug oiy£iag lara- 

(iiivcov TaS,£ig, Siu V£Vf.iUTOg rov ^uoiXicog Xiy£i 6 nQainoaiTog 

ev/j/iog nmg xai ivaQfiovicog ,,x£X£vaur£." xai $rj tovtcov 

s^LOVTwv , df^XovoTL fi£TU xui Tcov deonOTCov , nu)uv iv t(oio 

6vonodt'(o , ^r&u o rijg ^r/Xy^g d'QOvyy(xQLOg xai tov nXcot/xov 

laruvrui, fi£Tu xui rcov ^uoLXiycov anud^uQioiv tcov ^a(jTut,6v- 

Tcov rd ^uaLXixu uQfiura, ninrovoL xdyfLoe oT t£ fidyiarQOi 

xai ot XoLnoi , y.ai dnev/uQiOTOvoL rovg dsanorag , dt]Xov6ri 

Ms. 24. aroi; rtjg xaTuarccascog iv tw fiiad) eorcorog, xui did v£vfiuTogi5 

Tov ^uoiXicog xurd ro £ico&6g v£V£l nQULn6oiT0g Jt« rijg 

ttvTOv /XuviSog T(o rfjg xaruoruo£cog, xui Xiy£L „x£X£v- 

Ed. L. 7 ffttTf." (E.) Kui ano t(ov ix£io£ ovv£E,tuaL roig Seonoraig 

OLr£ fiuyioTQOL xui 01 Xoinoi £cog rov fieyuXov xovokjtcoq/ov, 

iv (0 lovavraL o, t£ tov dycov Koovoruvrivov oruvQog xui ^20 

Tov 3Icooicog QU^dog- y.ui firjv 0, t£ nQcorouoi^yQi^rrjg xai 6 

TiQcorovoruQLog, fi£ru rav uot^xQi^rcov yui ^uoLXiycov votuqi'cov 

xui Xomdov a£yQ£TLXcov votuqicov t£ xai /uqtovXuqiojv xal 

i3. ot ^6 ed. 22. Verba /Saff. yor. x. Xom. asxQ. vor. ct 

mox xcci om. ed. 

portam stant, ubi ct chrysotricliniarii adsunt. Tunc ad nutum Do- 
mini praepositus , inclinato versus Domiuos capite , propria veste 
ostiario auream virgam tenenti signum dat : quatuor enira ostiarii 
aurcas et gemmis prctiosis instructas virgas portant. Deinde egre- 
ditur, ctmagistros, proconsules , patricios, strategos, olliciales ct 
clausurarum praefcctos adducit : quibus pro more salutantibus Domi- 
nos, et secundum suos ordines constitutis, ad nutum Imperatoris prac- 
positus clare et harmonice dicit: Iiibete. Et postquam cum Dominis 
ad onopodiura exicrunt , ubi drungarii vigiliae et rei navalis cum 
spathariis Imperatoriis, aima Impcratoris ferentibus, stant, proctim- 
buut ibi magistri ac reliqui , et Dominos salutant , scilicet magistro 
eerimoniarum in medio constituto: ad Impcratoris vcro nutum pro 
more praepositus vcste sua signum dat, dicens : luhete. (V.) Inde 
cum Dominis magistri et reliqui usque ad magnum consistorium, 
in quo crux S. Constantini ct virga Mosis stant , una egrediun- 
tur; et ibi primus a secretis et prolosecrctarius cum ipsis sc- 
crctis, notariis Impcratoriis ceterisque secreticis atque notariis ct 
chartulariis et omnibus in cum iocum cougrcgatis adest: stanti])us- 
quc Dorainis supra pulpitum antc camclaucium , praepositus itcrum 



DE CERDION. AULAE BYZAKT. I. 1. II 

6^ nuvrav ixeias d&QOi^ofievwv , xai twv Seanortov iar'jtf.is~ 
rtov uvoo&ev rov novXnirov i-iinQOodsv rov xaf.isXavxi'ov, nuXiv 
dtd vivfiarog rov ^uaOJcog xard ro elmdvg vsvsi o noai- 
noairog rto aiXsvriuQm ^ (ixsias yuQ iv tw ftsaM rov xovai- 
5ara>Qiov loravrat ol ausvridoioi,) xai Xsysi fisydXcog „x£- 
Xsvaars," xat dno rwv ixeias dLso/ovrui ol Ssanorai icag 
Tov TQixXtvov rtav xavSiSdrcov, (ixstas ydQ 6 rov KvqiovB 
lararai xXtjoog,) xul uand^ovruL ol Ssanorui rbv aruvoov rov 
Kvotov , SfjlovorL vno rov axsvo<pvXuxog rrjg uvrijg ixxXrj- 

loaiag nQoarfSQOfiivov rotg Ssanoraig. xui uno rmv ixsias StsQ- 
/ovruL ol Ssanorat dnsQ/ofisvOL iv tw oxraxLovu) S-oXo), r^yovv 
sig rrjv nQtorrjV a/oXrjV, ovnsQ rrjv naXatuv xaXovaL /aoayrjv, 
iv (0 ISQvrai 6 i'§ dQyvQOV xarsaxsvaafiivog nsQLxaXXrjg orav- 
Qog y xai Slu rrjg rQLoafjg fisrd rcav xrjQcov nQoaxvvrjasojg 

iSdnsv/uQiarovaL rco Qs(o. xai ndXLV dno rcov ixsias SLiQ/ov- 
ruL Std rov rQLxXivov roSv ixaxov^iroov ixsias ydQ laravrat 
orL/r^Sov Ss^iu xai dQLOrsQu xurd rdg oixsiag ruS,stg , rovgG 
Ssanorug ixSs/ofcsva , ru rs '^Pwfiaixd axrjnrQa rd Xsyofisvot 
§rjXa , ofioimg xai rd svrv/tu xai rd srsou axrjnrQa, nQog 

:torovroLg rce axsvrj rcov nQOrtxroQojv xui OLVuroQcov , xui rd 
axsvrj rcov dQuxovuQicov, Xd^ovQd rs xui xufinrjSrjxroQLa , fisrd 
xai rwv (idvScov, rov avftnOQSvsad^uL rotg Ssanoratg. (g'.) '^vMs. 24. b 
Sa rio uvrto rQixXivio rcov ixoxov^ircov iv rio svcovvfKO 
ftiQSL 'iaravruL ini fiuxQco axufivio nQwrrj raS,ig, 01 rov xoi- 

7.Saiar(aQog xayxsXXuQLOL , fisrd xai rov avriov Sofisarixov Pco- 

10. nooacffoouevoy Leich. i3, d om. ed. aS. xayxeXXuQiot 
emencl. Leich., xekXciQioi ed. ex cod. 

ad mitum Imperatoris signum ati mos est silentiario dat , (in me- 
dio enim consistorio silentiarii praesto sunt,) alta voce exciamaus : 
lubete. Inde Domini ad triclinium candidatorum procedunt, ubi sa- 
cer Doniino clcrus adest , et crucem a thesaurario eius ecclesiae 
ipsis allatam osculantur. Porro ad octangulum tholum seu primam 
scholara, quem locum veterem monetam vocant, ubi ex argento affa- 
bre elaborata et pulcherrima crux posita est, transeuut, et ter genu 
flexo cum cereis Deum venerantur; inde rursus per triclinium ex- 
cubitorum pergunt, ubi ad dextrum et sinistrum latus secundum or- 
dincs suos turmae Romauae , vela dictae, praetoriani et reliquae 
cohortes militares, porro signa protectorum , scnatorum et dracona- 
riorum, labara et campiductoria cum bandis stant Dominosque, 
ut eos comitcntur, excipiunt. (VI) ^" ciusdem cxcubitorum tricli- 
nii sinistra partc, iu scamno longo, primus ordo stat , cancellarii 
quacstoris cum suo domcstico , Komauo scrmouc couvenicutcs fcslo 



IL 



12 CONSTANTINI POKPIIYROGENITI 

fiuttoTTfg T« TJ] ionrfi uo/n6l.ovTa' 'dsvjtQu TuS,ig, lOTUirui 

v.ui uvToi ini /Liuy.ooffy.u^mo ol 7.eyof.uvoi dmavnui, xui uvToi 

Dt« eico&OTa sv^^?^fiovvTeg' y.ui TQirrj TuS,ig, laravTai ini f.iu- 

y.QOGy.uf.iv(i) 01 vof.iiy.oi, y.ai uvToi t« tiiod^OTU inev/oftsvoc 

rovg dianOTug. xui unb t(3v iy.etos dnsQ/ovtuc sig rovg Xv-5 

yvovg , iv ui ISqvtul o i| uQyvQov srsQog xuTsay.svuafiivog 

OTUvQog, xui diu rijg TQiaaijg fisru twv xrjQwv nQOay.vvrjas(ag 

unsv/uQiaTOvat tw Os(o ^ xai yivsrui ixsias iv tw TQi§ovva- 

%jfo TiQcoTfj So/rj • rjyovv elg rovg 7.v/vovg , drjXovori sig Trjv 

xufKiQav , larufievoav T(av PaaiXewv , di/STui ixeiae 6 Srjfio-io 

XQ(xTrjg T(av BsviT(ov , ijyovv 6 SofiiaTiy.og tcov a/o).(av , fiSTu 

V.d.L.8xai Tov tisqutixov d?';fiov twv BsviTcov , xai inidid(oaiv o 

S rjVLOxQUTrjg , rjyovv o dofiiaTixog , t6 Xi^s).X(aqiov toj^ deano- 

Tt]v, u(piy.6fievog SrjXovort vno tov t^^ x«T«(7Tafffft)$ nQog tov 

^uaiXia , o dh ^aaiXsvg inidiScoai tovto Tfo nQamoaiTto, xaiiS 

uxToXoyovoiv ixeV ol tov fiiQOvg , rjyovv 6 drjfiog , xutu to 

£i(o9^bg Tovg dson6zag, iv Ss tw uxToXoystv tov dijfiov o 

doiiioTixog y.uTua(fQayitsi TOvg dsonoTug xuTci TrjV sv(ptjfiiav 

Tov drjfiov avTO yao rb TQijSovvdliov xuxuxoofiovaiv o% ts 

PsfjTionQUTUi xai uQyvQOnQ(XTUi did ts ^luTicov xai Xoincov^o 

£VTi'fi(ov un7.(OfioiT(ov T£ xui ninXcov , xui ftijv Siu ts /qvooov 

2, ficixnoaxdfiuf;) cotl. g. 2X0-4. 'lariov, ort rwv &sanoTiSv 

d\(n)fOfiivtov tts jovs Xvxvovg, dvcinrQvai tov$ }.v-^vovs xctja tov 
jvnov. i3. 70} dtanoxri Leicli. i8. ZXO-4. 'Jaxiov, oxi rov 
^ijiiov ccxxoloyovvxos xccxci r^v clxoXov&iccv r^s clxroXoyCccs, ^yovv 
rov lccov cinoxQivouivov rots xoccxrccts , xccrccotfijccyil^d, 6 doiii- 
Giixos rdjv G-/o}.wv xccr^ ccxpov r^s ccvxov )(i.civi3os nnos xov ^ccaikia 
r{iixov xccl xwv XQccxxtjJV Isyovxojv i/ft (^sdsfiivrjv xui; x^Q^^' 
Tidliv rov ).ccov ).iyovros, xccrccaqiQccyi^st fiixQi^S ccv n).>iQ(n0^jjndocc 
i] dxrokoyicc. tj <Js ^ rcc'4is xcci t) ccxroXoyia xctl iv rccis ).oinccts 
doyccis rslstxcci, rtSv Bsvixwv xai TlQccaivwv. ig. rs om. ed. 

acclamationcs clicentes. Secundus ordo : stant ctiam in scamno lon- 
go , qiii dipanitae cUcuntur, et pro more acclamaut. Tertius ordo: 
stant itidera in longo scamno nomici, felicia Dominis ut mos est 
apprecantcs, Hi autein inde ad lyclinos abeunt, ubi crux alia ex 
argento facta collocata est , et triplici adoratione, cereos manu te- 
ncntcs , Dcum veneiantur; ibique in tribunali prima cxceptio fit. 
Stantes scilicet ad Ijchnos seu in camera Imperatores excipit ibi 
princeps Vcnelorum seu domesticus scholarum cum transitoria sua 
Veneta turba, et Domino libellum offcrt, nimirum pcr cerimouia- 
riuni ad Imperatorem adductus, qui eum praeposito tradit, et fa- 
ctioncs seu populus Dominis ut cousuetudo est acclamaut , dura 
interim domesticus pro more secundum faustas populi precationes 
ipsos cruce signat. Tribuual ipsum vestiarii ct fabri argentarii 
blatteis aliisque prctiosis aulaeis et peplis oruanl , aurcisque cl 



DE CERIMON. AULAE nYZANT. I. 1. l3 

xui aoyvQdiy navTOicov axsvcov xovto xaxayXuttovaiv. iv yag 
xrp avT(7) xQi^ovvaXuo de^in xai uoiaTSfta taxuvxuL n/.tjo/ov B 
xcov \v/V(ov dno xcov tSrjiKOV, xui indxsiva ol xaxu xov xots 
xaiQOv iirvy/uvovxsg ivxuvd^a id~vixoi, xui (irjv xai xa avaxi]- 
5uuxu Xfjg nolsoog xai ol nsQi xov vnuQ/ov orjxptxiuXioi, 
f.isxu xui xov avjunovov xui rov Xoyodixov xov nQuixcoQiov. 
(Z.) Kui eid^ ovxcog uno xtov ixstas diiQ/ovxui ol dsanoxut 
i(og xov XQixKivov x(ov a/oX(ov , xui iv xto nQonvkuio) xiov 
uyiojv unoaxokcov Siu xr^g XQiaotjg /usxct xdSv xrjQcov nQooxv- 
iov)]oso}g dnsv/uQiaxovat. x(o Qs(o' xui yivsxut ixsios dsvTioa Ms. 25. » 
do/rj , xai di/sxut Srjf.ioxQux^g xcov JlQuaivcov, rjyovv ix- 
axov^ixog fxsxu xai xov nsQuxixov uvxov d/jiiov xcov Hquoi-C 
vcov, xui xu s^r^g inixsXstxut xa&cog nQOsiQrjxui, iv xfj nQtoxrf 
So/fj. xui sid^ ovTcog yivsTui TQiTrj do/rj ivdod^sv xijg /uk- 
iSxrjg, TJyovv sig x?]V nvXrjv xdSv a/oXtov xrjv siacfiQOvaav sig 
xov &6kov xrjg /ukxrjg, xui Ss/sxui xuxstas 6 S/j/uoxQuTrjg 
Tcov JBsviTcov, rjyovv 6 dofiioTixog xcov a/OAcov , /nsxu xcii xov 
nsQUxixov Srjfxov xiov Bsvixojv , xai xu s^rjg inixsXstxai xu- 
d-oog nQOsiQrfTUf xui xa svdodsv r^j /ulxrjg nv/^rjg sig xov 
20uiyuv d^oKOv Ss's,iu fisv iaxuxui xo iuxQstov insv/ofisvov Totg 
dsonoTuig , uqiotsqu Ss 01 xrjg nuXuiaxQag, xai avxoi svcprj- 
ftovvxsg xovg SsanOTug ,ysig noXXovg /Qovovg xui uyu&ovg o 
Qsog uydyoi" , xui xu s^ijg. (H.) Kui i'i,t6vx(ov xcov Ssano-D 
xcov sig xrjv /uXxijv nvXrjv , ixstas yuQ laxuvxui Ss^ia xui 

II. iaxoi^iTog ed. 19. xu om. ed. ao. ^s^in fjisv om. cd. 

23. (iyciyti cod. 

omnis gcncris argenteis vasis splendidiim rcddunt. In eodem ehim tri - 
bunali , ad dextram et siuistram prope lychnos factiones et post 
illas qui hoc tempore in urbe versantur peregrini, coUegia item ur- 
his, ofiiciales praefecti cum assessore et logotheta praetorii adsunt. 
(VII.) Inde Domiui usque ad triclinium scholarum procedunt , et ia 
atrio S. S. apostolorum, ter genu flexo cum cereis Deum venerantur : 
atque ibi secusda exceptio est , et tribunus Prasinorum seu excubi- 
tor ciim factioue sua transitoria Prasina eos excipit, ceteraque ut 
supra de priiua factioue dictum peragit. Ita et tektia intra chal- 
cen seu iu porta scholarum, quae ad tholum chalces ducit, stat, et 
excipit ibi tribiinus Vcnetorum seu domcsticus scholarum cnm 
transitoria turba Veneta, ccteraque ut supra observatum est perfi- 
cit. Intra aencam portam in magno tholo ad dcxtram mcdicoruni 
ofGcium , Dominis fausta apprccans, adest; ad sinislram autem qui 
ex palacstra sunt , ipsique Dominis acclamant: Jn multa bonaque 
tempora Deus inducat elc. (VIII.) Exeuntibus Domiuis iu chal- 
cen seu aeucam portam , ad dextram laevamquc organarii staut. 



i4 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



Ed.h.gu()iaTSQu ol oQyavuQioi, £v^fjj.iovvT£g xuTa rvnov Tovg Ssanb^ 
xaq. y.uL sid' ovvcog yivsrut So^ tstuqt/j s^oo tov xayxsX- 
Xov Tijg /aXy.rjg, xal Ss/stui exstas 6 SrjfiaQyog twv JBsvsvojv 
fiSTu Tov dvifxov Tov Xsvxov, SrjXovmi omad^sv tov Srif.iui)yov 
laTu/iisvov y.uc tov dsvTsqsvovTog avTOv,xttiTa sS^ijg sniTsXstTui^ 
xud^cog n()0siQ7]Tac. xal ano rmv exscas ycvBrac nsfinrtj Soyri 
TiQO Trjg ftsyuXrjg nvXrjg rrjg slacpsQOvarjg slg tov avyovoTSCovu, 
xac dsysTUC xuxscas o dtjftuQ/og t(ov TLQUGCvatv fnSTU xuc rov 
Srjfiov TOv QOvacov , SrjXovoTc oncad^sv rov StjfiuQ/ov carafcs- 
vov xui rov SsvrSQSvovrog avrov, xac ra s'^^g sntrsXscTucio 
Bxud-(iog scQijTuc. xac fiSTU ravrrjv ytvsrac sxTrj So/Jj slg ro 
(OQoloytov Ttjg dyiug 2o(f>t'ag, xul Ss/sruc xuxscas o SrjftuQ/og 
T(ov BsvsTCov fiSTu Tov Srjfiov rov Xsvxov, xuc Tu s^fjg incTS- 
7i.scTui xud^cog nQOSiQrjTuc. (0.) Kuc uno rwv sxscae slasQ- 
/ovTUC ol Ssanorac Siu rijg toQutag nvXrjg, xut anoarscpovTUCi^ 
vno T(ov nQucnoacTOJV avSov tov ^rjXov rov XQSfcufcsvov sig 
xrjv xufiuQav f rjyovv sig ro jiQonvXutov tou vuQSTjxog' 6 Ss 

Ms. nS.hnuTQtdiQ/rjg sxSs/stuc sig rrjv nvlrjv rov v(xQ9-rjy.og fieiu rrjg 
Ccvvrjdovg uvrov vmjosacug xui ru^scog y xai fisra ro unoaTS- 
qid-?jVac rovg Ssanorag siasQ/ovrat nqog rov naTQtdo/rjVyio 
xai iv nQcoTOcg fisv nQoaxvvovac ro uycov evuyysXcov ^ucrru- 
tfOfjcsvov vno TOv uQ/cScax6vov , xui sid-' ovrcog /ucQsril^ovac 
Tov naTQcuQ/Tjv , xui dandil^ovrac avrov , xai dnsQ/ovrac scog 
rcov ^aacXtxcov nvXiov , xuxscas Stu rrjg TQtaarjg fiSTii rtov xrj- 
Q(ov nQOoxvvrjas(og dnsv/uQcarovocv tw Qsio , xai rrjg sv/Jjg^S 

1. 2^X0^. E^Tvxws sls nolkds ioQtds- Om. in ecl. add. R, 

Doniinis, iit mos est, fausta acclamantes. Sie quarta receptio 
cxtra canccUos chalces fit , et Venetorum tribumis cum factio- 
nc alba , stante scilicet a tergo tribuni, cumque eo , qui secun- 
dum ab ipso locura teuet, Dominos excipit, ceteraque ut supra 
expositum est peragit. Inde qbikta receptio fit aute portam ma- 
gnam augustalis, ubi princeps Prasinorum cnni factione russa, sci- 
licet pone ipsum adstante, curaque eo , qui secundas tenet, excipit, 
ceteraque ut dlctum est pcraguntur. Post ipsam sexta rece- 
ptio in horologio sanctae Sophiae fit, et princeps Venetorum cuni 
factione alba praesto est, ceteraque ut supra cxposuimus pcrficiun- 
tur. (IX.) Hinc per portam spcciosam Domini transcunt, quibus a 
praepositis intra vclum in camera seu in atrio narthecis suspen- 
sura corona adimitur, Patriarcha vero in porta narthecis cum con- 
sueto suo ministcrio et ordine eos excipit, ad qnem, corona deposi- 
ta, Domiui intrant, primumque flexo genu, sanctum evangelium ab 
archidiacono portatum veuerautur ; deindc patriarcham salutant ct 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 1. 1 5 

V7i6 TOv nuTqiuQ/ov Tetovuevrjg , ylviTui ^ fl'oo(^og. tu ds 
ny.^nToa xai navTU t« noo^'synaiiusru o-/£Vf] tloiQ/ovTai, 
xai lOTuirui eig Ttjv ixxXTjoiuv dt%iu xui uqiotsqu eig rovg 
Idiovg Tonovg' rd ^s "Pcofiaia ^fjka xai tu TVTvyia taTUVtat 
Ssv&sv xuxsidsv T/jg omliug, 6 Sh tov ayiov Kwvotuvtivov 
oTuvQog sig t6 ds^iov ^iiQog rov (irjUUTog. ol de fiuyiOTQOi D 
xui uvd-vnuToi xai ol Xotnoi avyx^^r^Tixoi , ftSTu xui tcov /9a- 
GiXixwv uv&Qtonojv , YoTavTai. xai uvToi lig t6 Se'S,i6v iniQOg 
rijg ixxX?]Oiug sig Tovg idiovg Tonovg , svd-a xui ol dsonoTut 

loSiiQ/ovTui. (/.) Kai ore (pd-daovotv oi dsonorut tig tu uyia 
&VQIU sig To noQcpvQOvv d/ii(fdXiov, sioiQ/STui fiovog o na~ 
TQidoy?]g svdo&sv tcov xiyxXidcov , xqutcov t6 svoovvfnov uyiov 
SvQiov. xui did Ttjg rQiootjg fisrd rt5v xfjQtov nQOOxvvrjOStog 
univxuQiOTriouvTsg tw Qs(o oi dsonOTui, sioiQ/ovTui nQoaxv- 

i5vovvTsg TTjv vn6 rov naTQLUQ/ov xQUTOVfiivtjv uyiuv dvQuv, 

xai sni rijg dyiug TQunitrjg ysvofisvoi, uondZovruL t6 T«;9A/bv Ed. L. io 
T^? uyiug ivdvT/jg, dtjlovort vno tov nuTQiuQ/ov rovxo 
OTjxovfisvov , xui TOtg dsanoraig nQ6g uonuofi6v nQOOuyofis- 
vov, xui sid-' ovTcog unXovaiv indvco Tfjg uyiag TQuniLfjg rovg 

noSvo xurd ro sitod-6g Xsvxovg uioug , xui nQOOxvvovat diu yst- 
Qog Tov nuTQiuQyov rd inididofisvu uvrotg Svo uyta noTfj- 
Qia xai TOi;$ dvo dyiovg diaxovg xui t« oiytu anuoyuva. xai 
£i&' ovToog did rov ds^iov fiiqovg tov uvtov uyiov ^r^fiurog 
siaiQyovrat oi SsanOTat fisrd tov narQidQyov sig ro xvxA/V^Ms.aG.a 

4. lO- eOTvxsicc. Leich. 

osculantur, ac progressi ad Imperatorias portas, ibi quoque tcr gcnu 
flexo et acccnsis cereis, Deum adorant, peractaque a patriarcha sup- 
plicatione, introitus fit. Turmae vero militum et cohortes omues 
supra memoratae ingrcdiuntur , et in ccclesia ad dexlrum siuistruni- 
que latus in locis propriis adsunt. Romana auteni vela ct cohorte.<« 
iitrimque in solca sancta , Constantini crux in dextra beniatis parte 
stat. Magistri, proconsuies ceterique seuatores et Imperatorii mi- 
nistri in dextro ecclesiae latere in locis suis adstaut , qua etiam 
Domini transeunt. (X.) Quibus ad sanctas ianuas et purpureum 
nmbilicum progressis , palriarcha sohis iutra cancellos ingreditur, si- 
nistram sanctam ianuam occupaos. Postquam vero Domiui tcr cum 
cereis Deum adorarunt , occupatam a patriarclia ianuam venerantes 
intrant, sacraeque adstantes mcnsae , sanctum altaris instratum, a 
patriarcha scilicet sublatum, et ipsis, ut osculentur, admotum, oscu- 
lantur, deinde duos, ut mos c.jt, albos aeres sacrac mensac iinpo- 
nuut , et porrecta a patriarcha , duos sacros calices duosquc sacros 
discos et fascias flexo genu vcncrantur, Deinde cum patriarcha 
per dextram partem sancti bcniatis conchara altaris , ubi inaurata 



l6 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

tv (0 idQVTUf. tj SiuyqvGOQ uyia oTuxwioaig. xui nukiv iyttas 
y.aTu To eicod-og diu Ttjg Totaaijg f.ifTu Tmv y.r^Qwt' nQoaxvyij- 
aecog unsvyuQLaTOvov x(o 0£w , xat inidiSojaiv 6 nuTQiaQxrjg 

J3TW fzsyuhp (iuoilu Tov dvf.iiuTbv, y.ui d^v/.tiu xrjv uvttjV uyiuv 
aTuvQcoaiv , xui aanuL,6fitvov Toy nuTQiuQX/jv dnoyaiQtTi'-^ 
t,ovoiv uvTOV , y.ai elaiQyovTttt iv tw nQ() %ov /ntjTUTojQiov 
ovTi £vXTr]Qi'(p, xuysiae Jtci T^g xQioa/jg (xtTu tcov xrjQoiv nQoa- 
xvvi^osmg dnsvyuQKrcovoiv T(p Qs(p , xui danu'C,6[.(.svoL tov 
Tifiiov (TravQOv , iv w ndvru t« av/n^oXa tov nd^ovg tov Kv- 
qi'ov ^(.loov xui Qeov, i/x(p£QOVTat xui tlasQyovTui iv up /irjTU-io 
rooQio), (l-^') "Ot£ dk /iitXXovat xu uyiu dcoQu TJj uym tqu- 
nit,i] nQoaayd-rjvat, siaiQyovrui ol nQainoavTOi^ xai vno/xi/ivrj- 
axovat TOvg Seanoxug, xui neQixt&iuoiv uvxovg Tug euvTcov 
yXu/i/ivSag , xui i't,eQyovTUi ot deonOTui /utu tcov ylu/i/xv- 

CSoov avTcov unoaxinuaTOi , xai diiQyoi^uc ^td tou dt^toviS 
/liQOvg Trjg uvT^g ixxXrjaiug /itxd tov xov^ovxXtiov xui Trjg 
avyxlrjTOv , orptxtvo/itvoi vno tcov axr/nxQoov xui tcov Xoincov 
axtvcov , xui dniQyovTut onio&tv tov u/i^covog ' ixetae yuQ za 
ayia axevrj Iotuvtui ixSeyo/ieva, xui at rcov Seanorcov Xu/j.nd- 
deg ixetoe ovToog lOTavTui unTOvaui, xui drj nuQayevo/iivcov20 
ixet Twv deanoTcov , aiQOvaiv ot nQainoaiTOt Tug Xu/inuSugf 
xui intStSovatv iv Tutg yeqai t&v StanOTcov , xai oxpixtvovatv 
ol SeonoTui /leTa toov Xa/tnuSoov rd uytu, /lerd xai xrjg avy^ 
xXtjtov xai rov xov^ovxXeiov, xai tu axfjnxQu xui t« Xotnd 

Daxev?] taTUVTut iv Tutg olxeiatg Tu%eat, xai ot Seon^rat dneQ-25 
10. Qtov l/i(fiQovxat, tlaiqxf^yrai ed. 

sancta criicifixio exstatj intrant, atque hic iterura ter genu flexo 
cum ccrcis, ut mos est , Deum venerantur; post magno Imperatori 
patriaicha thuribulum traclit, qui sanctam cruci fixi imaginem incen- 
sat: dcinde patriarchara osculantes , vale ipsi dicunt, et quod ante 
metatorium est oratorium ingressi, per triplicem genuflexionem cum 
cereis Deum venerantur, ac rcverendam crucem , qua omnia passio- 
nis Dei ac Domini nostri symbola continentur, osculati, metatorium 
intrant. (XI.) At sacra doua cum sancto altari imponenda sunt, in- 
trantes praepositi Dominos admonent, qui suis chlamydibus ab ipsis 
induti, egrcdiuntur, perque dextrum ecclesiae latus cum cubicula- 
riis et senatu, a turmis ac reliquis miaistris stipati , transeunt, et 
retro ambonem, ubi sacra vasa praesto sunt lucernaeque Dominorura 
accensac, abeunt. Quo postquam pervenere , praepositi luccrnas su^- 
muut, casque Dominis in manus tradunt, qui cura ipsis sacra, sena- 
tu et cubiculariis comitantibus, sequuntur. Sccptra et reliquae tur- 
mac suo ordine adstaut, Domini vero per soleam abeuntes , et cxtra 
sacras portas , primus quidem ad dcxtram ,' sccuudus ad siuistram. 



i 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 1. 17 

yofXEVOL 6id Tijg acoXeag , loravTai a%(a tcov ayitov d-vQoJv , 
f.ihv nQWTog dsGnoTfjg 6'sS,iu , 6 ds devTSQog aQicrrsoa , Tidsv-Ti 
Tsg Tag tovtcov Xttf.mdSag iv Totg OTijdsai twv uyiojv &vo(ov. 
T« (?£ ayia sioSQ/ofisvu slg Trjv aatXsav laTuvTat, xai SQ/s-' 
5TaL 6 uQ/iSidy.ovog , xai d^vf.aa xovg SsanoTug , xai sid^ ov~ 
Tiog Tov nuTQidQ/Tjv , xai ftSTU tovtoov ttjv uyiav TQunsL,uv' 
Kui sid-' ovTcog sIosq/ovtul ndwa ra ayia, xui fiSTu to sia-' 
eXd^siv ndjra uno/aiQSTiLovot 01 Ssanorui tov nuTQidQ/rjV, 
xai Slsq/ovtui Siu tov ds^iov fisQOvg tov ^rjfiurog sS,(ad^sv, 

loxai siosQ/ovTai sv tio fir^TUTtoQidJ, xai fiSTa tovto s^sq/ovtuv 

nuXiv 01 SsonbTUL iv tw uvtw a/ijfiUTi sig ttjv uydnrjv , xaf Ed. L. 11 
iv T(o Ss'$i(o fisQst TOv ^rjfiUTOg nQog t6 firjTUTCoQiov ioTUTai 
6 nuTQiuQ/rjg svSov twv xiyxXiSoov, xui iv nQOiTOig 01 Ssano- 
TUL uand^ovrat tov nuTQidQ/rjV loTUfisvov e^co toov xiyxXi- 

iSSoov, xui fiST' ixsivov tov ts avyxsXov xai TOvg fifjTQOnoXi- 
Tug xui uQ/isniaxbnovg xai toi' nQOOTOnanndv T^g ftsydXrjg 
ixxXrjoiug xui Tovg uQ/ovTug tov nuTQidQ/ov siadyovTat. 
Ss ovTOt ndvTsg ot Tovg SsonoTug uonuL,bfisvot Std ystobg 
TOv QS(pSQSvSaQiov , xai sid^ ovToog dondKovTut ndXtv tov 

2onuTQtdQ/jjv , xai ioTUVTut vnoxdT(o bXiyov toov xtyxXiScov, 
xai uondtovTUt Tovg Ttjg avyxXrjTOv ndvTugr ndvrsg yuo ovvoiB 
Stu /siQog Tov Ttjg xuTuoTdasojg siodyovTUf xai dno/ui^s- 
TiXovTsg ol SsanOTUt tov nuTQidQ/rjv , siasQ/ovTut iv tw 
fiTjTaTcoQHO. (IB). 'Che Ss (pddost ^ xoivcoviu , ndXtv i'^SQ- 

7.5/ovTut 01 Ssanbrat iv tw nQ0siQ7jfisv(p o/rjftUTt, xai dndo- 
/ovTut iv T(o Ss'ii(o fisQSt TOv ^fjfiuTOg , xui Ss/ovTut xuxsiae 
14. lcfTcefiivov cod. 

constituti, lucernas suas in poctoralibus sacrarum ianuarura rfpo- 
nunt. Sacra in soleam dum iugrediuntur , subsistunt , et venit ar- 
cliidiaconus , Dominos , patriarcham , postrcmo sacram tabulam thu- 
re incensans. Hoc modo postea sacra omnia intrant , quo facto 
Domini , vale patriarchae dicto , per dextram bematis partem dis- 
cedunt, metatorium petunt rursusque eodem modo ac ritu ad aga- 
pen seu oscalum pacis prodeunt : in dextro bematis Jate- 
re ad metatorium patriarcha intra cancellos stat , quem Domini 
extra cancellos progressum ante omnes , deinde syncellum , melro- 
politas, archiepiscopos, protopapam magnae ecclesiac et officiales 
patriarchae oscuiantur. Hi omnes ad Dominos osculandos mauu re- 
ferendarii adducuntur, et postea rursus patriarcham osculantur, pau- 
loquc infra cancellos constituti , eundem honorcm senatoribus omni- 
bus, qui per cerimoniarium adducuntur, exhibcnt: Domini, vale 
patriarchae dicto, metatorium ingrediuntur. (XII.) Postquam com- 
munio advcnit, Domini eo ritu , quem supra explicavimus , in dex- 
Constantinus Porph/r. Vol, I. i 



i8 CONSTANTIM PORPHYROGEMTI 

TfjV ayiav yMVoaviav , yai uanat^ofxsvoL xaru to eicod-bg xov 
7taTQid(>xi]V, eioeQXOvrai^ iv rw /.D^TaTCOQno , y.at y.Qaf.iaTi~ 
^ovotv sy.ttos jLieTa rcov fxtyiOTuvwv y.ui olyeiOTe^oiv uvd^Qoj- 
nojv Tfjg ovyyXrjTOv y.ai fieTu rb yQafiurioai rovg Seonorag 
eloeqxovruv ol nQULnoovtov fieru y.ul rcov ini TciJj/ ulXu'§i-5 
Cfio3V, yui iniri&euot roig deonoraig rug euvrcjv /XuviSug, 
yai eld' ovrojg eiouyovoiv ol avrot nQuinooirot rbv nuTQiuQ- 
yt^v , y.ui uonuterut rovg ^eonorug , yui GvveS,eiaiv avrotg 
ecxtg rrjg fuyQug d-vQug rijg eiorfeQOvotjg n^bg rb uyLov (pQsuQ, 
iv yuQ rfi (pliu rijg uvT/jg d^vQug loravrav ol re Seonoruiio 
xai 6 nuTQLUQyrjg , 6 Se nQULnootrog xui 6 uQyvQog lorav- 
ruL €^0} rijg avr/jg d^vQug' y.ui d/j dia /eLQog rov uQyvQOv 
M.S. ^'j.aXoifi(]uvet 6 nQuinooLTog ru /qvou ^uXuvtlu yui intSiS(aoi 
TO) ^uotlet, yui 6 ^uoiXevg di'doiot rotg fieXXovot ravTu 
7iUft(^dvetv , yQui^ovrog SrjXovbrt rov uQyvQOV „rro 6 detva Jf-iS 
GnoTut uyudoi'" eioi de oi Xuft^dvovTeg ruvrtjv rijv eveQye- 
Giuv Sid /eLQog rov Seonorov o, re uQ/LSLdyovog y.ai ol oorta- 
j)Qtot yui 01 tpuXrui xai ot nivtjreg xui ol nQOOfiovdQiot, 
y.ai fierd ruvra eS,eQ/ovrat ol deonorut fierd rov nurQidQ- 
/ov , yui eiaeQ/ovrat iv ri^ ^fjXco r(o y.Qefiafiivio eig rb uytov20 
(pQiuQ , y.ui aricpet avrovg 6 nuTQidQ/rjg. yui fierd rb ore- 
(p&i^vut avTOvg Xufi^dvovotv ix /eiQbg rov nuTQidQ/ov rdg 
evXoyiug, i^rot nQOotpoQdg, xui uvrtdiSovot ruvrug rotg nQui- 
noaiTOig , y.ui fierd ruvru diScoot rotg Seonbratg 6 narQidQ- 
/rjg T« dXeinrd , xui uvrilufi^dvet nuQu rcov Seonorcov TccaS 

23. dyTi^i^oScii ed. Formam SiSo) , (F/cFft constanter in cod. 
obtinere observat R, 

trum bematis latus se conferunt, sacram ibl communionem excipien- 
tes, et patriarcbam pro more osculati , metatorium ingrediuntur, 
ibique cum optimatibus et quibus familiariter utuutur senatori- 
bus confabulantur ; quo facto praepositi cum iis, qui mutatoriis 
praesunt , intrant , suisque tunicis Dominos induunt , deinde iidem 
patriarcliam adducunt, qui eos osculatus , ad parvam ianuam usque 
sacrum ad puteum ducentem cum ipsis egreditur. Intra huius euim 
ianuae limen Domiuus et patriarcha , praepositus vero et argento 
praefcctus extra iliud , subsistunt, Tunc praepositus ex argyri seu 
argento praefccti rnanu marsupia auro plena sumit, traditquc Impe- 
ratori, hic iis, qui ea accipere dcbent, clamatite argyro : N. N. l)o- 
niin' boni! IIoc autem beneficio archidiaconus, ostiarii , psaltae, 
paupcrcs ct ecclesiae custodes a Domino af(iciuntur. Deiudc Do- 
mini cum patriarcha excunt , et velum in sacro putco suspensum 
iutrant, eosque patriarcha coronat. Quo facto sacras e patriarchae 
manu oblalas scu pancm bencdictura accipiuut, easque praepositis 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 1. 19 

unoxofi^ia' xal uanuC,0VTaL ol Stanorai tovtov , xtti «|/WtE(I.L. la 
Tov uyiov (fQsaxog. xai yivexai. Tcocaxr} Soyrj et,(x} xov uyiov 
q)Q6Utoq. (ir.) Kai diyexav y.u/.£tas t6 fieoog xcov Bevdxcov 
fiexd xai xov savxoov $rjLiuQyov , xai uxxokoyovai TOvq de- 

Sonoxag xaxd xo eicodog' f.i^ekXdQia yuQ ov Sidovxai. iv xfj 
vnoaxQO(ffi xcjv dsanoxdov xa&oog xai iv xfj u(fi^ei. uvxav 
xd dk Xoinu x/jg ^oyrjg inixeXetxai xadoag nQoeiQr^xui. xui 
ndkcv yivtxuL Sevxiou Soyrj elg xrjv eS,(o xov /vxov xrjg yak- 
x^g xov ixecoe (poQVixov xujxdQuv (ig xvjV aidrjQuv nvXrjv, 

loxai Siyexai xdxeiae 6 SrjfxaQyog xcov IlQaaivojv fxexu xai 
xov Sr-jLiov xov QOvaiov xd Se Xoinu xtjg Soytjg inixeXerxuiB 
xu&cog nQoeiQrjxui. xui eid^ ovxcog yivexui. XQixri Soyrj ev- 
So&ev xijg yuXxtjg nQog Trjv nvkjjv Trjv eia(piQovauv eig Tug 
ayoKug, xai Siyexui xuxeiae 6 Srj/noxQuxrjg xcov Bevixcov, TJyovv 

i5o SofiiaxLxog xcov ayokcov, fiexd xui xov nsQuxixov uvxov Srj- 
fLOv xov kevxov' xd Ss komd Trjg Soyrjg iniTeketxai xa&cog 
nQoeiQrjxui. xui fiexd TuvTrjv yivexat xexuQxr] Soyj} eig x6 
nQonvkuLov xcov dyicov unoaxokcov, -^yovv eig xdg ayokdg, xui 
SiyexuL xuxeias 6 StjjiioxQdxrjg xcov IlQuaivoov , Tjyovv ex- 
jioaxov^LTog, f.iexd xov nsQuxLxov avxov Sijiiov xov Qovaiov xd 

1. 2X0^. 'larioi', 5rt ocfjlXfi i'/ftv xo cl[noy/.6tL^iov ^QvtJov 
X(t. l xcet f[^ ."*^] tGTiv iig ^ceGii.tvg, [JtJwfft] t«? i ).It., si 6s 
rfu[o] ff(T«>', (iis xai y eialv , . ■ ovTcei cet ^ixce XtTOcei, e . . fi 
xcei y nk^v tov . . . ^ceGiliws , d(f(i).ei iivcti T[oi;ro] to noGoy 
jov (T^ . . . . ijneQ Tuiv cekXeav tiov ^ . . . . i^ia/js cus Gvuo . . . 
Qovad- . . . did TcSv ceucfOTio . . .tc(S dixce XiTQag. Suppletum et 
emend. ex cod., ut hic exhibetur, a Reiskio. 2. Verba xal 

yivtTCii — (fQtaTog om. cd. 

reddunt; deinde patriarcha unguenta ipsis offert, et apocombla ab 
eis recipit, eumque osculati Domini, e sacro puteo recedunt. Et fit 
PBiHA receptio extra sacrum puteum. ( XIII. ) Ibi quoque Veneto- 
rum factio cum tribuno suo eos excipit et ut mos est Doniiais 
acclamat : libelli enim in reditu Domiuorum uti dum oxeunt non 
dantur : cetera autem, quae ad hunc ritum pertinent ut supra rela- 
tum fuit peraguntur. Rursus secckda receptio fit extra fomicem 
chalces in camera ad ferream portam , et excipit ibi Dominos tri- 
bunus Prasincrum cum transitoria sua factione russa : cetcra vero, 
quae in receptionibus observare convenit, ut supra notatum est per- 
ficiuntur. Sic tertia intra chalccn ad portam , quae in scholas dn- 
cit, receptio fit^ et cxcipit ibi tribunus Veuetorum scu domcsticus 
scholarum cum factione sua transitoria alba , et reliqua ut supra 
diximus exsequitur, Deinde <jcarta receptio fit in atrio S. S. apo- 
slolorum sive in scholis, et ibi quoquc tribunus Prasinorum seit 
excubitor cum factionc sua transitoria russa adcst : cctera vcro ut 



20 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

ds 7Mina TrJQ ^oyfjg enLxelshai. yadcog nQoeiQTjTut, yai ts~ 

ClevTuia Soyrj yivexai eig t6 tqi^ovvuuov , ijyovv nQO tcSv 

Ms.i^^.hlv/vojv, y.al Si/eTat ydy.et 6 di]fj.oy.QUT?jg twv BeveTojv, ijyovv 

6 dofxeoTLy.og, fieTu yai tov neQUTiyov uvtov drjfiov tov Xsv- 

y.Ov' TU Ss Xoinu Trjg do/rjg snLTeXetTUL y.a&cog noosiQi^Tui.^ 

(J/:/.) li^ui drj (.leTU TUVTrjV Trjv So/}]v Slsq/ovtul ol Ssono- 

xaL dia T£ Ttoj' Xv/v(ov y.ai rov TQiy.Xivov tcov ixoyovl^iTOJV, 

iv Ss Toig uvTotg iy.oyov(iiTOLq nu).Lv ev(firjf.iovoL Tug svq)rjf.ii'ug 

01 T£ vofiL^oi y.ui oi dLnuvttuL y.ui oi tov yOLuioTCOQog yuy- 

ysXldQLOL ya&cog yui nQoeiQrjTUL , SrjXovoTL iv TOtg oiyeioig lo 

TiTonoLg loTafievOL. T(av Sh SeonOTcav SieQ/ouevcov Sid tou 

TQiy.XlVOV TCOV yUvSLSaTCOV iv T^ d^VQU TOV aVTOV TQLyXlVOV 

t^ i'S,uyovori ini to i%ueQOv twv Seyusvvsa uy.y.ov^iTOi)V, lotuv- 
TUL Svo §ovy.dXLOL , Tu ovvrjd-rj Trjg eoQTrjg Xsyovcsg Totg Ss- 
anoTULg* xui dno t(ov ixetos slosq/ovtul iv tco y.ovoLOTCOQUi),i5 
ydxstos StjAovoTL ivunOfisvovTcov y.ai insv/Ofisvcov TOtg Ss- 
anoTULg , 0, TS nQOJTOuotjyQtiTtjg yui 6 nQWTOVOTUQtog fieTa 
Ed. L.iStwv dotiyQtjTCov y.ui Xotncov 0(p(pLy.i(av , Tovg ts voTUQiovg 
y.ui /UQTOvluQiovg y.ui Xoinovg' iv Sh t(o ovonoSio) ndXLV 
loTUVTUL 01 ^uoLXiy.oi uvd-Qconoi, fieTu y.ui tov yuTendvco av-20 
Tcov yui Tov SofieoTiyov uvt(ov' ol Ss fidytoTQOt yui uv- 
d-vnaTOL y.ui nuTQiytot y.ai d(f(ptyidXioi dfiu tov Ttjg y.uTUcnd- 
cecog siosQ/ovTUL iv tw OTSvay.iio t/;? /QVOTJg /siQog, y.ai 

lOTUVTUt Ss§ia flSV OVTOL, UQLCTCSQU Ss 01 TOV /QVOOTQtyXlVOV. 

(lE.) Kai Srj Tcov SeanoTdov StSQ/ofxivcov fxsTd ts tov fiayXu-^S 

supra exposltum fult a factlone perficiuntur, pltima fit in tribd- 
nali seu aute lychnos, ubi Venetorum princeps seu clomesticus 
cum transitoria sua factione alba exspectat: ceteraque ut supra 
ostendimus observantur. (XIV.) Post hanc receptioncm Domini per 
lychuos et tricliniura excubitorum digrediuntur , ubi rursus tam no- 
mici , quam dipauitae et quacstoris canceliarii , solennes appreca- 
tiones ut supra dictiim est in locis suis constituti , rccitant. Per 
candldatorum vero tricliuium transeuntibus Domiuis, in porta ipsius 
triclinii, quae in atrium novcndecim accubitorum ducit, vocales mu- 
sici duo stant, Dominis quac festo hoc die mos est apprccantcs. 
Inde consistorium adcunt, ubi quoque excepturi Dominos faustaque 
ipsis precaturi adsuut protosecretarius et protonotarius cum a se- 
cretis cetcrisque ofticiis , notariis , chartulariis et reliquis. In ono- 
podio stant Imperatoris famuli cum capitaneo et domestico suo: ma- 
gistri , proconsules , patricii et officialcs cum cerimoniario augipor- 
tum aureae manus intrant , et ipsi quidcm ad doxtram, ad sinistrara 
vcro ministri aurei tricliuii adstant. (XV.) Digiedicntibus vero Do- 
ininis cum clava armatis et maguis excubiis , acclamant omnes , tum 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. 1. 1. 2 1 

fiiov xai Ttjg fxeydXfjg exaiQiiaq, iniv/ovrai ndvreg ol x«- 
xaiae i(7Tdf.isvoi. xai ol xoig Ssanoiaig avviovreg. Tmv (JfB 
SBanOT(av /aovcov eiaeQ/ousvoiv iv tio TQiy.XtvM tov avyovaTSwg, 
xdxsias yuQ ol tov xov^ovxKstov nQonoQsvofisvoi (xsxd Tmv 
SnQainoaiTKtv , xai avToi xuxsTas OTi/r.dov ini dxxoVjSiTav 
laTUVTai, xai drj tcov dsanoTcov fxSTd Ttov xoitcovitoov xai fiovov 
eiaiovTcov, xXeiovrai (xev ai tov avyovaricog &VQai Sid twv Ms. a8. a 
xovlitxovXaQtcov , o de nQUinoaiTog Xiyei. TavTrjv 'Pcottuix^v 
Xi'^iv' „^iT." xai Si/eTui o tov xov^ovxleiov tfcovo.^io/.og, xui 

JoXiysL evi^/ajg noog xai ivaQfiovitog' j,xaXcog". xai dnoxQiyovTai 
ot Tov xov^ovxXeiov ndvTeg xai Xiyovaiv ^^xaltag TJkd-eTS ol 
fiOvlTOvaavor" iv de Tr, dyia xai fieydXjj xvQiaxjj, rjyovv tov 
uyiov nda/a, xai fiovov nQOOTid^iaai xai ravTijv xrjv ^Paj-C 
fiaiav 7.eS,tv ,,uvco g:i}.Xtxr^aiiie," (/?'•) Kui fiBTd tuvtu eia- 

tSeQ/ovTai ol deanoTui fteTu tov xov^ovxXeiov iv rw oxTuymo) 
xov^ovxXeito t(o uqo tov dyiov ^Tecpdvov , xai ixetae dno- 
OTicfOVTat., ix^dXXovTeg xai rdg eavTtav /Xafivdag, xai eiain- 
/ovTUt iv T(7) xoiTcovt T^g ^dtpvfjg dno dt^fjrt^aicov , xuxeiae 
oxenuCdftevoi, xui xd /QvaoneoixXeiOTa dfi<fievvi\uevoi aa- 

20/'«, eiaiQ/ovTaL eig t6 leQOv nuXdriov , dfjXovoTi nQonoQevO" 
fiivcov Tcov nQuinoaiTcov fUTU tov xov^ovxuiov. xui dij iv 
T(o /QvaoTQtxXiv(p eiaiovTog tov xov^ovxXeiov fieTU tvov nQui- 
nooixoov , lOTUVTut, OTi/rjSbv in' evQog tov uvtov /qvootqi-I) 
xXivov , xai rtov SeonoToov SieQ/otiircov, inev/ovTat t6 „eig 

i4. ldv(a(fiXXixr,(Sifie ed. i8. Si^i]rr,al(x}v. Sic R. pro di^r^r^- 
aioi quod cod. cjdiibet, ^i^>;r^Oiov ed. 2^. insv^ovrai R. ex 
scriptura cod. intv superscripto ;f, inev/srai ed. 

ibi constituti, tum qui Domiuos comitantur. Ipsi vero soli triclinium 
augustalis intrant , (nam co quoque cubicularii cum praepositis prae- 
cedunt ,) et ordine iu accubitis adstant, Domlnisque cum solis cubi- 
culariis ingressis, iauuac augustalis a cubiculariis clauduntur: prae- 
positus Romanam vocem : Fit , pronunciat. Praecentor cubiculi eos 
excipit, dicitque sonore et harmonice: Feliciter: cubicuiarii omnes 
respondcnt: Feliciter venistis: multos annos ! In sancta vero et ma- 
gna domiaica seu sancti Paschatis bas tautum Romanas voccs ad- 
duul: Annos felicissimos 1 (XVI.) Postea Domini cum cubiculariis 
octangulum cubiculum, quod cst ante S. Stephani aedcm , iugrcdiuu- 
tur, et ibi tuuicas et coronas depouunt. Cubiculum Daphues ingrcs- 
si, debctesium induunt, ct auro praetextis sagis ornati , sacrum pala- 
tium intrant, praepositis scilicet cum cubiculo praceuutibus. Quod 
postqiiam uua cum praepositis aureum triclinium iutravit , ordine ad 
orieutalcm cius plagam constitutum , Dominis trauseunfibus acclamat: 
In mulla bonaque tempora JJeus maiestatem veslram inducat ! Egres' 



2 2 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

noXXovg xai dyud-ovg yQOPOvg 6 dsog uyuyoi rrjV ^uaiXeiav 

VjUCOV." T(OV ds TOV XOvfiovy.XeiOV f.lSTU twv tiquitiooitojv 

s^iOVTCov , vTCoaTQsrpovGiv ot SsonoTUL , y.ui Tfo Qsfo unsv/u- 
QWTOvaiv f ev/^rjv unodidovTeg sv rfj yoy/t] rov avTOv /Qv~ 
aoTQixXivov y iv (0 laTootjTUL tj TOv KvQiov ^/ii(ov y.ui QeovS 
&£ur8Qiy.eloq uyia eiy.(x)v ini &q6vov y.ad^sL,0jLuv?] , y.ai eid^ 
ovTcog siaiQ/ovTui iv t(o uqco uvtcov xoitcovi. /Qr/ ds eiSi- 
vut f OTL y.uTu Trjv T(t'§iv TuvTrjv xui TOV Tvnov iniTeXeiTUt- 
£d.L. i4^' TS ayia xui ^syukr] xvQiuxi] tov nda/a xui tj uyia nsvTtj- 

xoaTfj xai ^ d^eoXafinrjg /nsTUfioQCfooaig ^ ts uyia xui ysvi-io 
■&Xiog Tov KvQiov ^fxdov xui Osov eoQTrj xui rj uyiu vniQ- 
lufxnQog Tcov (pooT(av ^/.liQU. (IZ.) XQrj yiv(6axsiv , ori Ttj 
ayiu xai f.isy(tXi] xvQiay.r] i'^i6vT00V tcov dsanOTcav xutu tov 
nQOSiQTjfisvov Tvnov xui dlXuaaovTcov ra euvTdov di^tjTrjaia 
Ms. 28. LiV T(o y.oiTcovi Ttjg ^dcpvrjg ^ ots dnoavvu/d^wai ndvTeg ol TrjgiS 
avyxXrjTOv iv t(0 noQTrjy.i, tov fieydXov TQixXivov tcoj' id"' 
dxxov^iTcov xai iv t(o ovonoduo, eiaeQ/ovTui 01 nQamoaiTOiy 
'Bxai vnofiifLvrjaxovai Tovg SeanoTug, xui ^dXXovaiv ol Seano- 
Tuc T« tuvT(Jov TL,iTL,<xy.iu , xui i'£,iQ/ovTui Sid Tov fieydXov 
dy.y.ov^iTOv tcov i^ uxxov^itcov , oipixevofievoi vno rov y.ov-20 
(iovxXeiov xai tcov fiayXa^LT(ov xai Ttjg eraiQeiag , taTUfii- 
V(ov Ss'S,in xai UQiaTSQa tov toiovtov TQixXivov, iv Ss t(o Se- 
'^Ko fiiQei, TOv avTOv tqlxXivov xad^ii^ovTUi iv Totg /Qvaotg 
xui SiuXid^OLg aeXXioig, xui ei^' ovTcog eiaiQ/eTUL 0, Te Qai- 

1 1. ^fjLiHv Qsov — y.at dyia ed. ig. 2X0 A. 'iGTiov, Srt ztt Tft- 
jL,i'(y.icc ix r^s x^t^^Qixos (fiOQiovdi, uxiva cino Tijs ycd^doixos t^s 
avyovaxtis linsdeC^d-tjaav iv lavTt] t^ paaiXiSi, &60(f,vXciXT(tr noXet. 

sis autem cubiculariis cum praepositis, Domini reversi, ad Deum pre- 
cantur in concha aurei triclinii , ubi Domiui ac Dei nostri divina 
sanctaque imago humana specie in throno coUocata ceruitur, ora- 
tione facta : post haec ad sacrum suum cubiculum discedunt. Scien- 
dum vero est , secundum hunc ordiuem et ritum sanctara magnam- 
que dominicam Paschatis , sanctam Pentecosten , divino splendore co- 
ruscantem transfigurationem , sanctum ac natale Domini Deique uo- 
stri fcstum et sacram splendidamque diem luminum celebrari. 
(X\n.) Porro notandum est , quod, cum iu sancta magnaque domi- 
nica ritu ac more supra exposito proccdunt, suaque dibetesia iu 
cubiculo Daplines mutant, postquam senatores omnes in porticu 
magni triclinii XIX accubituum et onopodio convenerunt, praepo- 
siti Dominos monituri intreut. Hi sua tzitzacia induunt perque ma- 
gnum accubitum XIX accubitorum inter obsequia cubiculi, man- 
clavitarum et corporis custodum, qui ad dextrum et sinistrum tricli- 
»ii latus stant, exeuat, ct iu dcxtra triclinii parte iu dcauralis gem- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. 1. 1. 23 

ycTcoQ yai ol nQamoairoi xai ot tov xov^ovxXtioVy xai dand- 
LovTUL TOi)? dtanoTugj xai /Lierd tovto did revfcaTOg tov 
deanOTOv vsvec did Tijq eavTOv /Xavidog tm ootiuqio) tw 
T^v /Qva^v ^BQyav xaTS/ovTi , xai e^sQ/eTai rov eiadiai 
5dn6 TOv Se^iov {.leoovg aTi/tjdop tov ts xaTendvco t(ov ^aai- C 
juxtav , /nerd xai tov 6oi.ieaTiy.ov xui rcav ini tov /QvaoTQi- 
xKivov TOv TS Ttjg xaTaaTuoeojg xai tqjv aiXevTiuQiatv xai 
Tov aSfirjvaovva7u'ov. xai eiaeQ/Ofxevog 6 oaTiuQiog evdo&ev 
TOv i^ijkov, iaTaTUif xai Xa/ii^dvei vevfta 6 nouinoaiTog nuQd 

lOTOv deanoTOv , xui ^id Ttjg oixeiug /KuviSog vevei t(o ootiu- 
Qidi f xai Sfj o(TTidQiog a/?jf.iaToeiS(ag ntoq nQOaxvvcov Tovg 
deanOTug, fieTU Tfjg deiidg /eioog dnia&i'(og xQOvei t6 ^/jlov, 
xai did Tov jSijkov vn6 tcov atXevTiuQicov avQOftevov eiadyov- 
Tut ol nQoeiQtjftdvot , xai uanuLOVTUt xui uvToi , xai ndliv 

iSsiiaaiv eig xad-' eig 6t rjg rjldov oSov. (IH,) Kui fieTu tuvtu 
avioTuvTUi 01 deanoTUt, xai aiQOvatv ol xov^ixovKUQiot tuD 
oekXtUy xui loTcoatv uvtu eig rrjv ix xtaaov xui fivQoivfjg 
xai dev^QoXi^dvov xaTeaxevaafisvTjv iv tidet, rov rav otoi- 
/etov (ftvuv iv TW fieau) rov avTOv TQixXivov. xai ei&* 

noovTtog Xuft^dvei ndkiv vevfia 6 noainoatTog nuQd tov deono- 
Tov , xai eiaiQ/eTuv fisaov Ttjg avTtjg (pivug , xui nQoaxvvet 
a/rjiiuToetS(ag ncog, xui e^io/eTUi tov eiouyuyeiv tu /?^/.a. 
xui avve'S,iuatv uvt(o xui oi dvo oaTtdotot, xai laTuvTUt ev- 
dod^ev Tov ^rjXov , xai 6 eig £$ «vtcoj', ijyovv 6 Se'§i6g, nQoa-Ed.L. i5. 

4- xat TrjV ed. 5. dno 6e^. ed. xux^ indy<a ed. , xunsTdvoii 
coni. Leich. 

matisque seilis consident. Tiinc rector, praepositi, cnbicularii in- 
traiit , et Dominos osculantur : postea vero ad nutum Domini pracpo- 
situs sua veste ostiario virgam auream gestanti siguum dat, qui 
egreditur, ut a dextro latere capitaneum Imperatoriorum cum dome- 
stico et aurei tricliuii praefecto , cerimoniario , silenliariis et adiuis- 
sionali ordiue adducat. • Intra velum autem postquam ostiarius veuit, 
suljsistit uutumque praepositus a Domiuo accipit , et sua veste osiia- 
rio signum dat, qui ad pcdes Dominorum decenter procumbens, dex- 
tra manu retio velum pulsat , per quod a silentiariis reductum , su- 
pra memorati adducuntur, qui et ipsi Dominos osculantur, rursusque 
unus post alterum qua venerant via cgrediuntur. (XVIII. ) Postea 
surgnut Domini, sellasque sublatas cubicularii in porticu, ex hedera, 
myrrha, ligno thuris , ea forma, quam littera T habet, constructa in 
mcdio eius triclinii, collocant. Rursu^ nutum a Domino pracpositus 
accipit, mcdiamquc porticum deccnter se prosterncus iiitrat, post 
adducendonim vcloruiu causa cgrcditur. Una cum ipso duo ostiarii 
exeunt, intraquc velum subsistuut , quorum uuus ad dcxtiam cousti- 



a4 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



Mi. 29, axwwj/ xui avTog a/r]fiaTO£iScog nwg rovg Ssanorag ^ y.ut 
ovTcog [x£Ta Tr^g SsS,iug /tiQog OTiiod^iwg XQOvet tu Svo ^^Xu, 
61 Ss atlsvTiuQcot- avQOvai Si-x(og tu ^tjXu , oiov Se^iu xai 
UQiOTSQu , xui iiGtQytTuv nQuinooLTOg j nQOnooevo/iUVog t^ 
TuS,ev T(av ts /nayioTQcov xui uvd^vnuTOjv , rjyovv t(ov (poqovvS 
T(OV TOvg ScoSsxa XQvoovcpdiVTOvg XcoQovg. xui 6 fnhv 7iQai~ 
nooiTog loTUTUL eig tov iSlov TOnov , Ojiioiojg xai ol ^ootkx- 
Qiot lOTUVTUi tig Tovg iSiovg zbnovgy 01 Se fidyioTQOi, xui ol 
'koLnoi uand^ovTuc xutu Tvnov TOig SeanoTUig' ngmTOv fiev 
Totg uvTtov yovuot , eneiTU xui Tutg ytQoiv , xui eid^ ovTcogio 
"Btco oTOfiuTL, xui 'ioTuvTUi Se%iu y.ui uQcoTeQU xutu Tug oi- 
xeiug Tu%eig» ( /0. ) Kui nukiv £§eQyeTUi 6 nQuinoaiTOg iv 
Tcp uvTco ayriixuTi fxeTu t(ov uvtcov doziUQicov , xui eiosQyov- 
TUi ndXiv oi Svo ooTtcxQioi xud^cog nQoeiQfjTui , xui iveQyet 
o uQiOTeQu loTcx/nevog ooTiuQiog xu&cog xai 6 eig ru Se'^iu,\% 
jjyovv cog nQoyeyQunTui. xut eiouyovTUi xuxu t6 nQcoTov 
ayij/.iu SevTeQOv ^ijXov, 01 re uvd^vnuTOi xut naTQixtot /xeTcji 
T(ov euvTciov xu/xr}oi(ov xut tcov Xevxciov yQvaoTOi^Xojv yXuvt- 
Sicov, xfxi uonui^ovTui xui uvTot Tovg SeonoTug , xui iotuvtui 
Se^iu xut UQioTeQu vnoxccTOj tcov cpOQOvvTcov Tovg yQvoovgio 
CXcoQOvg. xut ndXiV i'§eQy{TUi 6 nQuinooiTog iv t(o avT(p 
ayri/iuTi xa&cog xat nQoeiQrjTUt, xat eiodyet y ^ijkov , Tovg 
nQcoTOOnud^UQiovg xut ocfrftxtuXiovg, xat uonut,ovTUi xui av- 
jot Tovg SeonoTug, xut iotuvtul xat avTot Se^ia xut uQiaTS- 

5. T(uv &£ u. ed. 18. xl-aviSlcay R. cs scr. cod. x^avt auper- 

scripto td., ^lai^i^av ed. 

tutus, decenter coram Dominis procumbit, duoque vela dextra manu 
retro pulsat. Silentiarii auteni utrimque, dextrorsum scilicct et siui- 
strorsum, vcla reducuut, et intrat praepositus, pro rauneris sui digni- 
tate magistros et procousules scu duodecim lora auro intexta ge- 
stantes praecedens. Et is quidem aeque ac ostiarii loco suo stat, 
magistri vcro ac reliqui Dominos ut mos est osculantur: primum 
quidcm genua eorum, deinde manus , postea os, dextraquc et sinistra 
secundum ordinem suum adstaut. (XIX.) Eodcm modo praeposi- 
tus cum ostiariis ipsis iterum cgreditur, ac denuo duo ostiarii ut 
supra dictum est iutrant, et ostiarius ad lacvam constitulus, omnia, 
quae de altero observavimus, peragit Eodcm quo primum ritu se- 
cundum vclum inducitur, proconsules scilicct et patricii in suis ca- 
misiis albisquc tuuicis clavis aureis ornatis, qui et ipsi Dominos 
osculantur, et ad dextram et siuistram sub iis, qui lurca lora ferunt, 
adstant. Rursus eodem quo supra ostendimus ritu pracpositus 
exit tortium vclum, protospatharios et officiales, addiicturus, qui et 
ipsi Dominos osculanlur, inque dextro et sinistro laterc sub secuudq 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. 1. 1. 2 5 

(»« vnoxuTio TOv Sevxiqov ^rjXov, xai nuXiv (xeru tovxo b%- 
€Q/ixai iv x(o avxM oyr^fxaxt, o nQuinoaixog xad^cog xut nQO~ 
ysyQunxuty xui eiauyei 6' ^ijXoVy xovg uarjxorixug xui voxa- 
Qiovg xcSv aexQextav y xui danuCovxav xui uvxoi xovg dsano- 
5xug, xai laxuvxuc xui avxoi deSia xai uQiaxiQu vnoxuxto xtjg 
ru^ecag xov tqitov ^rjXov. (K.) Kui nuvroov aruvrojv eig 
rovg idiovg ronovgy Keyei diu vevfiuxog xov deanoxov o nQui-D 
noaixog evij/ojg ncog xui evuQfzor/ojg' y,xeXevaaxe." xui /nexu Ms. ag. b 
xovxo enev/oirut nuvxeg' „eig noXXovg /Qovovg xui uyud-ovg 

loo Qeog uyuyoi rrjv Sixuiuv vfi^v ^uaO.eiuv" xui ixexd x6 ix- 
^tjvuL nuvxug uviaxuvxai ol Seanoxui, , xui uveo/ovxui iv xro 
fieyu/.(o uy.xov^ix(o [.leTu xdov nQumoaixcov xui xciov xoircovi- 
rcov xai fiovojv iv xoig yuQ aQyvQOtg xioat xov avxov dx- 
xov^ixov xQe(.iuvxat (itjXu nQog ro firj oQuad^ut xovg Seano- 

l^iag, oxe ivdidvaxovxut xovg lcoQOvg' iv yuo x(o uvx(o uxxov- 
^ixto ivdvovai rovg deanorag rovg XcoQOvg ot xe xcov dXXu- 
'iificov xov xov^ovxXeiov xui ol ^eax^jxoQeg, jnexu xcov nQUt- 
noaircav xui rov devrsQOv xut rcov xotrojvtrcov. xui fieruEd.L. i6 
ro ivdvd^tjvut rovg XcoQOvg rovg Seanorug xut vno roov nQui- 

vtonoaiTcov ore(pd^/jvut Xutii^uvovatv iv (xev rfj Se'^ia /eiQi rrjv 
dxuxiav, iv ds rjj eiavviKO rovg ix Xid-cov xui f.tuoyuQOiv 
^fKfieaiievovg /ovaovg aruvQovg , xut ore xuriX&coat ru /Sa- 
&QU TOv avTOv dxxov^irov, inev/ovrut uvrotg ot re rov fiu- 
yXu^iov xui ot r^g eruiQeiug. ot ds Seanorut i'^eQ/ovTut 

aSr/Jj' ftearjV rov uvrov TQixXivov , oxjjtxevoiievot vno rov xov- 

3. datjXQr^TOvg yoxaq. ed. 7, Xiyei di cft« ed. 19. ivJvd-^yai 
R. cx scr. cod. ivdu j iy^uead^cci ed. 25. vnoxc'u(o xov^. ed. 

velo adstant. Posthac eodem ritu ac diximus iterum praepositus 
exit, et quartum velum , a secretis et notarios secretorum, adducit, 
qui etiam Dominos, ad dextram et sinistram sub veli tertii ordine 
stantes, osculautur. (XX.) Sic omnibus ia locis suis constitutis, prac- 
positus cauore ct harmonice dicit: Jubete. Omnes deinde acclamant: 
In longa et felicia tempora Deus iustam maiestatem vestram indu- 
cat ! cunctisque cgressis, siirgunt Domini, et magnum accubitum cum 
pracpositis et cubiculariis solis iutrant In argeutcis eius triclinii co- 
lumnis vela suspenduntur, ne, dum lora induunt Domini, conspician- 
tur: ibi cnim mutatores cubiculi et vestitores cum praepositis , se- 
cuudicerio et cubiculariis Domiuis lora induunt. Quo faclo coro- 
nati a pracpositis Domini dextra acaciam , sinislra cruces aurcas 
gemmis et margaritis ornatas sumunt, cumque per gradus accubituum 
desccnderunt, luanclavitae et hetaeria seu cohors praetoria ipsis 
acclamat. Exeunt autcm pcr medium tricIiQium , a cubiculo stipati. 



26 CONSTANTINr PORPHYPxOGENITI 

^fwxXsiov eig tov TtOQtfjxa, xai dno t(ov ixeias aniQ/ovrat 
bv Tfo ovonodid) , xai yiviTai a ^o/rj ixet, oi ts /xayiaTQOi 
xui uv&vnaTOL ol (poQOvvTsg TOvg koi()Ovg xai ol Xoinoi f.UTU 
B Twv idicov uXla'S,i'(.i(ov , xai unb tcov ixeias xaTSQ/ovTuv iv 
TU) xovaiOTO)Qt'fp , xui Tu eitjg iniTsXetTui xa&cog xai dvco-S 
Ttoct) eiQrjTai xai iv Tutg Xoinutg nooeXevaeoi. [KA.) Kui 
Tovvo Sec sidsvaCf otc rj dyia xai fieydXrj xvQiaxrj , eig Tot 
uyiu xui sig tov danuofiov xai sig ttjv uyiav xoivcoviav 
(.leTa Twv /Kuvidioiv e^sQ/ovTUC ol SeanoTuc xad^cog xui iv 
Tutg Xoinatg nQoeXevasai , xai ov /usTa tcov Xcoqcov , dno dsio 

TOV XQUl-LUTOg UfUpiSVVVVTUC TOvg J.COQOVg, xui TU i§fjg incTS- 

Xstruc xu&cog xai iv ratg loinutg nQoeXevasac. /Qrj ycvco- 
axsiv , OTc Trj eoQTfj TOv ysvsaiov Trjg vnSQuyiag (yeoroxov ov 
GTSfpovTuc oc deanoTuc xud^cog xui iv Tutg Xoinutg nQoeXsvas- 
Cacv , dXXu nuvTcov TsXov^isvoiv xud^cag nQ0si'Qt]Tac , s^sq/ovtuciS 
Ms. 3o. aot SeanoTUC uno di[i/]T}]aiov dno tov xocTcovog Trjg dufpvrjg, 
xai iv T(p oxTuycovcp xovi3ovxXei(o ^uXXovac Tug suvtcov /Xuvi- 
dug xuTU rov Tvnov tcov nQoXs/dscofov nQOsXsvascov , xui tu 
i^ijg incTeXetvuc xu&cog xui iv Tutg Xoinatg nQOsXsvaeac nXr^v 
do/ui nuQU tcov Srjixcov ov yivovTuc, dXX' iv Totg TOnocg , iv20 
oig ul do/ui yivovTUC, ol tcov Svo /lisqcov votuqcoc xui (lat- 

7. dfrR. pro d"»;, qiiod est ia cod., ;^(7^ ed. i3. S^KOA. 'lat^ov, 
6'Tt TCivrri Tij Ioqt^ tcno tov dxTccyuiyov xovjiovxleiov odx stOfo- 
/ovTctt ol SeanoTUi iv tw vcuotov ctyiov 2iTf(fcivov ^ dXX' ev&vg 
iv Tf^ '/.ovTMVi. 20. ^XOA. 'JoTiov , oTt TCivTp T^ nQOsXevoet 
01) yivovTUt. [(J"o;^«t] iv T(p n6QTt]y.t, [^rov] ccvyovaTicos , iv [r»?] 
XQ^^^li X^^^Q^ i [«V.yl' iv Tw] <Jvono<Jifi} xcci Iv Ttp [^xovlocaTOioifp, tcc 
[AotTirfj xce^wf TT j^off^jyzat. Suppletum et emend. a Reiskio ex cod. 

ad porticum, iude ad onopodiura, iibi eos excepturi magistri et pro- 
consules lora gcstantes , ceterique cum suis mutatoriis adsunt, postea 
ad consistorium trauseuut; cetera ut supra dictura est et in reliquis 
pompis peraguntur. (XXI.) Porro scieudum est , in sancta et magna 
dominica ad sacra et osculura sanctamque communionem Dominos 
tunicis ut iu ceteris processionibus indutos exire , non autem cum 
loris, quae , postquam cura amicis coufabulati suut , iuduuut: cetera 
uti in reliquis processiouibus peraguntur. Scicudum quoqiie est, Do- 
minos festo nativitatis sanctissimae Deiparae non ut in reliquis pom- 
pis coronam gestare, sed peractis ut supra expositum est omnibus, 
dibetesio amicti a cubiculo Daphnes procedunt, et in octangulo cu- 
biculo tunicas suas iuduunt, raorc praedictarum processiouuiu serva- 
to et ceteris ita ut in aliis pompis peractis. Factioucs tainen a 
populo non instituuutur, sed iis locis, ubi adesse solent, duarum 
j)artium notarii et magistri Doiniuis ilomauis vcibis, quae festo apta 
suuL, acclumaut, et quidem ab ca, quae ad lycliuos stare solet, uo- 



DE CERIMON. AULAE BYZAJST. I. 1. 27 

GTCo^eg QoofjiaiXovai rovg dsanorag rd ttj eooTJj uQiiiolovra , 
dno fikv Ttjg ^oxtjg t(ov \v/yaiv 6 tov fisqovq Tfov Btvi- 
Tcov voTUQiog, y.ut Set uvtov neoinaTstv onia&sv tcov dsanoToov 
uKr^aiov xtti Xsyeiv Tovg xara rvnov iuUjSovg icog tcov nv-^ 
5Xcov Tcov dyovTcov sig Tug ayo)Mg, dno yuo tcov iy.stde eia- 
(fSoovTcov jusyd/.cov nv^.cov , Tjyovv dno tov noonvXaiov tcov 
uyiojv dnoaTO/.cov, uQ/STut iufii3iL,eiv tov /usoovg tcov JIqu- 
oivoov (xaiaTcoo scog TTJg /usydkTjg nv/.^g tcov ayoKcov Tfjg 
iiayovatjg ini tov t^? /aXxtjg dvXov. svdodsv yuo Ttjg uv- 

lOTfjg nv/.Tjg laTUTat. 6 tov fieoovg tcov BeisTcov f.iuiaTcoQ , xai 
dnb Tcov exstae uo/eTUi xui uvTog iufi^iZsiv ecog tov aTSva- 
xiov TOu iiuyoviog nQog tov efi^oXov tov uyiov (fQiaTOg- e^oo 
yuQ Tfjg aiSrjQug nvk?]g tov uvtov aTevuxiov , iv ta to eiX?j- 
fiu iariv, laTUTui 6 tov fceoovg tcov JlQuaircov voTUQiog, xa/£d. L. 17 

i5«;i6 Tcov ixetae uo/eTat xai uvrog iuii^iZetv eoog tov uyiov 
q^iQearog. (KB.) Kui Sr] toov deanOTOov siasQ/ouivcov iv tw 
dyi(o (fQsuTt, dtd Tr^g TQiaafjg fieru toov xrjocov nQoaxvvrj-^B 
oecog unev/uQi(TTOvat toj t/cw , xui nQoaxvvr^auvTeg to uyiov 
(fQiuQ, eioeQ/ovTut dtd Ttjg siauyovaTjg nvkTjg dnd toov ixetae 

loeig TTjV ixx/.r^aiuv' ixetas yuQ laTUTUt 6 nuTQidQ/rjg fieTU 
TTjg avvfjdovg uvt(o vn/jQeaiag xui Tuieoog, xui S^ Toy nu- 
%QiuQ/ov d^vfiKovTog xoxd Tov Tvnov TOvg SeanoTug , aanuL,ov- 
Tut uvxov ot SeanOTUi , xai eid'' ovToog eiaiQ/ovrut Siu T^g 
ixetoe eioffeQovofjg nvXrjg nQog t6 Ss^ibv fiiQog tov (3/jfiuTog'Ms.3o.b 

25ixstae yuo ol Tfjg avyxXf^TOv ndvreg ioTavTai inev/ofievoi 

3. Ssi coni. Leich., d^ ed. 

tarius Venetae adest , qriem proxime a tergo ad Dominos accedere, 
ct secundum morem iambos ad portas usque, quae ad scholas ducunt, 
dicere oportet. A magnis enim portis eo ferentibus seu a sanclo- 
rum apostolorum atrio usque ad magnam scholarum portam, ad tho- 
lum chalces ferentem , magister Prasinorum iambos dicere incipit. 
Intra scholarum portam magister Veuetae factionis constitutus , iude 
usque ad angiportum ad porticum sancti putei duceutem iambos 
recitare incipit: extra ferream enim eius angiportus , in quo conca- 
meratio est, ianuam notarius Prasinae stat , qui et ipse inde usque 
ad sanctum puteum iambicos versus canere incipit. (XXII.) Domi- 
ni sanctum puteum ingressi, post temam cum cereis genuflexiouem 
preces ad Deum fundunt, sanctoque puteo adorato, per ianuam iu- 
de ad ecclesiam ferentem ingrediuntur : ibi enim patriarcha cum 
consueto ministerio et oflicio suo adest. Qui dum Dorainos ut mos 
est iucensat, ipsi eum osculantur, et per portam ad dextrum bema- 
tis latus ducentem , ubi scuatores omnes fausta Dominis apprecatu- 
ti couveuere, procedunt. lude ad sacras ianuas perguut, ac triplici 



28 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

Tovq fsffTiorag. xai aTio rcov ixsiae siasQyovTui eig xa uyia 
d^vQiu , y.ui diu T>jg TQiaaijg fxsru rcov y.rjowv 7iQoay.vvj]ascog 

C ujisv/aQiarovai toi &S(o ^ y.ai tu s'S,rjg xaru tvtiov TsXovai. 
xai sid'' ovTiog Xafx^uvsi ano ysiooiv tov y.aaTQt^aiov 6 na- 
TQiuQytjg Tov d^vfXLUTOVy y.ai inid/^coat. tw ^uailst , y.ai d-vfxiaS 
6 ftaaiXsvg nsQi% rijg uyiug TQunsur^g, y.ui fxsru to d^vfiiuaai 
laTUTui. y.ui 6 nuTQLUQ/rjg y.ui 6 ^uaiKsvg sfinQOadsv T/jg 
ayiug TQUndtTjg, y.ui Ttjg sy.fpoivrjasojg nuQu tov uQ/idiaxovov 
ysvo/isvrjg Trjg ts sv/Jjg nuQu tov nuTQiuQ/ov Tskovfitvrjg, 
xui Tu s^/jg Ttjg ixy.XtjaLuarLy.tjg xaraaTuastag ysvofiivTjg nu-io 
arjg, i'S,eQ/ovTut ol SsanoTui ufxu tw naTQidQ/ji , nQonoQSvo- 
fisvwv uvTcov TOv TS OTuvQOv xui Tov svuyysliov. {KT.) Kui 

Tidrj iQ/ofi€voyv avTOiV onLadsv rov uLi^wvog, rjyovv nQO tcov 
fxsyulcov nvXcov , laTUVTUL iy.sTas o% ts dsanorui xui 6 nuTOL- 
UQ/fjg fiCToi T6 TOv axuvQOv y.ui tov svuyysXiov , xai drj £0-i5 
yofisvojv uvTcov , yivsrui xuxsLas sv/fj xutu Trjv ixxXrjaLaaTL- 
xrjv uxolovd-iuv , xui sl&* oiTcog avvs'S,€QysTUL 6 nuTQLUQ/Tjg 
Totg dsanOTULg Tug ^uaLliy.ug nvXug , xui uanutsruL uvrovg 
xuxsiae , xui ol ftsv dsanoTUL slasQ/ovTUL iv rio ^ijXto tco xqs- 
fxufievco iv Tco vuQd-rjXL, xai iy.stas ay.snat,6ftsvoL , nciliv i'^€Q-2.o 
ym>TUL, xui uandL,ovTaL tov nuTQidQ/fjv , y.ai unoxivovaL fiSTU 
Ttjg OLXsiug liT^g, xai uneQ/ovTUL scog tov noQcpvQOv fisyd).ov 
Y.iX.L. i^yiovog Tov cpoQov , xai ol fiev SsanoTUL lotuvtul iv Tutg tov 
nOQcpvQOv fLsydkov xiovog uvu^dd-QULg , ol Ss fxdyLaTQOi xai 
uvd^vnuTOL xai nuTQiy.LOL xai XoLnoi ovyxXrjTLXoi iv Totg Ss%i-'xS 

l^. X^Lfiwg cod. imdc R. coni. )(SiQdjv, x^^QOS ed. i3. SiSQX^fi. 

ed. 21. dnoxoiyovat ed. 

cum cereis adoratione facta , ad Dcum precantur ceteraque pro mo- 
rc peragunt. Postea acceptum a castrensi thuribulum patriarcha 
Imperatori tradit, qui sacrum altare circum incensat, quo facto pa- 
triarcha et Imperator coram sacro altari stant, et intonatione ab ar- 
chidiacono, prccatione a patriarcha facta omnibusquc ccclesiasticis 
cerimoniis finitis , Domini cum patriarclia, cruce et sacro evangelio 
cis praelato , cgrediuntur. (XXIII.) Pone ambonem vero seu antc 
magnas portas transeuntes Domini ct patriarcha cum cruce ct evau- 
gelio, subsistunt , ipsisque advenientibus , prccatio ibi secuudum ec- 
clesiasticum ritum instituitur: dcinde patriarcha cum Dominis per 
imperatorias portas egreditur, eosque ibi osculatur; post vclum iu 
narthcce suspensum iutrant , ibique capite opcrto rursus egrediuntur, 
et palriarcliam osculanlur , cumque sua processione et coniitatu ab- 
cunt, et ad porphyrcticam magnam columnam in foro proccdunt, ubi 
jpsi in gradibus maguac eius columnae, magistri autcm , proconsules, 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 1. 29 

oT(; fxsQsai- ngo Ttjg tcov dfanoTwv aTciascog TaTUVTai, rjyovv 
ivSod^ev Ttjg xiovooTaoiag tov qo^ov , 01 ds tov xov^ovxleiov 
iv Tutg de%iaig dva^d&Qaig tov avTOv xiovog, 01 de drj^OL rtov 
dvo /.iSQOov 1'aTairai iv Tatg ixetas fiixQotg dva,Sdd-Qaig uvTi- 
5xQv Tciiv dsaTiOTcov, drjXovoTi, sS,o} Trjg xiovooTaaiug tov dt%iov 
fisQovg, iv (^) ol Ttjg avyxKrjTOv loTavrai. (Kz/.) Kai drj tovMs 3i 
TcaTQiaQXOv dvSQyofxsvov (xSTa Trjg oixsiag XiTrjg, nQOSiasQyov- 
Tai f.isv svSodsv rrjg xiovoaTuaiag 01 sxdcxoi /nSTa Tug lavrtovB 
^axTKjoiag tiqo rrjg nQCOTrjg dvaiidascog rrjg SsanOTtxrjg avodov 

lOTOv xiovog, xat siasQyovTai. 0* (j.rjTQonoXtTai xai uQyisnioxo- 
noi , xui Trjv xaTU rvnov dnOTsXovoi nQOaxvvrjaiv , SrilovoTV 
Siu Tov Trjg xaTaaTuascjg xui rov QSCfSQSvSuQiov nQOaayofis- 
yovg xai Tovg dsanoTug nooaxvvovvTag, xai ToTavTat. fisv 
ovTOi iv T(o svcovvfKO fisQSi Tcov dvu^idd-QOiv Tov xiovog. xai 

i5iiSTct TuvTu siosQyovTUL ol nQOnoQSvofisvov rrjg ixxXr^aiaaTi- 
x^g XvTrjg xai xpdXkovTsg , xat sid^ ovTtog siasQysTai 6 nuTQi- 
uQyrjg fiSTu ts tov otuvqov xai tov svayysliov , naouxQa- 
TOvfcsvog vno Tcav noojTCov xat oixsicov uvtov ' xui ots Trjg 
nQooTrjg ^ud^fciSog Trjg dsanorvxrjg dva^dascog sl&oc, intdidovatC 

2OT0tg SsonoTucg ol nQatnoaiTOv Tovg ovv^&stg xrjQOvg xuTa t6 
siw&og^ xai nQoaxvvovat tov aSjSuafiiov Tvnov rov tcoonoiov 
oxuvoov , aonatoccsvoc t6,ts dycov svayysKiov xat avxov rov 
rifctov OTUVQOV , snscTa tov naTQidoyrjv . xat ol ftsv Ssano- 
Tuv Tgtuvtuv iv M TOno) xat nQotoTuvro , 6 Ss aTUVQog Totu- 

10. xcel Antc ctQxisn. om. ed. 11. nooaaydftsyot — nQOOxvyovv- 
TfS coni. Leich. i6. xpdki.ovTai, ed. 

patricii ceterlque senatores in dextro latere ante Dominorum sta- 
tiones seu intra locum , ubi columna in foro erecta est, subsistunt; 
cubicularii in dextris eius columnae gradibus, duarum autem factio- 
num factionarii in parva scala coram Dominis , scilicct extra colu- 
mnam in dextro latere, ubi senatores stant, praesto sunt. (XXIV.) 
Patriarcha cum suo comitatu veniente , defensores suos baculos ge- 
stantes iutra coluranam ante primum scalae Imperatoriae gradum 
proccdunt , et metropolitae et archiepiscopi iutrantes, solenuem 
adorationem, scilicet a cerimoniario et referendario ad Dominos 
adorandos adducti, faciunt , et in sinistro latere graduum columnae 
adstant. Deinde primi ecclcsiasticae pompae canentes, postea patri- 
archa cum cruce ct evangelio , a praedictis ecclesiae et suis mini- 
stris stipatus, ingreditur. At postquam ad primum Imperatoriae sca- 
lae gradum pcrvenit , praepositi cereos Dominis pro more tradunt, 
qui venerandam viviGcae crucis imaginem adorant, tam sanctum 
evangelium , quam ipsam cruccm , postremo patriarcham osculantes. 
Domini quo primum steteraat loco subsiatunt, crux in basi gradi- 



3o CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

Tttt iv Tfj sq)i.SQV[.isvri [iuosi ratg avTaig dru,3dd-gaig j 6 Sh 
narQiuQ/tjg f.iera rov svuyyeXiov yui rwv olxeicov Siaxovcov 
y.ai ■tpaXrdSv uveQ/erat iv uo svxrtjOiM rov avrov xiovog, 
tjyovv rov uyiov KwvGruvrivov , xut 6ia vevfj.arog rov nqai- 
noairov aQ/ovrat tlJukXetv ra Svo fxeQT] ttjv rrjg eoQrtjg xara-5 
^aaiuv , y.ai rovrov TQiaowg aSo/j.evov j yiveiui ^ ovvTJd^/^g 
Diy.revrj nuQu rov Siuxovov , Sr^lovori TiQOxvjirovrog Sia rcov 
&vQiS(ov TOv evojvvfxov (.leQOvg rov avrov evxrt^Qiov . xui J^ 
Trjg ixrevfjg reXead^eiofjg , (xera ttjv tov narQiaQ/ov ixifmvrj- 
CLV ano/aiQeriCovOL rovrov ol Seonorai iv oig laravrui ro-io 
710^5 xui jj.era Trjg olxeiag 'kirrjg xariQ/erui foj? rov vaov rrjg 
vneQuyiug Qeoroxov rcov /aXxonQureioov , xal xad-it^ovrui. iv 

Ed. L. igrw vuQd^rjy.L ini rijg avTTJg ixxXi^aiag , rijg ^aoiXixijg ru^eoog 
ixetae naQiorufiivrjg, rjyovv rov xov^ovxXeiov xui r(ov uorj- 

Ms.ii.hxQTjTcov XQVOorQixkiviriov ts xai ^aaiXtxcov avd^Qoincov» xaiiS 

S^ rcov fxrjTQOnoXirmv SieQ/ofiivcov , noLOvav nduv nQoaxvvr]- 

CLV xurd Tov eiQtjfiivov avcod^ev rvnov rijg nQoaxvvrjoeiog , xui 

eld' ovrcog sioiQ/ovruL xai ol rrjg kLrrjg tov narQiaQ/ov nQO- 

nOQevofievoL xai xp/dV.ovreg , xai fierd ravra etaio/eruL o 

nurQLUQ/rjg fierd tov aravQOv xai rov evuyyeXiov. (KE.)2o 

Kai uvioravruL oi SsonoraL, xai vnavrcoaiv uvrw xai aand- 

toirui, xai lOTUvraL ufKporsQOL ini rcov (iaoLlLxdov nvlcov, xai 

rr^g avv^&ovg ev/rjg reXovfiivrjg vno rov nurQido/ov y.u&(og 

9 ZKOui. 'laxiov, St* rng Ixrsv^s leyofiivt^g vno xiuv noctt- 
noaiTiov kctft^civovatv rovg x>]QOvg ol Sianotat, xctl fit/Qt avfi- 
nltjQcoascjg rccvTrjg paarci^ovat , xccl siO-' ovrcog dicc TQtaoiis 
nQoaxvv^GSaig Tcp &(if} ccnsv)(aQtaTOvvTsg lnt6t6ovaiv rovg xtjnovg 
xccTcc t6 si(t}&6g TOtg nQatnoGiTOtg. Emend. a Reiskio ex cod. 
II. Verba xai ftsra — vaoii rijg absunt ab ed. 

bus imposita collocatur : patriarclia vero cum evangelio suisque dia- 
conis et psaltis oratorium columnae seu S. Constantini intrat , et 
ad praepositi nutura duae factiones hymnum festi canere incipiunt. 
Quo ter cantato , solennis a diacono , per portas sinistrae partis ora- 
torii se inclinante , intonatio seu exteusa fit. Qua finita, post ora- 
lionem patriarchae Domini ipsum eo loco , ubi subsistunt, salutant, 
et cum icloneis precibus proccdit ad templum sanctae scilicet Dei- 
parae chalcoprateorum , sedentque in narlliece eius ecclesiae , mini- 
stris Imperatoriis, scilicet cubiculariis, a secretis , chrysotriclinii 
praefectis et famulis suis , ipsis adstanlibus. Metropolitae dum di- 
grediuntur, adorationem ritu supra memorato repelunt, deinde prae- 
cipul , qui ad ecclesiasticam patriarchae pompam pertineut, et psal- 
tae intrant, ipsc cum cruce et evangelio sequitur. (XXV.) Surgunt 
Domini ei obviam ituri , ipsum osculantur , utriquc ad portas im- 
peratorias subsistunt, solennibus autem precibus a patriarcha ut su- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 1. 3l 

ttvmTSQfO sl'Q7p:atf y/vfrai rj siooSog, y.ai Stj T(uV dsanOTOiv 
tiasn/ofxavcop iv toi jSr^/naTi xai t6 unoxof.i^iov ini T^gu 
uyiag TQundLtjg unoTid^€f.ieva}v , s^eQXOVTai diu tov aQiars- 
Qov fxsQOvq Tov uvTOv d-vaiaoTTjoiov j xai SiSQ/ovtai. 6id 
5tov yvvaixiTOV Ttjq avTtjg iy.xlr^aiag. iv ds xw yvvaixiTr] 
iyanoiisvst. naaa ^ avyxXr^Tog , insvyofisvot ToVg SsanoTuig , 
xai siasQyovTai ol SsanoTat [xstu tov naxQidQyov xai tov 
xov^ovxXsiov diu T?jg TQOnixtjg sig Trjv ayiav TQunsl^av Trjg 
uyiag oooov, xai nukiv 6cu Tfjg TQiaarjg ftSTU tqjv xtjqcov nQoa- 

loxvvi^oscog ansv/aQtoTOvai tm Osw , dnOTtdsaotv stsqov dno- 
xofiiSiov iv TTj dyia ooqw , xai si&' ovTOjg iv t(o svwvvfKo sv-C 
XTTjQici) Trjg uvTtjg ixxXrjaiug fiSTu tcov xrjocov sv/6fisvot, dno- 
Ti&suaiv STSQOv dnoxofi^iov iv Tff uyict aoQio . xai dno xcov 
ixsias siosQ/ovTat iv TJj Toontxrj Trjg uyiag ooqov , xai danu- 

i^Lofisvoi. uno/aiQSTiZovai tov nuTQiaQ/r^v, xai d/.Xdoaovotv 
01 dsanoTai t« /ovooxsvTrjTa tovtojv noQtpvQU axuQUfidyyta, 
xui fiSTtt, T^v TOv svayysXiov dnokvatv xai T?jg ixTSvrjg ndXiv 
siosQ/STUt 6 naTQiuQ/rjg iv TJj avTJj TQOnixfj , xai OTS(fSi> 
TOvg dsanOTug , xai Tug avvrjd^sig diScootv sv/.(yyiug, rjTOt Tug 

:tonQoa(poQdg xui tu uXstnrd , xai dvTtlufi^dvit nuQu t(ov Ss- 
anOTOov tu unoxofi^ia • tuvtu ds ndvTa intTsXstTUt xutu tov 
nQostorjfisrov Tvnov . xai fiSTu tuvtu dona^ofisvot TorroyMs. Sa. a 
ano/atQSTi^ovot , xui nQOs^siot tcov dsonOTCOV 6 naTQtuQ/rjg. 
(Kg.) Kui sid-' ovToag i'^sQ/ovTut ol dsanoTuty xai yivsTutU 

25do/rj iv uvT(T) jw yvvutxiTrj Tijg ixxXtjaiag nuQu ts tcov /ua- 

6- insvxofiivtj ed. 

pra (lictum est, peractis, fit introitus, Domini bema ingrediuntur, 
et posito in sacro altari munere, per sinistram sacrarii partem egres- 
si , per gynaeceum eius ecclesiae transeunt. In hoc senatus omnis 
fausta Dominis apprecaturus exspectat . et intrant ipsi cum patriar- 
cha et cubiculariis per tropicen ad aram sancti sepulcri , ubi rur- 
8US cum cereis adorantes, preces ad Deum fundunt, et aliud munus 
in sacro sarcophago reponuut: post in sinistro eius ecclesiae orato- 
rio cum cereis precati, novum apocombium in sancto sarcophago 
offerunt. lude tropicen saucti sepulcri ingrediuntur, osculoque da- 
to, patriarchara salutant, suaque purpurea et auro intexta scaramangia 
routant, ac Gnita evaugelii lectione et extensa , eandem tropicen pa- 
triarcha rursus intrat, ibique Dominos coronat, et solita munera, 
hostias scilicet et uuguenta, distribuit, pro quibus apocombia ab 
ipsis recipit: haec omuia autem ritu supra exposito peraguntur. 
Postremo Domini , osculo dato , valere patriarcham iubent, qiii eos 
egredientes praecedit. (XXVI.) Cum vero Domiui abeunt, in dicto 
ecclesiae gynaeceo receptio a magistris , proconsulibus , patriciis et 



32 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

ytOTQcav avQvnuTOJV t£ y.ui nuTfjtxicov y.ut Xoin<av orptptma- 
'kimv , yui dtu vsv/xuTog rov nQumoaiTOv Ityti o rtjg y.uTu- 
CTuascog t6 ,,ysX£vauT£." xui dtj xoov avyy.XijTty.tov i'§i6vT0}v, 
cvv£^£Q/ovTut xul ot deonoTut , y.ui y.u^(iuXiy.svovat sv rw €[.t- 
^oXb), yuiyivsTUt nQ(X)T7j doyjj eig t6 fxiktov sig rrjv xu/xuquv,5 
y.ui ds/STUt xuxstas 6 6rjf.tuQ/og rtov BsvsTmv [4.stu tov Srjfiov 
tov Isvxov ^ dijlovoTi Trjg cvvrjd^ovg TuS,s(ag TsXov(.iivrjg xutu 
Ed.L.2or6v Tvnov rrjg So/Jjg, y.ui nuXiv fiSTu [xtxQov Si/STUt 6 6rj- 
(.lUQyog Tiav JlQuaivcov (ustu xui tov drjfxov tov qovaiov , xui 
Tu i^ijg intTslsiTut xutu tov rvnov rijg 6o/tjg. nuktv f.iSTuio 
fitxQOv di/STut 6 SrjfLOXQUTijg r(ov IlQuaiv(ov, rjyovv 6 ixoxov- 
(itTOg, fieid xui rov nSQurtxov Srjfiov rdov IlQuaivcav , xui tu 
e^ijg intTslsLTUt xuru rov rvnov rijg So/Jjg. xui ndXiv fisru 
fiixQov, r^yovv sig ro xciyxsXov ro siadyov sig rrjv /uXxrjv, 
di/STut 6 drifioy.Q(x,Tr]g rmv Bsvircov, ijyovv 6 Sofiiartxog T(av\^ 
c/oX(ov, fiSTu xui TOv nsQUTtxov Srjfiov rtov Bsvircov , xui tu 
t^ijg intTsXsiTut xuru rov rvnov rijg So/rjg. xui uno rtov 
ixstas SiiQ/ovrai oi dsanorut, xat unoxuTu^uivovat nQO rtjg 
fisydXtjg nvXrjg TOii' tqixXivov rcov xuvSiS(a.tcov , xui uno tcov 
B ixsios SisQ/ovTut iv t(o voiQ&tjxi rijg rov Kvqiov ixxXrjaiug, xuii.o 
ixstos, daqiuXi^ofiivcov vn6 rcov xov^txovXuQioJV rcov nvXcov, 
dnoaricpovrat nuQu rdov nQutnoaircov ot Ssanorui , xui siaiQ- 
/ovTut iv T(o vuM Tov KvQiov , xut Sid Ttjg TQtaaijg fisru r(ov 
xrjQcov nQoaxvvijascog unsv /uQtarovat tco Qsijj. xui dno rcov 
ixstas siaiQ/ovTut eig ro Isq6v nuXdriov, avvsiotovrog avTOtg^S 

5. filXiov xcit ets ed. aS. avy£iai6vTog R. , avviGiovTOS cod. , 
Vuvidvtos cd. 

reliquis ministris fit , et ad nutum praepositi cerimoniarius dicit : 
lubete, Senatoribus discedentibus, una egvediuntur Domini, et equos 
in porticu conscendunt, fitque in miiio et quidcm in eius camera 
pniMA rcccptioj ubi Venetorum tribunus cum factione sua alba, 
peracturus omnia, quae factionarii solent, adstat. Ilaud magno spa- 
lio interiecto , tribunus Prasinorum cum factione russa exspectat, ct 
reliqua pro more peragit. Iterum non procul indc Prasinorum tri- 
bunus seu excubitor cum transitoria factione Prasina praesto est, 
ceteraque ut consuetudo est perficit. Tandem exiguo spatio inter- 
iecto , in cancellis ad chalcen ducentibus Venetorum tribunus seu 
domesticus scholarum cum transitoria factione Vcneta adest; cetera 
more solito pcraguntur. Postea Domini ad magnam triclinii caudi- 
datorum portam equis descendunt, inde ad narthecem ecclesiae 
abituri, ubi, portis a cubiculariis occupatis , praepositis coronas red- 
dunt, templum Domini intrant, terque cuni cereis Deum invocantes, 
86 prosteruunt, ludc ad sacrum palatiura cum cubicuio procedunt. 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 1. 33 

jfot Tov xov^ovxXeiov , xai ini tov yQvaoTQixXirov ev^Tjjuovv- 
lat xad^u nQOeiQijrai. (KZ.) Eidevai ds dsi^ ort xarci toj/Ms. 33. b 
Tvnov TavTrjg Ttjg nQOeXevoscog iniTeXsuai. xai tj tov evay- 
yeXiajnov nQOsXevaig xora ndvTU ofxoioag. ei yuQ (f&uarj eiTeC 
5sv oaiSiiurq) siTe iv xvQiaxjj , xai al 6o/ai nuQu t(ov dt-ucov 
yivovTUi , xui Tu ooyuvu iv Tutg TeaauQoiv uvkovot So/utg* 
ei $h Tv/j] ukXt] ^^ieQUy laTavTut fxsv tu /neQTj , tjtol ol drjjiioi., 
ev Totg nQOeiorjusvoig uvtiov Trjg TU^eoig TOnoig , xui dij dieo^ 
yof.iiv(ov T(ov dsonoTcov jiistcx, Trjg avvrj9-cvg T«'^f<uj Ttjg nQOe^ 

JoXevas(og, insv/ovTui /nev iv oig iotuvtul Tonoig, xuTuacpQa" 
yiZovTsg uvTOvg , /irjdev uxToXoyovvTsg. /Qrj Sh eiSivui , ort. 
xar« Tov Tvnov TUVTrjg Trjg nQOsXevas(og tov evuyyeXiojuov 
iniTeXetTUC xui ^ nQoiXevaig tov ayiov xai /.leydXov aa^^uTOv 
dXXaoaoirojv ydo t(ov Ssanorcov tu Xsyojusvu nuyuvu iv twD 

i5xoiT(ovc Trjg zlurfvrjg , xui i^SQ/ouivojv iv tw dxTuyaivio xov^ 
§ovxXsi(Oy xui ^uXovTcov Tug nuyuvug /XuuuvSug , i'S,iQ/ovTat 
Slu tov uvyovoTiojvog. evSov yuQ Ttjg /isydXrjg nvXtjg tov 
avTov uvyovoTioJvog lOTaTUC xov^iixovXuQiogy inoiiniov ^oorco/ta 
t6 xeiTcvdQiov (fiQojv xui nsQinuToov oniad^ev nXrjoiov t(ov 

zoSsonOTOJV. xui Srj Trjg avvrjd^ovg Tu^soog TsXovfxivrjg iv Tutg 
So/utg xarct TrjV avvtjd^eiuv Ttjg nQoeXsvosojg tov evayye- 
2.La/xov, ittiit^iuovoL xai ol tcov /isqcov vordoiOL xui oi /lutoTO-' 
Qsg iv TOtg oixsioLg uvtcov xu&cog nQOSiQtpruc iv r^ evuyye- 
Xca/iw TOnotg, xui S^ Std tov dyiov (fQiuTOg tcov SeanOToov Ed.L.^t 

^5SteQ/o/iev(ov xad^cog nQOsiQr^uc, xai ini tov ^/j/iuTOg eiaeQ- 

a. xaS-6 ed. 7. ehe ed. a^- tcSv 6i Ssan. ed. 

quod ad aureum tricliniam ipsis ut supra diximus acclamat. 
(XXVII, ) Sciendum vero est , prorsus ad huiiis processionls formam 
et eam, quae die annuntiationis beatae virginis instituitur, ccle- 
brarL Haec enim si in sabbatum seu dominicam diem incidatj 
factiones populi conveniunt, et organa in quatuor illis recrptionibus 
pulsautur ; sin in alium diem, factiones seu populus in dictis or- 
dinis sui locis adsunt, ac dominis cum pompa solenni transeunti- 
bus fausta quidem in suis stationibus precantur et cruce eos si- 
gnant , sed acclamationes omittunL Porro sciendum est , secundum 
huius processionis ritum et sancti magnique sabbati processionem 
institui. Domini enim vestes, quas paganas dicunt, in ciibiculo 
Daphnes mutant, et in octangulum cubiculum, ubi paganas chlamy- 
dcs exuunt, se recipiunt perque augustale egrediuntur. Intra raa- 
gnam portam eius cubicularius, centenarium humeris portans, adest^ 
et a tergo proxime ad Dominos accedit. Soiennibus autcm rece- 
ptionibus plane ut in festo annuntiationis peractis, notarii factio- 
num et magistri locis suis ut supra disiraus iambos recitant, et 
Dominis per sanctum puteum ct bema ut diximus intrantibus, ac 
Constantinus Porphyr. Vol. I. 3 



34 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



yo^isvcov y.a&cog Hnofzev, xai T?jg evJrr^? ;;«t« rtjv ixxXtjoia- 
GTUrjV y.aTuoTuaiv vnaKlaTTOf.Uvrjg , 7.afx(iuv£i o noainoGLTog 
ey. /sioog tov y.ov^iy.ovXaoiov to y.evTivuQiOv , y.al inidi^dcoac 
TU) [iaatlei, y.ai 6 (iaoiXsvg anoTid^rjai tovto iv t(o nel,ov}uM 
TOv d^alaoaidiov TTJg avTfjg dyiug TQune^rjg. y.ut eid' ovToug^ 
&vfiicii}'Tog Tov deanorov y.aTU tov nQoeLQ?j/.ievov Tvnov roi; 
ivayyeXiafxov, dis^/ovTai did tov aQiaTeoov fiiqovg xov uvtov 
^/jiiuTog , y.ai eioifi/oiTai- iv Tfo Gy.evO(pvXay.t'(o, xdy.eiGe d^vfii- 
(ovTog Tov deonoTOv t« leQu ay.evrj, y.ad^ii^ovTai iv ToTg /Qv- 
"Bootg TOvToov aeXXioig , b ds nuTQidQ/rjg ini rov iy.etae loTa-oi 
Ms.a. afiivov d-QOvov. (KH.) Kai drj tov naTQido/ov inidiSovTOg 
Totg deonOTUig to, re vdodov y.ai Td TQixpi'dia, y.ai fUTd tuvtu 
nQoay.vvet 6 tov axevo(pvXuy.iov /uQTOvXuQiog , xui Xufi^dvec 
£v//]v nuQa TOv nuTQidQ/ov , xai i'§eQ/6fievog noiet t^v dia- 
vofirjv Tov vdodov slg TOvg Ttjg avyxXrjTOV, y.ai fieTu t6 T£Xet-t5 
(od^tjvat Trjv TOLavTrjv diavofiTJv, e^iQ/ovTUL ol deanoTUi fieTa 
Tov nuTQLdQ/ov , y.ai did tov aQLOTeQOv fiiQOvg tov ^/-jfia- 
rog xai tov dyiov NixoXdov dieQ/Ofievoi, iiiQ/ovTai nQog 
Ti-jV fieydXrjV nvXrjv TfjV i'§dyovoav eig t6 uyLOv (pQiaQ. iv- 
do&ev yuQ TuvTtjg Ttjg nvXvjg loTUfiivov tov nuTQLdQ/ov xaiio 
CT(av deonOTcov, inLStdoaoLV 6 naTQidQ/i^g rag evXoyiag, tjtoi 
Tug nQoa(fOQdg , Totg SeonoTULg, y.uy.etoe Ss tovtov uonul^o- 
fievoL ol deon^TUL uno/aLQeTi%ovai, xai Jfct ToiJ uyiov cpQia- 
rog SLiQ/ovTUL. s^lovtoov ds tlov SeanOTOov rr^v s^oj nvXrjV 
rov uyiov cpQiuTog , lotuvtul xdy.etoe 6 drjfiuQ/og rav Bevi- 
T03V fieTd xai tov drjfiov rov Xevxov xaTaa^fQuyiXovTeg' 

sacro instrato secundum ecclesiae rilum mutato , praepositus a cu- 
biculario centenarium sumit, et Imperatori tradit, qui id in atrio 
maris sanctae mensae reponit. Postea Domini secundum morem, 
qui festo annuntiationis beatae virginis obtinet, incensant , et trans- 
euntes per sinistram bematis partcm , locum , ubi sacra vasa custodi- 
imtur, intrant, quibus iucensatis , ipsi in aureis seliis suis , patriar- 
clia in throno ibi collocato, consident. (XXVIII.) Tunc nardum et 
cinnamomiim Dominis patriarcha offert, postea cliartulariiis sacrorum 
vasorum eos adorat, et bcnedictione a patriarcha accepta , egre- 
dicns nardum senaloribus distribuit. Quo facto Domini cum pa- 
triarcha egrediuntur, et pcr sinistram bematis partem sanctique Ni- 
colai aedem transeuntes, ad niaguam portam in sacrum puteum du- 
centem exeunt. Intra hanc euim patriarclia stat , et hostias scu 
oblatas Dominis tradit, qui , osculo dato, ipsi valcdicunt, perque 
sanctum puteum transeunt. Exteriori vero sacri putei porta pedein 
efferentibus tribunus Venetorum cum factione alba cruce Domi- 
nos signante praesto est , dum factiones interea et cautores quae fe- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 2. 35 

Sisoyo^hoav tcSv ^sanorcov [xaSxog noosiQrfrai y dynoXoyovat. 
%u fJ.sQri\ xai uxxoXoyovvTeq tu ttj iOQTJj nQoai^xoira. ov 
yao laravTai ot deanoTut xutu t6 eicodvg iv ti7j uxToloyeTv 
TU 1-i.ioTj, dX7M 6uQ/oi.i€V(ov Tcov dsanOTCov xa&cog nQoetor^- 
Stui, dxToXoyovat. id /niQ^, 6 dk t(ov UQaaivcov SriixaQyoq 

lOTUTUL fXBTU TOV Srj/.lOV TOV QOVOIOV iig Tfjv aiSrjOUV nvXrjV, 

xai T(ov SeanoTcov SiSQ/o/.ih'a}v , xai avToi uxroXoyovai tu D 
Trj fOQTJj nQoaijxovra, xai dnu tcov exeiae SiiQ/ovTaL ol 
SsancTut Slu t£ Trjg /uXxfjg xai tcov a/oXcov xai tcov ixaxov- 
loHiTfaVj xui HaiQ/ovTUL Slu tov Kvqiov iv xm leQio nuXuTio), 

KEO. ^, 

"AxXtt Tr,S ioQT^S TtuV XQlOTOVyivyoiV, EJ. L.22 

^E^i6^T(ov Tcov SeanOTcov uno tov nuXcaiov eig Trjv nQoi- 
Xevaiv xui Ttjg eicod^viag ndarjg Tu^ecog inuxoXovdovofjg, 

iSyiveTUL nQcoTTj So/rj eig t6 TQt^ovvdXiov , rjyovv fig Tovg Xv- 
/vovg, xai Si/eTut xdxeiae o Sr^uoxodTrjg Tcav Beviroov , r^yovv 
6 Sofxicnixog t(ov a/oXcov, fxeTu xui tov neouTixov Sijuov 
Tcov BeviTcov , xai-fi^nco t^v SeanOTcov (fd^uauvroov ixeiae, 
Xiyovaiv ol xoccxtul Trjv (fcovijV T//. /• ^ucnrrjQ tov ?jXtov nQO~ 

20firjVveL iv Br^&Xeeic XoLaTOV dvaTeiXavTu ix nuo&ivov". {5o/^Ms.33. b 
«. xai Si] Tcov SeanOTwv SQ/Ofiivcov xai laTUfiivcov eig tovB 
eicod-OTU Tonov Tfjg uvt(ov aTaaeoog , r^yovv eig Trjv xufidouv, 
Xiyovatv ol xq(x.xtul „noXXd, noXXu, noXXd'" 6 Xaog ,,noXXu 

I. Verba xad-MS — fiiQi; 'R, eiicienda putat ao. ^ox'! « om. 
ed. 23. xuTaGTccaews ed. 

sto illi conveniimt acclamaut. Non enim intra factionum acclama- 
tiones Domini , ut mos est , subsistunt, sed dum procedunt, ipsae 
acclamant, Prasinorum vero tribunus cum factione russa in fcrrca 
porta stat, et, Dominis transeuntibus, quae festo congrua sunt accla- 
mat. Inde Domini per chalcen et scholas et excubitus transeuutes, 
sacrum palatium cum Deo intranl. 

CAP. 2. 
Acclamationes in festo nativitatis Domini. 

Dominis c palatio ad proccssionem egressis omniquc consueto 
ministerio sequente , fit prima in tribunali seu in Ivcjhnis reccptio, 
statquc ibi \'enetae tribunus seu domesticus scholarum cum tran- 
sitoria factione Veneta, ct nondum Dominis ibi compareutibus , can- 
tores voce toni III. dicunt : Stella annuntiat solem Christum, Betlt- 
lehemi e virgine ortum. At venientibus Doroinis et in solitae sta- 
tionis loco seu in camera constitulis , cantores dicuat: Multos, 
multos, multos! populus: Multos annos in multos! Iterum canto- 



36 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

ecfi sig tioVm." y.al ndXiv ol xQaxTai „noX\ot vfj.tv XQovoi- ^ 
evd^eog ^aaiXeiw" gj&oyyet y.at o laog iy. tqitov ,,no/.lot i^wfj/ 

CxQoroi." 01 xQay.Tar ,,noXXot viiTv yqovoi, ol d^eQanovTeg tov 
Kvoiov" (fd^oyyet y.at o Xaog ix tqitov „noXXot vuTv /qovol." 
ol y.Qay.TaL' „no)J.ot vf.dv yQOvoi 6 deTva xat o deTva avTO-^ 
XQUTOQeg Tcofiai'(ov'" q&oyyeT xat 6 }.aog ix tqitov „no7.Xot 
vju.Tv yQOvoi." ol XQay.Tai' ,,noX).ot vfiTv yQovoi 6 SeTvu xat o 
deTva avyovOTai. Tcav ^Pco/naiojv'" q^&oyyeT xut o Xaog ix tqi- 
Tov „noXXot vf.iTv yQOvoi." ot XQaxTar „no'KXot vf.iTv yQOVOL 
ovv TaTg avyovGTaig xat ToTg noQ(fVQoyevvi^TOig'" (fQ-oyyeTio 
xat 6 Xaog una^' ^noXvyQOviov noi/joei 6 Qeog ttjv uyiav §a- 
aiXeiav aag elg noXXd eTtj." (B.) ^oytj ^' nQO tcov nvXtov 
Tcov dyicov dcnooToXcov , Tjyovv eig Tug ayoXtxg. diyeTai iy.eTas 
6 S>]fioy.Q(iT?]g Tcov IlQaaivcov, i^yovv o iy.ay.oviSi.Tog, fieTO. tov 
neQUTiy.ov dijfiov t(ov TlQuaivcov , xut fi/jnco t(ov ^eanoT(ovi5 
g^d^uodvTCOV ixeTae, Xiyovoiv ot y.ouy.Tui t^v (f(ovrjv rjy. y'' „o 
ufirjTbjQ iv ovQuvoTg, unuTOJQ Tiy.TiTUL ini Tr^g yijg." uXXo' „o 
(pvTOVQyog twv avd^Qconoiv (pLXuvd^Qwnog xuTudiyeTUL uv&oco- 

D nog yevvtjd-fjvui." xut drj xcov deanOTcov iQ/ouircov xut toTU- 
fxivoiv eig tov eico&OTU TOnov T/jg uvtcov aTciaecogy r^yovv ft^20 
rrjv xufKXQuv, Xiyovaiv ot XQcixTUt „noXXu, no/.Xu , noXXu-" 6 
AaoC „noXXd eTT] eignoXXd." ot XQdxTur ,,noX).ot vfiTv yQoroi, 
^ ixXoyrj T/jg TQiddog'" (pd^oyyeT xut 6 Xaog ix y „uyie." ot 
XQdxTUL' ,,noXXot vfiTv yQOVoi, 6 SeTva xut o SeTvu avTOxod- 
T(OQ '^P(Ofiuicov'" (fd^oyyeT xut 6 Xuog ix tqitov „uyie." ot x^a-^S 

Vi. (fO^oyySiU., ff&oyy^ cod., if&oyyt] cd. et sic ubique. i6. rjf 
(fwyfj ed. 20. xcdaaxdo. cd, a^- ccvTOXQaTOQ ccd. 

res : Longa vohis tempora divina maiestas! clamat et populiis tcr: 
Longa vohis tempora! Cantores : Longa vohis temporaj servi Do- 
mini! clamat populiis ter : Longa vohis tempora ! Cantores: Lon- 
ga vobis tempora, N. N. Imperatores Bomanorum ! claniat populus 
ter: Longa vohis tempora ! Cantores : Longa vohis tempora, N. N. 
augustae Romanorum ! clamat populus ter: Longa vobis tempora ! 
Cautores : Longa vohis tempora cum coniugibus et porp^yrogenitis. 
clamat et populns scmel: Diuturnam Deus sanctam maiestatem tuam 
in multos annos Jaciat! (H.) secc^da rcccptio aute porlas S. S, 
apostolorum seu in sciiolis : stat ibi tribnnus Prasinorum seu 
excubitor cum factione Prasina, et nonduni eo progressis Dominis, 
cantores voce toni III. dicunt: Qui sine matre in coelo est, sine 
patre in terra nascitur. Aliud: Sator et amicus hominum homo nasci 
amat. Dominis auler.i venientibus et in solita stalione sua seu 
camera subsisleatibus , cantores dicunt: Mtiltos^ multos j multos ! 
populut: Multos annos in multos ! Cautorcs: Longa vobis tempo- 



DE CERIMON. ALLAE BYZANT. L 2. 3 7 

XTur „noXloi vfiTv x^ovoi, ol &€Qdnovr£g xov Kvqiov" q:9oyyii 
y.ai ^Mog ix y ),uyts." ol y.ouxrai,' ,,nokXoi vfxiv /Qovoi, 6 
Suiu y.ui o Sftva uvyovarui rcov Toj/.iuio}v" (f&oyytt xai 
/Mog ix y „uyu." oi xouxTur „nOKKot v/xtv /qovol, ()£ff7ror«t, Ed. L. a3 
5avv Tutg uvyovoruig xul rotg noorpvooysvvrjroig'" (pd^o^yet xai 
6 Auog' ^noKv/QOVLOV noirjaei Osog rrjv uyiuv ^uaiXeiav aag 
eig nolld erf]." (F.) Jo/tj y evdod-ev rrjg /uKxr^g' de/irai Ms. 34. a 
ixetae 6 S/]iioxQdrr]g rcov Bevercov , r^yovv 6 dofxearixog rcov 
G/o).cSv , (xerd rov neQurixov dijuov rcov Bevdrcov , xui fij^no) 

lorco»' deanOTCOv (f&aadvrcov ixetoe , liyovoiv ol XQdxrai r^v 
(fOJVTjV tJ/. y'' „GeiQdg Qr^yvvcov rrjg uuuQriug onuQyuvovrut. 
Qeog iv (pdrvri'" ru ds rtjg evqjTjjiiiug uxra (xdoiTUi nuQd rs 
rcov xouxTcov xui rov Xuov xu&cog xai iv ratg Xoinutg So- 
/utg. So/ji (ji eipjd^ev rtjg /uXxrjg' Si/erui ixetae dr^fxuQ-B 

i5/og rcov Bevircov /iterd rov 6t^/.iov rov Xevxov , y.ui Xiyovai.v 
ol XQdxrui rrjv (pcov^v tj/. y'' „uar^Q nQorcQi/ei. xui Xd/nnei iv 
anrjXuito , rov deonorfjv rov fiXiov rotg /ndyoig xaraiir^vvout' 
^nirpog ydQ axpS^t] , xai ouq'^ ix rfjg nuQ&ivov rrjv nuXuiuv 
nuQuxorjv rov *ASu/i i'^t]rpdvi(^ev. uvrbg rb XQUTog v/icov, Se- 

2.oon6rui, eig /irixog /oovoiv rpvXu^ei eig uviyeQOiv "^Fco/iuiov" 
T« Si rtjg evrpr^tiiag uxru adovrui nuQd re rcov xquxt(ov xui 
TOv Xuov xa&cbg xui iv rtj d So/fj elorjTut. (^.) ^o/t] e 
eig rbv Xeyb/ievov ^A/iXXiu nXr^otov t^? /leydXr^g nvXtjg r^g 

19. i'icc(fccyl^av cod.^ ^'ictcpavtacav coni. R, Pro to ed. 6. 

ra, a trinitate electi; clamat et populus ter: Sancte. Cantores: 
Longa vobis tempora X. N. Imperator Bomanorum; clamat et populus 
ter: Sancte. Cantores: Longa vobis lempora, Jlimuli Domini ! clamat et 
populus tcr: Sancte. Cantorcs: Longa vobis tempora^ N. N. augustae 
Jiomanorum ! claraat et populus tcr : Sancte. Cantores : Longu vobis 
tempora , Domini, cum augustabus et porphjrrogenitis ! clamat et 
populus : Diuturnam Deus sanctam etc. (HI.) Receptio tertia iutra 
chalcen : stat ibi tribunus Veuctorum seu dbmesticus scholarum cum fa- 
clione Veneta, et nondum eo progressis Dominis, cantores voce toni 
III. dicunt : Peccati catenas quifregit Deus, fasciis in praesepi in vol- 
vitur : lactae autem acclamationes a cantoribus et populo ut in ce- 
tcris receptiouibus recitantur. Reccptio quap.ta extra chalccn: stat 
ibi tribunus Venetcrum cum factione alba, dicuntque cantores voce 
toni tertii: Stella praecurrit et liicet in spelunca, ut magis Domi- 
num solis ostendat. Puer enim apparuit , et caro e virgine pristi- 
nam /idami inobedientiam exstinxit. Jpse maiestatem vestram, Do- 
mini j per longam temporum seriem ad salutem Bomanorum serva- 
bit. Faustae autem acclamationes a cantoribus ct ])opuIo, ut iu 
prima receptione dictiun fuit, recitantur. (IV.) Reccptio qiirta ad 
Achillem quem vocant propc magnam portam Meletii. Ibi tribu- 



38 CONSTAISTINI PORPHYROGENITI 

CMeXsTiOv dsyerai iy.stas o S/j/uao/og tcov JlQaaiviov f^sra 
TOv dtjfxov Tov Qovaiov , y.ai Xsyovaiv ol xQaxTai ttjv atovr.v 
7]/. «• „0 dfiTJrcoQ iv ov^avotg, undTOjQ TiYrtTai int Tfjg yrjg". 
rd Ss rr^q sv(p?]fziag axra aSovrai nuQa ts rwv XQaxrtav xat 
TOv laov xad^cog xat iv ratg Xoinatg doyatg. So/rj g tig ro5 
wQoXoyLOV rtjg dyiag ^ocpiag* de/ovTav ixetas 6 Srjfiao/og rav 
Bsvircov fisxd rov dtjfcov rov Xsvxov , xat Xeyovaiv ot xodxrat 
rrjv (pojvi^v ?;/. /• ,,Taj/ iv "Edtfi naQd^eioov ?jvi(p'^ev iv Brj- 
^Xeefc ^ nttQd-ivog, i'^ rjg o XoLaTog xat Qeog ^ficov svdoy.rjas 
TS/d^/jvar aaQXcod-etg ydq i'S, avrtjg cpiXav&Qcincog rijg ntXQugio 
D rjXsvdiQojosv rjfiug yevaecog rtjg ufiuQriug* rov ylvxaofiov rtjg 
u(fdT0v uvTOv fieydXrjg i'S,ovaLug xut rrjv iv XQV(pi'(0 rQV(prjv 
«I avrfjg acorrJQU ■^fidov svQtjxuisg, avfKpoiroi, ysyovufisv rrjg 
^siag avTOv xXrjQovofiiug." xat drj rcov dsanorcov iQ/Ofiircov 
xul laTUfiivcov sig toj' sicodvTU ronov rrjg avrcov aTdascog,iS 

Ms.i^.hijyovv sig TO coQoXoyLov , liyovaiv ot XQdxruL j,noXlu, noXXu, 
noXXd'" 6 Xaog „noAXd srrj sig noXXd." ol xQdy.TUL „6 rcov 
ndvTcov noLrjTrjg xat SeanoTrjg." cpd-oyyet xat 6 Xaog ix tqitov' 

Ed.L.:^^ „^oXXot vfctv /qovol, 6 rs/dstg ix nuQd-ivov uyiag." cpdoyyet 
xat 6 Xaog ix y'' „noXXot vfctv /qovoc." ot xQdxTuc „TOvg '/qo-io 
vovg vficov nXrjd-vvsc avv ratg uvyovarucg y.ut rotg noQ(pvQO- 
ysvvrjTocg'" 6 Xuog" ^noXv/QOvcov nocr^asc 6 Qiog rr^v uycav 
§aatXsiuv aag sig 710^^« srr^." 

i.Wlels superscripto t cod. , MeXirtjg coni, R. a, aiJrou ^ouff. ed- 
i3. acDT^Qcc R. ex compendio cod. OtjQ. , avjtrjQCas ed. 

nus Prasinorum cum factione russa stat, dicuntquc cantores voce toni 
tcrtii : Js j qui sine matre in coelo j sine patre in terra nascitur. 
Laetae vcro acclamationes a cantoribus ct populo ut iu reliquis re- 
ceplionibus cantantur. Receptio sexta ad horologium sanctae So- 
pliiae : stat ibi tribunus Venetorum cum populo albo , dicuntque 
cantores voce toni tcrtii : Paradiswn in Eclen virgo^ e qua Chri- 
stus et Deus noster nasci voluit, Bethlehemi aperuit. Amator enim 
hominum ex ea incarnatus , ah amaro peccati gustu nos liberavit; 
infandae magnaeque potentiae eius dulcedinem et in occulto vo- 
luptatem ex nostra salute capientes , divinae eius hereditatis com- 
potes evasimus. Venientibus vero Dominis inque solita sua statio- 
ne seu in horologio subsistentibus , cantores dicunt: Multos , mul- 
tos, multos! populus : Multos annos in multos. Cantores : Creator 
omnium et Dominus. Populns et cantores tcr: Longa vobis tempo- 
ra natus ex sancta virgine ! clamat et populus ter: Longa vobis 
tempora ! Cantorcs : Tempora vestra cum coniugihus et porphyro-^ 
genitis multiplicet! populns : Longaevam in annos multos sacram 
maiestalem vestram Deus faciat ! 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 2. 3^ 

*TnoaTQO<f^ tiHv 6tanoxwv dno ttjg ilyiae 2o(flas TiQog to 
na).c(Tioy. 

(E.) Toov dsanOTcov atirfoixevwv vno tov narQiuQyov iv 
T(o Hwd^orv Tonfi) rov uyiov (foaaTog eidov rotJ /S^AOv , ).£- 
Syovaiv ot y.Qdy.TaL ttjv qxovfjv tjx» /* ««o^^^o tov /jXiov nQO- 
fxr^vvsL" xal ru e'§fjg. xac ^ij roov deononwv sS,i6vro3V y.ui 
tarufurajv, Xiyovaiv ot xquxtui' ^yXuXcog ij/.d^sre ro nQO^Kr^iiuj^ 
rljg rQidSog'" <f&oyytt y.ai o Xaog ix y „xaX(ag ^ld-eJ" rd de 
T^5 evcfrjuiug uxra uSovrai nuQd re rtav xouxrcov xui rov 

xqKuov xud-oog xui iv rutg Xocnutg $o/_utg nQoeiQT^rui' ro ds 
rsXevTutov uxrov Xiyovatv ot XQdxrur ^nQoaxvvrjaavreg rov 
Teyd^evrog XQttrrov rrjv So^uv" xui o Xuog' jynoXvyooviov noi- 
i^aec 6 Ofog rrjv uyiuv." Soyrj SevriQW sz.co rov &6Xov Tfjg 
aiSrjQug nvXrjg diyerai 6 rov /niQOvg tcov IlQaaivcov drjiiuQyog 

iSiiiTu rov Srif.iov rov Xevxov , xui Xiyovaiv ot xquxtui, rrjv 
(fcovrjv r^y. y'' ,,o ovQuvog Toy uariQU ni/nnei xu&od rjyoov rovg 
(.luyovg sv rfj yevvrjaei, ^ yrj rb anrjXuiov evrQeni^et, vno- 
diS^uad^uL Tov rcov oXoov noirjrrjv uXX' uvrog 6 rrjv rjiieriQUvC 
TiQoaXu^oixevog auQxa sx rrjg naod-ivov, rrjv vf.i(av d^e^cnenrov 

^o^uaiXeiuv (fvXuiec sv rij nOQifVQU." t« ds rrjg evrfrjfciug uxra 
uSovruc nuQU r(ov xquxtcov xai rov Xaov xud^cog xui iv rfj 
nQcoTTj Soyfi Trjg vnoarQOCfrjg ecQrjrui. Soyrj TQirrj svSod^ev rrjg 
yaXxrjg' Siyerac xuxetas 6 SrjfcoxQdrrjg roov Bevircov , rjyovv 

•j. r^Xd-k ed. 19. ^ficSv ed. 20. t« te r^s ed. 

BBDITVS DOMINORUU A TEMPLO S. SOPHIAE AD PALATItJil. 

(V.) Dominis a patriarcha in loco consueto sancti putei intra 
vclum coronatis , voce toni tertii cantores dicunt: Stella solem an- 
nuntiat etc. Exeuntibus vero et subsistentibus ipsis , cautores di- 
cunt : Feliciter venistiSj promoti a trinitate ; clamat et populus 
ter: Feliciter veniunt. Acclamationes autem a cautoribus et popu- 
lo ut supra de reliquis receptionibus dictum cantantur: ultinia a 
cautoribus recitatur: Adorantes Christi nati gloriam: populus re- 
spondet: Longaevam Deus esse iubeat sanctam etc. Receptio se- 
cusDA extra tholuin ferreae portae : factiouis Prasinac tribunus 
cum albo populo praesto est, et dicunt cantores voce tonitertii: 
Coelum sidus praemittit , iter magis in nativitate monstrans ; terra 
speluncam ad suscipiendum rerum creatorem parat : ipse j gui no~ 
stram ex virgine carnem suscepit, vestram a Deo coronatam maie- 
statem in purpura custodiat! Acclamationes a cantoribus et popu- 
lo , ut supra de prima receptioue rcditus obscrvatum, rccitantur. 
Receptio tertia iutra cbalccu : cicipit ibi Impcratorcm tribuuu* 



I 



4o 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



SofxiGTiy.og rcav o/oXiov , fisru xai tov ne^uTixov Srjf.iov 
Twv BeveTOiv , y.ai /.eyovotv ol y.Quyrui, tov uneJ.UTiy.ov ij/. y* 
„Tbv iv "Edeft nuQadetoov ^refo^ev iv B/jd^Xee/ii tj nuQd^ivog" 
xui Tu e^/jg, T« Jf Tfjg £v<pf]iiu'ug uxra adovrai nuQu TS 
ToSv y.Quy.Tcov xul tov Xuov y.u&cog xut iv ttJ nQwrr] So/fj$ 

TfTi^g vnoaTQO(f?jg eiQi^Tuc. (g.) ^do/J^ tstuqxi^ elg Tovg uyiovg 
Ms.^iS.aunoaToXovg, ijyovv eig Tug ayoXug' SiyeTui xuxeias o$ri- 
[.lOXQUTfjg Tcav ILquoivcov ^ r^yovv 6 ixaxov^iTog fiexu xat tov 
neQUTLxov drj/iiov Tcav TLquoivwv, xut Xeyovaiv ol xQuxTUt, 
TOv neQUTixov Tfjv g)Covt]V ?]/. /• „0 nciorjg xriaecog nXrjQcoxrjgio 
xut SeanoTrjg uy.ercoxco xevcoaet Ttjg nQog rjnug ixxevovxui, 
ivu Tov avco nXriQcoori y.6a/iiov ix tov ^/.icov xuxoixuxov yivovg* 
6 (^coodoxt^g avTog to xeQug vfj.cov , deonoxut, uvvxpcoaei iv 
E4. L. 25 ;r«o^ t^ oixovfievr]^ xu e^vtj ncirTU SovXoooei tov nQOocpi- 

qeiv, cog 01 fidyoc, xu Scoqu t^ v/hcov ^uoiXeiu'" tu dh xtjg ev-i^ 
g)i]/iii'ug uxxu udovxai nuQoi xe tcov XQaxrwv xut xov Xuov 
xud^cog xut iv Ttj SevTiQu So/fj eiQjjTUi. So/rj ni(.inTr] elg 
TO TQijSovvciXioVj rjyovv eig Tovg Xv/vovg' di/erut ixeToe 
Si]/iioxQdixf]g xcov JBevixcov , ijyovv 6 do/iiioxixog rcov a/oXcov, 
f.ieTU xut Tov neQUTixov Sr]/iov xcov Bevixcov ^ xut Xiyovaivio 

01 xQuxTui t6 uneXuTLxbv r]/. y* jyUOTjjQ nQOTQi/ei xut Xdfi- 
net iv onr]Xuico" xut t« eS,i]g. t« dh Tfjg £v(f}]fa'ug uxxa 
uSovxui nuQU T£ Tcov XQUXTCov xut TOv Xuov xudcog xut 
iv Trj nQooxri So/r/ hqt^xui. etSivuv Sh /Q?] , oxi xuxu xov 

17. xal eiQ. iy T^ d. S. ed. »8. r^xovv cod. h. I. et passim. 

ai. dneXcaiov ed. hic ut et alibi uonnunquam. 

Venetorum seu domcsticus scholarum cum factione Veneta , dicunt- 
que cantores apelaticum tono tertio : Pavadisum in Eden virgo 
$ethlehemi aperuit etc. Acclamationes vero a cantoribus et populo 
iit in prima receptione dictum recitantur. (VI.) Receptio quarta ad 
sanctos aposlolos seu ad scliolas : stat ibi tribunus Prasinorum 
seu excubitor cum factione Prasina , et caiitorcs cius voce toni III. 
dicunt : Qui creaturam omnem implet eiusque dominus est , non 
inani exinanitione propter nos exinanitur , ut mundum superiorem 
ex genere nostro inferiori impleat. Ipse vitae largitor cornu ve- 
strum, Domini, in orbe universo exaltabit gentesque omnes in ser- 
vitutem redigetj ut maiestati vestrae munera sicut magi offerant. 
Acclamationes a cantoribus et popiilo, ut in secunda receptione di- 
ctum, instituuntur. quinta in tribunali scu ad lychnos: stat ibi 
tribiinus Venctorum seu domcsticus scholarum cum transitoria 
factione Veneta, dicuntque cantores apclaticum toni III. : Stella prae- 
currit lucetque in spelunca etc. Acclamaliones a populo ct cauto- 
vibus ut in prima reccptione dictum recilantur. Sciendum est, 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 3. 4l 

TVTcov y.ai rtjv tu%iv TavTrjq t^^ eoQTfjg yivovrai at So/ai xai 
evfprjfxiaL Ttjg ts eOQTrjq twv (fWTCov xai Ttjq iOOTtjg tov aytovB 
ndo/a y.ai T/jg eoQTtjg Trj; ayiag 7i£VTrjy.0(TTrjg xai t^? (oo~ 
^^a '"^? ,u£Ta/iioocf(6oe(og, xai aniovTcov iv Tjj uyta ^oipia T(av 
SSeonoTcav xai ndXiv uti' uvTrjg vnoaTQecpovrcov sv tw naXariio, 

KEO. y\ 

'EoQTri T(UV (fOJTOJV. 'Axxa TtOV 6vO fliQUV. 

^o/rj nQcorrj, tcov Bsvstoov, (fcovrj 7]/. nlay. i"' y,aijjutQ0V 
6 ovvTQixpag iv vduai Tug xscfuKug t(ov Squxovtcov tTjV xecpa- 

lolriv vnoxXtvei tw nQoSQOfKo cpiKavd-Qocrnoag" ^o/rj /?* , tcov C 
TlQtta/vcov y (f(ovr} nXuy. &'• j^XQioTog ayviCei Xovtqio uyuo 
Trjv i'§ id^vcov uvtov ixxXrjatuv." So/rj y\ tcov BeviTCOv, (fcovrj 
Vi/.nluy. d' ,,nvQi dsoTrp^og iv 'loQSdvrj (pXoya a^evvvei Trjg 
uuuQTiag." So/rj d', tcov BeveTcov, <fcovrj n)My. J"'* „0 avv^ 

i5dvuQ/og T(0 IlaTQi Qebg Koyog iv "'looduvrj arj/nSQOV nQO?j).&£ 
punTiad^rjvai , xai Trjv xdQuv vnoxXiveL dovXixcog xio nQoSQO- 
fico, ov ovQuvcov ul dvvd/Lieig TQeiiovat xadvocoaat' ukX' 6 tovMs. 35. b 
xoa/xov (f(OTi'aug ttj uvtov ini(pavei(t vxp^oaei xui /xeyaXvvei 
TO xouTog Trjg v/icov (iuaileiug eig evTv/iav xai So^av Yco-D 

20fiai(ov'" do/rj i, r(ov IlQaaivcov, rj/. nXay. §'• „XQiaTog iv- 
Svaxui Qeid-Qu (piXavd^Q(6n(og tov "IoqSuvov." So/rj g, tcov 

2. x^s ^s ed. 3. nevzexoaTrfS ed. i3. ^edTijxos *JoqSavov 
cod. i5. Seos , loyos ed. 

ad normam ritumque festi huius receptiones et acclamationes in fe- 
sto luminum , sancto paschate , sancta pentecoste et festo transmu- 
tationis, tum Dominis ad S. Sophiae abeuntibus, tum inde ad pala- 
tium revertentibus, institui. 

CAP. 3. 

Festum epiphaniae. Duarum factionum acclamationes. 

Receptio prima, Venetorum, vox toni obliqui quarti: Hodie isj 
qui draconum capita in aquis contuditj praeoursori caput amice 
inclinat. Receptio secu^da, Prasinorum, vox toni obiiqui IV,: Chri- 
stus sancto lavacro collectam sibi e gentihus ecclesiam expiat. Re- 
ceptio TERTiA, Veuetorum, vox toni obliqui primi: I§ne divinitatis 
in lordane Jlammam peccati exstinguit. Receptio qtarta, Venetorum, 
vox obliqui quarti: Coaeternus Patri Deus , yerbum, hodie in lor- 
danem, ut haptixetur, descendit , et caput more servi pruecursort 
inchnatj, quem coelestes potestates intuentes contremiscunt. Sed qui 
apparitione sua mundum illuminavit , robur maiestatis vestrae ad 
felicitatem et gloriam Romanorum augeat et exallet! Rcceptio 
QuiMA, Prasinorum, vox toni obliqui IV.: Chrisius amore hominum 



4^ 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



BevtTGiVy cpcovr} tj/. nkay. d* j,7ivQt Ttjg &£6Tt]T0g ^IoqSuvov" 
y.ui Tu fifjg. dzioXoyia T/jg g So/tjg' Xsyovaiv ot xqu^ 
XTUi' „6 ^unTLod^sig EV vdaatv ^IoqSuvov." Kpd^oyysZ y.ui o Xaog 
ix TQiTOV jynoXloi v/inv xqovol." ol y.QuxTar „y.ac ttjv xuquv 
inoy.livug dovXtxcog tw nQoSQOfxw." (pd-oyytt xui o Xaog ixS 
TQiTOv j^noTJkoi v^tv xqovol." oi xQaxTUf ,,TOvg /Qovovg v/xcov 
Ed.L.a6nXi]&vveL avv Tuig avyovaTULg xai ToTg noQffVQoyevv^TOLg'" 
6 Xaog' ^noXv/QOVLOv noii^ast 6 Qeog jijv dyiuv ^aoLleiav 
aag eig noXXu sTf]." 

'Tnoargoipij tiov Seanoxwy ry adx^ ioQxij. .-. 

^o/fj «', Tcov BevaTvoVy dneXuTLxov ?j/. nXuy. d' „o avv- 
dvuQ/og TM TluTQL Qeog Xoyog" xui tu t^rjg. So/rj ^ , tkv 
IlQuoivtov , dneXuTLxov ij/. y'' ,,o ywr/^cov ev nvevf.iuTL. tm 
uyifo e^unTioO^rj vSutl emyeio) , xai to (pcog tov ^unTiojLiaTog 
BEScoQTjOaTO dvd-QconOLg' aXX' 6 tuvtu TeXeoug XQLOTOg (piXuv-i^ 
&Q(onia To vfxeTeQOv ^aai^XeLOV xQUTog xutu aeiQuv dSiuSo- 
/ov xeXevet evTV/etv '^Pco/.iaioig xui ^uoLXeveLV." So/rj /, 
Toov BevsTcoVf dneXuTLXOv rj/. nXuy. «• ,,o xe^paXag tcov Squ- 
xovTCov, eveQysTULy iv IoqSuvov Totg Qev/iuoL avvTQixj/ag, nQO 
noSSv V/.ICOV avvTQixpeL Tug xe^aXug toov ^uq^uqoov' d-e6oTe-2.o 
nTOL eveQyeTUL, r} TQLug rj TQLOuyiog Tug vixag v/icov nXi]dv- 
veL' 6 ^unTLo&eig vneQ rj/.i^v xutu auQxa xai uyLdaug Trjv 

17. 'Pco/iatovs ed. 

lordanis Jluenta subit. Receptio sexta, Venetonim, vox toni obli- 
qui IV. : I§ne divinitatis in lordane etc. Acclamatio in sexta re- 
ceptione : dicunt cantores : Baptizatus in aquis lordanis. Clamat 
ct populus tcr : Lon^a vobis tempora ! Cantores : Et caput servi 
more praecursori inclinans. Clamat et populus ter: Longa vobis 
tempora ! Cantorcs : Tempora vestra cum augustabus et porphjr- 
rogenitis augeatl populus : Longaevam Deus peT multos etc 

REDITUS DOMINORCM EODEM FESTO. 

Receptio prima, Vcnetorum, apclaticum toni obliqui I.: Coaeter- 
niis Patri Deus, f^erbum etc. secunda, Prasinorum, apelaticum toui 
obliqui III. : llluminans in Spiritu sancto haptizatus est aqua ter- 
restri , lumenque baptismi hominibus donavit. Sed qui haecj amore 
in homines incitatus , frcit Christus , Imperatoriam maiestatem a'e- 
stram per non interruptam seriem annorum felices reddere Roma- 
nos et imperare iubeat! Receplio tertia, Vcnetorum , tono obliquo 
I. : Qui capita draconum , o benigni principes, in lordnnis fluentis 
contrivit , ante pedes vestros barbarorum capita conterat ! Jl Deo 
coronati benejaciores, ter sancta trinitas vestras victorias augeat: 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 3. 43 

(fvaiv Twv vduTcov." Soyrj S' , Ttav JlQaaivcaVy aneXaTixov 
/j/. S' „0 TJj naXdf.irj ^anTiod^eig a?]/neQOV tov nQodQvt.iov rJjC 
(foixirj avTOv nakdiiT] ^aaikeig vf.idg xrjQVTTei^ d^eooTenTOi 
eveQyhac y xai j^^QLOTOvg vfidg deixvvei ndar] Tfj oixovftevri» 
Stoi kovTQw yuQ dyidaag, Trjg dcfd^aQaiag tw eXauo (ianTiCeif 
rtjv ^aaiXeiav, aoyTrjQiav 6(OQOVfievog TOig "Poj/naioig xai dv- 
Tikrjxjjiv fieyiaTTjV xat 66%av rrjg ^aaiXeiag." ^o/rj e, xtoi» 
JBeverojVy uneXuTixbv rj/. nXuy. 6"' „t6 cpcog inecpavev vXix(ogMs.36. a. 
iv aojftaTiy iva (fdHg yevofievoi Qeov (pwri fiiydSftev. nd~ 

lOQeariv vdari nXvvoov xai reXeuov r(^ nvevfiarij avyxariX&oo- 
fiev rovT(i), Iva avvavvxpco&afiev, arjfieico&couev fivarixdog rov 
fivarrjQiov rrjv ia/vv iyvooxoTeg, dvaXdjScofiev ol ndvreg rovD 
SevreQOV firj rov nQcorov ^ASufi cog dvayewrjd^ivreg." rd dk 
rrjg evffrjfitug axra (tSovrui naod re rcov xquxtcov xui rov 

i5Xuov xudcog xai iv raig Xomatg do/atg. ro de reXevTaiop 
uxrov Xiyovaiv ol xQaxrai' „nQoaxvvi]aavreg rov inKpavivrog 
XotoTOv rrjv SoS,av" 6 Xaog* y,noXv/Q6viov noi^aei 6 Qeog 
rrjv uyiav (iaaiXeiav." 

KEO. (T. 

20 "Axra Tj lo^T^ xo(S dyiov ntt(S'/a. EcLL. 27 

/Jo/rj nQtorrjy rcov BeveTov , (fwvri rj/. «• „d^eixrjg eyiQ- 
aeojg dvvaaTeitx 6 rov ^avdrov noXefiog dieXvd^rj." So/ij /S', 
4. ;f()jjOroi;f cod. 

qui baptizatus est pro nohis secundum carnem et aquarum naturam 
ittnctijicavit. quarta, Prasinorura , apelaticum toni IV.: Baplizatus 
hodie praecursoris manu ^ sua tremenda manu vosj Imperatores a 
Deo coronati benefactores , praedicatj unctosque orbi universo 
ostendit. Lavacro enim sanctificans_, integritatis oleo maiestatem 
baptizat, salutem Romanis et maximuni auxilium et gloriam im- 
perii donat. Receptio qcikta, Venetorum , apelaticum toni obliqui 
IV.: Lumen materialiter in corpore apparuit, ut nos lumen facti 
cum Dei luce commisceremur : praesto est aqua implens et perfi-. 
ciens spiritu : una ad ipsum accedamus , ut una cum eo exaltemur. 
Signati sumus arcano modo, qui virtutem mysterii cognovimus, sus- 
cepimus omnes secundum , non primum, Jdamum, ut renati. Accla- 
mationis verba cautantur a praecentoribus et populo ut in ceteris fa- 
ctionibus. Postremo cantores quoque 3LCclamant:JdorantesChristimani~ 
festatigloriam^ populus : Diutissime maiestatem vestram Deus custodiat! 

CAP. 4. 
Acclamationes in sancti paschatis festo. 
Receptio PRiMA, Venetorum, vox toui I.: Divinac resurrectionis 



44 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



Twj' IlQaaiv(ov , qjwvrj ^'/. «• ^tpcorog ujiQoahov Xafxm^Soveg 
vsy.Qotg iriEXa/ii-ii/av rotg iv axoTet. XoiaTog yaQ wcp^/j v£~ 
XQog iv Turpu) , &avuTM d-uvuTOV d-uvuT(6aag, avvuveaTtjas 
rovg Sea^iovg ttj rQL7^f.ieQ(o avTOv iyeQaer avTog Trjv So^av 
vfxcov, deanoTUi, eig f.it]y.og /qovojv (pvXa^ei, iv rjj nOQ(pvQ(x."$ 
B SoyJ] y , riav BeveTojv , (poovrj ?]/. y'' „7iacr/a KvQiov at^fte- 
Qov y.ud-OQ(ovTeg fieJMdixcog y.Qavy(xCofiev y.al ofiocpQOvojg." J"o- 
/J] d', r(ov Bev£T(OV, (pojvi] ij/. «• ^d^eixrjg iysQaeojg dvvaaTei(t," 
xai rd e^tjg. i>o/r^ i, r(ov JlQuaivojv, q/Ojvij ?]/. «• „o a/QO- 
voig rw HuTQC avfi^uai'kev(ov in* ia/dvoov rotg uv&Q(6noigi0 
/Qoviy.cog avvavearQdffj , y.ul iv rw aruvQ^o rbv adfjv xal 
&(ivaTOv ai/fialojTiaag , rQitjfiiQ(o uvrov iyeQaet rotg vexQotg 
rrjv dvdaTnaiv iyy.aiviCmv' avrog to y.sQug vfmv, SeaTiorui, 
dvvxpooaei Tutg vixuLg xaTu ^uq^uqmv." So/r] s, rdov BeviTCOv, 
C(po}vrj ?]/. y'' ,,(p(OTog djiQoaiTOv lufmrjSoveg" xai rd iitjg-iS 
Ms. 36.h dxroloyia rtjg g oo/rjg. Xiyovaiv ol •cQuy.TUt' ,v riov ndvTOOv 
noirjT^g yat deanorr^g." (pd^oyyet y.ai 6 Xabg ix y „noXXoi vfitv 
/Qovoi." olxQuxTUt' „0 dvaaTug naQaSoS,oog ix zd(pov." (pd^oyyet 
xai b lubg ixy- „no~K).oi v fitv /Qovot." ol xQuxxat' „y.at rb /atQS 
deSojxtog ftvQOcpoQOtg." (pd^oyyet y.ai 6 Xubg ix rQirov' ,,nokXoi20 
Vfitv /Qovot" 01 xQuxTut' „TOvg /Qovovg vftoov nXtjd-vvei aw 
rutg avyovcnaig xui rotg noQ(pvQoyevvi]TOig'" b Xabg' „nolv/QO- 
vtov noii]aet 6 Gebg rrjv uyiav ^aaiXeiav aag eig noXXu irjj.' 
•j.Xtttom. cod. 11. avyayeTQci(prj ed. 

potentia mortis hellum solutum est. secokda, Prasinorum, vox toni 
I. : Lucis inaccessae faces mortuis^ qui in tenebris erant , illuxere. 
Chrislus enim mortuus apparuit^ morte mortern exstinguens, captivos 
post tres dies resurgens exsuscitavit. Jpse gloriam vestram^ Domi- 
niy diu in purpura custodief J Receptio tertia, Venetorum : vo.v to- 
ni III. : Pascha Domini hodie videntesj melodice et unanimiter ela- 
mamui. qtjarta, Venetorum, vox. toni I.: Divinae resurrectionis po- 
tentia mortis etc. quinta, Prasinoriim, vox toni I.: Aeternum cum 
patre imperans ultimis diebus temporaliter cum hominibus conver- 
satus fiiit et in cruce tartarum mortemque captivam ducens , post 
tres dies sua resurrectione mortuis resuscitationem renovat. Jpse 
cornu vestrum, Domini, victoriis contra barharos exaltabit ! Rece- 
ptio SEXTA, Venetorum, vox toni III.: Lucis inaccessae faces etc. 
Acclamatio in sexta rcceptione : dicunt cantores : Creator omnium 
et Dominus. Clamat et populus ter : Multos annos vobis. Cantores : 
Mirabiliter e sepulcro resurgens. Clamat et populus tcr : Longa vo- 
his tempora- Cantores : Et qui salutem unguenta ajferentibus dixit. 
Clanial, ct populus tor : Longa vobis tempora ! Cautores: Tempora 
vobis , augustabus et porph^rogenilis augcat: populus : Longaevam 
Deus sucram etc. 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 4. 4^ 

'T7toOTQO(p>) rdjy deanoxwy rjj «jJrj iOQrfi. D 

/Joy^ a, Tcov BevsTCOV , (fcovrj r^y. «• „t6 fxiya y.ui a£- 
fidafiiov Tfjg dvaoTuaecog f.tvoT?joiov XajnnQvvOfiivrj arjfKQOv 
^ XTiaig iOfjTcli^sr 6 yuQ T/jg d6'-t-g Kvoiog t6 axv&oconov 
5dffaviaag tov davtxTOV xai tu tov udov axvXsvaug [iuailsiu, 
avvaveoTtjoB Tovg nfiXav TidysfOTug, yuQuv uvsxXfxlfjTOv aul 
d-etov nda/a. TslnTut nuijado^cogy /neyuXvveTut t6 xQUTog 
vficov, SeonoTUij eig do^uv , dg xuv/tjaiv, elg uveyeQoiv tcov 
'^ Pcoiiai'o}V." xd de r^g £vfpjjf.uug axTa uSovTai nuQa raiii Ed.L. aj 

lOXQuxTiov xul Tov Xuov xud^fog xut iv Tutg Xoinutg So/utg. to 
ds TsXevTutov uxTOv Xeyovaiv ot xouxtui-' ,yXuXwg ?jXd^ov ol Se- 
cnoTUi avv Tatg avyoiaxaig xul Totg uoQffvQoyevviJTOig'" o 
^Mog' ,,xuX(og ijXd^BTe." ol xquxtui' „nQOaxvvtjauvTeg tov dva- 
GTuvTog Xqiotov Trjv doS,av." 6 Xaog' „noXv/Q6viov noijjoei o 

i5Qe6g." So/rj /?', Tfav TIquoivo3V, dneXuTixbv tj/,u. „a]j/neQov t6 
Totg uyyeXoig dn^OQr^TOV exTeXetTuv Ttjg dvuoTuaecog fivoTij- 
Qiov. 6 yuQ iftniunXcov ndv tcov evdoxtug auQxi ■&uvutov- 
ruL mg uvd-Qconog, xut t^v anXtjoTOV rov uSov TVQavviSa ai-^ 
/jtaXcoTevet , vexQcooag tov vexQcoTrjv vvv Tjffaviod^rj ro nQO 

2Qui(6v(ov uio/og , vvv e^ijv&r^osv ^ /uqu tcov neQUTOJV. 6 nav- 
rdvu^ ds Qeog xut tcoodoTijg, Tovg SeoTtorug tpvXuTTe iv rfj 
nOQg)ifQa." So/rj y , tcov BevsTCov, (pcovrj rj/. d' „aTUVQ0V xui 

6, X^^Q^ uy(xlc(X>]TOs xat &eiov nda/a TeXeTTcct ed. 

EEDITUS SOMINORUU EODEM FESTO. 

Rcceptio PBiMA, Venetorum, vox toni L: Magnum et venerandum 
resun-ectionis mysterium splendens hodie creatura celebrat. Dominus 
enim s,loriae terrorem mortis removit^ inferorum regnum spoliavit, 
quondam mortuos una excitavit , ineffabile gaudium ac divinum 
pascha! Mirabiliter celehratur , augetur robur vestrum, Dominij 
ad gloriam, famam et salutem Romanorum. Acclamationis aiitem 
vcrba a praecentoribus et popnlo ut in ceteris receptionibus can- 
tantur. Ultiraum cantores dicunt : Pulchre venerunt Domini cum 
augustahus et porphyrogenitis ; populus : Pulchre venistis. Canto- 
res: Adorantes resurgentis Christi gloriam. Populus : Longaevam 
Deus ctc. Reccptio secunda, Prasinorum , apelaticum toni I.: Hodie 
impenetrabile angelis resurrectionis mysterium celebratur. Omne 
enim vivum gratia replens in carne ut homo occiditur , et insa- 
tiabilem orci tyrannidem captivam ducit, occisore occiso : nunc 
aeternum evanuit opprobrium , nunc exsurgit gaudium terminorum. 
Rex omnium Dcus vitaeque dator, serva Dominos in purpura! 



46 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



d^avarov vnof.i£iva(; XqtGxoqf xotxijX^sv excov ev Tayft), xut xuq 
TOv (iSov GvvTQixpag nvXag Ttj d^eCy.fi avxov s^ovoiay nuaiv 
dvuoraaiv iyy.ucviXsL xotg dn' uicovog vsvexQco/iiivoig. ^ xti- 
aig Gij/neQOv lopra^ft StnXovv t6 nuaxa rijg GtoTrjQiagy ogioaa 
to ax/jnTQOv v/Kav, SeanoTut, Tfi dvuardaet XqtaTOv avvuvu-^ 
TeXXov." Tu ds Ttjg evcprifxiug uxxu aSovTui nuou tb t(ov 
C xQUXTcov xul TOv luov xu&cog xui iv ratg Xoinatg Soyutg. 
Ms. 37. aro ds Te).evTaiov Xeyovatv ol XQdxTUf ,,nQoaxvvrjaavTeg tov 
dvuaTuvTog XQiaTOv xrjv do^uv'" 6 Xuog- ^noXv/Qovtov not- 
i^aet 6 Qeog Ttjv" x. r. A. So/?j deTeTUQTt],T(ov nQuaivcov, (pcovrj 10 
■ VX* 7' i)Ttda/a Kvqiov Gr^/iiSQOv xa&OQcovTsg" xut r« e'S,iig. 
So/rj i , Tcov BevsTcov, (f(ovrj tJ/. d, ,,eyxuiviC^eTut at^ueQOv 
Tcov dv&Qconcov rj (pvatg , nuQudo^cog ix (pd^OQug /uSTUnXuTTO- 
fiivT] nQog ucfd^uQaiuv , OToXtXeTut t^v GTolrjV Ttjg nooxiQug 
doi^rjg, /ir]xiTt tw &uvoiTCO xuTS/o/iivrj. yuQ e/cov ro x^a-iS 
rog Tov d^uvuTOv , 6 rov TIuTQog avvdvuQ/og xut ovvutdiog 
D Xoyog , axvlevaug t» ^uoiXeia rov aSov , eXvas rov deo/iov 
rcov ai//iaXcoTcov , ndat Scoorjau/ievog sXsv^eQiuv. og xut cpv- 
Tiu^st TO xQOiTog Tijg ^uatXsiug eig do^uv, sig xuv/rj/ia , eig 
dviysQOtv Tco/iuicov." rd ds Trjg svfrj/i/ag dxru (xdovrui naQuio 
T£ Twv xQuxrdov xut TOv Xuov xaScog xut iv rutg Xotnatg So- 
/utg. t6 ds TsXsvTUtov uxtov Xiyovatv ot xQCKXTai' ,,nQoaxv- 
vijauvTsg rov dvaoTuvrog XQtorov ttjv So^uv" 6 Xuog' ,,no- 
^v/QOvtov" 

TERTiA, Venetorum , vox toni I : Crucem mortemqiie perpessus Chri' 
stus , sponte in sepulcrum descendit , contrilisque divina potentia 
sua orci portiSj omnibus in seculo mortuis resurrectionem renovat. 
Creatura hodie duplex pascha salutis celebrat^ videns sceptrum ve~ 
strum, Domini, cum Christi resurrectione una exoriens. Acclama- 
tionis acta a cantoribiis et populo ut in ccteris factionibus cantan- 
tur. Postremo praecentores dicunt : Jdorantes Christi resuscitati 
gloriam etc: populus : Longaevam Deus faciat etc. Recoptio quar- 
TA, Prasinorum : vox toni III. : Pascha Domini hodie intuentes etc. 
QUiNTA, Venetorum: vox. toni I.: Renovatur hodie humana natura^ 
admirandum in modum ex corruptione in integritatem transmutata: 
induit prioris gloriae vestimentum , non amplius a morie superan- 
da. Tenens enim robur mortis coaeternum Patris et aeque inacces- 
sum verbum, orci regnum spoliavit, solvit captivorum vincula, li- 
bertatem nmnibus donavit : hic custodiet robur maiestatis , ad lau- 
dem^ gloriam et salutem Jlomanorum. Acclamationis acta a canto- 
ribus et populo ut in ceteris factionibus canlantur. Ultiraum vero 
cantores dicunt: Jdorantes resurgentis Chrisli gloriam: populus: 
Longaevam Deus etc. 



» 



DE CERIMON. AIXAE BYZANT. I. 5. 4? 

KE(D, e. 
'jixta Tjj «oorj x^ dtvxiqn t^g ^taxaiytjal/iov. Ed. L. 39 

Msrd TTjV dnoXvcnv Ttjg ixxXrjaiag, ots dxov/u^iacoaiv 
01 Seanozai ini Tr,g TQuneLTjg, avXft to ooyavov tcov Btri- 
5t(ov, xai XeysL 6 Xaog' „dyia/dg." xai ots navarj to ooyavov, 
Xdyovaiv oi xouxraf ,,TQiadyu, avju^uai/.£voov Tovg dsanoTug." 
(fdvyytt xai 6 Xuog ix tqitov „TQiouyie." 01 xquxtul' „xai 
ov avTOvg &eQdnevaov ini nuaiv." (f&o^/yet xui 6 Xaog ix 
y „ToiodyLe." 01 xQuxraL' „nXeovdL(av Tr^g Lootjg avrcov /06- 

lovovg." (fdvyyet xui Xuog ix y „TQiadyie." ol xqw/.tul' „eigR 
reXeiuv ^ruQfiovijv Twv ^Pcouai^Qiv." gidvyyet xui 6 Xubg ix y 
„TQiadyie." 01 xquxtul' „avv avyovoTaig evae^iat qiiXod^ioLg." 
(fdv/yet xui 6 Xuog ix y „TQiadyie." ol xQdxTUL' „xui Totg 
Ti/iu'oLg nOQcpvQOyevvr-jTOLg iv TJj nOQ(pvQrx." (fd-oyyet xai Xuog 

i5£x TQiTOV „TQLouyLe." 01 xQdxTUL' ,,xai BeveKov TcSv yvr^oiaiv 
vfx^ov SovX(ov." (fd-oyyet xai 6 Xaog ix y „TQiodyLe." ol xQd- 
XTuv „ig 6 uvuoTug Qeog ^fi(ov TOvg deonoTug (fvXuTTe." xai 
6 Xuog 6/iioi(og «c tqitov „ot ig o dvaaTag Qeog rjficSv Toifg 
SeanOTug (fvXuTTe." ol xquxtul' „nvevfia to navdyLOv Tug av- 

•xoyovoTug axsnufjov" xui 6 Xuog 6uoi(og ix y. ot XQdxruL- C 
„fitjitiQ Tov Qeov ^fuov, (fvXuxTe ra noQ^pvQoyivvfjra." xui 

\. dtaxuivtiGifiov R. , diaxivtjGifiOv cod. et. ed. 4< ^o*^ ^^" 

ondiais coni. Leich. 

CAP. 5. 
jicta in feria secunda septimanae renovationis. 

Peraclo ecclesiastico officio, qiiando Domini mensae adsident, 
Venetorum organum souat, et dicit populus : Sancta. Organo si- 
lente, praecentores : Ter sancte, cum Dominis simul impera. Clamat 
et popuius ter: Ter sancte. Cantores: Et tu eorum curam in omni- 
bus suscipe. Clamat et populus ter : Ter sancte. Cantores : Augens 
vitae tempora. Clamat et populus ter : Ter sancte. Cantores : Ad 
per/ectam laetitiam Romanorum. Clamat et populus ter: Ter san- 
cte. Cantores : Cum piis Deique amantibus coniu^ibus. Clamat ct 
populus tcr ; Ter sancte. Cantores : Et venerandis porphjrogenitis 
in purpura. Clamat et populus ter : Ter sancte. Cautores: Et f^ene- 
torum j fidtlium servorum vestrorum. Clamat et populus ter: Ter 
sancte. Cantores: Resurgens Deus noster ^ Dominos custodi ; cla- 
mat et populus similiter ter: Resurgens Deus noster , Dominos cu- 
stodi. Cantores : Spiritus sancte , augusias serva ! populus cadera 
ter. Cantores: Mater Dei nostri ^ custodi porphj-rogenitos : eadem 



h 



48 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



o Xuoq ix y\ ol xQuxTar „KvQie, ^corjv avtcov Sid T^v t^(oi]V 
Ms. Bj.b^/twv." (B.) (Dojvtj^/. «• ^e^uvoiyiod^ooauv TU(poi, y.ai vexQol 
eS,uvaoTrixcoaav' b yan Kvqioq ix Tucpov or,f.ieQOv i'iaveoTij, 
£v(pQaivio&coauv ot l^ooVTeg y.ai (^coijg ivTQVcpuTOOoav' tov yuQ 
d-avuxov TO y.ivTQOv o/jfieQOv rj(paviod-i]. ).evy£if.iovetTO ^ xr/-5 
aig Tov y.TioT7jv dvevqjrj/xovow rj rvQuvvig yuQ Tjjg u/liuq- 
BTtug orj/iieQOv y.a&rjQid->j. uyalhua&oo /iieydXoog rj noXig v/icov, 
SeanOTUL, d^eoTTjTV ttj iv tqiuSl orjfxeQOv nQoaxvvovou , eig 
y.uTunTtaOLV §aQ^ttQ'oov y.ui uviyeQoiv '^ Pco/nuioov." xui uno 
qicovrjg XiyovoLV uneXuriy.ov tJ/, d' „t6 /.liyu y.ui oe^da/.iLOvio 
(.LvoTrjQLOV rrjg uvaoTdoecog" y.ai Tce e^rjg. xai (xeTU xo Tf- 
XeLcoaaL tov Stj/iov toov JBeviroov uy.ToXoyeV ofioioog y.ui b d/j- 
l-Log Tcov IlQaoivoov , y.ai XiyeL uneluTLxbv tj/. «• ,,orifieQOV b 
Totg uyyiXoig unOQ^^jrjTOv" xai tu eS,rjg. y.ai /neTU to Te/.eioo- 
auL Tov dijfiov Toov nQuoivcov Xiyovoiv ot xquxtul rcov Bevi-iS 
Tcov „KvQie, Gcooov Tovg deonoTug ""Pcofiuioov'" (fdoyyet xui 
Ed. L. 3oo 7.ubg ix y- „KvQie, ooooov." ot xQu/.xur „KvQie ocoaov Tovg 
ix aov ioTefifiivovg'" (fd-oyyet xai b Aubg ix y'' „KvQie, oaaov." 
ot XQUXTUL' „KvQLe, owoov Tovg SeanoTug ovv rutg uvyov- 
aTULg xui Totg nOQ(pvQoyevvrjxoLg'" (f&oyyet xui b Xubg ix j'''2o 
y,KvQie, ooooov." ot xquxtul' „ig b dvaorug Qebg rjfioov TOvg 
SeanOTug (pvluTTe'" (pd-oyyet xui 6 /.abg ix tqitov „ot eig o 
dvaoTug Qebg -^ficov rovg Seanoxag (pvXuTTe." ot xQdxruL' 
„nvevfia ro nuvdyiov Tug avyovorag oxinuaov" (pd^oyyet xai 
"kabg bfioioog ix y, ot XQdxrai' „ft^r?]Q tov Qeov r^fidov, (pv-iS 
3. ^l Tcicfov ed. 

populus ter : cantores: Domine , vitam eorum per nostram. (11.) 
Hymnus toni I. : Jperiantur sepulcra et mortui resurgant ! Domi- 
nus enim hodie e sepulcro surrexit. Gaudeant viveiites, et ob vi- 
tam exsuUent: mortis enim stimulus hodie evanuit. Candidam ve^- 
stem creatura j laudans creatorem , induat : peccati enim tjrannis 
hodie sublata est. Valde exsultet urbs vestra, Domini, divinitatem 
in trinitate hodie adorans , in perniciem barbarorum et Bomano- 
rum salutem. Post hanc cantionem dicunt apelaticum toni 1.: iWa- 
gnum ac venerandum resurrectionis mysterium etc. Postquam Ve- 
netorum factio acclamare desiit, populus Prasinus similiter accla- 
mat et apelaticum toni I. dicit : Hodie ineffabile angelis mjsterium 
etc. Quo fmito , Venetorura praecentorcs : Domine, serva Bomano- 
rum Dominos! clamat ct populus ter : Domine , serva! Cinlores: 
Domine i a te coronatos serva! clamat et populus ter: Domine^ 
serva ! Cantores: Serva^ Domine , Imperatores cum augusiabus et 
porph/rogenitis ! clamat et populus ter : Domine, serva! Cautores: 
Qui resurrexisti Deus noster , Dominos serva ! idem ter populu» 



DE CERLMON. AULAE BYZANT. L 5. 49 

/MTTS T« nOQffVQoyivvtjra" qdv)yet xai oXaog 6fioi'(o^ ix /'. oi 
xou/.TUi' „KvQis, LcorjV avTvov did Tfjv l^tor^v ^/.icov." (p&oyyei 
y.at 6 Xaog ofio/tag ix tqitov, Y.at £v&icog QinTSi urcotf^sv dno 
Tjjg &vQidog 6 dQTOxhvr^g xd dvo (xiQtj rd djio/.o^i^ia ^ /.ui^ 
5i7isv/ovTat TOig dsaTiOTUig , xat dva/(OQ0vau 

'TjToaTQOtp^ xiZy Ssanorujv Ssilr^g tlno tovs rcyiovs 'AnoaTokovs 
nQbs TO ncclihioy. 

/^o/rj d tig TOvg Aiovrug. SiysTui ixsTas 6 Srjuoxod^ 
Tr^g Tcav BsviTcov , jjyovv 6 doitioTiy.og tcov o/o/.cov , listu y.al 

lOrov nsouTtxov dtjftov tcov BsviTcov j xut '/.iyovaiv ot y.Quy.Tui' 
y,y.uX6og ^l&sv ^ iv&sog (iaau.sia." (fd^oyysi xat 6 ).a6g ix tqi- 
Tov „y.u}.cog Tj/.dsTS." tu ds Ttjg svcpr^uiug uxtu (tdoiTUi Tra^vaMs. 38. a 
TS Tcov XQuxTcov xut TOv kuov ^ xud^cog xuL iv Tutg AoinucgC 
do/uig, xat fxSTU t6 anoxiv/jaat Tovg SsanoTug Xiysi 6 dr^- 

i5uog Tu Sqo[xixu' ,,/uiQOig, xqutuiotuts uvtoxqutoq, /aodTi^g 
oiy.ovf.tivtjg, tov Qsov 6 dsQuncov , 'Fco/iiuicov svtv/Ju, uyu'/.- 
/.iaaig BsriTcov, svcpQOavvt] xut xoa/niOTfjg , ah fj dsorr^g int 
/oorovg sxutov u'itc6atj tkjv suvtov diinsiv no/.iTsiui:" u/.'/.0' 
jf/uQa cods aijfisQOv, yu/.ijvrj xui nQccoT/jg fisyd/.r^' ol yuQ de^ 

zoanoTUL /UQav r;fx(fisafiivoL cog scoacpoQOi ixXdfinovaiv iv TcTt 
xQdTSi, xai ds^iovTUL tw xoafico svtv/iu. avTrj yuQ /uod 

6. ^ijltis cod. dno rioy dyicov lAnoaxdXuiy coni. Leich. la. >/A 
superscripto 0- cod. , ^Xd-ss sive ^Xd-STS R. i3. xcc&uis iv ed. 

Ca.ntores: Spiritus sanctej Jugustas protege! Clamatet populus idem ter. 
Cautorcs: Mater Dei nostrij Porphjrogenitos custodi! Clamat et popu- 
lus eadem ter. Cantores: Domine, vitam eorum per vitam nostram. 
Clamat et popuhis eadem ter: et statim tricliniarius e fenestra dua- 
lius factionibus missilia distribuit, quae, fausta Dominis apprecatac, 
disceduut. 

EEDITUS DOMIKORCM \T:SPEr.TI>CS A TEMPLO S. S. APOSTOLORVM AD 
PALATIDM. 

Receptio prtma ad Leones. Stat ibi princcps Venctorum , seii 
domesticus scholarum , cum populo suo Vencto , et dicunt pracceii- 
tores: Feliciter venit divina inaiestas. Clamat et populus tcr: Fe- 
liciter venistis. Acciamationis autem acta a piaeccutoribus et po- 
pulo ut in reliquis receptionil)iis cantantur. Abcuntibus Doininis, 
populus ciirsovia dicit : Salve potentissime Imperntor, gaudium or- 
bis, famule Dei, Romanorum felicitas, laetitia yenetorum, voluptas 
et decus, tc divinum numen centum annos populo suo praeesse si- 
nat! Aliud: Gaudium hodie, tranquillitas et quies ingens ! Domini 
enim gaudium induti, ut phosphori, in maiestate splendent, et orbi 
felicitas coiuingit. Ipsum enim gaudium nostrum orbis etiam lac- 
Constantinus Porphyr. J ol. 1. 4 



5o CONSTAiSTlNI PORPlIYROGEIsITl 

■^uwy Y-al uyuKliuGig yoafiov." uXlo' j,e7ioi'/^as ^vva/uiv y Ss- 
'^iu. TOv Qeov fifiwv , Stonbxai, uvTflu^ero elorjvij T?jg. iStag 

T) noXiTeiag , y.al iv avTro iv ttj niuTSi, vxpwffs n^og svfiiveiav. 
ayuXleo&e ovquviui otqutiul tcov uooj/liutcov , avvuydXXov 
GTQUTonedov Ttov '^Pcof.iu/cov, y.ui enuyuXleod^e ndvxeg XQiOTta-5 
Toi eoQTUL,eiv KvQiM." loTtov, OTL TuvTU Tu SQ0!J.Ly.d XeyovTat 
y.at €V Tuig Xoinuig nooelevoeot. (B.) ^o/rj /?' eig tov uytov 
TloXvevy.TOV. deyeTui ey.etoe b SrjjxaQ/og Ttov BeveTcov /uerd 
TOv drjixov Tov Xevxov, y.ai Xeyovaiv ot y.Quy.Tur „y.uX(og rjX&ev 
jj ev&eog ^uotXeiu." t« Se Tijg evq:rj(.iiug uy.Tu uSovtul nuQaio 
Ed. L. 3i T£ T(ov y.Quy.ToSv yai xov Xuov , y.ad^(og y.ui iv rutg XotnuVg 
do/uTg. So/i] y eig rijv dyiav ev(p?]/iitav rov ^OXv,Sqiov. Ss~ 
/STUL iy.eiae b Srjiioy.QUTi^g rcov TLqugivcov , r^yovv b iy.Gy.ov- 
^iTog juera y.ai rov neQurty.ov d/jfxov t(ov JIqugivcov, xui Xe- 
yet SQOfiiyd tj/. «• „b u/QOvcog rto JlarQi" xui rd e^tjg. rdiS 
Se r/jg ev(fr^[.iiug uxiu (tSovrui nuQu re rcav yQuyrcov y.ui rov 
Xaov, y.ud^cog y.ai iv Tuig XoLnutg So/utg. So/ij S' eig rb 0i- 
XuSeX(f)iov. Se/erat yuxetoe b S/jtioxQurT^g rcov Bevercov, rjyovv 
Sofieartxog rcov o/oXcov, (.lerd xai rov neQunxov Sri/iov rcov 
Bevercov. rd Se rtjg ev(pr]f.ii'ug uyra aSovTUt nuQu re rcovio 

E XQaxroov xai rov Xuov , xudcog xai iv ratg Xotnutg So/utg, 

So/rj i eig rbv Tuvqov. Se/erui ixetoe b Sr^iiuo/og rcov TLqu- 

aivcov fierd rov Srjfiov rov qovoiov. t« Se Tr^g eixfr^fiiag 

axra uSovrai naod re rcov XQaXTCov xai rov Xaov , xad^cog 

Ms. 38.bxa/ iv rutg Xotnutg So/utg. So/rj g iv rro cfovQVixto rcoViS 

5. OvvaydXXsaOe cd. ig. d ante (S o fi tOr. add. ed. 

titia est. Aliiul: Dexira Dei nostrij Domini , potentiam fecit , pax 
in proprio imperio vi^ct, idque in ipso , ad clementiam, in fide 
exaltavit. Gaudeant coelestes spirituum exercitus, gaudeant copiae 
Romanorumt Christiani omnes , festum Deo celehraturi, simul gaude- 
an^.' Sciendtun est, liacc ciirsoria in cctorls qiioqnc proccssionilnis rcci- 
tari. (II.) Reccptio secu^da in acdes S. Polycucti. Stat ibi Tribunus Vcnc- 
toruni cum factionc alba, ct dicunt cantorcs: Felicitcr venitdivina maic' 
s«rt5. Acclamationis vero acta a cantoribus et populo, ut in ccteris quoqtic 
receptionil)us, cautantur. Rcccptio tertia ad sanclam cuphcmiam Oly- 
brii. Stat ibi tribuuus Prasinoriim seu cxcubitor cum transitorio Prasi- 
norum populo, et cursoria toiii I. dicit : Qui aeternum Patri clc. Acta 
vero acclamationis a cantoribus ct populo, ut in cctcris reccptionibus 
mos est, cantantur. Reccptio guAnTA ad Philadclphiiiin. Stat ibi prin- 
ceps Vcnetorum scu domesticus scholarum cum Venctoruin populo. Ac- 
clamationis autem acta a cantoribus ct populo , ut in cctcris receptio- 
nibus obtinet, cautantur. QciNTAad Tauruin: stat ibi tribuuus Prasiuo- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 5. 5l 

doToncoXcSv . vnoaTQS(f6uevog o avTog Si^fiuQxog , fiSTa toiT 
dqixov Tov QOvaioVf noiovaiv sxet d'o/i^v, tu Je Ttjg €v<f/]ut'ag 
axTU uSovrai, naod t£ tcov XQUXTdov y.at tov Xaov, xad-cag y.al 
iv xatg Xoinaig do/uig. do/Jj ^ iv tco (poQfo. Si/eTai iy.tias 
56 dfjiioxQttTijg Twv TLQaaivojv y tjyovv o ixaxov^nog , jusTd tov 
nsQUTiy.ov di^iiov tcov IlQttOivcov. tu ds T^g svcptjiiUttg ay.Ta 
uSovTUL nttQu TS Tcov xQtty.Tcov xai Tov }mov , xa&cog xai iv c 
Tatg "Koinatg So/atg. So/J} ij iv tm nQaiTcoQno. Se/STUv ixstas 
SrjUUQ/og tcov Bsvstcov , fiSTa tov S^/.iov tov asvxov. tu 

loSs Tijg svrft]/iiiag axTu (tSovTUt naQu ts tcov xquxtcov xat 
TOv Xaov y xu&cog xui iv Tutg Xotnatg So/tttg. iv Ss tco ts~ 
XsvTai'co axTcp Xsyovaiv ot xQdxTttL' „y.ttXcog ^kdsv tj uvu/Qsaig 
Tcav Trjg AyuQ." 6 Xaog' ,,noXv/Q6vtov noujast 6 Osog Trjv 
dyittv ^uaiXsittV aag slg noXkd stij." So/rj d^ iv tco cfovQViy.oi 

iStov MiXiov. vnoaTQS(p6f.isvog 6 avTog S/jcittQ/og tcov Bsvstwv 
fiSTa Tov Sijfiov Tov Xsvxov y noist ixstas So/jjv. tu Ss Tijg 
sv(prjf.iiag uxtu uSovtul nuQu ts tcov xquxtcov xui tov XaoVy 
xad-cog y.ai iv Tutg Xoinutg So/atg. xai ndXtv fiSTu fiixQOV Ttjg 
TOiavTfjg So/rjg Ss/stui, 6 S/iftoxQdTrjg tcov HQuaivcov , ijyovv 

200 SousaTtxog tcov iy.axoviStrcov. t« Ss Tijg svfr^utug uxru 
cxSovTut. naQtt ts tcov xoaxTCov xui tov Xuov , xad-cog xai ivH 
Tutg Xotnatg So/atg, xai ndXiv ftsxd fiiXQOV Ttjg TOiuvT/jg 
So/tjg Ss/STUL 6 SrjfioxQUTrjg tcov Bsvstcov , rjyovv 6 Sofisart^ 
xog Tcov a/oXcov, sig t6 xdyxsXXov Trjg /ttXxrjg. tcc Sa Trjg £u- 

I. dqxonovXiuv coik. a. noidiaiv cod. i^- ixq deest in coJ. 

rum cum factione russa ; acta vero acclamationis a cantoribus et popu- 
lo ut in ceteris rcceptionibus recitantur. sexta acl fornicera pisto- 
rum: reversus idcm tribunus cum russis, dominos ibi excipit. Accla- 
mationis autem acta a praeceutoribus et populo ut in cctcris rcce- 
ptionibus cantantur. septima in foro : stat ibi princeps Prasinorum 
seu excubitor cum populo Prasino. Acclamationis vero acta a can- 
toribus ct populo ut in ceteris receptionibus cantantur. octava in 
Praetorio : stat ibi tribunus Venetorum cum populo albo. Acclama- 
tionis vcro acta a cantoribus et populo ut in ceteris receptionibus 
cantantur. Postremo cantores dicuut: Pulchre venit exitium Agare- 
norum ; populus : Longaevam Deus sacram maiestatem vestram in 
multos annos faciat ! noka in fornice Milii : revcisus idem Venc- 
torum tribunus cum populo albo , Imperatorcs ibi excipit. Accla- 
mationis vero acta a praeccntoribus et populo ut in ceteris rcccptio- 
nibus cantautur. Non procul inde princeps Prasinorum seu dome- 
sticus excubitorum iterum adest. Acclamalionis vcro acta a praeccn- 
toribus ct populo ut in ceteris receptionibus cautantur. Non lon^c 
inde Venetorum princeps seu domesticus scholarum iterum iu caa- 



oa CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

(prji.iiug ay.Ta uoovTai naou ts tcop yQuxTouv y.ui tov Aaov, 
xa&cog y.ul iv Tuig Xomati; do/aVg. 

Ecl.L.3a KEO. g. 

^xxa rp iOQTf, rp xvqiccx^ rov \4vrijictG)^tt. 

loTiov , OTi TTi y.vQiuy.fi tov uvTinaaya , oTt uy.ovfx^ia(o-^ 
rnv ol SeanoTUL ini Tr,g TQunitrjg , tj uvti} Tu^ig y.al 77 ay.o- 
lovdiu yiVBTUL Tfjg devTeQug Tr^g diuy.uivi^oi'/iiov, StjXovoTL y.ul 
al uy.ToloyiuL twv dvo /.itQwv, y.ui nuvra , xud-cog nQoeiQi^TaL' 
nXrjV 01 [xev BeveroL leyovoLV uneXaTLy.6v ^/. nXay. d' • „dva- 
y.ULVitov ^ y.TioigjXQiaTog uveaTrjjloQxate Ttn Kvquo Tug eoQTugio 
Ms. 3g. affov. eocfQuyia/iievov ycxQ tov Tci,(f0v, r^g Cco/J? ilkiog uvuTeiXug, 
^xai ocfd^eig dnooToXoLg tcSv &vqcov xexXeia/nevcov , to nvev/iia to 
uyiov Sl" avTOv eyxuLViXei, xui eiQrjvrjV /UQiZeTUL nuor; rfj oixov- 
fxevrj, xai to jSaoLlevov xouTOg uoxeQog dvaToXrj tov ddvTOv veovQ- 
yet xui /.LeyaXvveL , cog 'Ka/inQog ijkLOg , nqoeQ/o/ievog OijueQOviS 
eig So^av, eig xuv/r^/iu, eig dveyeQOLv '^Pco/iuioiv." 01 Se IIqu- 
GLVOL Tovde- „uno(3uX6vTeg ov/i^ola Xvnt^oug xaT)]ffei'ug ol 
^ unooToXoL, /uiQOvxeg nQoijXd^ov eig ruliXuiuv , xui eidov ov 

in6d-ovv ix vexQcov iyr^yeQ/xevov. unoQQrjTOV ide%avT0 nuQ' av- 
TOv /ivoTcxycoyiav , xai log axTtveg diadQu/iovreg tw x6o/tov,20 
g^mSQO/ioQCfov ix/JQv^av T/jg dvuoTaatcog tijv ^/leQuv. avTcov 

i5. xccl ora. cod. 

cellis chalccs adest. Acclamalionis vero acta a cantoribus et populo 
ut in ceteris rcceptionibus cautantur. 

CAP. 6. 
y4cta Jeriae secundae Dominicae post Pascha. 

Scicniliim cst, dominica secunda post Pascha, quando mensae 
Domini adsident, eundem ritiim idcmqiie officium ac secunda fcria 
renovationis observari. Scilicct ct duarnm factiouum acclamatio- 
nes et omnia, quae supra declarata fuerunt : nisi quod Vcnoti apc 
laticum toni obliqui quarti dicant : Benova te , creatiira ^ Chrislus 
resurrexit : celebra Domino festa tua. E se/mlcro enim, sigillo mu- 
nito , vitae sol exortus est , et Jpostolis, clausis ianuis , apparuit. 
Spiritus Sanctus per ipsum renovat, et pacem orhi uniz>erso largi- 
tur , maiestatem Imperatorum sideris nunquam occidentis artus re- 
novat et magnificat, proccdens hodie ut splendidus sol ad honorcm, 
gloriam et salutem Romanorum. Prasini vero dicunt: Signa tristis 
moestitiae Ajjostoli deposue.runt , in Galilaeam cum g/iudio proces- 
aere, et quem desideraverant resuscitatum e mortuis viderunt. Do- 
etrina ineJfabiU ab eo imbuti, orbem sicut radii penetrantcs, splen- 



DE CERIMON. AULAE BYZA^T. I. 6. 53 

■/] TTQOaTaata TJj Seixjj nttVTev/ja vfiag $ia(pv\u^si , StanOTaiyC 
dq evTvyiav '^Patf.iaioiv." iardov, OTt vnooTQecpoiioav tcov Je- 
onoTcov Sei^.r^q uno Tovg uyiovg unoaroKovg eig to nu/.UTtov 
juvrrj Tjj tOQTr^, rj uvTrj ru-ig y.ui uy.o/.ovd^iu yiveTut Tfjg dev" 
OTSQag Trjg d'iaxaivr]ai[uov, dr^XovoTt xai ul do/ui ev TOtg nqoei- 
QTjfievotg Tonoig xai ul axToXoyiat , y.a^cog nooeiof^Tai, nXrjV 
?Jyovatv 01 BaveTOt dnelaTtxov rj/. nXay. d" ' „dvay.aiviXov ^ 
XTtbtg" xai ra e^ijg. ol ds TlQuatvoL tJ/. nXay. d'* ,,dno^a- 
/.ovTsg Tu avti^o).a Xvnfjoug xuTrjgieiag" xai ra *|^J. ukXo 
JOt]/. «• „0 d/QOVojg Tio JluTQi" xai t« iifjg. 

KEO. C. D 

T^ eoQT^ T^s Meaonsyrijxoar^s. 

Xoij eiSevat , oti xui ttj nooe/.evoet TUVTrj r^g fieoonev- 
TrjXOOTijg, xui dntovTCOV tcov Seanozcov xai ndktv vnooToe- 

lOffovTcov , xai ul So/ui xai ul dxxo/.oyiut ofiotut yivovTut Trjg 
SevT6Qag Tfjg Stay.uivrfaiuov . n'/.rjv ol /j.sv BeveTOi Xeyov- 
aiv dno q)covijg une/.uTtxov tJ/, «• ,,nveviia fieya xai ae^u- 
oittov , 6 uvco So^^aLo/iievog avv tw IluTQi tog nuvTcov KvQiog,Ed.L.a 
iv leo(o ovvoui/.og cav ^(iQaioig SiSdaxet ao<fiag ^Qveiv rd- 

lOuuTU, vneQ(fvcog ^ aotpia tov vxpioTOv uvucfcovcov Oi St^ 

xptovTeg nQoaeQ/ead^e , xai SQoat%ead-e tov nvevfiuTog t^v n6-Ms.3g.h 

3. rtSy ayiofv dnoardXav coni.Leich, i6. /jfv om. ed. 21. 
dooai^ead-s. Tov nvsv/x. x. noe. ix. r. cl, no/tce ra nl/j&i] coni. R. 

didani r^surrectionis dierrt nunciarunt: quorum patrocinium per 
gratiam divinam vos, Domini, ad Romanoriim felicitatem custodiat! 
Scieudura est , Dominis ab aede S, S. Apostolorum ad palatium hoc 
festo revertentibus, eundem ritum et ordinem ac in secundo renova- 
tionis observari: scilicet et eicipiuntur iu diclis locis, ac acclamatio- 
nes supra commemoratae recitantur; praeterquam quod Veneti tono 
obliquo cauunt : Tristis moestitiae signa Aposloli deposuerunt etc- 
Item tono primo : Is, qui aeternum Patri etc. 

CAP. 7. 
Jn ftria IV. septimanae IV. post Pascha. 

Scieudum, in hac mediae Pentecostes processione, procedentibus 
itcrumque reverteutibus Dominis , similes receptiones et acclamatio- 
ues ut in secunda feria renovatioais institui : nisi quod Veneti ape- 
laticum toai I. dicant: Magne et venerande Spiritus^ qui in coelo 
ciim Patre ut Dominus omnium celebratus , in templo cum Hebraeis 
conversans, Jlumina sapientiae scaturire docet , et altissimi sapien- 
tia admirantlum in moduai exclamat: Accedite sitientes, et spiritus. 



54 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

atVf ey.Bivo xb deiXoyov nofxa. tu nlijd-t^ aydXlovrai, nivovra, xai 
yEQttiQOVoi TO y.QUToq v/ncov, deonorai, iig d6'E,uv, £ig y.av/r^fxa, 
eig uvvxpojoiv '^ Pcofiaioov." ol dh TLquoivoi '/Jyovoi Tovde jj/. d* 
„6 (.itoirrig wv nXdoftuTOg , y.ut JluTQdg tov ISiov &h£ 7.6ye, 
TOv vuov eoQTfjg ev fiaoii) nuQQi^oiuLsi' 6 /iiilXcov ey. t/^S nltv-S 
Qug T/jg u/QUVTOv Qud^QU nQO/Uiv uffduQoiag okco toi y.oo/ntOy 
Bvvv SiijJwVTag nOTi%eig ex /eiXecov d'id.aoy.aXi'ag vdfiuTU, y.ui 
6 uovveTog &fj/iiog d^uvf.tutei fiev , ov ^ovXeiai $e yvcovui, otc 
cij eS^eiQyaOTaL aofpiu ndvra yui ovve/eTUL ofj y.v^eQvr^oei . 
ov ovv do^doug tw oTeqjei, Qee , deonbrag naXdfiri oov , yv-io 
7.aTTe eig dveyeQOiv '^Pcofiuitov ." /qi) eidevui, oti TUVTtj ttj 
eoQTfj Ttjg fieoonevTr^xooTijg , eni Tfjg TQunettjg tcov deonOTCov 
y.ad^eL^Ofievcov, rj uvTrj ra^ig y.ai uxoXov&ia yivtTai, xa^cog y.ai 
iv Trj devreQa Tfjg diay.aivfjoii.iov. 

KEO. rj. ,5 

Ty eoQT^ Ttis^^AvcdijyplfiQv, 

C ^[oTeov, OTi Tri eoQTtj Ttjg avaX?]xpi'fiov , ots dy.ovfi^tocooiv 
01 SeonOTai ent Tfjg TQunel^Tjg , rj avTrj Tu§tg y.at dxoXovd-ia 
yivexai Tijg devTeQug Tfjg ^iuy.aivf]oi'ftov , dfjXovoTi y.ui al d- 
XToXoyiut Tvov dvo fieQcov y.ai ndvTu, y.u&cog nQoeiQfjTat. nX^V2o 

3. Tov superscripto ^ pro ToV(Tf cod. , unde R. to (^QOfttxoy coni. 
6. difd^ccQOiccs l^. , dq&aaias cod., d&avaaias coni. Leicli., t((f&a- 
yaaius ed. 8. Verba ov ^ovXtxai, — nuvia om. ed. 

qui potus perennis cst , haustu irri^amini. Populi hibentes exsul- 
tantj et potentiam vestratn, Domini, ad gloriam, honorem et incre- 
mentnm Romanorum venerantur. Prasini vcro voee toni I.: Aledia- 
tor creaturae suique patris divinum verbum, in medio templo hoc 
festo libere loquitur : qui e latere purissitno in totum orbem Jlumi- 
na immortalitatis effusurus es , nunc sitientibus, e labiis , doctrinae 
flumina profundis ; at imperitum vulgus miratur quidem, sed agno- 
scere recusat, tua sapientia omnia esse conjecta tuaque gubernatione 
contineri. Tu igitur, Deus , qui manu tua Dominos coronasti , ad 
laetitiam Romanorum eos custodi. Sciendum est, hoc mediae Pen- 
tecostes festo, Dominis niensae accumbentibus, eundem ritum et mo- 
rcm ac ia secunda renovatiouis feria observari. 

CAP. 8. 
In Festo Ascensionis. 

Sciendum est, fcsto Asccnsionis, dum mensac Domini aceumbunt, 
cosdcm rilus ac sccundo rcnovatiouis die , scilicet tum acclamalioncs 
duarum faclionum, tum alia omuia, quae supra commemoravimus, ob- 



DK CERIMON. AULAE BYZiVJTr. L 8. 55 

vl fiky BivsTOL Xdyovai rrjv (fiovrjv tj/. nXay. o* ^cog ueti^otov 
(ittd-QOVf nrjy^v ayiav XQioriuvoi evQijxorsg /iiovriv ak, x^v na- 
vdyiov zov Osov fi/jTaoa, Svouhiovjluv log Qeoroy.op, xai e^at- 
TOVjLiev aTOi-iuTi uaiyrjToi' TiTiov^i r^j otjg riQea^eiug 6 dHva 
5y.ai 6 detva neoKpv/MTTe fie/Qi Tdkovg." 6 uneXuxixog rj/. d» 
,,aa, Trjv nuoTuda rov Xqiotov , di' ijg ekuuipe XoiOTog xar« D 
adoy.a rotg (iooToTg, aivovfitv luoi enu'S,i'oig' QeOTcy.e, rovg de- 
anoTag tag (fcooTr^Qag neQiooaZe eig dveyeQOiv tov x6af.iov , xai 
JBeveTOJV dei ae xexTrj/iievwv XQUTuieottu ^orjSfiug." ol de Hqu- 

loatvoL Xeyovot Tr^v (piovrjv nluy. J'* ,,^ '^^ijh ^^» S^^^? '^PtouuitoVy 
nuQd-eve , ftfji-rjQ Oeov jov Xoyov , avGTQUTrjyrjaov (.lovrj Tot.g 
deanOTuig iv Trj n0Q(pvQa, rotg lu^ovatv ix aov to aTe(pog, oti. 
uvTOi ae xixTrjvTUL xutu ndvTu d-vQeov U7iQ0O}.id/rjT0v iv Tjj 
nOQ(pvQ(t." «AAo rj/. d'' ,,xaTU(pvyrjg ilnida xui acoTrjQiug x«/Ms. 4o. a 

i5dvTikijife(og xXiog ah Trjv nuvw/vov XQiaiiuvoi xexTrj/Liivot, i|-Ed. L. 34 
aiTOv/iiev (og axinrjv, nQea^evTtxutg neQiene nTSQv^i' ae yaQ 
xixTrjvTUL io/vv xur' i/d-Qcov TQonato^poQOV." (B.) loTiov^ 
oTt, TavTTj Tfi iOQTrj ytvoirut ul do/ui ovT(og' So/ij d c*|<w- 
d^ev Trjg xu/idQug rot; i/iii36Xov, iv fo xai 6 xitov iotutui. di- 

no/iTui ixetae 6 dijitoxQdTfjg Tfov BeviTcov, rjovv 6 do/xi(nty.og 
T(ov a/oXcov , /xsTu TOv nSQUTtxov &IJ/XOV T(ov BeviTCov. ^o/rj 
// eig Toy uyoiyov , iv (>i ro v^coq ixQet. di/eTUi ixetoe 6 drj- 
/noxQUTTjg T(ov TLQuaivo3V, rjyovv 6 iy.axov^tTog. So/rj y eig tov 
uyiov JMcoxtov. di/eTut ixetae 6 ^ij/.tuQ/og Tcoi' BeviTcov fxeTU 

i5. naydyiov ut supra, coni. Leich. 

sprvari ; nisi quod Veneti tono obl. Ldicant: Ut perenne Jlumen te, 
fonteni sacrum, solam sanctissimam Dei matrem , Cliristiani inveni- 
iiius. Veneramur te tanquam Deiparam^ et obtestamur ore nunquam 
silente: alis tuae gloriae N. N. perpetuo tuere. Apelaticus toni quar- 
ti : Te , thalamum Christi , per t/uam secundum carnem Christus ho- 
minibus apparuit^ merito populi laudamus. Deipara , Dominos, ut 
luminaj ad salutem orbisj et Venetorum tibi semper addictorum robur 
el praesidUim , conserva. Prasiui dicuut tono obliquo IV.: Fons vi- 
lae Romanorum, Fir^o, mater Dei verbi^ sola cum Dominis in pur- 
puru milita , quod ipsi te in omnibus tanquam invictum cl/peum in 
purpura rcceperunt. Alius tono IV.: Christiani^ qui te sanctissimam, 
refu^ii spem et auxilii salutisque s,loriam nacti sumus tanquamprae- 
sidium , oramus j tutelaribus alis eos circumamhias ! Tua enim vir- 
lute ab hostibus victoriam reportant. ( IL ) Sciendum est, hoc festo 
rriucipes ita excipi solere. Prinia receptio fit c.\tra cameram in por- 
ticu , ubi et columna stat. Hic princeps Vcuetorum seu domeslicus 
scholarum cum Vcnctis adest. Rcceplio sccunda ad aquaeductum , 
pcr quem aqua cfiluil : stat ibi priuceps Prasiuorum seu excubitor. 



56 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

Btoi; Srjf^iov rov Xsvxov. doyi^ d' iv zo) '^E^uy.iovm, Si/stai 
iystas 6 Stj(.iaQ/og tmv TlQaoi'v(av [.istu. tov d/j/iiov tou qov- 
Giov, Soyji £ eig toj' S>]QoXorpov dvriy.Qv tov svy.Trjoiov tov 
uyiov KaX)uvi'y.ov. Siyexav y.ay.eiae o 6tif.iaQ/og tcov BevsTcav 
f.ierd y.ai tov dtjiiov tov Xevy.ov, Soyji g eig tov Bovv. de-^ 
yeTai ey.etae 6 StjuoyQdTj^g tcov IlQaatvcov , tjyovv 6 SojLisaTi- 
xog T(ov ey.ay.ov(iiT(av. Soy^ i^ eig tu ^A[.iaaTQiavov. Ss/eTat 
eystas 6 St]/iioxQdT?]g toov BevsTcov , T^yovv 6 Sof.ieaTiy.og twi' 
o/oXmv, So/Ji tj eig to 0tXaSsXcft.ov. V7ioaTQe<p6fievog o Srj- 
fiiaQ/og Tiav Bev£T(ov fieTU tov S/jfiov tov Xevxov, noiet ey.etaeio 
So/J]V. So/r] d-' eig tov TavQOV. Ss/eTai exstae o SrifcuQ/og 
T(ov TlQaairoov fi£TU tov S/]uov tov Qovaiov. So/rj i iv tco 
(f)OVQViy.(T) T(ov dQTOn(oX(ov. vnoarQecpofievog o SrjfiuQ/og tcov 

CTLQaaivcov fieTU tov S/jfiov tov QOvaiov, noist iy.slas So/ijV. 
So/rj id iv T(7) (fOQdK vnoaTQScpOfisvog 6 SijfiuQ/og tcov TIqu-i^ 
aivoov fUTu Tov Sijfiov tov Qovaiov nout iy.etae So/ijv. So/^ 
ifi iv T(T) nQaiTcooi(i). Si/eTat iy.stas b SiifiaQ/og toov Bsvi- 
Toov fiSTa Tov Sijfiov TOv Xsvy.ov. So/rj ly iv tio <fOVQViy.(o 
Tov BliXiov, vnoaTQSfpofisvog o SijfiuQ/og toov BeviTOOv fUTu 
Tov St]fiov Tov Xevy.ov , noist iy.etas So/i^v. y.ai ndXiv fiexu^o 
fxiy.QOv Tijg TOiavTJjg So/ijg Si/eTut- o SrjfioxQUT?]g toov TIqu- 
oivojv, /jyovv 6 iy.axov^tTog , fieTU tov neQaTtxov S/jftov toov 
liU. ^o.hTlQuaivojv, xai nuXiv fteTu ftixQov vnoaTQsrpofisvog o SrjftaQ- 

J) /og Twv TlQaaivoov ftSTu tov Sijftov tov Qovaiov , notovatv 
ixetae So/ijV dvTtxQv tov 'A/tXXioog nQog Trjv nvXijv rtjg^S 
^. £^y TK R., c^ff cocl. superscr. T, ets tov cd. i3. ixQTonojUiov cod. 

Tertia in S. Mocii , ubi Vcnetorum tribunus cum populo albo adest. 
Quarta ia Exacionio , ubi tribunus Prasinorum cum factione russa. 
Quinta in Xerolopho c regionc sacelli S. Callinici : stat ibi Tribunus 
Prasinorum cum populo albo. Scxta in foro Bovis : ibi princeps Pra- 
sinorum seu domesticus Excubitorura. Septima in foro Amastriano : 
stat ibi Venetorum priuceps seu domesticus scholarum. Octava in 
Philadelphio : revertens Venctorum tribunus cum populo albo ibi 
Principcs excipit. Nona in Tauro : ubi tribunus Prasinorum cum 
populo russo adest. Decima in fornice pistorum : rcvertens tribunus 
Prasinorum , cum populo russo Principes excipit. Undecima in foro : 
revcrtens Prasinorum tribunus, cum populo russo praesto est. Duode- 
cima in praetorio: stat ibi tribunus Venetorum cum populo albo. 
Decima tertia in fornice Milii : revertens tribunus Venetorum cum 
populo albo principes cxcipit. Non procul inde princeps Prasinoruni, 
seu excubitor, cum transitoria factione Prasina , ncc magno spatio 
intericcto rcvcrtens Prasinorum tribunus cum populo russo , antc 
Achilleas thcrmas ad portam Meletes adcst. Venetorum autcm pria- 



DE CERIMON. ALLAE BYZAJnT. l. 8. ^7 

MeXhfjc, y.ui nuliv iutu i.uy.QOV xtjq roiavTtjg <io/rjg Ssyextu 
6 Sr^uo/.QuxTjg xdiv Bevexwv, Tjyovv 6 Sof.iaaxi/.og x(ov a/oXcov, 
/itexa xov neQuxixov Sijiiov xoov Bevexcov eig x6 xuyxeXXov 
xr,g /ttlxrjg. {F.) Xor} eidevut , oxl ul uxxOKOyiui xwv do- 
5/(av yivovxui xu&oog xui ev xfj devxeQu xtjg diaxuivt]aif.iov, 
ul cfcavui x<av Bevexcov , ug Xayovai dQ0iLiiy.c6g' ,,/uiQOig xqu- 
xuioxuxe uvxo/.quxoq" xui xcc e^tjg. ol dneXuxixor ,,nQoaxa- 
oiav uxad^uiQexov xui axentjv xtjv uvvuffevxov /.u^ovxeg, ^«o-Ed. L. 35 
axenxot eveQyexui, xui xaig uvxtjg eyxuv/bfievoL nuvu/Quvtoig 

louQea^eiuig, u/.uxuf.idi/riXOi ovxeg e&veaiv vnevuvxioig. avx^ yuQ 
iniaxidteL iv r^LieQu no).e/.iov xutg xOQvrputg viuov , xai xuig 
vixaig vfiug SeixvveL axecpuvixug eig evxv/iuv xui do'S,uv xtov 
'PcoLiuiwv." akXo tj/. y'' „evk6yt]xuL x6 ooog e/Micov iv av- 
TW yuQ ev}.6yt]xui /) /ooeia xcov dnoaxolcov , xai eiSov dd^av 

iSv^piaxov, ixeid^ev nQ6g ovquvov auQxi uvucpeQOitevov &e6v xui 
nvKag aicoviovg dvoiyofievag xai xov Seanox/jv nQoaSe/ofii- 
vug. axQuxiui ds xwv uyyiXcov vftvo).a)'ovaL xai xov nuxiQuB 
nQog xov vl6v einovxw Kdd^ov ix de^icov fiov , ecog uv aot 
xXii-i] nuv nOLTjfiuxcov yovv." akXo tj/. nXay. d'' ,,iniaXTj Xqi- 

20fTro5 xotg dnoaxoXoig xui cocpd^rj uvxotg eiQjjvtjv Xiycov , xul 
xug Qtiaeig xcov nQOCftjxcov uvxoig eQfifjvevcov , nQog xo ooog 
xdov iXaidav ndnug i^fjyuyev andrjv, xai xdg /etQug eig vxpog 
uQug, evXoyrjaag uvxovg, eig ovQuvovg uveXijffd-fj , inuyyeiXu- 
fievog uvTotg xui xr^v xov uyiov nvevfiaxog nuQOvaiuv , /a- 

13. ifiiov ed. i3. et i\. svloyrjcct R. ex. script. cod. evldyetxai, 
evkoyelicti ed. 22. iiciyccyey ed. 23. tcviols ed.- 

ceps seu doraesticus scholarum cum transitorio Venetorum populo in 
cancellis chalces eos excipit. (III.) Sciendum est, acclamationes factio- 
uum easdem ac secunda renovationis die esse. Hymni Venetorum, quos 
cursorie dicunt: Salve ^ potentissime Imperator etc. Apelatici : Pa- 
trocinium immaculalum et vir^ineam tutelamj a Deo coronati ever- 
getae , accepislis , eiusque purissimis muneribus superbientes, inimi- 
cis gentibus apparetis. Ipsa enim belli tempore vertices vestros obum- 
brat , et monstrat vosvictoriarum coronis onustos ad felicitatem et 
gloriam Romanorum, Alius toni tertii : Mons oliveti laudetur, in 
eo enim chorus Apostolorum celebratur , qui gloriam altissimi , ad 
coelitm in carne elatum Deum aeternasque portas apertas et Domi- 
num excipientes viderunt. Angelorum vero exercitus patrem quoque 
cantu celebrant , ad filium dicentem : Sede ad dexlram meam , usque 
dum creaturae omnes genua tibi incUnent. Alius tono obiiquo tertio: 
Christus Apostolis adstitit , ipsisque pacem nuncians apparuit , et 
verbis prophetarum expositis, omnes ad unum in montem olivetum 
duxit, manusque ad coelum altollens eisque benedicenSj in coelum 



58 



CONSTANTINl PORPIIYROGENITI 



(!ug avTOvg ef.i7i}Jjaag. Jio avzbg o Osog ^/.icov , evsQytTuty 
ivXoy^aet. vf.iag iv nuai , y.ai yaQug Ifini.r^aii rrjV vf.i(av (iu- 

C aiXeiuv." at qxavut T<av TLquoivojv, ug }Jyovoiv ij/. d'' ,,xa- 
Turpvytjg aXmSa xal G(OTrjQiug" y.al ru e^^g. ulXo rj/. /'• 
„nQoay.vvi]ouvTe% nuvTeg ol unooTOkoi, b/.iov Xqlotov elg ov-5 
Ms./^i.Arjuvovg uvali^ff^evra , y.ureku^ov Trjv "IsQovaulrjjit /.leTu /u- 
Qug, OTi evQoaav Xqiotov ^lrjaovv rov vlov tov Qeov , ov 
tyQuxjje Mcoofjg y.ui ol Xoinoi twv uQOcpriTmv , y.ul ed^suauVTO 
rrjV doS,uv uvrov /neTu otuvqov ea de'E,i(av y.u&fj/isvov rov nu- 
TQog' avTOg v/iug <pvld'§ei, eveQysruL, elg ivTV/iuv "^ Pco/iuicov." la 
uXlo Tj/. (iuQ. „'S,evov d-uv/iul (ag yuQ verog ini noxov , ?,6yog 
rov IluTQog' y.ui vvv OQure, elg ovQuvovg uvicov auQy.ocpoQog, 

DoTi snXrjQOJoe to d^iXrjf.ia rov JluTQog, avyxuXiaug rd sdyrj 
ndvra rfj uXij&eta XuTQeveiv , o&ev y.ui nXrjQ^ooag rrjv xud-' 
ijfiug oiy.ovofi.iuv, ix de'^i(ov iy.d&ias rrjg dvvdfiecog KvQiovA^ 
uvTog vfiug (pvlu^ei,, eveQyirai, eig evrv/Jav "Pojfiuiojv" 

KEO. &. 

Tfi ioQTtj T^s IleyTtjxoaT^g. 

T(ov Bevircov (pcovrj ij/. nlay. d'' ,,^ rov &eiov nvsvfia- 
Ed L. 36^0^ nuQOvaia rotg iv yfj ini/Mfixpe d-eoyvcoaicx." u},Xo, 7^/ogio 

5. TiayTSg ora. ecl. 7. sSQtjcfav ed. 11. ^X' P^Q' cod.j unde 
R. efficit ^70? ^uQvg sive ij)^ov ^ctQtog , ed. ^X' /• BaQ^aQcay. 
20. naQovoia. Tols Iv cd. d^eoyvcoaia cd. 

adiumptus est , annunciata ipsis Sancii Spiritus praesentia ipsisque 
gaudio impletis. Propterea et Deus noster , henejici Imperalores, 
vobis in omnibus henedicetj vestrarnque maiestatem gaudio implebit- 
Prasiuoium cantiones, quas louo quarto dicuut : Hefugii spem et sa- 
lutis ctc. Alia tono tertio : Apostoli Christum coelo receptum simul 
adorantes y Hierosolyma cum gaudio petiere , quod Christum lesum 
J)ei fdium, de quo Moses et ceteri prophetae scripserant, invenerunt, 
gloriamque eius cum cruce ad dextram patris sedentis viderunt. Jlle 
voSj henejici ImperatoreSj in Jelicitatem Romanorum servabit- Alia 
lono gravi: Inauditum miraculum ! ut enim pluvia super velluSj sic 
verhum Patrit: et nunc videte qui carnem portaverat , implela Pa- 
tris voluntate j in coelum abiit , gentes omnes ut veritati serviant 
convocat; quarCj oeconomia salutis nostrae peractaj ad dextram po- 
testatis Domini sedet. Ipse vos , Evergetae, ad liomanorum salu- 
tem tuehitur! 

CAP. 9. 

In Festo Pentecostes. 

Vcnrtorum liymnus tono obliquo quarto : Spiritus divini prae- 
sentia iis j qui in terra degunt j cum divina cognitione apparuit. 



DE CERIMON. AUIAE BYZANT. 1. 9- ^9 

avTvg' „0 nuQuyXrjog arjueoov oiqavod^ev, (og iv nvqiraig 
ylataoaig imq^oiTrjaug xoVg unoaToloig , idi6uay.sv xj^ovttslv 
jijv btxoovaiov niOTiv Ttjg TQiudog, xu ed^-t] itfcoTiaev, xr^v n/.u- 
vt]V y.uxe(f.7.e'S,e , xovg sveQyixag xatg viy.aig (oQuCet , y.ai xw 
53oa/jovL avx(ov (iaoii(/.QOvg y.a&vnoxuaaef uyuK/.iijca&(0 nuaa 
7j oixovfiivt], oxi rix/] ^uaO.evei y.ui /uqu iv xotg "^Ptouuioig." 
Soyri ^, x(ov nQaatv(ov, (ftovtj i]/. d'' „xfi xexQanXfj xQidSi 
unoax6k(ov ^ xr^g xQicidog (orf&tj nvoaoffuiu" uu.o, uneluxi- 
yog nluy. d' „b iv nvQiruig y/.(6aauig Xqtaxbg xu e&rrj eig 

loiniyrcoair dyaycbr ukrj^eiug, avxbg v/nag , ■d^ebaxenxot fvfff-B 
pitg eveQyixui, ir xjj xov nrevfiuxog inKfoixr^aet riyiuaf-iirov 
oxiquror inid^/jyer ovQuro&ev xutg xifxiuig y.OQV(futg vfKov 
dib uvxbv dvaconovfiev ix y.aQdiag dnavax(og. y.vQts b aico- 
ritog (iuai/.evcor, xovxovg r^fitr yuQtaor tig yaQuv y.ai\dviySQ- 

i5oir x(or '^Pojfiutm'." doyj] y, xcbv Berixcar, tfcorf] fjy-b' „nv- 
qbg ir eldei xb nvsvfia xotg dnoaxb/.oig iniaxT] orjfieQOv ovqa- 
vb&ev." ullo , 7]yog b avxbg' „b y/.aiTTOfioQqoig Qebg nvqao- 
(fuiutg xug xcov id-rcbr ixfieicoaug dd-eiug , dt' vfitar, drdQeib-^iila. t^i b 
xuTOt deanoTUt, iy.noXefitjaac inayyiXXevat xai ixfieicoaat raj 

20T(or id^rcbr d&eiug , y.ui bfioyXcoTTOvg iv nioTet xovg aXXo-Q 
yXtoaaovg eXy.vaet b detra y.ui b detru, -^ ^«?« '<ot.i driyeoaig 
xcbv '^ Pcofiuicor." (B.) ^oyt] xsxuqx/] , xdbv Berixcor , qcorjj 
nXuy. ()"'• „^ xov d^eiov nrevfiaxog naQOvaia" y.ai xu i'§fjg» 

8. nvQaotftua R., nvQaotpaia ed. i3. ^vaconovyxeg cod. 

Alius eiusdem toni : Ipse Paracletus hodie coelo delapsus , tanquam 
in igneis linguis Apostolis apparens, consubstantialem trinitatis Jidem 
praedicare docuit, gentes iilustravit , errorem igne delevit , benefa- 
ctores opportunis victoriis beat eorumque brachio harbaros subiicit. 
Universus orbis gaudeat j quod victoria et gaudium apud Romanos 
imperat. Receptio II. Prasinorum , cantio toni IV.: Quadruplici yipo- 
stolorum trinitati flamma trinitatis apparuit. Hymnus apelaticus to- 
ni IV. : Christus in linguis igneis gentes ad cognitionem veritatis 
perduxit. Ipse ^ a Deo coronati ImperatoreSj Spiritus Sancti prae- 
sentia sacratam coronam venerandis verticibus vestris imposuit: pro- 
pterea cum ex animo indesinenler et venerabundi intuemur\: Domine, 
aelernum imperans , hos nobis in gaudium et salutem Bomanorum 
serva. Receplio III. Venetorum, vox touilV: Ignis specie in Jpostolos 
Spiritus S. hodie e coelo descendit, Alia eodem tono: Deus^ qui flam- 
inis linguas mutantibus gentium impietatem delevitj vobis j Domini 
forlissimi , vincere et exstinguere gentium impietatem edixit: qui di- 
versis nunc linguis utunturj hos una lingua in fide loquentes trahet 
N. N. gaudium et salus Romanorum. (II.) Reccptio quartaVenetorum 
tono obli^uo IV. : Divini Spiritus praesentia etc. Alia vox lono IV. 



Oo CONSTANTINI PORPIIYROGENTTI 

ulko Ti/. 6'- „tj vTiSQUo/io; TQiug, 6 detyu y.ui o duvu ds6' 
arsuToi, udiutQ&TOj; iv toi OTsrpsi v{.iwv dei/.vvTUi svSoy.ovaw 
sv TuvTTj yuQ Tfi ^.«f'o« uuTriQ Tu; nluxug Mojafi nuot/et, 
viog TO nv£Vf.iu Totq f.iu9^tjTutg StoouTui, uvto to nv€vf.itt nv- 
J)ni'vuig yXcoaauig Tvnov/nevov (puvsQOVTUi' ToinXuaiu^OfievrjCS 
ds Trjg eoQTtjg v/ncov, deoXoyetrut oi^tiieQov Tj df.ioovatog Toiug 
ij aT€(povaa v/nug." So/rj e, T(Jov IlQuaiv(OV , (fwvrj tj/, y- 
,,lifi')v Ttov ^eitov dtSuyiiuTo^v j ■^ tov nuvuyiov nvev/iuTog 
/uQig." uneluTiy.og' „t(7) uyic) nvevf.tuTi ioTerpd-fjTe, ol deano- 
ruL T(ov '^Pojftuiojv , y.at ev uvt(o odrjyetTe tov Xaov vficov ivio 
nrxarj nQoaxvvetv dlT^&eiu t6 TQtavneQd^eov y.Q(xTOg." So/rj g, 
Tcov BeveToov , rfojvtj rj/. ()'• ^nvQog iv eidet to nvevtia" 
y.UL TU e'§>jg. uXXo, nXuy. <)'• ,,d^edg to nvsvfia arjfiSQOv iyvoi- 
Ed.h. 3"] oio&fj rotg unoazoKotg iv yXcooaaig nvQtfiOQrpoig , y.ai vfiug, 

d^sooTSTViOL svsQysTaL , 'cfi dXovQyi'd'L y.ai. t(o oTsrpsL do'^uaug,iS 
iSty.ut'o3asv ^ovItJosl ^eoy.QiTOj ^aatXsvsiv inu't,i'(og "Pcoftuiojv. 
SoS,u Ge(7) T(o aTexpuiTL vftag eig uviysQotv '^Pooftuitov." dxTO- 
"koyia Tijg exTijg So/Jjg. )JyovaLv ol xquxtul' „no)jM , noKKu, 
noX\u" l.u6g' „slg no/J.u stt] , sig noXlu." o; xquxtul' ,,o 
rmv nuvTcov nOLtjTijg y.ai SsonoTrjg." (pd^oyyet xui o Xuog ix20 

TQITOV „noXXoi VfttV /QOVOL." Ot XQCtXTUL' „0 TO nuQux^.rj- 

TOV y.ui uyiov nvevfia" (pd-oyyet xui 6 Xubg ix y'' „no)j,oi 
vfitv /QOVOL." ot •AQtxxTUL' .^xuTunifixpag iv y^.toaouLg t(ov dno- 
OTO^MV." (p&oyyet xui 6 luog ix TQizQv „nolloi vfitv /QO- 
Tivoi." ol XQuxTUL' „TOvg /Qovovg vfioov nXrjd-vvet ovv Tutg av-2^ 

Suprema trinitas, N. N. a Deo coronati, corona vestra perpetuo cle- 
lectatur. Hoc enini die Pater tabidas Mosi tradit , Filius Spiritum 
Sanctum jipostolis donat , ipse Spiritus in linguis igneis apparet. 
Tripticato aulem festo veslro, Doinini, celebratur hodie , quae vos 
coronavit, consubstantialis trinitas. Receplio qi;Inta Prasinoriun, hy- 
mnus ton. III.: Portus divinae doctrinae , Sancti Spiritus gratia. 
Apelaticus hymnus : A Sancto Spiritu vos, Do.-yiini Romanorum , co- 
ronati estis, et in ipso populum vestrumj .« omni veritate divinam 
maiestatem adorare dncetis. Receptio 33::ta Yenetoriim, hyniuus 
touo IV: Specie ignis Spiritus etc. Alius, obliqno IV : Deus Spiritus 
hodie Apostolis in linguis figuram ignis kabeniibus apparuit , et vos, 
a Deo coronati Imperatores , purpura coronaqne ornavit, ac divino 
consilio Domanis pro digniiate imperare potestatem dedit. Gloria 
Deoj qui vos in snlntcm Romanorum coronavit. lu receptione sexta 
ita acclaniatur: cautores diciiut: Mullos, multos , mullos ! Populus: 
Jn multos annosj in multos I Cautores: Creator omnium et dominus. 
Clamat ct populus ter : Longa vobis tempora ! Cantores : Paracletum 
sanctumque Spiritum. Ciamat et populus ter: Longa robis tempora! 



DE CERIMON, AULAE BYZANT. 1. 9. 61 

yovarutg xai rotg nOQCfvQOysvvTjXOiz." <f&oyyu y.at Aaog tx 
y' j^noXv/QOViov notr^ost 6 Qeog rrjv uyiav ^UGiXsiav aug." 
TQiWitu eig Tr^v uvt>]v eoQTtjV, n/.uy. d'' „Sei,ut dovkovg, di- 
onOTU , Tov vuvatv t6 evae^eg aov b &edg 6 areif/ug uvto- 
^/eiQfag rijv y.OQvcprjv vft(ov uS,i(aaei." [J.) Evd^sv zaxf r,?^f j/ Ms. 42. a 
Tu ^tjlu 01 aikevTiuQiot , y.ui eiauyei 6 nQutnoairog §i]lov u, 
/.luyiOTQOvg' y.ui 6 ^iev nQuinootrog ureQ/erai, y.ui iarurut ev 
Tri TuS,et avTOv. 01 Ss jitdytarQOt y.ui 01 fieD.OTTeg y.u&e'ii;g 
eiaeo/ea&ut, ev ey.uaTfo ^riXoi eiaeQ/cuevot ov ninrovat , y.aic 

loane/.&ovTeg 'iaruiTUt uno rdov uq/cvtojv tov xov^ovy./.eiov 
ev&ev ydy.et&ev f y.uru rug uixwv ruS^eig y.ui aruaetg. ei&' 
ovrft)? Xu(i(ov ndXtv vevf.ia b nQuinbairog , e^cQ/erut fxeru 
ToSv Svo baTtuQi'cov xui eiauyei ^ijXov devreQOv, narQiy.iovg 
rovg y.ui dvdvnurovg. ^^).ov y * nuTQtyiovg y.ui OTQurr^yovg. 

i5;?^Aov TeruQTOV rbv vnuo/ov rtov nQuizojQicov , rov y.ovui- 
aTcoou, drd-vnuTOvg riav def.iuT(av y.ai enuo/ovg. ^tjXov «'• rbv 
/.oyod^err^v rov OTQUTiwrty.ov, rbv dofieoriy.ov rojv iyurdrav , 
Tov bofieariyov r(av rovfieQcov, rbv dofieariy.ov riov onnfidrcov, 
xbv dofieariy.ov rvov ret/ecov , rbv auxeXXuoiov rbv roij au-j) 

aoxeX/.iov , rbv rov eidiy.ov , rovg dtjfidQ/ovg rcbv dvo fieQcbr, 
rbv y.ovQurOQU rbv fteyuv , rbv ronorfjQirrjV rdbv a/o/.cbr y.ui 
Svavndrovg , anud^uQiovg , avyy.XrjTty.ovg xai vndrovg. ^rjXov 
g'' xbfir^rag rcbv a/oXcbv. (ir^Xov 5'* (iuaiXiy.ovg y.urdtddrovg. 

g.^tjlrii.Eiaen'^. cJ. :ii. JvOvncciovs OnaO: sine distinctioiic cod. 

Cantores: Qiii in linguis Jpostoloriim demisit. Clamat et populiis tor: 
Longa vohis tempora I Cautores: Annos vestros, Aiigustarum et por- 
phjrogenitorum, augeat! Clamat ct populiis ter : Longaevam JJeus 
sacram maiestatem veslram esse iuheat ! Trilexia iii eundem festuiu 
diem, obl. IV.: Suscipe servos , Domine , pietatem tuam cantu cele- 
Iraturos.. Deus , qui sua manu vestrum verticem honore coronavit. 
(111.) Ilis dictJs, siientiarii liiuc et iliinc cortinas rcducunt, et prae- 
positus velum primuni , magistros, adducit. Praepositus venit, et in 
ordine suo subsislit, mai^istri et qui post ipsos intrare debent, insin- 
gulis velis intrantes , nou procidunt in genua , et cum abiere, .«itant 
Iiic et illic post cubiculi praetcctos sccuudum ordines ct stationes .su.is. 
Dcinde iterum , signo dato , praepositus cum duobus ostiariis exit, 
et vchim sccundum, patricios et proconsules, adducit. EodemFmodo 
velum tertium, palricios et sfraiegos: velum quartum praefcctuni jirac- 
torio, quacslorcni, fbemaJum jiracfectos etpracpositos ; veluni quiiitum, 
logotlietam castrensem , doniesticum icanatorum, domesticum nume- 
rorum , domesticum optimatnm , donicsticum niurorum , sacellarium , 
sacelio ct rcbus privatis pracfcctos , tribunos factionum , curatorem 
magnum , vicarium scholarum, consulares, spatharios, scnalores, cou- 



62 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

^tjlov 71' dni.UGTr/.orQ tcov ayoliav. ^T^lov &'' Tovg dno indo- 
/m'. ff TV/ojat ds y.ul nQ£o(-i£ig /iisydlov €&vovg , slaioyov^ 
rai dno xeXsvGScog , y.al nQOGy.vvijaavTSg tov ^aaiXsa y.al 

Y.d.h.ZQdanaadf.isvov , s^iQ/ovTai , /m^dsv stsqov nQUTTOVTsg, (J.) 
Kai sid' ovTcog la^icov vsv/ia 6 nQainoanog naQu rov ^aai-^ 
Xsojg, Xtysi. [.isydlcag to „y.sXsvaaTS'" unavcsg Ss dvTanoy.oi- 
%'OVTai' „sig noXlovg y.ai dyad-ovg /Qovovg o &s6g dydyot, 
TrjV paailsiav v/iicov". yai sS^sQ/ovTai c&sv siaijXd^ov, (jaaTu- 
t,oi.i£VOv Tov ^/]Xov , TOv ovTog yuTco ev Totg xioglv , vno Tcav 
nQOSiQ7]/ii6Vfov Svo GiXsvTiaQicav. y.ai ndvTcov £§sXd^6vTcov, uvi-io 
OTaTUi ^uaiXsvg , y.ui dnsQ/STut oniodsv tcov id-' dxov^i- 
Tcav nQog ro vnaXXu^ai. Toy Xcoqov Siu tcov ^sarrjTOoojv , xal 
"^vixa vnuXXd%si, sS^SQ/ovTUi ol (isGT^TOQsg , xai /isvsi 6 ^a- 
aiXsvg /iSTu tov xov^ovxXsiov /lovov , y.ai arscpsTai vno tov 
nQuinoaiTOv , xai s^eQ/STUi , xqutcov iv {.thv TJj Ss^^ia /slqiiS 
'B dvs'^iy.uxiuv , iv ds TJj dQiOTSQu oxfjnicova inixsi/isvov t(o 

Ms, ^2.h co/KO uvTOv , y.ui diiQ/STUi /liaov Siu tov /isydXov tqixXivov 
xai Tcov Hvo xiovcov , ivd^a to ^ijXov y.Qi/iuTui. s^sQ/n/iivov 
Ss Tov ^ttOiXicag dnc) tov ^i-jXov , unuTai f $ uQioTSQug o 
dQOvyydQLog Tijg ^iyXag xai nQcoTOonaddQiOi ^uQ^uTOi, xui^o 
dr^QLysvo/isvog b ^uoiXsvg vno tcov dQ/ovrcov tov xov^ov- 
xXsiov, SiiQ/STUi Siu tov noQTrjxog tov /isydXov TQixXivov, 
£vd-a ^ sxdsoig tcov i&' dy.ovj3iTcov Ti&STUi, xui dnsXd^cav iotu- 
rai iv /liaco tcov Svo xioiwv. xai Si/ovTUi uvtov ixsioe sig 
rbv ovonoSu nuxQixiOi rs xui OTQurriyoi , xui nQ0Gy.vvrjaav-i5 

2. *Av TU/. Ccl, 

sulcs ; vclura sextum , comitcs scholarum ; scptimura, Imperatorios 
candidatos ; octavum , domesticos scholarum ; nonum , expracfectos, 
adducit. Si vero eliam magnae cuiusdam gcntis legati in urbc ad- 
sint, ex mandato iutrant, et Impcratorc salutato osculoque dato, ni- 
liil practerca agcntes disccdunt. (IV.) Dcinde signo ab imperatore 
accepto , alta vocc praepositus dicit: luhete ; omnes vero respondent: 
Jn longa feliciaque tempora Deus maiestatem vestram perducat! 
Post qua ingrcssi crant cxeimt, velo , quod infra iu columnis cst, 
a dictis duobus silentiariis portato. Omnibus egrcssis, surgit Impe- 
rator, et ad XIX. accubitus abit , ut lorum pcr vestitorcs mutct, 
quo facto, vestitoribus discedeulibus , cum cubiculo soio manet, et 
a pracposito coronatus , procedit, dextra manu acaciam , sinistra sci- 
pionem humero impositum gcstans , pcrquc raediuin raagnum tricli- 
niura et duas coliimnas , ubi suspcusum vclum est, transit. Impcra- 
tore autem c vclo egresso, ad sinistrum drungarius vigilum barbati- 
que protospatharii stant , et ipsc a cubiculi pracfcctis stipatus , per 
magtii cubiculi porticum , ubi apparatus XIX. accubituum iustruitur , 



DE CERIMON. AULAE BYZi^NT. I. 9. <33 

Tf 5 Tuv (iaaiXta f.it] TiSGoirsg xurco , vsvei o TTnuinoaiTog tw 
Ttjg xaTaaTuas(og , y.uy.uvog 'keysL ,^xiXsvaaTS'" avToi ds to C 
f,sig noXXovg /oovovg y.ai uyad^ovg." ev de tuvti^ tJj ^o/fj 
laTuvTut anu&uooxai-diduTOi y.ui oi anad^uoioi si^&sv yuxsros , 
5y.ui 01 /iikv anud-aQoy.avdiduTOi y.ul ot anud^uoioi y.uTSo/oi>TuL 
Tu yoad/jXia tov y.ovatoTCOQiov , ot f.itv ix dsiicov , ol d'e i^ 
€v(ovvu(ov T(ov nvX(ov. ol ds naToixioi xai ol OTQUTryoi disn- 
/ovrai Trjv fJ.sar}V nvXi^v xai sv&scog oi fiiv uno ds^iug nu- 
TQixioi xui aTOUTtjyoi xaTSQ/ovTUL tc» yQu^tjXia Ttjg doioTS- 

lOQug nvAT^g, o ds ^aoiAsvg SrjQiysvcnisvog vnb tov xoVfSovy./.siov, 
xuTSQ/STUC t6 nov/.niTOV , y.ai iotutul vno to xujhs/mvxiov 
iv T(o nOQ(f'VQ(o li&dj , xai di/ovTUL avTOV iysias nuTQixtoiTt 
xai aTQUTtjyoi fiSTu Ttjg avyxATJTOv. xui nQoaxvvtjadvTajv tov 
(iaai7Ja firj nsaovTcov x«'rw, vsvsl o nQuinoaiTog uno y.sXsv- 

i5ascog tco oiXsviiuqim, xaxsLvog XiysL ^xsXsvauTs." (E.) Kai dno 
rdov iy.SLOS Sr^Qiysvofisvog o ^aaiXsvg vn' avrcov ndvTcov, (Siin- 
/STUL dtu Tcov iy.axov^jiTOiV xui Tcov o/oX(ov, xai s^sq/stul Trjv 
fisytxXrjV nvXrjV, xai diSQ/Ofisvog did fiiaov tov fLiXiov xui 
Tov avyov(jTixog , slaiQ/STUL iv tti nvXij tov (oQoXoyiov rrjg 

■xofisyuXr^g iy.y.Xrjotug. ioriov dl-, otl iv tt; diodco tov iSuaiXiojg 
TsXovvTUL unuVTU Tu uloia dxoXoi&cog , ov TQOnOV dvCOTSQCO 
iv Tjj xu&oXov nQosXsvosL Trjg Xqlotov yswrjoscog i'4sd^ifis&u.Ed.L,3() 
xui siasXd^ovTog tov ^aaiXicog iv t^ nQOSiQTjuivTj nvXtj tov 

II. tGrciVT(ct cod. 14. nsaovTQJvR. ex compenclio cod. nsaoy 
siiperscripto r, neadvxss ed. 

transit, et in medio duariun coliimnanim stat. In onopodio patricii 
et strategi Imperatorem suscipiunt , eoque adorato , non prouo taincn 
in terram corpore , praepositus cerimoniario signum dat , qui dicit: 
lubete ; hi vero : In rnulta etjelicia tempora. In hac Impcratoris so- 
lenni receptione hic et illic spatiiarocandidati et spatiiarii staut, qui 
per scalas consistorii , illi quiilcm pcr sinistram, lii per dextrain por- 
tam , descendunt. Patricii ct strategi per raediam portam veniiint , 
et rursus qui ad dextram adstant per gradus sinistrae portae dcsccn- 
dunt. Imperator a cubiculaiiis slipatus , per pulpitum descendit, et 
sub camelaucio in lapide rubro stat , eumque patricii ct strategi cuni 
senatu ibi cxcipiunt, Postquam Imperatorem , haud proni tamen in 
terram, adorarunt , pracpositiis a mandato signum silentiario dat , 
qui dicit : lubete. (V.) Inde ab his omnibus stipalus Impcrafor, pcr 
excubias scholasque transicns , pcrquc magnam portam , mcdiuinMi- 
lii et Augustale progressus , portam horologii magni tenipli iiigredi- 
tur. Notandum vero est, ritus oranes eo modo , quera su|ira in uni- 
vcrsali processionc natalis Domini exposuimus , in hac processioiic 
Impcratoris observari. Ingrcssum per dictam horologii portara faclio 



64 



CONSTAISmi PORPHYRCGEMTI 



(aQo7.oyiov , dt/ovraL avTOV 61 rov (.itQovg rmv Bsvlrtav sxstae, 
Ms. 43. aovz snididwoi de ty.tiai 6 ^tjiLiuQ/og )u^£?J.doiov , ft /Lifj fio- 
vov u>a.oXoyel, f.i^ ttouttojv eTSQov ri. y.ai eid' ovrojg eiasQ- 
/erui 6 (Saailevg kvdov tov (irjlov zoi; y.Qef.iu[.i£vov vnia&ev 
Ti]g nvXf]g rov vuQ&fjy.og iv t(o fi?^TUTO}Qt'o) , y.ai /.uiScov 6 noui-S 
TiooiTOg To arefiiia uno rrjg y.e(fu).?jg uvtov , tiatQ/ovrui ev 
Tfo vuod^t^yi, y.ui unuvra avrov 6 narQiaQ/i^g , dh ^aoilevg 
aanuLeruL rb, re evuyyeXiov y.ui rbv otuvqov. xai eid-' ovT(og 
nQoay.vv/jOavTeg dhXrjlovg 0, re ftuouevg y.ui 6 nurQi(iQ//^g, 
B yui (lanao(xfievoL aneQ/ovrav fie/oi rojv ^aaiXty.(av nv/.cov.io 
y.ui 6 fiev 7iarQi(iQ/rjg uQ/erui releVv rijv ev/ijv rSjg eiaodov 
Tfjg d^eiug ).eirovQyi'ug. de ^uau.evg nuQu rov nouinounov 
7.u[i(j()v y?jQi'a, ev/erai. xui unodbvrvjv ccfKporeQcov rug ev/ug 
avr(av T(7) Kvquo , inidi^cootv 6 (juaiKevg rovg x)jQ0vg t(o 
TiQuinooiTd) , y.ai uvrbg t(o rijg xuruordoecog. ds (Suai/.evgiS 
TCQOoxvvet rbv rifiiov aruvQOV xui rb u/quvtov svuyyi/uov 
y.ai diiQ/erai fieru rov nuTQidQ/ov fiiaov rov vuov , xui 
6id T/jg 7i).uyi'ug rov ufiiScovog eiaiQ/ovruL iv rij ooj/.in , xui 
nXijaidouvreg ruTg uyiuig &vQaig, fiev narQidQ/rjg eioia- 
yetui eig rb dvaiuori^Qiov , 6 de ^uoi/.evg uipug y.i-^oovg xuiio 
C ev^dfievog inidibcooi rovg xrjoovg t(o nQuinooir^o , xui eioiQ- 
/erui eig rb d-vaLuor^Qiov' fiiXlovrog ds eioiivaL , laTUvrui 
f.irjTQOno/UTaL xuri/oireg rd uyiu Q-ijqlu , xui snLvevauiToyv 
avrd nQbg rbv (iaai/Ja fiixQov, (pi).eL ^uoilevg rovg sn' 
uvTaig nenaQfiivovg oravQOvg, xai eiaiQ/srai eig rb d^voia-^S 

3. nQKXTOVTfg cod. 22. i'4iivcu cd. 

Vcncta cxcipit; tribuuus autem eius libcUum non tradit , sed tantura 
acclamat , ncc quicquam practcrca facit. Deinde Imperator velum 
ponc narthecis portam in nietatorio suspcnsum iugreditur, ct post- 
quam praepositus a capitc eius coronam demsit, narthecem intrant 
jpsique patriarcha occurrit, Impcrator vcro evangclium crucemquc 
osculatur. Postquam Imperator et patriarcha se invicem vcnerati 
osculatique sunt , ad portas Impcratorias abeunt , ubi patriarcha pre- 
ces iutroitus divini oflicii agit, Imperator vero ccrcos , quos a pa- 
triarcha accepit , tenens, precatur. Quo facto , cereos pracposito, 
hic ccrimoniario tradit , Imperator autcm vcnerandam cruccm sa- 
crumque evangelium adorat, mcdiumque tcmplum cum patriarcha 
transit, pcrquc obliquitatcm ambonis solcam intrat. Sacris ianuis 
appropinquantcs , patriarcha sacrarium ingreditur , Impcrator cum 
cereis acccnsis prccatus, eos praeposito tradit , ct ipsc sacrarium in- 
trat. Dum vcro ingrcssurus est, mctropolitani sacras ianuas occupant 
casquc versus imperalorem paullulum iiiclinantj is criiccs eis ailixas 



DE CERIMON. AUL.\E BYZANT. I. 9. ^^ 

Gxrjoiov , y.ui ei'S,diiierog auTiooo&ev T?jg dyiag TQaniLTjg 
iqanXoc iv avrij flXr^Tu dvo , y.ui iniTi&fjm xu ngoaeve- 
ydevTu, Sioxovg ^vo y.ai nOTijoia dvo , ehu uanuteTut tu 
tiyia onuQyava , xui eid' ovxojg /m^wv unoxou^iov nuou 
5tov noainooiTOV , Ti9-tjOi y.ai uvto iv tjj dyta XQani^r^. 
(^g.) Kui nQOoxvvTJoavTeg uXkijkovg o, Te ^aou.ivg xui 6 nu-B 
TQiuQ/r^g , e^eQyeTui 6 (iuou.evg uno tov dvoiaoTr^oiov , xai 
dneQxeTUL eig to fitr^TaTCOQiov , xai anTcov ixeiae xrjoovg xui 
ev^duevog j vnuXldooet tov Xcooov xui T^g d-etag XeiTOvoyiug 

lOTe/.eo&eiotjg , ^vixu ^ii/J.ovot. dtio/eo&ut tu uyia, neQi^d/J.s- 

Tut paai/.evg yXaviSa , xai driQiyevofievog vno zdav «| «T^^orj, Ms. 43. b 
uniQ/eTUi iv t(o Tono) , iv ro ToTUTUt t6 xtjoiov , r^yovv ^ 
Xa/iindgy rjrneQ fxiXXet ^uaTuout , xui otuvtcov ndvTcov T<av 
naTQtxitov evd^ev xdxetae, SiiQ/eTUi b ^aatXevg (.liocov avTcov. 

i5o de nQuinooiTog Xa^cov xo xjjq/ov, iniSiSooatv uvto tw ^u- 
aiXet, 6 Sh jSuoiXevg Siio/eTui dxpixevoiv ra ayia , xai eia- 
eX&cov evSov Tr^g aooXiag, xai nXr,aiov rcov uyicov d-vocov yevo- ej. L. 4o 
fievog, iniSiSojit t6 y.rjoiov tw noainoaiTO) , xuxetvog iniTi- 
9^aiv avT6 indrco rtjg ocoXiug nXtjoiov tcov uyiojv d^vQcov, 

ao£V T(o Se^^Ko f.iiQet, 6 Se ^uotXevg lOTUTUt nXTjoiov tov uvtov 
xtjQtov , ecog av SiiXd-coot tu uyia. xai rjvixa StiXd-ooot ru 
uyia , nQOoxvvovatv u[.iff6TeQ0t uXXrjXovg o, t£ ^uoiXevg xui 
6 nuTQido/tjg , xui uniQ/eTut 6 (iaoiXevg StjQiyevo/iievog vno 
TcSy y.UTu avvrjd^eiuv Sid rcov e^co tov d^voiuoT/jQiov iv t(o 

^^utjTUTcoQiM. xai Tov xaiQOv Ttjg &eiag dydnTjg iyyiauvrog, 
SrjXot 6 Ttjg xaTaardaecog tw nQutnoaiTO) , xuxetvog t<o ^aat- 

osculatur; mox sacrarium intrat, et ad sanctum altare precatus , 
duo corporalia ei instcrnit, allatosque discos duos tolidemque cali- 
ces imponit , sacras fascias osculatur sumtumque a pracposito apo- 
combium sacrae tabulae imponit. (VI.) Imperator et patriarcha flexo 
genu se invicem salutant, et egressus e sacrario Impcrator, ad me- 
tatorium abit, ubi cereos acccndlt prpcatusque lorum mutat, et finito 
divino officio , dum sacra processura sunt, tunicam induit, et a consuc- 
to ministerio stipalus, eo, ubi cereus seu lampas, quam portaturus est, 
stat, procedit; perque medios patricios ab utroque latere adstantes 
transit. Postquam vero cereum a praeposito acccpit, sacra comi- 
taturus procedit, soleara intrat et propc sacras ianuas constitutus, 
cereum pracposito rcddit, qui ipsum supra soleam prope sacras ianuas 
in dextro latere imponit , Imperator autem ad cereum , usqnc dum 
sacra processeruut , subsistit. Quo facto ipse et pafriarcha se in- 
vicem flexo genu ve*crantur , mox Imperator cum soleuni comitatu 
extra sacrariura ad melatorium abiL Sacra autem communioue 
appropinquante, id cerimoniarius praeposito, praeposilus Imperatori 
Constanlinus Porphjr. Vol. 1. 5 



66 COISSTANTINI PORPIIYROGEISTTI 

X.€?, d ds (iaaikevg e^sQ/STUtj y.ui dt^Qiyevof^avog vno rwv 

'BnQOSlQTjUSVCOV , rOVXSGTl. TOOV UQ/OVTCOV TOV KOV^OV/.lsiOV 

nuTQiy.iojv TS y.ut arQUTr^ycov , (.istu y.ai Tijg ovyy.XiJTOv utisq- 
ysTui, y.ui Ygtutui, iv tm Ss^uo (.isqsv tov d-vaiuoTf]Qiov , snu- 
y.ovf.i^iZuiV TU) y.uyy.sXXo) sv rw uvTijutoiw rtjg nt.uyiug , y.ui^ 
iy.tVas dt^dooaiv o [iuoiXsvg uyunrjV t(o ts nuTQLUQyr^ (.irjTQOno- 
XiTULg TS y.ui snioy.6noig, uq/ovoi ts Ttjg sy.y.Xr^oiug, y.ai nuai^ 
Tor$ s^ s&ovg , y.ui sid-' oviiog nQOay.vvrjOUVTSg ukki^kovg o, rs 
^uaiXsvg y.ui b nuTQLUQ/T^g, y.uTSQ/STUL o (iuoLksvg y.ai lOTa- 
TUL, sv&a si&iOTUL uvTOV didovuL Trjv uyun7]V y.ud-' sxuaT?]ViO 
nQOsksvaiv. y.ui siasQ/ovTUL iv svi [ji^kfo /.luyLaTQOL ts xui 
nuTQiy.LOL y.ui aTQUTtjyoi , [.istu xui dojLicoTiy.cov , xui ol r« 
CnQCOTU o(f(fi'y.iu y.uTS/ovTsg driJ.iuQ/oi ts xul 6 Ttjg yuTuaTCA- 
ascog, unavxsg ds oi nQOSiQ?]iiisvoL siosQ/6/.isvOL nQog to aand- 
Ms. ^^.a.ouod^aL tov ^uoLksa nQOoy.vvovoL, fitj ninTOVTSg diu Ttjv avu-i5 
OTuoiv , dkk' unsQ/6f.isvog sy.aoTog y.UTu t(xS,lv , diScooL TtjV 
dydnf]V t(o §uaiksL. xai sid"' ovTOjg unuvTsg Xotuvtul iv 
TUig Ta^saiv uvtcov , xui nQOoxvvovoLV dfKpoxsQOL dkki^kovg 
o,TS ^uoiksvg y.ui 6 nuTQidQ/rjg , y.ui unsQ/STUL 6 ^uaiksvg 
iv T(o fir^TUTcoQico. xui Ti]g -d^siug xOLVcoviug iyyL^ovatjg , sia-io 
SQ/STUL 6 Ttjg xuTuoTuasojg xui drjkot tw nQULnoaiTio , y.dy.st- 
vog T(7) ^uoikst, ds ^uaiksvg sE,sq/stul xui St^Qiysvofisvog 
vno Tciov nQoeiQtjfisvcov nuvTcov , dnsQ/STUC xui lotutul sfi- 
nQOod^sv Tov S-voiuoTrjQiov iv T(o ^uaLkLxca dvTifLLOiLO , xui 

8. 6 ^uaiXsvg ed. 12. xccii-^ovxss Leicb. idemque cod. , xaxi- 
j(Ovxc( cd. 

indicat, qiii a dictis ministris , scilicet a praefectis ciibiciili, patri- 
ciis, stratcgis et senatoribus stipatus , egreditur , et iu dcxtra parte 
sacrarii , cancelHs iu antimcnsio lateris obliqui accurabit sacraraque 
agapeu patriarchae, metropolitis, episcopis, praefectis ecclesiae cete- 
risque pro more distribuit. Deinde postquam ipse et palriarcha se 
invicem flcxo gcnu salularunt, Impcrator ad locum , ubi agapen in 
omuibus proccssionibus distribuerc solet, abit. Tunc in uno velo 
magistri, patricii , strategi , cum domcsticis , iisque , qui supremis 
officiis admoti sunt , dcmarchi et cerimouiarius, intrant. Omnes 
autem ad osculaudura Imperatorem iugressi, non in terrahi procum- 
bunt ob resurrectionis memoriam , sed siuguli abcuntes Imperatori 
osculum pacis dant. Postliac omnes in locis suis adstant, Impcrator 
et patriarcha mutua sibi oscula dant ; raox ilie in metatorium abit. 
Appropiuquante sacra communione , ccrimouiarius praeposito id 
nuntiaturus intrat , is Impcratorem monet , qui a praedictis stipatus 
abit , ct ante sacrarium in antimensio Impcratorio subsistit preca- 
tusque adscendit , et e patriarchae manu sacram communionem , ut 



4 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 9. ^7 

tv'^d/ii£VOg ixeiae uviq/tTuij xai xoivoovet ix tcov tov na-D 
TOiun/ov /eiQcav ov TQOnov iv Tfj TtQoXa^ovar} eoQTJ] Tijq Xql- 
aTov yevvrjaeo}:; eiQfjTai , xai f.ieTd to yoivcovtjaai tov ^aaOJa 
nooay.vvovaiv uiiffOTeQOi u?.X?^Xovg o, t£ ^uaiXevg xui 6 na~ 
STQidQ/rjg, xui uneQ/eTui 6 (juaiXevg iv tw fxt^TUTcoouo , xui 
e^eXd^oov iv t(o tqixXivoj , xoui^uTiLei fieTu (pilojv, cov uv xe- 
Xevei. (Z.) Xq^ de eidivai , oti, ^v/xu uQ'^t/TUi, rj d-eiu Xei- 
Tovoyia, evd-iotg uvio/ovTUv oi tov xovfiovxXeiov iv Totg xa- 
Trj/ovfxevioig , xui i'§iQ/eTUi vj uvyovaTu ix tov /.itjTUTOJoiov 

lOTOv ovTog iv Totg xuTrj/oviievioig , xui xu&iLeTut ini ae}.Xt'ov,Ed h.^i 
xui lOTavTUL 01 Tov xov^ovxXeiov unuvTeg ev&ev xuxetae , ot 
ds evvov/oi nQCOToanu&uQiOi laTuvrui oniad^ev Ttjg- uvyovaTrjg, 
xai Xujicov vevfxa 6 nQUinoaiTOg nuQu Trjg avyovarrjg, i'^io- 
/eTut fieTu dvo oaTiuQicov ^ucrvu^ovTcov ^eQyiu , xui eiadyet 

i5f^rjXov d, nuTQixiug Ccoardg' ^rjXov (f , fiuyiaTQiaag' ^rjXov y, 
nuTQixiug xui uvS^vndTOvg' jSijXov d', nuTQixiag xai aTQUTrj- 
yiaag* ^/jXov i, inuQ/iaug xui xovuiaTojQiaug' ^rjXov c, 
inuQ/iaug &efiuTixdg uvd^vnuTiaaug, Trjv dQOvyyaQiav Trjg /?/- 
yXfjg , nQcoToanad-UQiug, anud^uQOxavSiSuTiaug , rovQfiuQ/iaug 

iOTOnoTrjQrjTiaag, onud-uoiug vnuTiaug, xui aTQaTCOQiaag' (irjXov 
^, xofirjTiaug tcov a/oXcov, xavSiSariaug, axQifjcoviaag, Sofie-B 
aTixiaug rcov tuyfidTOJv , (iecrriTooQiaug , aiXevTiuoioag, xofirj- 
riaag rov doi&uov , xofirjriaug rdov ixuvdrojv. xui fieru toMs. 44-1* 
Sovvat ndaaig rrjv uydnrjv rrjv avyovarav vevet tw nQuino- 

7. Stf ijvixtt etl. g. ^x rov fitjrartoQiov R. , iv Tp fitjrttraQitp 
coJ. ct ed. 10. Tw ovri' coni. Leicb. 19. dana&aQias ed. 

siipra in festo nativitatis Christi commemoravimiis , accipit. Qua 
ipsi impertila, patriarctiam, patriarclia Iraperatorrm flexo gcnii vene- 
ratur , et Iniperator ad metatorium abit , et in tricliuio cum amicis, 
quos vocari iussit, convivium celebrat. OII) Sciendum est , in in- 
troitu divini ofiicii , cubicularios ad catechumena abire , Augustam 
vero e mctatorio, quod in catechumeni» est , egressam, sellae in- 
sidcre , cubiculariis omnibus ab utroque latcre, eunuchis vero pro- 
tospathariis a tergo Augustae adstantibus. Signo ab Augusta dato, 
praepositus cum duobus ostiariis virgas gestantibus exit, et velum 
primum , patricias zostas : secundum, magistrissas: tertium, patricias 
et proconsulares : quartum , patricias ct stratcgorimi feminas : quin- 
tum , pracfcctorum ct quacstorum : sextum , praefcctorum ihcmatum 
ac proconsulum uxores, drungariam vigiliae, protospatliarias, spatharo- 
candidatas , spatharias, turmarcharum uxores , consnlares ct strato- 
rissas, adducit. Vclum septimum, in quo comitissae scholarum, 
cnndidatac, scribonissac , domesticae ordiuum, veslitorissae , silcn- 
liariac, comitissac numerorum et e.\cubitorum , sequitur. Hae orancs 



68 CONSTAJ^TINI PORPHYROGENITI 

cixM, xcixetvog 'kiytv „x£X6vaaT£." uvrai dh to „«g noX^ 
i.ovg y.al dya&ovg /Qovovg*' xul e^eQ/ovrai. dvaoraau Sh ^ 
avyovoTU, elaeQyeTai sv rw /.tT^raTcoQuo /hstu t(ov oiy.siaxcav 
avTfjg xov^ixovXaQicov , ol Ss Xoinoi rov xov^ovxXeiov xutsq- 

CyovTUi sig rov ^uaiXiu. (H.) Kui uvuarug 6 ^uoiksvg ctTioS 
TOv XQU[xuTog , nSQi^uXlsTui. rbv Xcoqov dtu rtav ^eoitTOQoov, 
xat xsXtvaag tw nQainoair^) , nQoaxaXetraL rov nurQiuQ/i]Vf 
xui rov nuTQtuQ/ov iXdovrog, nQoaxvvovatv ufKfioreQoi ulI^- 
y^ovg 0, re (iuaiXevg xui 6 narQiuQ/r^g , xai disQ/ovTUL diu 
tov TQixlivov , iv co sy.Qaftcirias j xai [xsXXovrcov i't,sQ/ead^ui lo 
iv T(~) uyi'(o cpQSuri, lorarat o ^uatXevg iv rfj nvXrj /leru, 
Tov nuTQiciQ/ov , ds nQuinoairog xui o uQyvQog iaruvruL 
h%(o Ttjg avrtjg &vQug, xui Si-j Sta /eiQOg tov uQyvQov ).af.i- 
^cxvei nQutnoatrog ru /qvou (iuluvridia , xai inididtooL rco 
^aatXet, xui 6 ^uotXevg diScaoL roig /.isXXovol ravia /.u/tjjd-i^ 
vetv, XQci^oirog SrjXo%'6ri rov uQyvQOv ,,t(o 6 detva deanoTUL 

DdyuO^oi'." tioiv ds ol ).a/Li[]dvovreg ravrtjV rijv sveQyeoiav o, 
T£ uQ/tStoiy.orog xui oi oortuQtoL xui oi xjju).tul xui ol nQoa- 
f.iovdoiOL, xai ei&' ovrcog siasQ/ovraL svSov r/jg xOQrivag rrjg 
xoe/iu/ievtjg iv rco uyico (fQsurt. o ds nQutnoatrog luficov rhio 
areii/iu , inididcooL t(7) nuTQtuQ/ri, xai arecpeL 6 narQtuQ/rig 
rov §aat\ea, xai intSidovrog rov nurQtuQ/ov rco /teycxXco ^a- 
GiXet evloyiag, 6/ioi'cog xui rco /itxQco, Xuftcov o (iuotXevg nuQu 
Tov nQainoairov dnoxo/i^tov , civrtdtdot rco narQiuQ/ri , 6 ds 

7. nQOClxc(X(t ed. 9. d cTf j5«o'. ed. 16. tw d U., ro 6 ed. 

postquara ab Augusta osculum pacis acccpcrunt , ea signum pracpo- 
»ito dat , qui dicit : icbete. Ipsae : in lon^a ac felicieL tempora 
Deus etc. mox abeunt. Dein Augusla surgit, ct mctatorium cum 
suis cubiculariis ingreditur, ceteri vero cubiculi ministri ad Impera- 
torem accedunt. (VIII.) Qui postquam e convivio discessit, loro a 
vestitoribus iuduitur, et praeposilum patriarcbam advocare iubct, 
qui postquam advenit , se invicem sahitant , et per triclinium , iu 
quo convivium actum fuerat, ad sacrum puteum egrediuntur , in 
cuius porta imperator et patriarcba , extra portam praepositus et 
argentarius, stant. Tunc praepositus crumeuas auro plenas ex argen- 
tarii manu sumit, et imperatori , bic iis, quibus niuncra distribui 
solent, tradit, clamante interea argentario : v. domim eoni. Hoc 
autem munus archidiaconus , ostiarii , psaitac et custodes ecclesiae 
accipiunt. Postea cortinam in sacro puteo suspensam intrant, iibi 
praepositus coronam suniit , eamque patriarcbae tradit , hic Impcra- 
tori imponit, et pancm beuedictum magno aeque ac minori Impcra- 
tori tradit. Imperator pro iis apocombium a praeposito aliatum patri- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 9. ^9 

naxQittQXijZ Tw ^aailet «Afmra , o^uoicog yui 6 eTSQog ^aai- 
T^vg t6 avTO nout. (0.) nQOoxvvfjaavTsg de ujiKfOTeQOi aA-EJ. L.^j 
7.tjlovg xui uanuaujiuroi oX Tt (iaaustg xai 6 nuTotuQXTjg, 
i^aQxeTut 6 jiuauevg uno toSv iy.etae , xui ditQ/eTUL dcd Ttjg 
5ueaf]g, xai eiaeo/eTUi Trjv ^ieyuXfp' nvk?]V T^y xaXx^v, dnb 
de ToSv exetae Siu Te twv ayoliav xai twv ixaxov^iTtov , ix- 
reXovvTcov twv neQUTixfov /LieQcov dxoXov&cog xai twv noXiTixcov 
anavra rd xuTd avvrjd-eiuv. xuTulu^ovaijg ds Ttjg aryxA^TOtMs. 45, a 
iv T(7) xovaiaTOJQiM, fiirei ixetae vneQev/Ojnevr] tov ^aaiXea' 

ioxaTe?.&aiv ds tu yQuSijXiu 6 fiuailevg, fierei ixet, xai 6 Ttjg 
xaTuaTttaeojg jusTd oilevTiuniiov xai ^eoTr^TOQojv , vneQevxo- 
(.levoi Tov ^aadea to ,,eig noXXovg xui uyu&ovg /Qovovg." 6 
de ^aauevg dfjoiyevo/iievog vno tcov uQ/oncov tou xovjSov-B 
xXetov xui Tcov nuTQixtcov, SteQ/eTui fiixQt tov OTevov , xui 

iS^evovoiv 01 nuTQixioi, xai avToi vneQevx6/.uvoi tov (iuaiXiu, 
eioeA&cov 6s o ^uaiXevg iv tw TQtxXirM tov avyovoTicog, 
nuQuvTixu darfuXtXovat. Tug d-vQug xov(itxovXuQioi, 6 de §a~ 
GiXevg revet t(o nouinoaiuo xui Xiyei QoouuioTi ,,/3'r*" xui 
dnoxQi&eig eig tcov xov^txovXaQiojv Xiyec ^xuXoog." oi dk 

'XoXoinoi ndvTeg tov xov^ovxXeiov , OTUVTeg Sixr^v tov Jl otoc- 
/eiov, Xiyovatv xui avToi QoofxuioTr ,,HXd-ea 7] fiovXTog uv- 
vog (pLXixfjOtite," eiaeXd^cov d's 6 ^uaiXevg iv tm oxTuycoria, 
7.u(i^VTog TOv nnutnoaiTOv to oTi/iiia uno Tfjg xe(fuXfjg tov 
(iuotXio}; , eioiQXOVTut, ol ^eoTr^TOQeg xui dnuXXuaaovai tov 

:iSXcoQOv, xui e^iQ/ovTUf 6 ds (iaatXevg nSQt^uXXofievog aa-Q, 

8. T« om. ecl. 20. Pro azdvus cod. ncivxes- 

archae, hic Imperatori unguenta, onTert, qtiod etiam alter Imperator 
facit. (IX.) Postquara vero Imperatores et patriarcha se inviccm ado- 
rarunt osculatique sunt, Imperator abit, perque medium templum 
digrcssns , jnaguam aeneam portam iutrat , inde per scholas et excu- 
bias , dum factioues trausitoriae ac politici omnia pro more et con- 
suetudine sua peraguut, procedit. Senatus autem in consislorio 
congregatus , Imperatorem faustis acclamationibus excipiendnm oxpe- 
ctat. Qui ut per scalas descendit, ibi subsistit , ceriraoniarius autem 
cum siientiariis et vestitoribus ipsi acclamat : in multa bonaque tent- 
pora etc. Inde a praefcctis cubiculi patriciisque stipatus , ad slenum 
usque abit, ubi patricii faustis precationibus eum excepturi adsunL. 
Dum vero tricliniura augustale intrat, ianuas cubicularii occupaut: 
Imperator autem praeposito siguum dat, ac latine dicit: At ; unus 
autem cubiculariorum respondet : Bene ; ceteri autcm cubicularii 
Imperatorera eo modo, qui literam 7f exprimit, circumstautes , latiue 
dicunt: Vivas mullos annos feiicissime. Imperatori octangulum 
tricliaium ingresso coroaam praepositus derait, vestitorcs lorura ciu- 



7o 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



yiav /Qvaovv , dnb rcov eyuas , dfjoiyevo/usvog vno xt tov 
y.ov^ovxlsiov nQonoanud^aQi(ov rs y.al loindjv oixsiaycov, disQ- 
■ ysrai diu rov avyovarscog xui rtjg uii/idog, xui siasQ/srui tv 
ro) O^soffvkdxrM nuXuriw. (I.) KuTuXujiovat^g ds rtjg (OQug, 
xad^ktsTUi Ini rtjg rQans^tjg ^ ^ ds rQunsl^d iariv unoxonrr},^ 
xui sid-' ovTCog siasQ/ovrui ol rov xov^ovxXsiov , xui nuoi- 
aruvTui xuS^iog xui ^ ru^ig s/si svdsv xuxstas rov xXrjTcoQiov 
liasQ/ovTut ds xui ol (fiXoi iv r(o xXrp;(OQi(o , (poQovvrsg ol 
fxhv nuTQixiOL rd /XuviSiu uvrcov , xui ndliv , -^vixu siasl- 
T^St} TO dovlxiov , nsQi^d?J.ovTui uvrd. iarsov ds, ori oi uo-io 
/ovTsg rov xov^ovxXsiov dY oXijg rijg diuxuivfjai/iov sv rij 
uvrfj TQunsQri , 7]yovv rtj /Qvofj , rslovai dinXovv nuQuardat- 
(.lov. /Qrj ds siSsvui, on si /lisv rv/coai nQsa^isig f.isyula>v 
idycov , xui xsksvast o ^uaiXsvg rovrovg xuXsaai , larurui rj 

^ls- t^^j.h /Qvaij fxixQu TQdnstu uvoo svda ro nsvrunvQyiov iaruTui,iS 
xui xu&si^srat ixst 6 puaiKsvg, ol ds nQsoftsig xud^sLovrut iv 
ri^ fisyuXrj XQVOjj rQunsKfj. uQiarsQU ds Toi; nsvram)Qyiov 
laruTut axdfivov , s/ov fidd-Qu, xui uvsQ/srut d't' uvrov 6 rijg 
rounstf^g , xui larurut uvco xu&vnovQycov r(~) ^uailst , oi Sh 

Eil L.43£j'yiCTri«^tot laravrat ndvrsg xdroo, iaravrut ds Ofzoicog xui^o 
£§ uQiorsQcov rov uvrov nsvrunvQyiov , s/ovrog xui uvrov 
^dd-QU, xui uvsQ/srut St uvrov 6 iniyxsQvrjg. iarsov 6s xui 
rovTO , oTt laruvrui iv rfj xufidQu rov /QvaoTQtx/uvov rfj 
i'^uyovarj nQog rov TQinsrcova nuQurQdnsta dvo, si ds xs- 

lo. dovXxriv cod. 20. iyyiGTCiQioi ed. aa. iTnyxtoTrjg ed., 

niyxtQVfjg coni. Leicli. 

unt, ct egrediiintiir. Illc ainco sagio indutus, a cubiculo , proto- 
spatliariis ceterisquc famulis stipatus , per augustale et apsidein a 
Deo custoditum palatium petit. (X.) Hora autem iustante , mensae, 
quae excisa cst, adsidet , cubicularii iutrant, et ab utroquc coena- 
culi latcre ut mos est adstant : intrant qiioque amici Imperatoris, 
et patricii quidem tunicas suas gestant, quas , cum cibi alferuntnr, 
riirsus induunt. Sciendum est, praefectos cubiculo tota septimaua 
rcnovationis in eadera mensa , scilicet aurca, duplicem consessum 
facerc, Porro si lcgati magnarum gentium adsint cosque advocari 
Lnperator iusserit , aurea mcnsa parva eo loco, ubi pentapyrgium est, 
stat, eique Imperator , iegati vero maiori mensae aureae adsident. 
In sinistro autem pentapyrgii latcre scamnum gradibus instructum 
apponitur, per quod meusae pracfeclus Iinperatori ministraturus ad- 
scendit, infra autem engistiarii omnes ad laevam pentapyrgii stant, 
quod ctiam gradus habet, per quos ))iucerna adscendit. Practerea 
observaudum est, ia camera aurei Uicliuii ad tripolouem ducente 



DE CERI>ION. AULAE BYZANT. I. 10. 71 

7.£vfi 6 ^aatXevg yersodui. xaru nQoad-^yjjv freQu Svo naQu- 
Tgune^af HaTaxat ro &v sv TJj uQiarsoS. xa^uQu , ro Sh sTe- 
Qov iv Tfj Se^tu. yvwareov Ss xui tovto , oti et f.iev Tv/r} 
tj iooTf] TOv evuyyeXtauov Tfi avrjj fj/neou tov nua/u , re- 
BXetrai ovTOjg. s^eQ/erut (.leTU ItTTJg ix rov d^eofpv/.uxrov 
uvtov nuXuTiov , uno Ttjg narayiag Oeoroxov tov Ouqov, 
xui SteQ/erat Siu Ttav StufiuTtxwv tcov uyi'cov /.i xui t^j uipt- 
Sog, xui uneQ/exai iv t<o vuto Ttjg nuvuyiug QeoTOxov iv TfjB 
/Ju<fvri , uno Se Tcov ixeios unSQ/eTUt eig tov ruov tov uyiov 
lo^reipuvov , xui TeXeouvTog rd ovvrjd-r] , 01 fj.iv leQer; unb 
Ttav ixetas XtTUvevovT^g , vnoaTQecfovoiv iv tm naXuTiM , o 
Ss ^aatXevg eiosQ/eTat iv tw ixeios ovri xotTcori tov uvyov- 
OTStog, ixSs/6/xevog tov xuioov , xuTuXu^oviog Ss xov xuiQOVy 
xsXet unavTu dxoXovd-cog ra tov nua/a, tog dvcoxsQO} siQfjTai, 

i5 KEO. C. 

"Oatt Ssi nttQcccpvXttTTStv iv r^ ^evriQcc ^fiigrc t^s Siaxaivijaifiov. 

IlQOSQ/ovTUt, Tu/iov unuVTsg ol uQ/ovTsg uno Xsvxcov 

/XuvtS/wv iv Tfj uipiSt , dXXdooovat Ss 01 /nsv nuxQtxioi q, 

/XuviSta /QvaoTUi^Xa , 01 Ss Xoinoi sxuoTog xutu Ttjv uvtov 

20Tu^tv TS xui u^/uv, TOv Ss xov^ovxXsiov 01 /isv nQUtnoaiTOL 

xui doTtuQonQt/itxrjQtot nsQiiSs^XtjvTut /XuviSta /qvootu^Xu, 

2. to |U€V ?y coni. R. 10. ^T£(fccvov, xeXiaa; r. avv^d-r]. 01 

fiev ed. 

dnas tabulas apponi, quodsi vero et alias duas parari Imperator 
iusserit, una in siuistra, altera in dextra camera instruitur. Si porro 
festum anininciationis in diem pascbatis inciderit, ita celebratur. 
Venit Imperator cum processione ex palatio suo a Deo custodito a 
sancta Deipara Phari , perque porticus quadraginta satictorum apsi- 
demque progressus , temphim sanctae Deiparae in Daphne , inde sau- 
cti Stephani petit, ritibusque solennibus servatis, inde sacerdotes 
in processione ad palatiura revcrtuntur, Imperator vero cubiculum 
augustale ingrcssus , (empus exspectat, quo veniente, cerimonias iu 
Paschatis festo quasque supra exposuimus observandas peragit. 

CAP. 10. 

Ohservanda die secunda septimanae renovationis. 

Praefccti omnes, albis tunicis induti, celeriter in apsldem pro- 
cetUiut , patricii tunicas aureis clavis , ccteri vcstes pro suo ordiue 
ac dignitate, pracposili cubiculo et primicerii ostiariorum tunicas 
auieis clavis, spatharocubiculaiii spathas suas gcstaut. Aperlo pa- 



7^ COiSSTANTlM PORPHYKOGENITI 

oi dk onad^uQoyiOv^ixovXuQioi xu Gnad^iu avTcov. uvo'^avTOQ 
dt Tov na/MTiov , ot f.i£V Tov y.ov^ovy.).ei'ov unuVTSg iiatQ- 
Ms. ^Ga/ojrat diu toov dia[SuTr/.(ov Twv uyimv f.i , ey.de/6/.tevoi. iy.eLos 
Tov ^ufnXiu , 01 ds nuTQiy.ioi y.ui GTQUTtjyoi uj.iu t(ov do/ue- 
CTiy.cov WTUVTUL 6V Tfo fjjXLyvy.Xto) Tou TQiy.oy/ov, (og eldiUTUiS 
uvTOig. de ^uaikevg df]Qiyev6/.ievog vno t(ov tov y.ov^ov- 
xAf/ov, (fOQav ouyiov /qvoovv , e^eQ/tTUi Slu Ttjg yuvaiTfjg 
BnvAtjg Tov XQLy.oy/ov , y.at de/ovTUi. uvtov ey.eTae nuTQiXLOt 
T£ y.ai OTQUTr^yoi uLia dof.ieaTi'y.oLg, y.ai dt]QLyev6/nevog uno 
re T(av tov y.ov^ovxXeiov nQOJioonu&uQi^av ^uq^(xt(ov , /nu-io 
y7.uf}LT(ov , y.ui XoLnmv oiy.eiux(ov, SisQ/eTut iiLu rrjg gjdiffvtjg, 
unTLOv (og e§ ed-ovg iv rotg evy.TrjQioLg y.riQiUf y.ui eiaiQ/exat 
iv Tw xoltlSvi rov uvyovare^og , ey.de/6i.ievog rov xulqov. y.u- 
ruXu^oviog Ss rov y.aiQOv , neQL^dXXerut /XuviSa Slu t(ov 
^earf^T^Qojv Xevy.rjv /Qvaocfeyytj , y.ui SriQiyevofievog vno twi'i5 
uQ/6vT(0V rov y.ov^ovy.Xei'ov , SLSQ/erut Slcc rov uvyovaxscog, 
loTUVTUL Ss 6^0} Trjg nvXrjg , ei&u to ^rjlov y.QS/-iuTUi , nQ(o- 
Toana&dQLOL ^uQ^dTOi, ijkkuy/iisvoL, ^uoTcii^ovTeg anad^o^dy.Xia. 
Ed.L.^^y.ai Sieldwv 6 (iaoLXevg Siu tov orevov rtjg /Qvafjg /SLQog, 

uvsQ/STUL sv TTJ /uXy.i^ nvXt] rov ov6noSog , y.ui Ss/ojtui20 
uvTov nuTQiy.LOL y.at OTQUTrjyoi' nQoay.vv>iodvT(ov Ss tw ^u- 
GLlet, vevet 6 nQutn^oLTog t(o rrjg y.uTuaTuaeo}g uno y.eXev- 
aeoyg, y.at 7Jyet „y.sXev ouTe'" uvToi Ss vnsoev/ovTat „eig 
no/.koiig y.at uya&ovg /Qovovg." ol Ss onud^aQoy.avSiSaTOt xui 

3- Twy ^ucpicriy.iov om. ecl. 8. nccTotxioi, ycct cd, lo. nooj- 
TOOnccO-. Sic h. 1, ct v. 17. scribendum ut supra p. 67 , 19- pro 
eo , quod ed. exhibet danaO-., moneute Heiskio ad p. »4 , 23. 

lalio , cubicularii omncs pcr quadraginta sanctorum acdera intrant 
Iraperatorcm exccpturi ; patricii vcro ct strategi cum domcsticis in 
hemicyclio tricoucliii ut ipsis mos cst adstaut. Stipatus autcm a 
cubiculariis Imperator, sago aurco ornatus , per canccllos triconchii 
egrcditur, eumquc patricii, strategi ct doincstici ibi c.vcipiunt. Post a 
protospathariis barbatis cubiculi , manclavitis ceterisque domcsticis 
stipatus, pcr Daphnem transit, acccusis pro more in oratoriis cercis, 
inqiie cubiculo augustali tcmpus statutum exspectat. Quo vcnicnte, 
tunica alba auro splendente a vestiloribus induitur, aque cubiculo 
praefectis stipatus , per augustale transit, stantibus e.xtra portam, 
ubi cortiua suspensa cst , protospalhariis barbatis , qui mutatorias 
«uosque spathobaculos gcstant. Digrcssus Iniperator per stcnum 
aurcae manus, ad acncam portam ouopodii proccdit, ubi patricii 
et strategi cum excipiunt, quibus Imperatorcm adorautibus, pracpo- 
jituj cerimouiario a maudato signura dat , isque dicit: lubete ; at 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 10. ^3 

anad^uQioi laravrai si&ev xuyti&sv (iaaTu^ovtei; za SiaTQa- 
Xta avT(ov. (B.) Kui uno rtav s/.stae SfjQiy£V0f.i€V0v rov 
^aaiXecog, ol f.iev anu&uQoy.uvSiSuroi y.ui anad^uQioi y.ureo- 
yovruL Tu yQudi^Xia tov y.ovaiaxcooiov , ol [xev Ttjv 6e'^iav 
Snvlrjv, ol Ss Tfjv dQiaT£Quv , ol ds nuTQixiot. e^sQ/ovTai tjJv 
(xearjv nvXrjv , y.ui ol fisv ix Jf^taJv y.ureQ/ovrui ru youSriXiaB 
rrjg de^iug nvkrjg, xui ol £$ uQiareQfav y.axeQyovrui tu yQU" 
dijkia Tijg uQiaTSQocg nvkrjg. o de ^aaiXevg juera tov xov- 
^ovxXetov y.aTeQ/£Tut ro novXnirov y xui laruTui vno t6 xa- 

tOfteXuvxiov iv tw nOQcpvQto kidco , xui de/ovruL avrov nuXiv 
ev TM xovataTcoQita nuTQixioi xai OTQUTrjyoi ufta rfj avyxXij- 
rw, xai nQoaxvvrjaarTeg , vsvovTog tov nQuinoairov tw at- Ms, 46. b 
XevTiuQiM uno xeXevaecog, Xeyei ^xeXevaure'" uvroi dh t6 
,,eig noXXovg xai dyad^ovg /QOvovg." dno Se tcSv exetae Srj- 

i^oiyevofxevog 6 [iuotXevg vn6 tcov nQO£tQ?jiitevcov , XeyovrogC 
TOv Trjg xuTUdTuaecog xuru ^cx&qov ^xunrure ^Ofir/Vt," 6'ieQ- 
yerai dtd':k(i5v exoxov^iTcov xui twv a/oXcov xai Trjg /aXxrjg, 
xai dneQ/eruv ev tco uy/co q^Qeurt , tu de (.leQrj Se/ovrut t6v 
^aatXea eig Tug ovvij&eig arcxoetg o(pQuyiZ,ovTeg, ftrjdev ersQOv 

2onotovrreg, Xeyovaiv de ot vOTUQiot xai ol fiaiaTOQeg xovg 
xuTu Tvnov iuu^ovg, ev ojg Tonotg eiS-torut uvroig. aipag 
Ss xrjQovg 6 ^uotXevg xui ev^d/iievog , enididcooiv uvTOvg tio 
nQuinoaiTCO , 6 Se nuxQtuQ/rjg ec,eXd^cov unuvru tov ^uotXea 
sv xco uyico cfQsart, nQooxvvrjaavreg Se y.ui donuacxixevot dX- 

i6. xanXcae cod. 

illi : Jn multa lonaque tempora etc. Spatharocandidati vero et 
spatharii cum dextralibiis siiis ab utroque latere adstant. (II.) Impe- 
ratore ab his stipato , spatharocaudiclati et spatharii per scalam 
consistorii desccudunt, et illi quidera per dextram, hi per sinistram, 
palricii per mcdiam portam, exeuut , ita ut ad dextram stantes, per 
scalas dextrae portae, ad sinistram per gradus sinistrae portae descen- 
daut. Imperator autem cum cubiculo ad pulpitum descendit, subque 
camelaucio iu lapide porphyretico stat, eumque rursus in consi- 
storio patricii et strategi cum senatu excipiunt, dumque adorant, 
praepositus silentiario a mandato siguum dat, qui dicit : Jubete ; 
ipsi vero : In longa bonaque tenipora. Inde a supra dictis stipatus 
Imperator, diceute cerimouiario, dum per gradus descendit: Captate 
Domini , per excubias scholasque et chalcen transit , et ad sanctum 
puteum abit, factiones autem in solennibus stationibus signantes, 
nec quicqnam praeterea agentes, eum excipiunt , notarii vero et 
magistri iambos praescriptos iis in locis ubi mos cst recitant. Impe- 
ralor cum cereis accensis precatus, eos praeposito tradit , patriarcha 
>ero cgressus , ipsi iu saucto putco cccurrit , et poslquam sc mutuo 



74 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



XjyAovj 0, T£ ftaaiUvg y.ui o naTQtuQ/tjg, uo^Qyo^^i ^h r?jv 
fiy.y.lrjoiuv , uneld-ovTOJV Ss uvtwv €^iucjoa&ev rwv uyivav &v- 

1)(3C0J', ^€V 7lUTQlUf)/7]g eiOSQ/STUt €V T(0 &VOlUaT?]()l'(0 , 6 Js 

^uaiXevg £[xnQoad-ev eoTcog tcov uyicov ^vqcov, ev/eTUt- xQUTCav 
xrjoovg, y.ui evidfievog enididtaaiv uvTOvg t(o nouinooiT(o, y.uiS 
tloeQ/eTUi eig to d-voiaoTi^Qiov, y.ui ev^djiievog nQoay.vvet ttjv 
uyiuv TQune^uv, y.ai dieQ/eTUt ^ia rijg aoalsug' f.iel\(ov ds 
iE^eQ/ead^ttt ttjv oojktuv, )Miil^dvet nuQU tov nQuinooiTOv y./j- 
QtoXiTuviy.tjv , xui evd^etog uo/ovrat ol ipdXTut sv t(o u/Li^(ovt 
ro „XQtoT6g uveoTt]." (r.)Kui SrjQiyevofxevog o ^uatlevgio 

EJ. L. 45 vno ndvTcov rcov y.aTU ovvfj&eiuv, diio/£Tat /iieoov tov vaov, 
xui disQ/eTut diu t^v ^uaiXty.cov nvXcJov , xui dieAd-cov tov 
vuQd^rjy.u y.ui tov Xovt/jqu, xuTeQ/eTat rd yQud/jXiu tov d&v- 
Qog , xui dido/eTut diu tov /j.th'ov xui Trjv fieorjv, y.ui uvsq- 
/eTut eig rov (poQOV , xui f.ie/Qt rov xiovog uneX&cov , svd^uiS 
xu&idovTat 6 vabg tov uyiov KcovoTUVTivov , uvsQ/eTui 
^uolXevg tu e[unQoa&ev youd/jlta rov vuov, xui icnuTut sxeiae, 
snuxov(.i^iZ,oov t(o y.ayy.ekho ev to! de^KO fteQet, xai rjvixa 

V>ls. /i-j.sifisXX^t uveo/eadut ru uvtu yQuSrjXiu 6 (iuatXevg, diSoDOt to 

y.rjo/ov uvTOv t(0 nQutnooiT(o. 01 ds nuTQixiot xui ndvTeg oiio 
UQ/ovTeg lOTUVTUt xdTCo , exuoTog uvtcov xutu rijv uvtcov 
Btu^iv Te xui OTdoiv cog nQoeiQtjrut, xui xuTuXu^ovTog tov 
nuTQidQ/ov fitTd T>jg XiTrjg , dtsQ/eTut /iieocov uvtcov, xai fteX- 
XovTog TOv oTuvQOv uveQ/ea&at t« yQud/jha , svS-a ^aot- 
'kevg laraTut , unxet xrjQOvg 6 ^aatXevg , xui nQoaxvvst rov^S 

adorarunt osculatiquc sunt, iu ecclesiam ingrediuntur, ubi ad sanctas 
ianuas progrcssi , patriarcha sacrarium petit. Imperator ad sanctas 
ianuas , cereos manu teuens , precatur , precatus eos praeposito red- 
dit , et sacrarium ingressus precatusque, sacram mensam adorat, per- 
que soleam digreditur , unde dum exire vult, cereum processioualem 
a praeposito accipit , psaltae interea in ambone canunt : Ckristus 
resurrexit. (IH.) Imperator ab omuibus pro more stipatus, per me- 
dium templum , portas regias , narthecem et baptisterium transit, per 
scalas athyris descendit, perque milium mediamque forum pelit, et 
iisque ad cohimuam , ubi temphim S. Constantiui est, abit, per sca- 
las templi adsccndit, ibique subsistit, cancellis de.\tri lateris accum- 
bens , quod priusquam facit, cereum suum praeposito tradit. Patricii 
veio et praefecti omnes in inferiori loco, singuli pro suo ordine et 
dignitate ut supra monuimus, staut, per quos medios patriarcba cum 
processionc adveniens transit , dumque crux per scalas , ubi Impe- 
rator stat, ascensura cst , ipse cereos accendit, et veneraudam cru- 
cem adorat , quo faclo cereos praeposito , praeposilus cerimouiario 
tradit, qui cos iu mauualibns proccssiouis tigit: cru.\ vero alTcrtur, 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 10. 7^ 

Tiiuov GTuvobvy xut TiQoaxvvriaug iniSt^cooL Tovg y.rjoovg T(ji 
nouinoaiTfo, xdxetvog t(o rtjg xuTuaTuaemg, xai nr^yvvaiv uv- 
Tou^ o rrjg xaraaTuaacog ev TOig rrjg Urijg fiufovu/joig' o 
ds OTUVOog uvtQ/eTUL xut laTUTUi iv rjj ^uosl onio&ev tov 

5,iuaLXi(og s/iinQOo&ev r/jg nvXrjg tov vuov. 6 ds nuTQidQ- 
yrg uvio/eruL iv Tfj ixxX?jai'a /.leru rcov xuru avvr^d^iuv 
dveQ/OLiivoiv f.ier' uvtov xud-' exuoTtjv* xut 6 x/./joog lOTa- 
TUL xuroi f.iexu rov xolvov /mov f| dQiareQug rov ^uaiXitogj 
xut Tfjg ixxevovg Te/.ovf-Livrjg , 7,uix^dveL o (iaoilevg nund rovC 

lonouinooirov xrjQiu, xut nQoaev/erui, xut nu/uv didoooLV uvru 
r(o nQuinoaiuo , 6 ds nQuinoairog uo rrjg xuTU(Trdaecog , av- 
Tog ds nrjyvvOLV uvru iv roVg rrjg XLrrjg fiuvovulioig. xui 
nuQuvrixu 6 rrjg xuruoTuoecog dievd-ereL royg re nuTQLxiovg 
xul XoLnovg uQ/ovrug, rovg fiiXXovrug SrjoLyeveLV rov ^uol- 

i5Af'a, xut nQoaxvv^ouvreg dXXi^Xovg o, re (iuoLXevg xut o nu- 
TQi(XQ/rjg, uQ/ovruL xpuXXeLV t6 roonuQLOv ol xpuXruL' ,,Xql- 
arbg uviarrj." {/!.) KdxeL&ev drjQLyevofievog vno roov nQoei- 
Qrjfiivcov , SiiQ/eruL rrjv fiiorjv Xltuvsvcov , ro d's TOOnuQLOv 
iv rfj rrjg '/urrjg neQLod^o uQ/eruL o r^, xuraordoeojg , xut 

2odv&' (ov rrjv fj.iar]V diiQ/erau Slu ts tcov UQroncoXicov xuiJ) 
rov ruvQov , xuruXu^cov rov vuov rrjg nuvuyiug Qeoroxov 
rcov SLUxovioorjg , iniSiScooLV 6 ^uoLXevg rb Xiruvixiov , xui 
fd/Qi' rov (fLXaSeX(fiov SieXd^cov , sxxXiveL ro Se'S,Lbv ft-ioog, 
xut SLiQ/eruL Siu rs tcov ^OXv^Qiov xat t(ov Kcovotuvtiuvoov 

aSfii/Qi- TOu uyiov JloXvevxrov , vnaXXuS,ug Ss xdxetas xr^Qiov, 

1. adxoiig heich., avxci cod. i5. nnoax. xovg dXl>j).ovg ed. 
ig. y.al tly^ujy r. fiia. 6iiQ-/exai Sui x£ xdjy dqxoniaXioiy cod. 
dQxono).i(ov ed. 

et pone Imperatorem in basi ante porlam templi constituitur. Tuuc 
palriarclia ecclesiam cum iis , qui pro more siaguiis festis cum ipso 
proccdunt, petit : clerus autem cum populo communi ad sinistram 
Imperatoris stat , finitaque extensa, Iniperator a praeposito cercos 
sumit , precatur eosque praeposito , praepo-itus cerijuouiario redtlit, 
qui ipsos in mauuaiibus processionis reflgit. Tunc cerimouiarius 
patricios ceterosque proceres Imperatorem stipaturos ordinat, Impe- 
rator vero et patriarcha postquam se invicem salutarunt, psaitae tro- 
parium : Christus resurrexit^ incipiunt. (IV.) Inde a praeJictis stipa- 
tus per mediam procedit, troparium vero in processione cerimoniarius 
incipit , et propterea per mediam transit. Pcr tabcrnas vero pisloruni 
forumque tauri dij^ressus , sanctae Deiparae diaconissac acdcm petit 
Imperator , ubi cereum processionalem reddit, et ad j)hHadelphiura 
usque progressus , a dextra dcflecteus per Olybrii et Constautianas 
theriuas usque ad saucli PoJyeucti vadit , ubi etiam ccrcum mutal, 



7 6 CONSTANTINI PORPHTIIOGEINTTI 

y.ui Xa^cov tTSQOv y.rjGiov nuQa rov nQuinoGirov , StiiQ/Bfat 
rrjv fiiaarjv f.ie/QL rcov ayi'(ov unoaxolojv, y.ut eiasX&cov £ig rbv 

Ms. /|7.bv«f^;/>;«, xud^s^srat. eni oslXiov nQOo/nivcov rov narQLaQyrjv, 
y.at rov narQiuQ/ov xaraXa^ovrog /nsru rijg Xirtjg , ol filv 

EJ.L. 46 ;<Ofvof y.XrjQiy.oi y.ut ol noXvvLy.ot slasQ/ovruL sig rov vabv SiuS 
T^j nXtjaiov ovatjg rcov ^uaiXLy.oov nvXcijv Sf^Lug nvX?]g, rd ds 
OQ(puvu siasQ/ovruL diu rt]g [.isarjg nvXtjg* voaavrtog y.ut ol fxrj-' 
rQOnoXlruL y.ut ol intaxonoL siasQ/6i.isvoL Siu rcov ^aaLXiy.tov 
nvX(ov, nQoaxvvovaL rfo (iuaiXst, Lirjninrovrsgy.urto. nXrjatcil^ov- 
rog ds rov nuTQtuQ/ov, uviararuL 6 ^aaiXsvg, xut nQoay.vvrjaav-10 
rsg dfKforsQOL aXXijXovg y.at ilanaadfisvot., uniQ/ovruL /ui/Qi 
rmv ^uatXty.tov nvXcov, y.ut b {.isv nurQiuQ/rjg uQ/sruL rsXsTv rrv 
£v/rjv rrjg stabSov rrjg d^siag XsLrovQyiag. o Sh ^aatXsvg uxf/ag 
arjQOvg y.ut sv%(x[xsvog intdiSojatv avrovg rijj nQainoairio, y.at 
B«vV6g Tw r)]g xaruaruasoog , y.ut rov nurQLUQ/ov rsXiauvrogi^ 
rrjv sv/^v, nQoay.vvst 6 ^uaiXsvg rb u/quvtov svayyiXiov xut 
rbv rifitov crruvQbv , y.at StiQ/srut ftiaov rov vaov Slu rrjg 
nXuyiug rov uf.i^covog , SQ/sruL sig rrjv acoXiuv , xut b fxlv 
narQtuQ/r^g siaiQ/srat eig rb dvatuarrjQtov, b Sh ^aatXsvg 
ev^uftsvog cbg si&LaruL avrco sftnQOa&sv r^v dyicov d^vQcbv,2o 
eiaiQ/sruL sig rb &vaLuari^QLOv , y.at.nQoay.vvijaag rrjv dyiuv 
rQdnsi,av, xat Xu^cbv naQU tov nQatnoairov unoxbfi^tov , ri- 
9-rjaiv ttvrb iv rrj dyia rQuniLrj. (E.) Ev'E,dfisvog Sh sig rbv 
rucpov rov rs narQbg ijftcbv XQvaoaroftov xat xov d^soXbyov 

i4- x>iQ0vs3 (v^. ed. aa. ncco'' ccjutqv ttq. ed. 

alioque a praeposito accepto , pcr mediam ad S. S. Apostolos abit, 
ct narthcccm iugressiis, iu sella adsidens, patriarchara exspectat. Qui 
postquam cum processionc advenit , clerici communes et politici per 
dextram portam , Imperatoriis proximam , orphaui per mediam , tem- 
plum ingrcdiuutur : sic etiam metropolitae ct episcopi per porta» 
Imperatorias ingressi, Imperatorcm , non prono tamcn in tcrram cor- 
pore, adorant. Appropinquante patriarcha , Imperator surgit, post- 
que niutuam adorationem et salutationcm , ad portas Imperatoria» 
abeunt , ubi patriarcha prcces introitus diviui oflicii instituve inci- 
pit. Imperator autem cum acccusis cercis prccalus , eos praeposito, 
hic cerimouiario tradit, el precatione liuita, Imperator sacrosanctum 
evangeiium ac venerandam crucem adorat, perque mediura templum 
et ambonis latus digressus , soleam , patriarcha sacrarium , intrat. 
Imperator autem ad sacras iauuas ut ipsi solcnne cst precatus, moxque 
iu sacrarium iugrcssus, sacram mensam vencratur, et acceptura a 
pracposito apocoinbium in ea reponit. (V.) Impcrator deinde preces 
iu monumento patris noslri Chrysostomi et theologi saucti Gregorii 
fuudit, cercisquc accensis utcrque , Jjnperator et patriarcha , per 



DE CERIMON. ALLAE BYZANT. l. 10. 77 

Tov uyiov Tqi^yoqiov j xui uxpavrtg xrjQOvg, e^tq/otTai ufKpo- 
T£()Oc 0, T£ ^aailevg y.ut o nuvQiuo/rjg $iu Ttjg uQioT£Qug nku- C 
yiug Tov &vGiuaT>]Qi'ov y xai dnsQ/opTUi iv TJj aoQ(o tov uyiov 
KoivoTuVTivov, y.dx£ta£ £v'^u/.uvoi , xui uif/aVT£g xr^Qovg , iieQ- 
5/ovTatf y.ui untQ/oiruc ev TOig Turpoig tcov uyiOTUTojv nu- 
TQiuQ/wv Niy>]fOQov xui l^led^oSiov aipug ds xdy.£ca£ xrjQOvg 
6 ^uat).£vg xtti £v'^u/it£vog, £ia£Q/£Tuc iv Tocg Turpotg twv /?«- 
acXiojv, xai aipag xdxeiae xrjQOvg, i't,iQ/ovTui. xai diiQ/ovTuc 
ajitgjOT^QOc 0, t£ ^aaiX^vg xai 6 nuTQiuQ/T^g ^iu tov uQiaT£Qov'M.s. 48. .1 

lOjLiiQOvg Tov vaov , rjyovv tov yvvatxiTOv , uvTtxQv tov d^vaiu- 
CTtjQiov , xai nQoay.vvtfauvT£g d}.trp6T£Q0c d).Xrj}.ovg 6 ^uai).£vg 
xui 6 naTQiuQ/rig, vnoaTQi(p£c nQog to ixT£).iaac TrjV &£iav X£C- 
TOVQyiav, 6 Je ^uatX^vg dtiQ/£TUC Sia tov yvvutxtTOv xui i'iiQ- D 
/£Tat £ig Tov vaQSrjxa, xui ixxXivug nQog t6 i'^ doiaT^Qug f.ii" 

iSqog TOv XovTtJQog, 01 /niv naTQixtot caTUVTUt s^aid^ev Ttjg nv- 
Xijg TOv xo/Xcov, vn£Q£v/6ix£vot Tov ^aacXia. 6 di ^aaiXfvg 
6rjQiy£v6fX£vog vno tcov uQ/6vT(av tov y.ov^ovy.Xeiov , anu&a- 
^oxuvdtduTcov y.ui ini t(ov oix£iuy.(ov xui tcov ini tov [.la- 
yXu^iov xai Xotncov , uviQ/£Tac 6iu tov uvtov uQtaT£Qo{} 

20xo/)uov iv TOcg a£nT0tg xuTrj/ovfi£V£ioig, t« di ^rjXa tu xq£- 
/iiu/xiva iv Totg xuTrj/ov n£V£ioig otX^vTiuQtot noiovat , xui 
an£Xd-cov toTUTUc iv Tocg d^^ioig fiiQ£at, svd^a ^i&toTut avTto 
xud' fxuoTrjV nQoiX£vaiv toTua&at , xai t£Xsc t^V &£iav X£c- 
TOVQyiav , 01 dh naTQtxtoc xai ol aTQUTr^yoi eQ/ovTuc o;iia^£i/Ed. L.47 

16. y.oyXio\} ed. 20. /S^A« t« XQf/xfia/teyu cod., ^e^Xa xataxQe- 
fia/uivcc ed. 

sinistrum sacrarii latus egrcdiuntur, sanctique Constantini sepulcrum 
petunt , ubi pariter cum cereis accensis precati, discedunt ad san- 
ctissimorum patriarcharum, IVicephori et Methodii, sepulcra abituri : 
ubi imperalor postquam cum cereis ardentibus precatus est, monu- 
menta Imperatorum intrat, et ibi quoque cereis accensis , abeunt. 
lude uterque, Imperator et patriarcna , per sinistrum latus templi 
seu gynaeceum sacrario obversum transeuut, et postquam se mutiia 
adoratione salutarunt , patriarcha ad diviuum officium celebrandum 
redit ; Imperator autera per gynaeceum narthecem intrat , dumque ad 
sinistrum baptisterii latus declinat , patricii extra portam cochleae 
fausta Imperatori apprecantes adstant. Qui a praefectis cubiculi spa- 
tharocandidatis et domesticis , tum manuclavatis ceterisque stipatus, 
per eandem sinistram cochleam , ad septa catechumena abit, dum 
interim silentiarii in catechumcuis vcla suspenduut , ct postquam eo 
venit, in dextris partibus , ubi in singulis processionibus stare solet, 
subsistit, sacramque liturgiam celebrat , patricii vero et strategi post 
Imperatorem per eandem cochleam veniuut, et e regione sacrarii^ ubi 



78 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



tov (iaaiXtcog «T/a tov uvrov yo/Xwv^ xui 'ioTUVxui. unsvavrv 
Tov d-vaLunrrjQiov , evd^u y.ui t6 puailay.ov uvTiuiaiov noi)- 
xeiTui, sv (0 y.ai xoLvmvtt 6 ^uoiXsvg iv TUtg ToiuvTuig nqo- 
sXsvaeaiv. (g.) KuralufiovTOg ds xov xulqov Ttjg d^siag xoi- 
vcoviag , unioyovTuv auevTtuQiOL dvo dind yelevaecog, y.ai5 
nooay.alovvTut rov nuTQKiQ/riv , y.ui o nuTQiuny^g, nuQU- 
XQUTOv/:isvog vn' avrcov , uvsQ/eTUi, xui dnavTcoaiv uvtov ev 
Tfo TOv y.o/liov nX7jQc6/.iuTi, Tjviy.a (.leU.ei eiaeQ/eodui iv xoig 

haenTotg y.uTr}/ov(.ieveioig , ol tov xov(iovy.leiov uQ/ovTeg. xui 
eiaeWcov iv Totg xaTJ]/ov/ieveioig 6 nuTQicxQ/rjg , nQOTiS-rjoivio 
T« (Jcooa iv T(o (iuoLliy.cT) uvTif.iiai(o , 6 Sh nQuinfJoiTog dneX- 
d^cov jneTcc T(ov uQ/6vT03v Tov xov^ovxleiov, nQOoy.uleiTUi tov 
^aaiXia, xai vn' avTcov d'r]Qiyev6fievog 6 (iuailevg, unsQ/e- 
rai, y.ui xoivcovet ix tcov tov nuTQictQ/ov /eiQOiV, eiTu eiosa- 
/STUt svdov Tov ds'§iov ^ijXov , xui xud^sLeTUL ixstas ini aeX-i5 
Xi'ov, f.ii/Qig uv xoLVcovrjocooLV iy. rcov tov naTQiaQ/ov /sl- 
Qcov nuTQiy.ioi ts xai OTQUTTjyoi /hstu tcov loincov tcov fc| 
sOovg. eiS^' ovTcog sS,sq/stul 6 (iuoLKsvg , xui nQoay.vv/jauv- 
Ms. 48.bT£e U[.icp6TSQ0t ukXijlovg o, ts (iuoLlsvg xui 6 nuTQLCxQ/rjg, 

C fisv (iuoLlsvg unsQ/STat iv co ronco ixTslet Tijv d^eiav 7^si-2,o 
TOVQyiuv , cog nQOsCft^/csv , 6 ds nuTQicxQ/rjg xutsq/stul nXrj- 
Qcoaat rrjv d^siav XsiTOVQyiuv , xai diuaco^ovaiv avTOv ol tov 
xov(iovxXsi'ov UQ/ovTSg [■li/Qt tov T6nov , iv co xui unrjvrrj- 
ouv avTOV , iv tco dvsQ/saO^at uvrov , xdxetd^sv diaacol^ovoiv 

10. noQxid-riaiv R. , nQoaTi&tjaiv cod. et ed. 

cUam antimcnsiiim Iraperatorium , in quo in eiusmodi processionibus 
Impcrator communicare solet, repositum est, subsistunt. (VI.) Tcm- 
porc autcm sacrae commuuionis instantc , duo silcntiarii a mandato 
abeiint, et patriarcham advocant, qui , ab ipsis stipatus , adscendit, 
cique pracfccti cubiculi in plenitudine cochlcae , dum septa catechu- 
jnenorum ingredi vult, obviam procedunt. Qno cum patriarcha per- 
venit, Impcratorio antimensio sacra dona imponit : praepositus vero 
cum praeicctis cubiculi abit , ct Inipcratorcm vocat, qui ab ipsis 
stipatus vcnit, et ex patriarchae manibus communicat, postca dextrum 
velum ingressus, ibi in sella adsidct, usquc dum patricii et stralcgi 
cum ceteris , quibus mos est, sacram communioncm e patriarchae 
m.mibus accepcrc. Ita mox Imperator cgrcditur, et postquam ipsc 
ct patriarcha se mutuo salutarunt, ad eum locum, ubi divinam litur- ' 
giam , uti diximus, cclebrat, abit, patriarcha autcm ad complendum 
sacrum oflicium dcsccndit , comitantibus ipsum cubiculi praefcctis, 
ad eum locum usquc , ubi , cum adsccndcrat, obviam ipsi processc- 
rant , inde duo silcntiarii eum ad templum comitantur. Pcracto di- 
vino oflicio , Imperator per loca , quae aute catechumena suut, et pef 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 10. 79 

«VTOJ' niXiiriuQiOL dvo ^i£/oi rov vaov, xai r^g &{i'ag Xei~ 
TOvoyiag xsXead^iar^q ^ ditg/STai o ^aaiXsvg iia Toav tfinQO- 
ad-£v xaTt]/ovii€V€i'cov j y.ui diu tcov avSov undQ/STUL iv t(o 
&£Ofpv'/.uy.T(i} nuXuTi(t) y ?jyovv Tro ovTi ixeiae , xai eiaeo/srut. 
5sv T(T) xoix(avi avTOv. xai xuTiQ/ovTUi Svo aiXevTidoiot. uno 
xeXevafcog xui nQOaxuXovirui tov nuTQido/t^v y xui tovtov 
dveX&ovTog xui nXtjaidouvrog , de/ovruL uvtov uo/ovTeg tovD 
xov^ovxXeiov y xui iXdcov xud-eZerui fiixooVf xai eiaeXd^(6v 6 
nQuinoaiTog drjXoc t(o (iuaiXet, 6 ds ^uaiXevg xeXevet tw 

ionouinoaiT(o nQoaxuXiouad-ui tov nuxQidQ/rjv y xui evco&ivTeg 
ufKfOTeQOi 0, T£ ^uaiXevg xui 6 nuTQidQ/rjg iv tw TQixXivc), 
£v w laTUTUL ^ TQuneuu, nQoaxuXecTUL TOvg leQeLg, xui noL- 
ovac Tov ari/ov , xui evXoyrjOug rrjv Todnetuv 6 nuTQidQ/r^g^ 
vnuXXdaaeL to couo^poQiov avTOv, xai Xa^ovxeg uvto ol leoeig 

iSiiiQ/ovTUL y xui ei&' ovxcog xud^iZovTUL ufiqoTeQOL iv ttj tqu- 
niLfj 0, Ts ^uaiXevg xui 6 nuTQiuQ/rjg' ol de tov xov^ov- 
xXeiov nuQiaruvTui iv ttj TQuni^rj evd-ev xuy.eiae , cog eiQT^TUt. Ed. L. iS 
xai nLoiTOjv nQoadnu^ tov ^uaiXicog xui tov nuTQidQ/oVy 
veveL nQuinoaiTog ano xeXevaecog , xui siaiQ/ovTUL ot Trjg 

lOvnovQyiug , 6 de Trjg TQuniC/jg eiaeX&oov laTUTUi iv TJj xutco 
nvXji £f.inQoad-ev tov ^?jXov , xai vevec avTOV 6 nQuinoaiTOg 
dno xeXevaeoig y xui vvaaeL to ^ijXov fneTu Ttjg /eiQog, xul 
uiQOvoiv uvTo vnsQdev iyyiaTLdQiOLy xui eioin/oiruL ot (pi- 
Xoiy xui TeXeiTUi unuau tj rijg TQuni^rjg dxoXovd-iu. xui uvi- 

^SaTavrai vneQev^^dfievoc rov ^uaLXiUf xai e^iQ/ovTULf xa«'oMs. ^g.a 

a. xiSv xat Ifinq. ed. i6. xov om ed. ig. vevei nquin. ed. 

interiora ad palatium a Deo servatum, quod scilicet ibi situm est, 
abit cubiculumque suum iugreditur. Tunc duo silentiaiii a raandato 
abeuut et patriarcham arcessunt, quem, dum appropinquat, cubiculo 
praefccti excipiunt, et postquam advenit, paullisper adsidet, dum 
adventum eius Iraperatori pracpositiis nunciat. Tunc quidem Impe- 
rator , patriarcham advocare praepositum inbet, dumque ambo, Im- 
perator scilicet et patriarcha, una in triclinio , ubi mensa stat, ad- 
suut, hic saccrdotes vocat, qui stichum faciunt, patriarcha autem, 
postquam mensae benedixit, omopliorium suum deponit, quod post- 
quam sacerdoles sumscrunt , exeunt, Imperator autem cum patriar- 
cha meusae accnrabit: cubicularii ab utroqne mensae latere, ut dixi- 
mns j adstaut. Postquam Imperator et patriarcha serael omnino bibe- 
runt, praepositus a mandato signura dat, orancsque ministri iutrant, 
e quibus niensae praefectus ingressns , ad inferiorem portam ante 
velum stat, idque, signo a pracposito dato, manu pulsat, engistiarii vero 
attoUunt, quo facto amici iugrediuutur, omnisquc mensae ordo peragi- 



8o CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

(iisv ^aaiksvq /iierei- f.UTa, (.lovov rov nuTnidoyov, y.ul tov y.ov^ 
B ^ovxXetov TictQiaTafxsvoVy y.ui niovTsg nfjoaunuE, uviotuvtui, y.ui 
TiQoay.Xr^d^svTeg ol leQftg uno y.eXevaecog eiaso/ovrui, y.ut neQi- 
^uXX6f.ievog o nuToiuQ/t^g to w/nocpoQiov uvtov, noiovat, TOv\aTi~ 
Xov , y.ui sniSovg 6 nuTQiuQ/rjg tm (iuailet evXoyiug, i^eQ/ov-^ 
TUi ol leQecg. (2.) Kui sid-' ovTwg nooay.vvtjauvTeg uXXrjXovg ^ 
y.uL uonuaufievoi, o, t£ ^uaiXevg y.ui 6 nuTQiun/tjg , unsn/eTui 
fisv 6 nuTQiuo/rjg y.ui diaowi^ovaiv uvtov ot toiS y.ov^ovy.Xeiov 
Ixe/Qi Tcov y.UTrj/ovusvojv , o ds ^uaiXsvg uvunuvsTui. (.uynbv 
iy.etae , y.ui y.uTu'hu(jOvarjg T/jg wQug neQi^uXXeTat 6 ^aaiXevgio 

CXoXol^lOV TQl^SXuTlOV /QVOOOOjXtJVOySVTTJTOV, SlU XidoJV y.ui flUQ- 

yuQojv '^/iKpiea/.isvov, o y.ai [ioTQvg y.uXetTui, y.ui anu&iov o/ioioag 
/^Qvaovv Sia Xi&ojv y.ai /lUQyuQwv ^/Kfuo/xivov, y.ai £1^' ov- 
rojg iniTid^tjoiv 6 nQuinoaiTog t^v royu, rjyovv t^v tiuquv, sni 
Ttjg Tov ^uoiXsojg Ti/iiug y.ecpuXijg. xui i'^sQ/eTUL 6 ^aaiXevgi^ 
SrjQiyev6/.ievog vnb tcov uq/6vto3v tov xov^ovxXeiov , (fOQOvv- 
ro)V avToov aayiu uXrjd-ivct, , xui SisQ/eTUL Siu rwv xuTri/ov- 
f.ieveioiv tov vuQd^rjXog, t« ds [iijXa tu ovtu ixetos xov[iiy.ov- 
XaQioi. ^aoTd^ovaL , xui SisQ/eTUi Siu tov uQiaTSQOv xo/Xiov, 
Si' ov xui uvijXd^ev , xui Ss/ovtul uvtov oi ts /luyiOTQOi xuiio 
nuTQixLOi s^co&ev tov uvtov xo/Xiov eig tov XovTijou, sv&a 
xai t6 nQ03L UVSQ/0/.ISVOV zov (SaaiXicog £/.ieivav , vneQev/6/ie- 
VOL rbv (jaaiXsu. xui i'^eX&cov 6 ^aoiXevg, inneveL iv tt; nvXj], 
j)iv fi el&LOTUL uvTcjj xa^' sxdiOTrjV nQOsXevaiv tovto noietv , o 
Ss innog ioTQcoTai as)Jko/uXLvov /Qvaovv SLciXidov, TJ/igjiea/xi-^^ 

tur. Hi faustalmperatori precati surgunt, et abeunt, Imperator cum pa- 
triarcha et adstanle cubiculo solus manet, et postqiiam adhuc scmel po- 
tum sumsere, surgunt, arccssiti autem sacerdotes a maudato intrant, et 
postquam omophorium patriarcha iuduit, stichum faciunt, deinde pane 
benedicto Imperatori apatriarcha dato, discedinit. (VII.) Postquam Im- 
perator ct patriarcha se mutua adoratione veuerati osculatique suut, 
abit hic a cubiculariis ad catechumeua usque stipatus ; Impcrator 
autem ibi paulisper subsislit, et hora instanle, colobium triblat- 
teum , aurcis taeniis ornatum lapidibnsquc et unionibus distinctum, 
quod et botrys vocatur, induit , gladioque aurco et pariter gemmis 
ac margaritis oruato se accingit : tunc patriarcha togam seu tiaram 
venerando Imperatoris capiti imponit. Is postea a cubiculo prae- 
feclis saga purpurea gestantibus stipatus, per catcchumena uarthecls 
trausit, cubiculariis vela , quae ibi sunt , portantibus, perque sini- 
stram cochleam , per quam venerat, redit, eumque magistri , et 
patricii extra cochleam eandem in baptisterio , ubi et mane adve- 
nientem Imperatorem exspectaverant, fauslis precationibus excipiunt. 
Is in porla , ubi id in singulis processionibus faccre solet, equum, 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 10. 8l 

vov dno fiaQyaQmv , iv Ss Trj ovq^ roiS avTOV Tnnov xai rotq 
riaGUQai noaiv dnoxos^iavTai ndraaoi nQuvSioi, innsvovai ds 
svd-vg dno rcoy ey.tias ol rs uQ/ovrsg TOtJ xov^ovxlciov jitu- 
yiaTQOi y naTQtxiOL y.ui nuau fj avyxXrfTog s(p' Inncov saToXi- 

Bajiisvcov vno xuTU(pQuxTcov , unuvTsg ds avTcov dno aayivav 
dXr^&ivtav. tnnsvovai ds coaavTCog xai oi anud^anoxuvStSuTOL 
ii/iu TOig anud^uQioig , innsvovai Sh srp' inncov iaToXtatihcov 
(og nQOSiQrjTUi , nsQiiSs.SXtjiisvoc onu&iu XQUTOvvrsg azot'r«o/aMs. 49ib 
TS xui SiaTQuXta , «/./,' ol /iisv anad^uQOxuvSiSuTOi yooorffiEd. L.49 

ioxuif.tuvtuy.iu, SiSQ/ovTai Ss durpOTSOoi uvtcov sv TOig nXu- 
yiotg Ttiov nuTQty.i'cov sv&sv xdxsias. 01 Ss anu&uooxov^Sty.ov- 
luQtOL dnb xuftiaiov (fOQOvvTsg Tce anad-iu, xuTS/ovacv iv 
tucg X^oai StarQuXtu xui StsQyovrac xui avToi scpinnoc nXtj-^ 
aiov Tcov uQ/ovTOJv Tov xoVjSovxXetov srd^sv xuxsTos. 6 Ss rfjg 

i5xaTuaTuascog dno auyiov dXr^&trov StsQ/STuc sfinQoadsv tov 
(iuatXscog ns^og ftsru xai acXsvTcuQt'cov nstcov, ofioicog xui 
avToi dnb ouyiwv dXr^d-trcov , ^aoTuUovTsg xui ^SQyia yovad 
SidXtd^a, Ss nocoTOOTQUTcoQ xui xoftrjg tov otu^Xov sv- 
&SV xdxscas tov ^uatXscog, 01 Ss OTQUTOQsg nsQc%, dfKfOTSQOC 

2oSs uvTCov nsCot'. xurStSaTOi Ss xui oxQi]Soreg xui fiurSuTO- 
Qsg ^uaiXixni StjQtysvovotv sfinooa&sv tov ^aocXscog tjXXu-B 
yftivoc nstoi xaTU ttjV avTtav tu^cv, ol Ss xovQOOQsg xui Ss- 
xuvoi SriQiysvovaiv sfinnood^sv toiT (iuatXsojg nstoi xutu rd- 
'^cv. StjQiysvovoc Ss xai OTQUTOOsg ns^oi ftSTu oxovtuo/cov, 

5. rSnoxaxccfp^dxTiov cod. g. cV.Xot fifv ed. 24. Se om. ed. 

ephippio aureo gemmisque ac margaritis distincto instratum , in 
cauda vcro et quatuor pedibus taeniis ornatum, conscendit , quod 
statim et cubiculo praefecti , magistri, patricii, senatores omnes, 
faciunt , quorum equi cataphractas, ipsi saga sua purpurea, gestant. 
Similiter et spatharocandidati cum spathariis , cquis ut diximus in- 
structis vehuntur , giadiis cincti , scutaria et dextralia gestantes : 
spatharocandidati vero torques portant, utriquc vero a latere patri- 
ciorum hinc et illinc transeunt. Spatharocubicularii in camisiis, 
spathas ferentes , manibus dextralia gestant atque ipsi in equis 
prope praefectos cubiculi hinc ct illiuc vchuntur. Cerimoniarius 
purpureo sago ante Imperatorem pedibus una cnm silentiariis , qui 
et ipsi saga purpurea aureasque virgas gcmmatas gestant, abit: pro- 
tostrator et comes stabuli ab utroquc Imperatoris latere , stratores 
circa ipsum , utrique pedibus , prodcunt. Candidati , scribae et 
inandatores Imperatorii in mutatoriis suis , cursores porro et decani 
ante Imperatorcm , pedibus secuudura ordinem suum procedunt. 
Sequuntur stratores cum scutariis, ramos palmarum manibus geren- 
tes , et ipsi Imperatorem praecedentes . a tergo vero protospatharii 
Constantinus Porphjr. P'ol. I* 6 



8:^ 



CONSTANTINI PORPHYROGENITT 



xaif/oVTsg iv rutg XiQot yXuSovg dag)Vcov , y.ai ovroi /iikv 
SrjoiytvovGiV l/iinQoad^ev, onto&fv de SieQ/ovTai e^fimiOL 7ioco~ 
TOonud^uQLOi 6VV0V/01 , TteQijSefjAr^/iitiOi unsy.iu uAr^dird /Qv~ 
a6x}.u(ia xai onaS-ia, xaTS/ovot di- y.ui tu anud^o^uxXia 
avTcJov , £uiy.ei'/iievu ToTg aihcav cojiioig' ol ds innoi. uvtoov^ 
ioToXiofxevOL uno xuTUcpodxTOJv. nltjoiov ds tcop uvtcov nQco- 
Toanud^uQicov evvov/cav 6 XoyodeTtjg tov SQOfiov, neQL^e^Xij- 
f^evog auy/ov ukr^&ivov , scp' innov iaTO/uo/iievov, uno de av- 
CTcav nQcaTOonu&doLOL ftuQliuTOL, neQi^e^Krji.ievOL anexiu, xuTe- 
/ovjtg onu&OjSuy./ja enLy.ei'/iieva Totg co/iOLg avTcJov , 6fioi'cogJO 
xai avTOi ecp' inncov eoToXia/ierojv' eid^' ovTOjg xov^txovXd- 
fiiOL ecptnnoL , o de dQOvyydQiog Ttjg ^iyktjg xui oi /.layXa^i- 
rat (.LeTa tcov XoLncov oixetuy.cov tcov /iiij nsl^evovTcov , rono- 
, rrjQiToov Tcov ray/idTojv xai xo/iiJTcov, SteQ/ovTUL uno Sluotij- 
(xuTog , xQUTOvneg tcov ontodsv nQOsXsvotv xutu Trjv avTcoviS 
Tu^iv , ontod^ev ds uvtov o TonoTt^Qr^Ttjg tov uQtd'/iov , XQa- 
Tcov TU nXrjd^rj rcov Xuoov nQog to /xrj avy/v&rjvuL umovg ev 
Tfj nQoeXsvosL. (H.) zfrjQiyev6/ievog vno tcov nQoeLQij/xevcov 
'M.a. 5o. anuvTcov b ^uaclevg, Slsq/stul /is/ql tcov /nuQ/iaQivcov Xsov- 
j)Toov , xai de/STUL uvrbv 6 dij/ioy.QaT/jg tcov JBevsToov , rjyovv2o 
6 do/isoTtxog Tcov a/oXcov , /.isra xai tov nsQUTtxov Srj/iov 
Tcov JBsvsToov j uvTog Se 6 Srj/ioxQUTtjg XQUTOv/isvog vnb tov 
T/jg xuTUcndoecog unsQ/STUt , xui nQoaxvvijoug Tovg nodug 
TOv ^aoLlsojg uondtsTUL avTOvg, 6 de ^aoLlsvg ds^d/isvog 
avTOv entSidoooiv avTOV tco x6/i?jtl tov OTd^Xov , 6 ds Stj/io-^5 

2. danuO^dniOL eil. h. 1. et m ox. 

eunuchi equis vecli, speciis purpurcis clavisque aurcis accincti spa- 
thasque siias ct spathobaculos huniciis impositos portantes : eorum 
porro cqui cataphractis iustructi suut. Hos proximc sequitur logo- 
theta dromi sago purpureo indutus, in cquo ornato, protospatharii 
barbati speciis acciucti , spathobaculos humcris portanlcs , et ipsi 
in equis ornatis ; post cubicularii in cquis, druugarius vigiliae ct 
manclavitae cum cetcris domesticis , qui non pedibus ire solent, 
legatis turmarum ct comitibus , ex intervailo processura eorura, qui 
Impcratorem scquuntur, secundum ordiucm suum conducentcs : pone 
ipsuni vero vicarius numcri , multitudiDcm populi ne proccssioni 
immisceatur contiuens , sequitur. (VUI.) Imperator ab his omnibus 
stipalus, ad marmorcos leones venit, ubi ipsura princeps Venetorum 
seu domesticus scholarum cura transitoria Venetorum factione exci- 
pit, et a cerimoniario adductus abit, humique prostratus , pedes 
Imperatoris osculatur , quem is suscipiens comiti stabuli tradit: is 
vero iterum in sua statione constitutus, Imperatorera, dum factio 
^cclamat , signat- Postquam factioncs ea quac nios est peregere. 



DE CERLMON. AULAE BYZANT. L 10. 83 

XQuTtjg arag nuXtv iv rfj avTJj CTraVft, tov fxeoovg axroio- 
"/ovrTo; , xuTua(fQayi%ti. tov (jaoiXia. TeXiaairrog de ra i'^ 
id-ovg TOv [.uQOvg, anoy.iru fisv 6 (iuaiKfvg, avTOi ds ol tov 
ftiQOvg nQonoQevovTUL iiii7iQ0o&£ tov (iuaiXiojg, )JyovTsg Sqo- Ed.L.So 
Sftixu , H d's xtXevei 6 ^aaiXevg xai dnsXaTixd , dnoaoi^ovTeg 
Tov ^aaiXia fti/Qi tov uyiov XQioTO^pOQOv. /ofj ds eidirui, 

OTl 01 StlLlOXQUTUl TIOV 6vO /itSQ(aV TCOV n€QUTlX(OV XUl 01 6/]- 

jiiaQ/oi Ttjg noXiTLx^g , exaaTog avT<ov xutu to fiiQog avTcov, 
iv Tfi u So/fi inidiSoaoi Xt^SsXXocQiov , iv Ss TuTg XoinaZg 

loSo/atg XijSsXXaQia ovx iniSiSoaot' nQOg unu% yuQ tovto 
xat fiovov. ij ds noXiTixtj tov fiiQOvg toSv BeriTcov fieTa xat 
rov SrjftuQ/ov Si/oiTUi tov (iuoiXiu iv tw uyi'(i) XQiOTOCfo- 
Q(o , xat iniSiSojOLV 6 SfjfiuQ/og uo (iuoiXst Xi(isXXuQiov , t£~ 
Xiaavreg Se tu axra, dnoxivet b (iuaiXevg, to Se fiiQog Sia- 

iSoci^ei Tov (iuaiXia, Xiyovtsg efinooo&sv SQOttixd , si xsXsisi^B 
xut dnsXuTtxu' TOVTO Sh TsXst 'iv exuoTOv fiiQog iv TJj au- 
Tov So/fj, SiuotoLovTeg tov ^uaiXia , Si/ovTUt ixetae toJj^ 
neQUTixoav fiso(ov nouoivoav 6 Xaog t6>' ^uaiXia iv Totg tov 
^OXv^Qiov, xut iniSt'Sa)oiv 6 SfjitoxodTt]; T(p (iuotXst Xi.SsXXu- 

riOQiov, xut Siuoto^ovoiv tov ^uoiXia fii/Qt tov (fiXuSeX(fi'ov 
%mv nsQUTtxmv ftsQtov t(ov BeriT(ov. xat Si/erut 6 neouTt- 
xog Srjitog T(ov BsviTwv tov ^uaiXia iv tw (ftXuSeX(ft'(p, 
Staaoj^ovoi Ss stog tcjv JlQUoircov rtjg noXtTixrjg tov ftoStov, 
xat Si/ovrat tov ^aaiXia iv tm fioSt'(p, xut iniSiScooiv o Stj- 

7.5fiaQ/og Xt^sXXdQiov tw §aatXet, xat xsXiouvTeg dnavTU, cogMs. 5o.b 

4. sfinQoa&ey ed. 17. So^^ , Siaa. r. paaiXia. ^ij^ovjat ed. 

Imperator discedit, quem factiones praecedunt, dromica dicentes, 
et si Imperator iusserit, etiam apelatica, ipsnmque ad S. Christo- 
phori conducunt. Sciendnm est, principes diiarum factionum trans- 
itoriarum et tribunos politicae, singulos pro suis factionibus, in 
prima tantum receptione , non autem in ceteris , libellum tradere; 
hoc enim tantum serael fieri solet. Politici Venetae factionis Inipe- 
ratorem In S. Christophori excipiunt, ubi tribunus Imperatori libel- 
lum dat : actisque finitis , Imperator abit, quem factio condiicens, 
dromica , si iusserit , et apelatica recitat. Hoc singulae factiones 
Imperatorem comitantes , in eius receplione observant. Populus 
transitoriae factionis Prasinae Imperatorem ad S. Olybrii excipit, 
princcps eius libellum tradit ipsumque ad philadelphiuni, ubi trans- 
itoria Venetorum factio adest, conducit. Haec eura in philadclphio 
excipit et usque ad Prasinos politicae in modiura ducit, a quibus in 
modio excipitur, ubi tribunus Imperatori libellura tradit, et omni- 
bus ut supra dictum est peractis, ad taurum , ubi politica Veneto- 



84 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



CnQOtiQrjrat , Siaofatovai tov ^aoilsu iisyQi xov ravQOv rtjg 
noXiTiy.tjg TOv /LiiQOvg rcov Bfvavcav. yal diyovrai tov (iaoi^ 
leu iv Tfo TavQfo xal SLaa(6Z,ovoLV ecog T(av uQTOnoXioiV r/jg 
noliTiy.ijg rov fxsoovg tcov TlQaaivaiv , y.at SsyovTav tov §a- 
aiXsa sv tw rfOQO) TOiV nSQarty.dov Jloaatvojv , sv t(o nXay.(o-5 
TW TOv fitXiov Ttjg noXiTtxijg fisQOvg TtZv IlQaaivcov , Ssyov- 
rai rbv ^aatXsa sv tw l^svS,innio tcov nsQartxtav [xsQoiv Bs- 
VST03V , Seyovxat tov (iaaiXea sv rfj yaXxfj. xat fvd"£'w? ns- 
^evovatv anavreg, xat /.isret sfptnnog fiovog 6 ^aotXevg' xu- 
xeid^ev SrjQtyevoi-ievog vnb ndvrcov , oog nQoeiQrjTat , dieQyeratio 
Stu T(av xoQTivojv l-ieyQt t^? svSov (xeydXrjg nvXrjg tcov sxo- 
xoviSiTcov , sv tj yivsTai rj tcov axQt(i6vu3V uQO^oXri , xat ne- 
Jil^evet sxeias xat StSQyexat diu t(ov sxaxov^iT(ov sfinQoad^sv 
Twv TQicov nvXdov Tov xovatOTcoQiov , [xsvovat Ss sxet ol rijg 
avyy.Xfjrov vneoevyofxevot rbv ^uatXeu, xat eiaeQyeTut 6 ^uoi-iS 
Xevg Ti]V fisorjv nvXt]V rrjv eiaciyovaav nQog Trjv sxxXrjoiav rov 
KvQtov, fievovat ds sxetae ol nuxQixtot xat OTQUTrjyot vneQ- 
evybfievot xut uvrot tov ^aotXeu. xat eiaeX&bvrog rov ^uot- 
7^d(og eig ri^v yuXxijv nvXrjv tov Kvqiov , xXsiovatv svdscog 
Tug d^vQug 01 rov xov(iovxXeiov xut vneoevyovrut rbv (iuai-io 
Xsu , xut Xu^bvrog rov nQuinooirov rrjv rbyu uno rrjg xfcfu- 
"kijg rov ^aatXscog, eiasQyerat o ^aaiXevg xut lararat sfinQO- 
EA.L.Sia&ev rcov ayioov d-VQcov , xat uxpug xrjQovg, evyerut sxetae, 
xut ev't,(x,fievog dtsQyerut Std, tcov dtu^urtxcbv rov KvQtov 
xat eiosQyerut sv tw ^fitxvxXiM rov TQtxbyyov , xut dtsXd-obv25 
5. nXuxoi j(p ed. i6. nvXrjv slOtiyovOcev ed. 

rurn factio, ciini perducit. Haec Imperatorem in taiiro excipit et ad 
tabernas pistorum, iibi politica factio Prasinorura adcst, deducit, 
qiiac enm in foro transitoriac factiouis Prasinac , in snbstnictione 
miiii politicae factionis Prasinae excipit. In zeuxippo eura Iransito- 
ria Vcnclorum factio, dcindc in chaicc , excipit. Mox onines pedi- 
bus incedunt, solus Impcrator cquo vehitur, et inde ab omnibus 
stipatus iit dictura est, per cortiuas usque ad iulcriorcm magnam 
portam cxcubitorum , ubi scribarum promotio instituitur , transit, 
equo desceudit perque cxcubias ante tres consistorii portas dispo- 
sitas abit, ubi senatores fausta Imperatori precantcs subsistunt: 
is vero mediam portam ad templura Domini ducentcm ingreditur, 
ubi patricii et strategi, qui et ipsi fausta Imperatori apprccantnr, 
adsunt. Quo aeneam portam templi Domiui ingresso, cubicularii 
ianuas statim claudunt et Imperatori acclamant, qui postquam 
praepositus togam seu tiaram a capitc eius dcrasit , intrat , ad 
sanctas ianuas subsistit et precatur. Quo facto per porticura templi 
Dei hemicyclum Iricoachii pcrquc porticura quadraginta sanctorum 



DE CERIMON. ALXAE BYZANT. 1. 10. 85 

Siu rijov Sia^uTixav rcoy dyi'(ov TsaaaQdxovra , elaioytrui kv 
Tw /ovaoTQixXtvo) , xai ardvzeg ol rov xov^ovxXeiov ndvjsg 
£V Tw avT(o toix)a'v(i) vTifQSv/orTat TO»' ^aaiXda y^sig noX- 
7.ovg xai dya&ovg /oovovg" xai s^ioyovTai. (0.) ^lariov Jf, 
5ort si fihv Tv/rj TJj avTTJ noosKsvasi , tjyovv tJj SsvTso^t Tfjg 
diaxatvjjaifiov , y soQTij tov svayysXtoitov TsXsiTut ovTtog, 
i%iQ/STui 6 ^aot/.svg TjXXayuivog rijv tov svayysXiouov aro- 
A^v, xai dviQ/STUi iv rio (fOQ^o, Ttj Tu^st xui noosXsvast TijgB 
rov svayysXta/itov hoQTfjg , xai dvsXdxov sv rio (poQOj xai t£-Ms. 5i.a 

loXiaag unaira xard avvr,d^stuv , u slcodsv iv rjj rov sva^ys- 
Xta[xov soQTtj TsXstv , dtiQ/STUt TJ/v /.tiafjv Xtruvsvojv , ao§a- 
fxivov rov rrjg xuTaardascog ro rijg soQrijg TQOndQtov ,,a^- 
/nsQOv riig ator/iQtug ^ticov t6 xs(fdXutov" , xui uniQ/srui 
/.ti/Qt rijg nuvuyiag Qsoxoxov rtov 6taxort'aar];. xuruXu^tov 

i5de ixstas , siaiQ/srui iv uo va(o xui rsXst to nQOxsiftsvov , 
rbv anoaroXov xui t6 u/quvtov svuy)'iXtov , xui fisrd rijv 
ixTSvtj unuXXdaast 6 ^uatXsvg rr-v aroX^v, ^v (poQSt roi} svuy- 
ysXiafiov , xui nsoi^idXXsTut rijv rijg avrijg rj/iiQug aroXijV, 
ijyovv SsvriQag rijg Staxatvrjaifxov , cag dvomiQto siQr^rui. xaiC 

^OuQgaitivojv iv rio uft^tovt rtov xpuXrdov ^XoiaTog uriaTrj" 
iiiQ/sTut 6 (iuatXsvg utio tcov ixstas , xui uniQ/srut Xiru- 
vsvcov , uQ/Ofiivov rov rijg xuruardascog rit rQOnaQtov iv rio 
vaio Tcoj' uyitov unoaroXcov , xui ixrsXovvrat rd rr^g nQOsXsv- 
ascog SsvriQug rSjg Siuxaivr^oiiiov (og uvoixiQCO etQrjrut. iariov 

^SSs xui rovTO, OTt ini Aiovrog rov rrjg &siag X^'is(ag iyivero 

2. xat ndvies ot tov xov^ovxXsiov iv Tcp f.vTii) ed. 

aureiim triclinium iutrat , ubi cubicularii oranes stantes , In multa 
bonaque tempora, Imperatori acclamant, mox egrediuntur. (IX.) Sci- 
endum est, hanc processiouem , scilicet secuudae diei septimanae re- 
Dovationis, si fcstum annuntiatiouis incidit , hoc ritu celebrari. 
Imperator vestc, quam fcsto annuuliationis gestare solet, indutus , 
ad forum in ordiue et pioccssione festi annuntiationis procedit , quo 
facto peractisque pro more omnibus , quae eo die peragi solent, per 
mediam solenni ritu procedit, cerimoniario troparium festi : Hodie 
principium salutis nostrae ^ iuchoante. Deinde ad S. Deiparam dia- 
conissae abit, ubi templura iugreditur. Ouo postquam accessit, tem- 
plnm intrat, repositum ibi apostolicum librum et sanctum evaugelium 
recitat et post extensam, veste anuuntiationis , quam gestat , exuta, 
habitum diei eius seu secundae septimanae renovationis , sumit ut 
supra dictum cst. Psaltis in ambone hymnnm Christus resurrexit , 
cxorsis , egreditur et cum solenni pompa abit, ceriraoniario tropa- 
rium iu sancloruni apostolorum aedc inchoante : ceteri ritus proces- 
•ioui$ sccuudae rcuovatiuuis ut supra exposuiinus obscivautur. 



86 CONSTANTINI PORPllYROGENITI 

37 ra^ig avvtj. iTmevei 6 (iaaiXevg dno oy.uQafxayyiov XQV^ 
GOvrj^uvTOv £OTe/icu€Pog, xai oiiTCog uneo/eTat- eig rovq ayiovg 
dnOGToXovg , Y.ui nuliv vnooTQerpcov scpinnog neQi^uXXeTac 
yolwjSiov Tov Xeyofievov ^otqvv , xui orecpeTat ro aanQOV 
OTsuna y:ai ovToog vnoGTQecpeL ^ xui reXetTUi' ovrcog scog rijgS 
Tiorji-UQOV ^/.isQug, 

KE0. la, 

"Ooa ffsl naQacpvXaTreiv Tfj y ^iaxaiv^aifiov eig tov Syiov^iQyioy. 

JlQoeo/ovrat anavrsg ol ao/ovrsg -^XXay/xivot dno Xev- 
ycov /Xai'idi(ov , ey.uarog xuru TrjV avrov tuS,lv y.ui rijv uv-io 
rov aroXrjv , xui eiaeQ/eTUC ^ nQoeXevotg iv rio 'lovarLvia- 

l^iX.h.S-iVOv TQLyXivM. nSQi Sh (oquv TQirrjv yiverai dno xeXevaeajg 
/leTaoTuoi/LOV, yai neQi^uXXofisvog^ 6 (iaoLXevg Si(irjTiaLov Xev- 
y.ov y.ai t^it^uxlov , SrjQLyevofxevog vnb rwv uq/ovtcov tov 
yov^ovyXeiov, SLSQ/sruL Slu rov /QVOOrQLxXivov xai rov rQt-i5 
nercovog xui lotutul iv rfj s^ayovor] nvXtj tov rQinercovog 
nQog rov Xuvoluxov , ot Se nuTQixLOL xui OTQurtjyoi lotuvtuv 
eig Trjv uvTrjV nvXrjv fis/QL rfjg s^ayovarjg nvXrjg sig rov 'lov- 

M.s.5i.h OTLViuvov evd^ev xuy.eiae. nQOoxvv/jouvrcov Ss nuvToov rio (ia- 

GiXeL, vsveL nQULnooLTog uno xeXevoecog rio rrjg xuTaoTu-20 
aecijg xui XsyeL' ,,xsXsvauTS'" uvToi Se vnsQSv/ovruL t(o 
^aaiXeL ,,eig noXXovg xai dyud-ov g /Qovovg." xui SrjQiyevo- 
(xevog vno ndvTcov avrciiv , sisQ/eTaL t(o TQixXivco rov ^lov- 

4. xoXto^i^ Tg) Xsyofxivrp p6xQvs ed. 23. iv Tf5 xQixX. ed. 

Sciendum cst, sub Leone gloriosae memoriae hunc ordinem institu- 
tum esse. Iniperator cum scaramangio auro intexto equo ad sauctos 
apostolos v«;hitur, et revertens , colobio, quod botrys dicitur, indui- 
tur , capiti alba corona imposita, et ita revertitur , id quod ad huac 
diem observari soiet 

CAP. II. 
Observanda die tertio septimanae renovationis in sancti Sergii. 

Proceres oranes tunicis candidis, unusquisque suo ordine veste- 
que, procedunt, et intrat pompa lustiniani triclinium. Circa horam 
tertiam metastas^mum seu processio iustituitur, ubi Imperator dibe- 
tesio albo et tzitzacio indutus, praefectis cubiculi eum comilantibus, 

fier aureum triclinium ac tripctonem transit inque porta eius ad 
ausiacum ducente subsistit, patricii vero et stratcgi ab utroque latere 
portae ad eam usque, quae ad lustiniani triclinium ducit, adsunt. 
Qui postquam onmes Imperatorem adoraruiat , praepositus a mau- 
dato ceiimouiario sigaum dat ct dicit : lubele : at ilii : /« longa et 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 11. 87 

miviavov xai fararat iv rw nQcoTfO o//.<paXt'<o rov avrov tqi- B 
xXirov. ivojd^dvTsg ds 01 naTQixioi xac aTQaTijyoi ixeiae xai 
jy Xoinrj ovyxXtjTog xai neaovzsg , rsvovTog xov nQainoairov 
dno xBAevaeo}; au.evriaom t(o earcoTi iv /neao) rfjg ^o/tjg, 
Sxuxeivog Xeyei' ,,xe\evaaTe'" avToi be vneQevyovxai t(o /?a- 
aiXec „eig noXlovg xai dyadvvg /Qovovg." ol Ss anu9aQ0- 
xavdiduTOt xai 01 anud^uQioi taTavTUi onta&ev tcov ncxxQi- 
xiiov , xui uQ/ovreg tov xov^ovxXeiov evS^ev xdxeid^ev tog f«- 
d^iaTUL uvTotg iv exucnri nQoeXevaei tovto TeXetv. dfjQiyevo- 

io,uevog (Tg vn' avTcov ^uaiXevg, dteQ/eTut ini tu axvla, iv 
6s T(o inno^QOfiiM Iotuvtul xuvdtduTOt , axQi\^oveg xui (iaai- 
/uxoi jiiavduzoQeg cog ■fiekXoireg d/^oiyeveiv tov (iuatXia, ^vixaC 
i'^iX9-rj T(o innodQOiKO. xai s^e/.&cov 6 ^aaiXevg iv t(o Inno- 
dQO/LKO , 6rjQtyevbf.ievog vn uvtcov nuvTCOV xai Ttav nooetorj- 

i^juivcov, dtiQ/eTui^ dtd rov InnodQO/iov , ru ds nXi^&t] roov 
o/Xcov laTuvTUi iv tm InnodQO/uco vneQev/6f.ievot rov ^uai- 
Xia. xui die/.d-cov 6 ^uaiXevg d'rjQiyev6f.ievog vno nuvrcov , dtd 
rciiv naXutcov ua/jxQifretcov dneQ/eraL iv tw vu(o tov uyiov 
2eQyiov. (.liXXovrog Ss rov ^uaiXicog eiaiQ/eaduL iv rotg xa- 

20Tr]/ovfievei'otg, /xivovatv s^o) rfjg nvXrjg nurnixiOL xai arQurr]- 
yoi, b Ss rjyovfxevog rov uviov vuov Si/eraL ixeiae rov (iuat^ 
7Ja dno r/jg nvXrjg, ^aardtcav d^vfiiurov xui dvfitcov SfinQO- 
ad^ev rov paatXicog, 6 ds ^uaLXevg eioeXdxov iv roig xurrj-jy 

I. 'iaxctvxai etl. et mox TQixUyov tyoj&iyxeg. 4- ^^OA. 'laxi' 
oy , 8x1, noKinoaixov fi^ ovxos , yevtt xci) aiXeyxict^icp 6 noifii-' 
Xr^qiog xov xovjiovx/.iiov. 

Jelicia tempora etc. acclamant. Ab his omnibus stipatiis, e tricli- 
uio lustiuiani egreditur ct in primo eius umbilico consistit, Patri- 
cii autem et strategi ibi congregati cum reliquo senatu adstantes , 
eum adorant , praeposito a maiulato sigaum sileutiario dante , eoque 
dicente : lubete : ipsi vero Imperatori acclamant : In multa bonaque 
tempora. Spatliarocandidati et spatharii a tergo patriciis, cubicnlo 
praetecti ab utroque latere ut ipsis iu singulis processiouibus so- 
• lenue est adstant. Ab his stipatus Imperator ad scyla transit: in 
circo vero candidati , scribae et Imperatorii mandatorcs Imperalorem 
in circum procedentem comitaturi adsunt. Qui ut circuni intravit, 
ab his omnibus et ante dictis stipatus , per eum transit, dum multi- 
tudo interca fausta ei apprccatura in circum couveuit. His comi- 
tantibus, pcr antiquum secretum ad S. Sergii abit. Dura catcchu- 
mena ingressurus est , patricii et strategi foris subsistuut, hegume- 
nus vero scu niouasterio praefectus thus et uugiienta fcrens et aute 
Iraperatorcm incensans , eura excipit. Qui catcchumena ingressus , 
ccreis ante sacrarium super Impcratoriis porlis acccusis, prccatur: 



88 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

)rovfX£veioig , utitsi y.rjnovg unevavri tov dvoLuaTrjOiov vnsQ- 
&ev jfov (3uailr/.cov nvXtav y.ui ev/STai ey.eiae' ev^u^evog d's 
iv T(7) ovTi Ttov y.uT rjyov f.ievei'(ov ev/.TrjQun Tr^g vneQuyiug Qeo- 
TOyov y uxfjug de y.uy.etae y.rjoovg aat ev^dfievog e^eQxeTui, xul 

Ms. 52. SLiOTUTUi ev tw nuQuxvfinTLy.fjj tov d-vaiuoTrjoiov ev w eld-iaTui5 
avT(o y.uB'' e/.ciaTi^v nqoeXevaiv XaTuaduL y.ui i/.TeXeiv t^v d^eiuv 

I^d, L. 53 Xcfroi;(»j'/'av , unTti Se y.uy.eTae yriQOvg. (B.) T(S Ss xaiQU Tijg 
dsiug y.oivcoviag uveQ/eTut. leQevg fxeTu xut Xomcov leQevov, 
nQoa(peQO}v to Tifxtov dcooov , y.ut etae/.d^ovTog tov leQecog fieTu 
Tov Tifiiov dcoQOv , y.oivcovec ^uoilevg iv t(0 evxTJ]Qi(o , xat^o 
i'^e/.d^cov eiaeQ/eTui iv tw ftr^TaTcoQtM. y.0Lvo3vrjauvTeg de y.ut ol 
Tov y.ov^ovy.leiov unuvTfg, dneQ/oVTUi ol IsQerg xat nQOTid^eaai, 
TO Tifiiov aooQOv ev t(o avT(fiiai(o t(o ovti anevavri tov irvoia- 
GTrjQiov vneod^ev tcov i3uoi)uy.cov nvlciov , y.ut nQoay.Xfjd^eVTeg ot 
nuTQixLOi, aTQUTrjyoi Te xut ^ avyy.Xt]TOg nuQU tov Tfjg xuTU-iS 
OTdaecog , xoivoivovaL, y.ut ei^' ovTcog xaTeQ/ovTai, ot leQecg nQog 
t6 iy.TeXeauL Trjv d^eiav XeiTOVQyiuv. xui Ttjg d^eiug "keLTOVQyiug 
'BjeXead^eiarjg , SLeQ/^eTaL 6 ^aoLXevg Slu tcov xuTtj/ovfievicov, 
xat xaTeXd^cov iv tw tqlxXiv^o , xad^e^eTUL int Trjg avTOv tl- 
(.liag TQunitrjg fieTU xut (fiXojv , cov itv xeXevrj xaXiauL. xqu-io 
fiuTioug Se xut dvuaTag , neoL^uXXeTUL t6 Ti^LTL,Ldy.iov , xui 
drjQLyevofievog vnb rtov uq/ovtcov tou xov§ovxXeiov , fiayXa- 

§LTWV TS Xut XOLnOOV OlxeLUXCOV , SliQ/eTUL Slu T(X)V XUTri/OV-f 

fxevicov 6 Se tjyovfievog d^vfiLu efinQoad^ev tov ^aoLXicog fii- 

6. y.c(l Tskelv ed. 

precatus autem in oratorio sanctissimae Deiparae in catechumenis , 
ceieos accendit et ibi quoque precatur , postea egressus , in emi^ 
ueutiori parte sacrarii, ubi in singulis processionibus stare divi- 
nuraquc officiura celebrare solet, subsistit et ibi quoque cereos ac- 
pendit. (II.) Tempore autem sacrae coramunionis sacerdos cum reli- 
quis clericis accedit , divinura munus afferens , quo allato , Impera- 
tor communionem in oratorio accipit, et egressus metatorium intrat, 
Postquam vcro omnibus cubiculariis sacra communio impertita est, 
sacerdotes abeunt , venerandura donum in antiraeusio, quod aute 
sacrariura supra Imperatorias ianuas est , reponunt , et arcessiti a 
cerimoniario patricii , strategi et senatus , commuuicant , sacerdotes 
ad peragendam divinam liturgiam abeunt, Quo facto Imperator per 
catcchumena digreditur, et postquara se ad triclinium contulit , cum 
araicis , quos vocari iusserit, veueiandae mensae suae adsidet. Ut a 
convivio surrexit, tzitzacium induit , et a cubiculo praefectis , man- 
^lavitis ac reliquis miuistris stipatus , per catechumena transit, he- 
gumeno ante Imperatorera ad povtara usque catechumenorum incen- 
jaute. Egressum inde Imperatorem patricii et strategi in ea porla , 



DE CERIMON. AULAE BYZAMT. I. 12. 89 

XQi Tfjg siayovaTjg nvXrjg Ttov xaTtj/ovjueviav, i^sXdvvTog Sh 
TOv ^aai/Jcog rtjv uvTt]V tivXtjv , Siyovxai avrov nuTOixiot 
xai aTQar/jyoi iv Ttj avTJj nvXi^ , iv fj xai siieivav iv Tr, Ha- 
68(0 Tov (iaaiXsojg , xai SrjQiysvofxevog 6 ^aaiXsvg vno tc5v 
5nQoeiQ7]fiivo)v xuxu Ttjv uvTrjV Tuiiv, SiiQ/STUi Siu Twv na-C 
7,aimv uat]XQt]Teicov xui tov InnoSQOfcov , ol Sk naxQixioi jui- 
vovaiv eig t« axvXu , vneQSv/ofievot rov ^uaiXiu. xui uno 
Tcoi' ixeias SrjQtyevo^ievog 6 ^uaiksvg vno toov uQ/ovTtov tov 
xov,SovxXeiov xai tov Ttjg xaTuaTuaeog , fxeTU t(ov aiXevTia- 

lOQicov SiiQ/eTUL Siu tov ^IovaTLviuvov TQixXivov. 6 Ss Trjg 
xuTuaraaetog fiiveL (xsra Tmv aiXevTiuQicov iv tjj nvX?] tov 
7.uvaiaxov , vnsoev/ousvoi xai uvroi tov (iuaiXiu, xuxsidsv 
SrjQiysvOfxsvog vno tcov uq/6vt(ov tov xov^ovxXsiov , eiaio/s-^s.S2.h 
TUL Slu tov TQLniTCOvog iv T(o /QvaoTQixXiv(o , xai a,naXXd%ug 

i5ro TtLTi,iuxLov , xu&i^sTUL ini rtjg uvtov ri/xiug xui /Qvatjg 
TQuniLfjg f.iSTU xai (pi),(ov , ovg ixiXsvos TJj avTjj rjuiQu xuXi- 
aui. /QTJ Ss siSivuL xai touto, ort tuvtt] Ttj ^ixiQu uniQ- 
/STUL naTQL(xQ/r]g iv ^Xu/iQvuig fisxoi XLTijg, xai iv tovto) 
ov/ svQiaxsTaL eig rr^v nQoiXsvoLv ruvTtjv, D 

20 KEO. i^, 

"Oaa Ssi nccQacpvXaTTSiv t^ (T t^s ^iaxatytjaifiov , xat Saa iv avi^ 

TSlstxai. 

JlQoiQ/ovTUL nuvTsg ^XXuyfiivoL ano Xsvxcov /XavLSioav, 
(og dv(OTiQ(o nQOSiQTjraL , xai siaiQ/STUV 37 nQoiXsvaLg iv rio 

1. dyoCatjs ed. xcn^j/ovutvojv cod. 10. Verba: SiiQX^- 

Tat — fiSTd T(jjv aii.syTiaQiajv om. ed. i^. df om. cod. 

in qna in introltu Imperatoris remanserant, excipiunt : qui a prae- 
dictis eodem ordiac stipatus , per antiquum secretum et circum dis- 
cedit, patriciis iuterim ad scyia subsisteutibus faustaque ei appre- 
cautibus. Inde cum cubiculo praefectis , cerimoniario et sileutiariis 
transit tricliuium lustiuiaui. Cerimoniarius autem cum silentiariis 
manct iu porta iausiaci , et fausta apprecantes comitantur; postea a 
praefectis cubiculi stipatus , per tripetonem aureum triclinium in- 
greditur et , exuto tzitzacio , venerandae et aureae mensae suae 
cum amicis, quos eo die invitari iussit , adsidet. Et hoc observan- 
dum est, patriarcham eo die cum processione ad blachernas abire et 
propterea huic pompae adesse non posse. 

CAP. 1% 

Olservanda quarta die renovationis , et de ritibus tunc peragendis. 

Omnes ut supra dictura est albis tunicis prodeunt , et pompa 
lustiui^uetim tricliuium iatrat. Imperator autcm dibetesio et tzilza- 



go CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

"lovOTivittVM TQixhvoh o di- (iuotXevg neQi^dllsrai, ^i^/jTtjaiov 
xai T^fT^aztoj/ y.al 'LaruTai ev rw /QvaorQiy.Xivo) iv rrj i'^ayov^ 
'Ed.L.B^orj xuuuQu iv r/o rQinircovi-' ro Se rcov aQyvQoov nvXcov (^tjlov 
aiQsrai vno atlevriuQiov , y.ai i'^el&(6v dno y.elevaecog oariu- 
Qiog , eiadyei. rov OQ^pavorQocpov ^XXuyfisvov ^ y.ai avv avrwS 
eiaioyovrai (fojriafiuru s^, xai ix rcov oocpavcov OQ(pava c-'§, na~ 
QaxQurovvra (fcoria/xuru, y.ui iy.f.Luaaovav t« rovrcov /.liroona 
o,r« nQsa^vrsQOg y.ai OQcpuvorQocpog, y.ai dand^srut 6 ftuai- 
Xsvg TO avro (pcoriafca iv tm /nsTconoK TeXea&ivrajv ds tovtcov 
xai iv rotg Xoinoig nivre (pcoriafiaat y.ui danaaaf.tivov «rraio 
TOv ^uaiXicog, svd-icog (pcovo^oXovat ru OQcpava tag sl&iarut av- 
TOig, xui siXrj^poru dnoxofi^iu nuou tou ^uoiXicog i'S,iQyovTatj 
xai aroLyf^d^ivrog rov xXt^tcoqiov, yivovrut fuivoai, xui xad-ii^s- 
BTat ^aaiXsvg iv rtj riftta XQvafi TQani^tj fisrd xai UQyov- 
T(ov f ovg dv xuXiarj rfj avrfj ^fiiQu, i5 

KEO. ly. 

JJsQt rtjs rov nCCTQtCtQ^OV TlQOOxXljCecJS' 

Xqtj tov nQutnoatrov rfi ^fiiQct rijg rsrQdl^og WQa nQcorfi 
eiaeXd^etv nQog rov ^aatXia xui vnofivfjaat, si uqu xsXsvaet 
TiQoaxXrjd-tiVut rov nuTQtdQy?]V, oncog iXd-cov Tjj inavQtov 6 nu-io 
TQtaQyTjg fieru ndvrcov rtav eico&orcov uvr(o leQicov nQog ro 

6. nagttXQttxovvta (poirtaficna coni. Leich. , naQaxQajojv (fwTi- 
Gua cod. et ecL 7. ixfidaO(aOi.v cod. 8. 0" de nQsa^. ed. 

i5. xelsvari ed. 

cio indutus , in aurei triclinii camcra , quae tripetoni proxima est , 
subsistit: argentearum portarum velura a sileutiario toliitur , et e- 
gressus ostiarius a mandato , orphanotrophum mutata vcste adducit , 
cum quo sex candelabra totidemque ex orphanis ea portantes intraut, 
quorura frontem presbyter et orphanotrophus abstergunt , Imperator 
autem candelabra eiusmodi in fronte osculalur. Quod postquam et 
in reliquis factum, et singula Imperator osculatus est, statim orpliaui 
ut mos est canunt , et solennibus apocombiis ab Imperatore accc- 
ptis, discedunt, paratoque convivio, cibi alferuntur: Imperator aureae 
ac veneraudae mensae cum proceribus , quos vocari eo dic iussit, 
accumbit. 

CAP. i3. 

De patriarchae invitatione. 

Pracpositus die quartae feriae hora prima Imperatorem adirc et 
quaerere debet , an patriarcham invitari iubeat, ut postero die cum 
onuubus saccrdotibus , quos secura adducere solet , ad agajieu Impe- 
ratori dandam adque epulas cum eo iu splcndida aurea uieusa cclc- 



DE CERIMON. AULAE BYZA^T. I. 14. 9I 

dovvat dydntjv tm ^aotXtt xai dQKTTfjaat h TJj jiuiu XQvafj 
TQttTiiZri fieTu tov ^aaiUcog xard t^v i| aQXfj'; >««'' av(o&£vC 
TiuQudsdoiui^Tjv dy.Qi^eiav. tovto ds Tf/.HTai iv oliu S' dv 
r/fieQa xeXevarj 6 ^aoiXevg dQiaTijaai fiST' uvtov tov 7iaT^t-Ms.53.a 
BaQXfJv" TiQO yuQ fiiuq rifieQug yiveTUL aj nQoaxXt^aig dno xe- 
Xevoecog, xat dnooTelXei 6 nQumooiTog xov^ixovXuoiov xat 
aiXevTiuQioVj xut nQOOxaXovvTUi tov nuTQLUQyr^v fieTU tcov 
avv avuo nQoeiQr^ixevoiv. 

KEO. lS'. 
icroaa ^el na^afpvXdrxeiv Tjj i tr,g ^iaxaiyijaiuov , rov dantifOfioif re- 
Xovuivov ini rov ^ovaoxQixlivov, D 

IlQoeQXOVTai ndvreg ^XXayfievoL dnd Xevxcav /XavLSimv, 
exaoTog fiexu tjjv uvtov tu^iv, (6g «rtoTfow ««oT^at, xut eia- 
eoyeTui r^ nQOeXevoig iv t(o 'Iovotiviuuo TQixXiv(o. dnooTeX- 

iSXeruL 6's dnb xeXevoeojg diu tov nQuinoaiTOv xoviSLxovXuQiog 
xut oiXevTidQiog , xut nQoaxuXovvruL tov nuToidQ/f]V' xutuXu- 
^ovTog Se tov nuTQLUQ/ov , eioeQ/eTaL did Tfjg uxpiSog, xul 
6ieX&(ov did T(ov diu^uTLXcov tov TQLxoy/ov , eioeQ/STUL Sid 
Tov fiovodvQOv Tov eiSixov xut xuTeo/eruL tu ^uofiiSLu, 

20xa/ fisXXoiTog uvtov xureQ/ead-uL ra oxuXiu tov Xuvoiuxov, 

Ss/ovTUL uvTOV 01 TOv xov^ovxXsiov unuvTeg, xut SieXd-ovTegES.L. 55 

fxiaov Siu Tov Xuvoiaxov , eiodyovoLv avTOV 01 tov xov[iov- 

xXeiov sv T(o TQtnsTOJVi, xat lotutul efinQOod^ev tov (oqoXo- 

yiov. lOTaTUL Ss axdfivov ixet^ xut f^nXioTaL hi avTO axa- 

21. xai di'^ovrai, cod. 

brandas antiqno ritu et supra accurate exposito praesto sit. Hoc 
vero singulis diebus , quibus Imperator ad coenam invitari patriar- 
cham iusserit , obserralur: pridie enim invitatio a mandato fit, et 
praepositus cubicularium ac silentiarium mittit, qui patriarcham cam 
suis comitibus ad epulas advocant. 

CAP. 14. 

Observanda die quinta septimanae renovationts , dum salutatio in 
aureo tricUnio instituitur. 

Procedunt omnes albis tunicis induti, singuli ordine suo ut su- 
pra dictum est, et ingreditur lustiuiani triclinium processio. Mitti- 
tur vero a mandato per praepositura cubicularius ac silentiarius , ut 
patriarcham advocent , qui cum advenit, per apsidem intrat perque 
porticum tricouchii et ianuam aerarii ad gradus pergit , eumque per 
scalas lausiaci descensurum cubicularii omnes excipiunt, perque me- 
dium lausiaci euutes , in tripetonem ducunt, ubi coram horologio 
slat. Ibi scamaum, cui aulaeum instratum, repositum esti ei, post- 



9^ CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

livuXiov , xui eiaekd^cov xad^f^f rat in' uvvov. 6 Ss TCQuinoai' 
Tog eiosA&cov SrjXot t(o ^uailet , y.ui ev&ecog 6 ^uaiXevg (foowv 
TO Si^TjTijaiov uvTOv y neQi^uXleTuv T^tr^axf oj/ , nui Xu^oov 
vevfiu nQumoaiTog nuQu tov ^uaiXecog , e^eQ/eTui xui nqoa- 
xuletTUL TOV nuTQi<jt,(jyt]V , 6 ds nuTQtdQytjg eTtuy.ov/HfSiL^cov t^5 
TOi; nQUinooiTOv xeiQi , eiaeQ/eTui. ev t(o /QvaoTQiy.hvio , y.ui 
Se/eTui uvT(iv 6 ^udvXevg ev t(o /iiea(o xov uvtov tolxIivov, 
"Bxui nQOoy.vv/]ouvTeg u/iirfOTeQOi. (xXXrjXovg xui danuo(xf.ievoi, 
o,T£ ^uailevg xui 6 nuTQKxQ/fjg xud^e^ovTUL o/iov ev t(o uv~ 
tgJ xQixXivcu xuTu)M^ovot]g dfi xfjg wQug uQog to Sovvui. xrjvio 
ay(xnt]V, eioeo/ovTui ot xov xov^ovxXetov dno xeXevoecog. xui 
Ms. 53. b 01 fxev uQ/ovxeg tov xov^ovxXeiov Xotuvtui evd^ev y.uxetoe T^g 
/Qva^g xQuneL,rig n7^j]at'ov xdov /Qvawv axevdov, ol ds anu&u- 
QOXov^ity.ovXuQiot xui xov^lxovXuqioi, Totuvtul oniodev xdov 
iaxcoToov ev t(7) /QvoOTQtxXtno axevcov evd^ev xuxetoe , tJ/a toi5 
}^(OQi]d^fjvuL TOvg /iieXXovTug eiaL&vui> ev xjj uyunrj leQetg. xui 
6 fxev ^uaiXevg xud^elsTUL eni aeXXiov /qvoov e/inQOod^ev 
xov nevTunvQytov , 6 de nuTQL(xQ/rjg o/ioiojg xui uvTog xu&e- 
C^ffTat eni aelXiov s^ uQLGTeQug xov ^uailecog , ov /levxoi ini^ 
arigr oi Se evvov/OL nQooxoonu&uQLOi lotuvtul oniod^ev tov (iu-cto 
OLXecog xutu xr-jV xu^lv uvtoov. Xu^cov de vev/iu o nQULnooLxog 
nuQu, xov ^uaiXetog, vevsL tw ooTiuQtw, xuxetvog e^eQ/eTUV 
xuTe/oov ev t^ /^^Qi uvtov ^eQyiov /qvoovv diuXL&ov, xui 
ixoL/iuoug ^ijXov d, /irjTQonoXiTug , eiaeQ/eTUL xui lotutul ev 

12. xdxelaeVk. ex script. cod. xaxelOai, xdxel^ev cd. 20. dana- 
^dQiOL cod. et ed. 

qiiam ingressus est , insldet. Praepositus vero venit et Imperatorx 
adventiim patriarchac nuntiat, qui statim surato dibctesio suo , tzi- 
tzacium induit : ille , accepto ab Impcratore signo , egreditur et pa- 
triarcham vocat, qui manui pracpositi innixus, aureum triclinium 
intrat, in cuius medio Iraperator eum cxcipit, et postquam se invi- 
ccm adorarunt ac salutarunt, simul in eodem tricliuio consident. 
Hora autem, qua agape dislribuitur, adveuiente, cubicularii a man- 
dato intrant , et cubiculo quidem praefccti ab utroque aurcac men- 
sae latere prope aurca vasa , spatharocubicularii et cubicularii post 
reposita in aureo triclinio vasa hic illic adstaut, ut iugressuris ad 
agapen sacerdotibus via pateat. Imperator in sclla aurea ante pen- 
tapyrgium, pariter et ipse patriarcha in sella ad sinistram Imperato- 
ris , non eiusdcm tameu altitudiuis , adsidet: eunuchi aulem proto- 
spatharii pone Imperatorem secundum ordincm suum adstant. Edito 
ab hoc signo , praepositus ostiario signum dat , qui virgam aureara 
gemmisquc omatam manu tcnens abit vcbimque j^rimuju , raetropo- 
lilas , ordiaat ; deiude rcversus, ia liiuiuc argeutcarum portaium 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 14. 9^ 

To~ ov3m twv dgyvQoSv nvXvov rov /QvaoTQixXivov, (B.) Kai 
Xa^cov av9ig vev/iia o nQainooirog naod rov ^aaiXeoaq, vsvst 
TO) ooTiaQio), xuxeryog vvogsl to ^ijXov /.leTu rtjg /sioog, xai 
aioovotv uvTO vnendsv oiXevTiuQioi. xai sloiQ/STai did rov 
BuoiOTSQOv /.uQOvg rov /qvootqixXivov ^fjXov a, [irp^QOnoXtraiTi 
xui snioxonOL , xut oruirog rov ooriaoiov vno ro sior^uivov 
^r^XoVj ninrovaiv ol avroi , xai uvaoTuvrsg diiQ/ovrai, fxi/QV 
Tfjg fiiaijg rov tqix/uvov. o de oariuQiog nQOnoQevsrai av- 
rwv , xai eortog univavri rov noXvsXaiov rov XQS/ta/iivov iy 

lOTM (.lioM T?jg /Qvo^g TQunitrig , ninrovrmv ro dsvreoov ixetos 
xai dvaaruvrcov, dniQ/ovrai xai laravrai ini rtjg /Qvofjg rQU- 
niurjg , xai aruvrog rov nQcorov avrmv e/iinQoa9ev rflg /QV- 
aijg TQuniLtjg , ninrovoi nuvreg , Xu^SoiTsg 6s o,rs r/jg xara- 
ardoecog xai o QegjfQevduQiog rov nQcorov uvrcSv, unoffinov- 

iSotv ttVTOV nQog rov (iuoiXiu , xai nQOoxvvrjoag rd yovura xa/Ed. L. 56 
rdg /eioug rov (iuaiXicog, uonuLeTai avrov , xai dteXd^cov Stu 
rov 6'e'§tov /liqovg lOTUTut uno rdSv do/ovriov rov xov^ov- 
xXeiov. uonuou/ievoi ds xui ol eioeX&ovreg /lerd ravra unav- 
reg rfj ra^et ravrTj , dnioyovrut xui loravrat un avrov in'Ms. 54- a 

^oev&eiag dnujreg iv tm de'^iM /tiQet, cog nQoetQr^Tai. xai uv&tg 
s^eXd-MV 6 oortdQtog uno xeXevaecog , eiodyet Sid tov de'^iov 
fiiQOvg ^rfkov ^ , ri)V xXiJQOv rrjg /leydXrjg ixxXrjoiag* nooa- 
xvvrjOavreg de xui uvroi o/iot'cog rfj nQOetQ?j/iivr] ru'S,ei xat 
danuod/tevot rbv ^aotXiu , dniQ/ovrav xai taxavrav sv n^ 

I. Iv r^ 66i^ ed. 

aurei triclinii stat. (II.) Rursus praepositus , signo ab Iinperatore 
accepto , ostiarium admouet , qui velum manu pulsat , quod silen- 
tiarii sursum altoUunt. Et intrat per sinistrum aurei triclinii latus 
veium primum, metropolitac et episcopi, qui, stante sub dicto velo 
ostiario , in tcrram procumbunt et , postquam surrexere , ad medium 
triclinii proccdunt. Ante ipsos ostiarius progreditur et ante lucer- 
nam in medio aureae mensae subsistit; hi , postquam ibi iterum iu 
terram procidcrunt et surrexere , abeunt et aureae mensae adstant, 
eorumque principe ad auream mensam constituto , omnes in terram 
procumbunt, cerimoniarius autem et refercndarius principem eorum 
ad Imperatorem ailducunt, quem, genua eius manusque araplexus, 
salutat , et ad dextrum latus digressus ^ post cubiculo praefectos ad- 
stat. Quod postquam dcinde omnes , eodem ritu ingressi , fccere, 
post eum in dextra parte ut supra dictum est ordine stant. Rursus 
egressus ostiarius a mandato, per dextram triclinii partem velum 
secundum , clericos magnae ecclcsiae, adducit: qui cum ipsi pariter 
eodem ritu Imperatorem adorarunt et salutarunt, abeunt et in si- 
nistro cius triclinii latere post cubicuii pracfcctos adstaut. Sic ostla- 



94 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

B uQiartQU) f.iiost rov uvtov tqixXivov, y.ut avTot dno rcov do- 
yovrcov tov y.ov^ov/.lsiov. xut e^eXd^cav nuXiv o oaTiuoiog 
UTio y.eXevae(og diu vev/.iuTog tov nQuinoairov y eiauyet <)<« 
Tov uQiaTeQOv fisQOvg ^tjXov y , ■^yovfievovg' siaeX&ovrsg 6s 
y.ut uvTot y.ut nQoay.vvijauVTeg ix y , uanuX^ovTui rov (iuaiXeu^ 
ov TQonov y.ut ol nQO uvtcov , y.ut dieXd^ovTeg diu tov de'^iov 
fisQOvg , laTuvTUL dno tcov fxrp:QOnoXLTcov xat iniaxoncov. (F.) 
Kut sid-' ovTCog Xu^(av o Ttjg xuTuaTuaecog Toy QecpeQevSu- 
Qiov , QinTeL uvTOv nQog Tovg nuSug tov jSuaLXsojg' uanuad- 
fisvog 6's TOvg rs nodag xat tu yovuTU uvtov, dvaaTug dand-io 

C^STUL Tov (iaaiXiu, xut dneXdcov, iv tm dQiaTeQco fieQeL laTU- 
TUL fUTU Tov xXrjQOv T/jg iy.y.X/]ai'ag iv tm avTOv ^ud-fico, y.ut 
Bv&ioog 6 Tijg xaTuaTdaecog s^sq/stul' vsvcov de b (iuaiXsvg 
Tfo nQuinoaiTCO , Xiyec j,xeXevouTe." xut uneXd^ovTsg nuvTeg 
ol siaeX&ovreg dtu tcov xqlcov (irjXcav , YaTuvTUL ofiuSov iv twi5 
xuTCOTeQCt) fiiQSL TTJg XQvat^g TQunitTjg. 6 Ss ^aaiXsvg xut 6 
naTQiuQ/rjg uvuaTuvTsg , 1'aTUVTUL iv tco dvcoriQCo fiiQsi Ttjg 
avTijg XQvaijg TQunitrjg , ^XinovTsg nQog dvuToXug , xut noiei 
o nuTQiuQ/r^g sv/rjv avvunTrjV , xut reXeo&eiarjg Tfjg sv/tjg, 
7\.iyeL b nQULnooLTog- „xeXevauTe." y.ut s^iQyovTUL unavTsgio 
ot tsQSLg T£ xut ^yovfisvoL , xut vnSQSv/ovTUL rov ^uoLXia. b 
6e ^aaiXsvg fieru rov nuTQiuQ/ov eiaio/ovruL sig tov vabv 

T> rJ]g vnSQuyiug Qeoroxov tov (fxxQOv , xuxetos reXovoL rrjv 
^eiav XsirovQyiav , xut oroL/r^&ivrog rov xXr^rcoQiov, yivovruv 

19. avvantrjV R. , GvyanTitv cod. et ed. 22. elai^'/etai, ed. 

tius a mandalo , signo a praeposito dato, iterum egressus , per sini- 
strum triclinii latus velum tertium, hegumenos seu monasteriis prae- 
fectos adducit. Qui et ipsi ingressi et ter Imperatorera venerati, 
eum salutant more ceterorum, qui ante ipsos advenerant, servato, 
et ad dextrum latus digressi, post raetropolitas et episcopos stant. 
(III) Sic pariter cerimoniarius referendariura ad pedes Imperatoris 
prosternit: is genua pedesque osculatur ; quo facto surgit ct Impe- 
ratorem osculatur : mox ut abiit, in siuistro latere in eodem cum 
clero gradu stat , et statim cerimoniarius exit, Imperator autem 
praeposito signum dat , qui dicit : lubete. Et postquam omues in 
tribus velis ingressi abiere , in inferiori latere aureae mensae una 
adstant. Imperator vcro et patriarcha surgunt et in superiori parte 
aureae mensae ad oricntem versi stant, iubente patriarcha, ut col- 
lecta iustituatur, quibus finitis , praepositus dicit : Jubete. Et egre- 
diuntur sacerdotcs et hegumeni omnes Imperatori felicia precaturi. 
Deindc Imperator et patriarcha ad templum S. Deiparae in pharo 
divinam lilurgiam celebraturi procedunt , ct instructo convivio , fer- 
cula apponuntur, vocatique sacerdotes et hegumeoi in palatio ma- 



DE CERIMO^. AULAE BYZA^T. I. 14. 9^ 

Hivaai , x«/ o\ ^isv xXfjd^dvreg Isoetg ts xai r/yovfisvot fievov^ 
atv ev T(~) na).aTi'(o , oi ds /.oinot eiXr^fpoTsg /Qri/naTU dra/co~ 
QOVOL xai uijoi vnsosv/6/.isrot tov ^aai/Ja. Tiksod^siotjg JfMs. 54-l> 
T^S ^iiag XsiTOvQyiag , sisQ/STai 6 (iaoiKsvg dno T/jg ixxXr^- 
5oiag txsTix tov naTQido/ov xai siosQ/STUi iv t(o /QvaoTQixhvfO' 
siaio/ovrai Se xai ol xaza avvr/dsiav IsQsig ano xskevoscag xai 
noiovoL Tov OTi/ov , y.ai svXoy^aag Trjv TQfxnsL,av o naToitxQ- 
/r^g, dnsQ/STUi xai ToTaTat evSov tov ^tjXov ev TJj xauuoft t^ 
ovorj ix ds^icov Ttov uoyvQtJov nvXwv tou /qvootqixuvov, xaiEdi.h.^j 

loix^dXXet t6 co^oqiOQiov uvtov , xai Xa.SovTeg ol leQeig, rjyovv 
01 xovjSovxXeiGioi , iieo/ovTui. (zi.) ^x^aXovrog de tov ^a- 
atXeoog t6 auyiov , oneQ (poQei, xud-eZovTut u/nfpoTeQOt o,t£ 
^aaiXevg xai 6 nuTQidQ/rjg iv TJj dnoxonTJj TQaneLrj , sioe- 
vsyxdvTcov 6s tcov xov^txovXaQitov tu xovxov/idQia , nivovav 

iSnQog untt%. rJj yctQ tu^si tuvtj] eioeQ/oirut tu xovxov^dQia 
dtd Ttov xov^ixovXaQitov , tjvixa 6 §aaiXevg /usrd tov nuTQt- 
uQ/ov uotOTa. xai eid^ ovicog , cog nQoeiQrjTut , eiaeo/eTat o 
Trjg TQanetrjg , xai tOTurat iv tw ovSco t(ov uQyvQcov nvXcov, 
eira vevet 6 ^aoiXevg t(o nQainooiTfo , xuxetvog tw Ti^g roa- B 

T.oni^rjg. tov Ss Trjg TQunit^r^g vvS,avTOg t6 ^rjXov /.leTU Trjg 
/eiQ^g, aiQovatv uvt6 aiXeiTiuQtot vneQdsv, xai eiaiQ/ovTut 
ol (filot' Std yuo Trjg e,3So/idSog iv exdorr] siooSfO xui e^o- 
Sto Toy avTOv ^ijXov vno Svo otXevTtaQtcov ^afndZeTut, eia- 
eX&ovTeg Ss ol tpt^Kot, xad-eLOVTut iv Tjj Ti/xiu /Qvafj TQani^rj 

25tov ^aatXicog , coaavTcog xai iv rotg naQaTQane^ioig ^ coaav- 

lo. iu/t6(f-OQov cod. i8. iv Tf} 6d(p ed. 

nent : ceteri vero, postquam munera accepere , et ipsi fansta Impe- 
ratori precati, abeunt. Peracto diviuo oflicio , Imperator una cum 
patriarclia ex ecclesia redit aureumque tricliuium cum sacerdotibus, 
qui stichum faciunt, intrat: patriarciia postquam mensae benedixit, 
abit et intra velum in camcra ad dextrum latus argeutearum por- 
tarum aurei triclinii sita omopborium deponit, quod postquam sa- 
cerdotes seu cubicularii accepcre , egrediuntur. (IV.) Imperator au— 
tem postquam sagum , quod gestat, exuit, utrique, Imperator et pa- 
triarclia , mensae magnae accumbunf et semel, allatis a cubicuiariis 
iis vasis , quae cucumaria vocantur , potum sumunt. Mos enim est, 
ut dum Imperator cura patriarcha convivium celebrat, cubicularii 
cucumaria alTerant. Sic uti dictum est mensae praefectus intrat et 
in limine portarum argentearum subsistit. Mox Imperator praepo- 
sito, hic mensae praefecto , signum dat, qui postquam velum manu 
pulsavit, silentiarii illud sursum tollunt , et amici ingrediuntur ; per 
hanc septimanam enim in unoquoque introitu et exitu eiusdem veli 
a silentiariis portatur. Ingressi autem amici veueraudae aureae meu- 



96 



CONSTANTINl PORPHYROGENITI 



T(og y.at iv rutg tcov xX?jt(oqi'(ov eiaoSis'S,6SoL(; (.uvgodv ts y.al 
XoiTKop XQSLOiV' sv ds Tjj slo6S(o TOv svog sy.daTOv (xivaov iv 
TJj TQUTisLrj aS,iOL 6 ^aaLlsiig tov naTQido/tjv TiQog to svXo- 
yrjaaL. 6 Sh TiaTQidQ/tjg nQOTQSnsTUL y.axd ((ivaov svl sxd- 

CffTW f^rjTQOnoliTT) y.uTU TrjV suvtov nQoy.ad-sd'o('av y.al svlo-S 
ysV, y.ui nuai^g Tijg tov TQunsL,('ov uy.olovd-('ug Tslsads/aT^g, 
dv/aTuvTUL , y.ui vnsQSv'§d/iisvOL tov ^uaLXsu sS,sq/ovtui , xul 
fisvsL _^uaLlsvg /llstu /.lovov tov nuTQLdQ/ov iv Ttj TQunst,ri, 
TiLOVTsg Ss ndlLV nQog unu^ uvlotuvtul , y.ui svd^sojg o ^uai- 
Ms. 55. a Afv? nSQL^dXlsTUL to aayiov uvtov , nQoay.Xtj&svTSg ds xui olio 
IsQstg siasQ/ovTUL, xai nsQijSuHo/xsvog 6 nuTQidQ/jjg to (Ofio- 
cpOQLOv avTOv iv t^ nQoXs/d^siorj xu/.idQ(x. Siu t(ov Isqs(ov, 
i'S,sQ/STUi. xui nOLOvoL TOj^ axl/ov, xai /lstu T(iv oti/ov inL- 
SidojoLV 6 nuTQLdQ/tjg tw ^uolXsl evXoyiag, xui i'S,SQ/ovTui, 
01 IsQsTg, xai nQOoxvvrjaavTsg uil^potsqol uXli^lovg o,ts (Suai-iS 

D},svg xui 6 nuTQLdQ/jjg xui donuad/isvoi, 6 /isv ^uoilsvg sia- 

SQ/STUL iv TW y.0lT(OVL UVTOV , TOV Ss nUTQLdQ/TJV Xu^OVTSg 
ol uQ/ovTsg Tov xov^ovxXs/ov xui ol XOVJilXOvXdQLOlj dLUatO' 
t,ovoLV uvTOv [li/QL T/jg nvXijg tov onud-UQLxiov. 

KEO. LS. 20 

'Oaa Set naQ(t(pvkdrr(iv r^ naQaGysvjj rijs Staxaivr^c(i/iov. 

Hqosq/ovtul unuvTsg iv tw naXuTm rjXXuy/xsvoL ano 
'Ed.h. 5S.X£vx(Sv /XuvLdioiV, cog nQOSiQijiuL' uvot^uwog ds tov naXa» 

sae Imperatoris aeque ac appositis tabulis, dumque missus et reli- 
quus apparatus in cocnaculum afferunlur, atlsident , dumque singuli 
missus tabulae imponuutur , Imperator patriarcham ad eorum bcne- 
dictiouem invitat. Is igitur unicuique metropolitarum pro sua praecel- 
lentia et dignitate id iniungit ac beuedicit, oniuique mensae ritu pcr- 
acto, surgunt etlmperatori fausta precati abeunl: solus Imperator cum 
patriarclia ad mensam remanet. Postquam vero adhuc semel potum 
sumsere, Imperator sagum suum induit : vocati saccrdotes iutrant, et 
patriarcha omophorio suo in dicta camera per sacerdotcs indutus, 
abit. Hi sticlium faciunt , deindc patriarcha panem beuedictum Im- 
peratori tradit, sacerdotes egrediuntur, et postquam Imperator et 
patriarcha se adorarunt et salutarunt, ille ad suum cubiculum abit, 
patriarcham vero praefecti cubiculo et cubicularii excipiunt ipsum- 
que usque ad spatharicii portam comitantur. 

CAP. i5. 
Olservanda in vigilia septimanae renovationis. 

Omnes tunicis albis induti ut dictum est in palatium conve- 
niunt, quo aperto, processio novum triclinium, quod lustiniani vo- 



DE CERIMON. AUIAE BYZANT. I. 16. 97 

Ttov da€QX(Tai tj nQOeXevaig iv tm vifp XQixkivw rw xaiou-ED. L. 58 
fiivM ^lovaxLViavM. xaTaXa^ovarjg df xijg cS^aj, aTOiyeixaL to 
xXrjTOiQiov , eid-' otkojg yivovTai [xivaai. xai ot (xlv xXrj&av- 
reg <piloi [livovaiv , 01 Sh Xotnoi unavreg uniQyovTai, iv Totg 
Soixotg avTwv. 6 ds ^aaiUvg i^eldxov xad^iZeTat int xfjg yQv- 
atjg TQani^Tjg iv tw /QvaoTQtxXivo) fieTU t(ov (ftltoVj tav ixi- 
Xevae xkrj&fjvat, xai nuarjg Tijg tov TQaneL,iov uxolovd-iag 
reXead^eiaTjg , uviaTuvrat xui uniQyovxat exuaTog iv xotg oi- 
xoig avTCOv, laTeov 6s xai tovto, OTt ^ avTtj TUiig naouxo- 
loXov&st xai ini Tr^ avQiov, rjovv ro ad^^uTOV Tfjg avT/jg I- 
^dojnddog, 

KEO. 15. B 

'OOa deZ TiaQatfvkdxTtiv rfj xvQiaxfj rov dyrtnaaxa , dni6yxos xoH 

paailibjg ly j^ ayi'{ Zotfin. 

,5 EiaiQysxaL ^ nQoiXevatg uno uXXa^^ifiojv slg xo ^IovOTt- 
viavov, xai ne^i wquv tqittjv SiSonut fiivaat^ xai yiveTui 
(xeTaoTdaiixov iv tw xovaiOTCooiw , xai uniQyovtui 01 Seano- 
ruL eig tov avyovaTsa xui dXXdoaovat rd di^fjTi^aia xui Tctj 
XXufMvSug xai iiioyovTut. xai yiverat 37 nQtoTfj Soytj , twv 

aOJtuTQixitov iv Tio ovonoSiw* xui XiySL 6 Tfjg xuTaaTuoscog 
„xeUvaaT€'" xai insvyovrat „sig noXXovg yQovovg." xaic 
s^iQyovTUL eoag rov fisydXov xovaujTvoQiov , ivd^a laravTui, 

a. aTtixaxat ed. i5. ets xoy cod. 

calur, intrat. Hora autem adveniente , coenaculum paratur ferculaque 
appouuutiir. Vocati ad convivium amicl manent, ceteri omnes domura 
petunt Imperator egressus, aureae meusae in aureo triclinio cum 
amicis , quos vocari iussit , adsidet, bi toto convivii ordine peracto, 
surgunt et omnes domum abcunt. Sciendum est , eundem morem 
et sequeuti die seu sabbato eius septimanae obtiuere. 

CAP. 16. 

Ohservanda dottiinica secunda post pascha, Jmperatore ad S. So- 
phiae abeunte. 

Processio in mutaloriis triclinium lustiniani ingreditur, circa bo- 
ram lertiam fercula afferuutur et metastasimum in consislorio fit: 
Domini ad augusteum abeuutes , dibetesia chlamydesque mutant ct 
prodeunL Prima receptio a patriciis in onopodio instituitur, ubi ceri- 
moniarius dicit: lubete, et prccautur : Jn multa bonaque tempora etc. 
Inde ad magnum consistorium , ubi comites , cousistoriani ceterique 
senatores adsunt, procedunt, domiuisque ia ciborio supcr porpbyre- 

Constantinus Porphyr. Vol. 1, 7 



98 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



Ms. 55. b vVftTOt, xovaiffTcoQiov y.ai ol Xntnoi avyxXijrixoi , xai aruv- 
rcov rcov Seonortov etg ro xi^ioqlov indvco rtov noQCfVQmv 
yQudi]/.i(ov y nimovGiv ol Gvyy.lrjTLXoi ndvreg ufxa rotg na- 
rQixiOLg, xai uvuotuvtojv uvtwv , jMu^uveL o GiXevTiaQiog 
vev/iiu diu rov nQainooiTOv xai Xeyec „ye).evoaTe'" ot deS 
,,eig noXXoiig /Qovovg", y.ui o,neQyovTav Sid rwv cyoliav. 
ru Sh lJ.eQ7j laruvruL xaruog^QayiXovra xai fiovov , ol Ss 
VOTUQLOL xui ol fiiutoTOQeg XeyovoL rovg idfi^ovg. xui Sia 
rov yvTOv uneQyovruL eig "ra xurtjyovfieva ol SeonoraL xai 
ftovov olfia rov- xov^ovxleiov xui rcSv aLXevrLUQibiv y.ui Xcl-io 
DrovQyovaLV ixeLoe xai uqigtovgl fierd rov nuTQidQycv , xui 
vnooTQeq)Ovreg (pOQOvoL rd Si^rjTrjOtu ol SeonoruL xui TL,iT^d- 
xia, xui vnooTQscpovaLv oxpLxevofievov vno r^v narQLXiiov xui 
atXevTiaQicov qiOQOvvrtov aayiu dXtj&Lvd , xai eioeQyovraL Slu 
rov KvQiov r^g ixxXT^aiag, i5 

Ed.L.59 KEO. lI^, 

"Oda Sst naqaq^vXdtJtiv r^ rSTQc((Ji t^s fisOonsvr^xoOT^s xui 
T^S iy T(^ vcco) TQv dyiov Mcoxlov nQosXsvastos. 

XlQOeQyovTUL unuvreg ol uQyovreg ivvvyLOi ^XXuyfiivoi 
sv T(i) nuXariio, tjyovv iv rio vato rov Kvqlov, cpoQOvvreg au-io 

I. vnctTOi, xovOkJtwqiov R. ex script. cod. xovOtarojQio siiper- 
scripto 0, i;7r«to* xovaiorwQiov ed. lo. ZXO^d. 'Jarsov, Sn rij 
xvQiccxfj rji c(VTf] [T«i)r^»j cd.] tou dvTtnuaycc (hitQysrai. 6 ^aaiXsvg 
icfinnos ffinQccros sls rovs dyiovs dnoarokovs \joij dyiov clno- 
oxoXqv ed.J- vtoiaxi yuQ rovro ili&svro. 11. ctQiarwat ed. 

tlcis gradibus stantibus , senatores omnes una cum patriciis se pro- 
sternunt, et postquam surrexere, silcutiarius signum pcr praepositum 
accipit et dicit : lubete : ipsi vero : In multa bonacjue tempora ac- 
clamant pcrquc scholas abcunt. Factioucs quoque adsunt, tantum 
Imperatorcm signautes , notarii vero et magistri iambos dicunt. t)o- 
niini per concameratiouem ad catechumena soli cum cubiculariis et 
silentiariis abeunt, peracloquc ibi divino otficio , cum patriarcha 
convivantur, revertentes dibetcsia et tzitzacia gestant, a patriciis et 
silentiariis stipati , qui saga purpurea gestant, perque ccclcsiam Do- 
mini ingrcdiuutur. 

CAP. 17. 

Obaervanda feria quarta septimanae guartae post pascha et in 

processione ad templum S. Mocii. 

Procercs omncs in mutatoriis noctu ad palatium seu ad templum 
Domini proccdunt, quos iutcr paUicii, stratcgi, pracposili, ostiarii ei 



DE CERIMON. AtJLAE BYZANT. I. 17. 99 

yia dXTjdivUf nazQixioi ts xai aTQorfjyoiy TiQainoaiToi ts xai 
oaTLUQLoi xai nQifiixrjQioi' ol Ss tvvov/oi nQcoTOanad-aQioi, 
aney.ia u?^i^9iva , buoicog ds xai ot ^aQ^iaxOL nncoToana&ufHoi, 
01 de anad^aQO/.oVfhxovXuQioi xai ol xov^ixovLuqiol uno y.u~ 
OfiLvaioiVf ^aaTaL^ovTeg ol anud-aQOxov^ty.ovXuQLOL xai tu Si-Ti 
GTQu)ua uvTcoVy 01 ds xavSiduTOL xui ^avdaTOQsg, coaavTmg 
xai ol axQijScovsg, Tug suvtcov aToXag, to^ sl&iaTaL uvTotg* 
dvot^uvTog Ss tov naXuTiov ini tov Kvqiqv , (poQcov 6 ^aai- 
"ksvg axuQUfiuyyiov diaanQOv yQvaoxXa^iov xai aTsrpdsig vno 

iotov nQuinoaiTOv , s^sQySTUL sS,(o Trjg nvXrjg tov Kvqiov , xai 
SsyovTat avTOv sxeios nuTQixiOL xai OTQaTrjyoi . xai drjOL- 
ysv6/.isvog vn' avTcov ndvTcov , s^SQXSTai (xs/ql Trjg /.iSyuXrjg 
nvkrjg tcov sxoxov^itcov, sv j] xai ot oxQi^oovsg nQ0,Sd).'K0VTUL' 
tnnsvsL ds sxstos 6 (iuoL).svg irp' innov sotqco/hsvov aTroMs. 56. a 

iSasko/akivov /qvoov dLuli&ov /si/isvTOv , ■^/icpua/.isvov uno 
fiaQydQoov iv Ss Totg TsaaaQOL noai tov uvtov innov xaiC 
TTJ OVQU nQuvSiOL nsTUOOL unoxQSftavTut , xai dLsn/STav iiid 
rcov xoQTtvcov xai Ttjg /alxtjg . ot ds naTQixiot xai OTQUTrj- 
yoi xai UQ/ovTsg tov xov^ovxXsiov fiSTU ndorjg Trjg avyxXrj- 

lOTOv, (poQoZvTsg auyiu uAijd-ivu, tnnsvovatv s^co tcov y.OQxivcov, 
xai ovTOL (.isv icp' inncov d/jotysvovTsg tov (iaotXsa (.istu at- 
XsvTLaQioov xai ano inuQ/cov xai tov Trjg xuTaoTdascog d/fo- 
/o/isvov iv Tio [isoM xuL toTcovTog Trjv nQosXsvotv, ot Ss ns- 
^oi ot SrjoiysvovTsg tov ^uoilsa sioiv ovtol • anud^doLOL (iu- 

iSoTu^ovTsg SiOTQdXia , (poQOvvTSg xai t« oxovxdQta avTcov, 
xavSiSdzoL ^aoTdl^ovTsg opioicog, axQi^ajvsg xui navSdvoQsg 

2. et 3. Hanad^dQioi ed. 

primicerii saga purpurea, eunuchi protospatharii aeque ac barbati pro- 
lospatharii, spatharocubicularii et cubicularii a camisiis specia purpu- 
rea, spatharocubicularii etiam dextraiia sua, candidati vero, mandato- 
res et scribones stolas suas pro more gestant. Aperto palatio, quod 
templo Dei proximum est , Imperator scaramangio albo aureis clavis 
ornato et a praeposilo coronatus, e porta eius egreditur, ubi eum pa- 
tricii et stratcgi cxcipiunt. jA quibus omuibus stijjatus , ad magnam 
portam excubitorum , ubi scribones promoventur, procedit , et equo 
ephippio aurco lapidibus et uuiouibus ornato, in cuius quatuor pe- 
dibus et cauda taeniae seu braudea pendent , vcctus , per cortinam 
et chalcen transit. Patricii , strategi et cubiculo praefecti cum uui- 
verso scnatu , saga purpurea gestautes , extra corlinas equis conscen- 
sis , cum silentiariis, expraefectis et cerimoniario , in medio ipsorum 
procedente et pompam ordiu'ante, Imperatorem comitantur : reliqui 
pedibus euntcs hi suut: spajtharii dextralia scutariaque sua gestan- 



100 



CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 



J) (iaaTuI^ovTeg tu ^eQyiu avTcSv, nuvTtg Jt oyrot ilvd^ev xaxetas 
StjQiyevovav tov ^aail.ea , iv ^e tw [.liafa avTcov aiXevTiuoioi, 
TsaauQeq , (^uOTuLovTeg /Qvau diuXidu ^eciyiu, (fOQOvvTeg au- 
yiu ulr^&ivd. (^*) ^fjQiyevo/iievog de vn' uvtcjv nuvToav o 
(iaaiXevg vno tb nel^av xul i(finn(ov , SieQ/eTUi Sid t£ tov5 
(poQov y.ut Tov TuvQOv, TOv (f iXuS eX(p iov , TOv (ioog^ tov '^tjoo- 
X6(fov xui Tov e^uy.ioviov . xutuXu^ojv Ss iv TJj xQioSd), evS^a 
o vuog TotT dyiov dnoaxoXov ^Oi'i]ai/iiov ^ ixvevei, Se^iu xui 
SieQ/eTUL Sid tov dyiov ^luy.oil^ov tov IliQaov uno Se tcSv 
iy.etae eiaeQ/eTut, iv xio aenTfo vu(o toi; dyiov /xuQTVQog 3I(o-io 

Ed.L.eoniov . eiaekd^cav Sa 6 ^uai-Xevg iv TfiJ XovTfJQt xui SieAd^cov 
/li/Qi^ T(ov yQuStjXioiv toov uveQ/o/iivojv iv rio vdQd-tjxi , xa- 
xetae rixpd/ievog, SiiQ/exui Slu tov vuQd-rjxog, OTuvTeg Se ol 
nuTQixiot xui aTQUTfjyoi fieTU T>jg avyxXijTOv nXtjaiov Ttjg eia~ 
ayovatjg nvXrjg eig zov xo/Xidv , inev/ovTUi tov ^aaiXiu,iS 
exuoTog avTcov cog nQOeiQrjTut , b Ss ^uaiXevg SrjQiyevoi-Uvog 

Ms. 56.bv7id T£ T(av uq/6vtcov tov xov^ovxXeiov xui ^uaiXixojv oixei- 
axiov , Tov Ttjg xaraaTdaecog re xai aiXevTiaQiojv , uviQ/eTUi 
Sid Tov xo/Xlov , y.ai /iixqov ixxXivag uQioTeQov , SiiQ/exuv 
Sid T(ov xuTt]/ov[.ievicov tov vdQd-rjxog xui eiaiQ/eTUi eig tov20 
xoiT(ava avTOv , xai eioeXd-(ov unaXXuaoev St^t^T/jaiov uanQOV, 
Bot Ss evvov/ov nQcoToanud^uQioc vnuXXdaaovot Si^ijTriaiu a- 
onQU xui au^dviu , ^uoTdl^ovTeg xui t« Gnud^o^dy.Xiu avTcov, 
cpOQovvTsg xai rd anuO^ia uvTooVf SiiQ/ovrai oma&ev tqv ^a- 



32. et sic (leinceps ubique. 

tes, canclidati siniili habitu, scribones etj manclatores cum virgis suis, 
omncs Imperatorera utrinquc ambicntcs :{ in nieclio corum silentiarii 
quatuor, virjjas aurcas gcmmis ornatas g(;stantcs, proccdunt. (II.) Ab 
Lis omnibus partira equis, partim pcdib is cuntibus stipatus Impera- 
tor, pcr forum, taurum, pbiladciphium , forum bovis, xcrolophum et 
hcxacionium transit. Postquam vcro in trivium, ubi tcmplum S. apo- 
stoli Oncsimi situm est, pcrvenit, dextrc rsum deflcctens, per S. laco- 
bi Persae trausit, inde templum S. ms rtyris Mocii pctit, Baptiste- 
rium autcm ingressus , ubi ad scalas narthccis pervcuit ibique ma- 
nus lavit, per narthcccm transit, patricii autcm ct stratcgi cum se- 
natu prope portam in cochlcam chiccntcjm adstantcs, fausfa Impcra- 



tori co , quo diximus modo apprccantur 



culo ct Impcratoriis miuistris, ccriiiio niario ct silcntiariis cinctus. 



per cochlcam adsccndit, ct paulo ad siu 



mena narthccis ad suum cubiculum transit, quod iugrcssus, clibcle 



sium album mutat, cunuchi protospall 
mutaut, suosque spatUobacuIos ct spat 



Deindc a pracfectis cubi- 



stram dcclinans, pcr catcchu- 



arii dibctcsia alba ct sabaqa 
has gcstaulcs, a tcrgo Impc- 



DE CERIMON. AULAE BYZA^T. I. 17. loi 

aiXecog, tog fi&iaTai. avrotg, o Sh r/jg xaTaaruaecog eiaeXdxov 
Sri'Kot Tio TiQumoaiTM , (og otl ^yyiasv 6 xaiodg r^g ^iTrjg /uf- 
ra TOv naTQiuQ/ovy o de nQuinoaiTog eiaeXdxov Sr^Xot tw /Sa- 
atXet. Tov de fiaaiXeojg e^eXd-ovrog ix tov xoiTfovog uvtov ev 
5Totg xuTt]X0V[.uvi0Lg vneod-ev t(ov ftuaiXixtov nvXcoVj elasQyov- 
T«t ol ^eoTr^ooeg xui vnaVKuaaovai Trjv yXuviSa tov (iuac- 
7Ju j T« ds exetoe xQejna/.iera ^rjla h> Totg xuTrjyovfxevioig 
xov^ixovXuQioi nOLOvaiv, e^e/.dvvTu ds tov ^uaiXea ix tcov 
^rjXcov xui drjoiyevouevov vno twv uq/oitcov tov xov^ov-C 

loxXeioVj Se/ovTaL ixetae e:^a) tov (HjXov nuTQixioi t£ xui aTQOt- 
Trjyoiy xai neaovreg nQOaxvvovoi, xai vivei 6 nQainoaiTog 
uno xeXevaecog tov Trjg xuTuaTuaeoag , xuxetvog Xeyei y,xeXsv~ 
aure*" uvtol de vneQev/ovTuc t6 ,,eig noXXovg xai dyadvvg 
/Qovovgj" xai StjQiyev6/.ievog vno nuvTCOv (poQovvTcav tu 

iS/QvaoTU^Xu avTfov /XuviSiu, xuTeQ/eTui tov xo/Xtuv j xui 
de/oiruL uvtov nuXiv ixetae, r^yovv iv tm nXrjQcouuTL lov xo- 
/Xiov , nuTQixioi ts xai OTQUTr^yoi avv ndar} Tjj avyxXrjTtO) 
xui ndiroov neaovTCOv, vevet 6 nQuinoaiTog ano xeXevaecog tm 
aiXevTiuQuo , xuxetvog XiyeL ,,xeXevauTe'" avToi Ss vneQev- 

OiOXCirui 6/Lioicog „eig noXXovg xui uyu&ovg /Qovovg." (F.) z/tj-D 
qiyevofxevog Ss 6 ^uaiXevg dno twv ixetae , SiiQ/eTUL 6'td 
Tov vdQ&rjxog, xai i'^eX9-o6v r^v ovaav uvtlxqv Tmv ^uatXtxav 
nvXcav Tov /neydXov vuov nvXrjv, xuTiQ/eTUt t« yQuSrjXta, xat 
ixxXivug i'^ uoiaTeQug , i'^iQ/eTUL Tfjv nvXtjv , dt' ijg tld^taTut 

g. dfjQiyevoLiiyuiv cod. et lo. Six^vrai oi^rd}' ix. 

ratoris, ut ipsis mos est, proccdunt. Cerimoniarius ingressus praepo- 
situm monet, tempus processionis cum patriarcha instare , quod is 
Imperatori indicat. Quo e cnbiculo suo in catechumena super Im- 
peratoriis portis ingresso, Tcstitorcs inlrnnt tunicamque Iraperatoriam 
mutaut, veia autera in catechumenis cubicularii suspendunt, egres- 
sumque e velis Imperatorem et a praefectis cubiculo stipatum patri- 
cii et stratcgi extra velum excipiunt et prono in terram vultu ado- 
rant: praepositus a maudato ccrimoniario signum dat et dicit: lu- 
bete : illi: In multa honaque tempora acelamaut. Sic ab omnibus 
tunicas aureis segmentis gestautibus stipatus, per cochleam dcscen- 
dit, ubi ipsum rursus in plenitudine eius patricii et stralcgi cura 
universo senatu excipiunt , et postquam omnes in terram procide- 
runt, praepositus a mandato siientiario siguum dat, hic dicit : /«/«?- 
te : ipsi pariter : In multa bonaque tempora ci acclamant. (III.) His 
comitantibus Imperator per narthecem transit, et e porta magni 
templi Imperatoriis obversa prodiens, per gradus descendit, et ad si- 
nislram declinans, pcr portam, per qnam egredi in omnibus proccs- 
siouibus solct, ciit, iu mcdia processioui occurrit, ct cum ccreis at- 



102 CONSTAISTINI PORPIIYROGENm 

nvTfo xa9' £y.u(n?jV nQoiXevaiv SisQyeG^ui , y.ai dnavru ttjv 
Inrjv £V T7J /iisaj], xai axpug y.rjqovg y.ai ev^u/iisvog, nQoaxvvet 

Ms. S-.aroi' Ttf.aov y.ul "QmonOLOv otuvqov y.ui t6 u/ouvtov svuyyihov, 
eiia nQoay.vvrjaavTeg u/KpOTeqoij o, tb ftaaiXevg y.ai 6 nuTQi- 
UQXrjg , SisQ/eTac sfinQoad-ev Trjg Xnrjg, drjQtyevo/uevog vno^ 
Twv y.uru avvij&eiuv , dia tov lovTr^oog, y.ui uve}.&cov rd eta- 

Zd.L.6i dyovta yQuS^kia iv tm vaQ&rjxi, eiasQ/eTai eig tov avrov 
ruQ&riy.a y.ui y.a&st^erac ini aelliov yqvaov i'% uQiaxSQuq 
Trjg eiaayovarjg ano tcov ^dd-Qcov (.learjg nvXrjg , ixSe/o/ievog 
fis/Qig uv xuTuXd^r] 6 nuTQidQ/rjg (xeTa XiTrjg. xai tovtoviq 
yivofisvov xai fiskXovTog tov Tifiiov aTuvQOv eiasQ/eadai 
trjv £v(6vv/.iQv Tcov yQudrjlicov nvlrjv , uviaraTUL o ^uaLlevg, 
y.ai aveXd^ovTog tov nuTQidQ/ov tu yQuSrjua, unsQ/BTai o 
paaiXevg fiexd rov nuTQidQ/ov , xui 1'aTUVTUL ujLKpoTeQOL iv 
TO) ovdcp Ttov ^uaLXiy.div nvXcov, xui o fisv ^uaLXevg uxjjugi^ 
xrjQovg ev/STUL, 6 ds nuTQidQ/Tjg TsXet t^v ev/^v Trjg eia~ 
oSov Trjg &£i'ug XeirovQyiug , xui ev'iujLievog 6 ^uaLXevg ini- 
B ()VJwfft T« xrjQiu TO) nQuinoaiTO) ' TeXea&eiarjg 6s xui Trjg ev- 
Xrjg, nqoay.vvet ro u/quvtov evuyysXLov xat tov Tifiiov OTav- 
Qov, xai imXu^oixsvov tov §uai7Joog Trjg /eioog tov nuTQL-o.Q 
UQ/ov , Slsq/ovtul fieaov tov vuov xui did Trjg de'§Lug nXa- 
ytug Tov d/it^o3vog eiasQ/ovTUV iv TJj aooXsa , xai uneXd^ovToov 
fis/QL Ttav dymv &vQcoVf 6 fisv nuTQidQ/rjg slasQ/STUL eig to 
d-vaiaarrJQiov f 6 Ss ^aaiXevg ev^d/ievog xui imdovg t(j^ 

i3. T^ yQttSriXitt ~ naxQittq^ov , xai om. ed. |5. t? dJ&J 

c(l. i8. Ji T^f ^^X^s ed. 

dcntibus precatus, venerandam et vivificam cruccm sanctumquc evan- 
gelium adorat. Postquam vero Imperator et patriarcha se invicem 
adorarunt, illc cum solenni comitatu per baptisterium ante processio- 
aem trausit , et postquam per scalam nartbecis adscendit, ipsum nar- 
thecem intrat ibique ad sinistram mediae portae, quae a scalis 
ducit , in sella aurea sedet , usque dura patriarcha cum processione 
advenerit, expectaus. Quofacto, dum veueranda crux per sinistram 
portam scalae ingressura est, surgit Imperator , et adscendeute pa- 
triarcha per scalam , Impcrator cum patriarcha recedit, et ambo ia 
limine Imperatoriarum portarum subsistunt, ubi Imperator quidem 
cum accensis ccreis precatur, patriarcha autem preces introitus divini 
ofHcii rccitat, et precatus Impcralor ccrcos praeposito tradit : finita 
precatione , sanctum evangelium ac venerandam crucem adorat. Mox. 
patriarcbam manu preheudit unaque cum co per mediiim templum 
ct dcxtrum ambonis latus soleam iutrat, ct ad sacras ianuas progressi, 
patriarcha sacrarium , aeque ac Imperutor, postquam precatus est 
ct cpreos praeposito dedit, ingrcditur. Sacrarium iDgrcssuro, metro- 



DE CERIMON. AULAE BYZ.VKT. I. 17. Io3 

nnainooiTU) xovq xrjQOvg , slaioyerai, ^vixa Sh (xsXXit slai^^ 
ytad^ai iig t6 d^vaiuaTrjoiov y ani^Qsnovoiv ol (ur^TQOno)uTat 
xuTa t6 iSvg tu ayia d-voia noog t6v ^aaiXda, xai nooaxv" 
vrjoag 6 ^aaiXsvg Toi/g in' avTuig nenuQfiivovg aTuvQOvg, sia^ 
5iQ/£Tat- eig t6 d^vaiaoTrjQiov , xai tv^ufxevog vnaXXu^ag rrjvC 
uyiav TQane^av , ekg eid-iaTai, avTfTy, Tidr^aiv in* a^TJj uno- 
x6fi(iiov xai diiQ/eTuc /tiera rov nuTQiuQ/ov Siu rrjg nXa- 
yiug rov ^vaiuorrioiov ix Se^t^cov fJ^i/Qi t(ov ayicov &vQav 
Tov /S/^/taroj. xai 6 ftav TiuTQtuQ/rjg fiivei iv rw dx'aiaoTfj- 

lOQior TiQog t6 ixTeXioat rrjv d^iiuy XeirovQyiav y 6 Se ^uai- 
Xevg i'^eXd-(6v ix rov ^vaiaoTrjQiov SiiQ/erui Siit rrjg nXayiug 
Tov yvvuixirov , ol Sk nurQtxiot iLaruvrut ۤ(o&ev rrjg nvXrjg 
T^g eiaayovatjg eig tov xo/Xtdv fnrot, OTQarrjymv, r^? xara-Ms. S^b 
(ndoecog re xai aiXsvriuQiddv , fterd rrjg avyxXrjTOv vneQev/6- 

t5iievot. rov ^uotXia, {^.) '0 Sh ^aoiXevg , Srjotyevofierog vno 
re rtav do/ovraiv %6v xov^ovxXeiov xai itsi' ^uatXtxdSv oixeta-D 
xcov, uviQ/erat Sid tov fivortxov xo/Xiov xui eioiQ/erai eig 
t6 naQuxvnrixov ^ evd^a xai rr^v &eiuv XeirovQyiav reXst' xai 
ti fiihv xeXevst o ^aaiXivg^ ixSi/erat ixetas r6v narQtuQ/rjv, 

iofii/Qtg dv xuTuXd^rj rov uxovfi,Siout avrov ev r^ rQuni^?] , el 
Ss ftfjyi , SiiQ/eTut. Std rwv xurrj/ovfievitav , SrjQiyevoftevog 
vno Twv TCQoetQrjfiivtav , xai dniQ/srai ev Tw xotreovt avror» 
rjViKu Ss xaruXd^r] 6 rov xXrjrojQiov xuiQog , e^iQ/erut o ^uat- 
Xevg un6 rov xotzcovog uvrov , SqQiyevoiievog xn avrcov , xai 

%SuniQ/£TUt ev rotg xarrj/ovfievioig , ev oig xai rj riftia rgdnet^aEd. L. 6a 
loraiat auToi;. xai S/j xuruXa^ovTog rov nar^tuQ/ov uno 

polJtae sanctas iaauas pi-o more inclinaQt, et postqiiam cruccs ci» 
ailixas adoravit, sacrarium iulrat, prccatusque instralum sacri allaris, 
ut solet, mutat eique apocombium imponit , ct cum patriarclia per 
tlcxtrum sacrarii lalus ad sanctas ianuas bematis discedit Interea 
patriarcLa ad celebrandum divinum oflicium in sacrario manet , Im- 
perator autem inde egressus , per latus gvnaccci trausit , dum inte- 
rim patricii cxtra portam cochleae cum strategis , cerimoniario, si- 
lontiariis et senatu , fausta Imperatori apprecanlibus , adstaut (IV.) 
Ilic a praefcctis cubicuii etlmperatoriis miuistris stipatus, per sccretam 
cochleam adscendit et capeliam , nbi et divinam liturgiam celebrat, in- 
grcditur ibique, si ipsi placet, patriarcham, usque dum tcrapus, quo 
mensae accumbit , appropinquavit, expcctat: sin miuus , per caloclju- 
luena, a dictis stipatus , transit suumque cubiculiMU pctit Appro- 
piuquante convivii tcmporc , iisdem comitantibus , e cubiculo ad ca- 
techumcua, ubi et venerauda mensa stia stat, procedit Invitatum 
ad convivium patriardxam praefecti cuLiculo cuju cubiculartis a mau- 



lo4 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

ngoaxJ^tjoscog f Se/ovrai avrdv uQyovTBqxov xov^ovy.Xst'ov iiBTd 
xoviiixovkuQiojv unb y.sXevae(aq ev t(7) y.o/)ua , 6l' ov uv^kd-sv 
^uaiXevg ev TiQcovoig uqo tov xuTuXal^etv rrjv )uTtjV, xai 
unocpeQOvaiv uvtov dia Ttov y.UTrjyov[.ievo3Vy xui elae/Mcov evov- 
Tuc T(T) ^aaiXet. eiaeQyovTai Se xai ol leQetg xai noiovav tovS 
CTiyoVj xai ).a§6vTsg ol uvToi IsQstg tov naTQKxQyov to (a[io~ 
^OQioVf e^eQyovTui, xai xu&el^ovTat, u/iKpoTeQOt, o, t« ^aatXevg 
xai 6 nuTQi(i,Qyrjg, ev xfj TQunelri. ntovTtav ds tag sid-iaTUt av~ 
ToTg uQog unu^, siaeQyovTut ol ^iXot, xai ndarjg Trjg xov TQuns- 
l^iov dxoXovd-iug TsXsad^eiatjg , dviOTUvTut xai eieQyovTut, xaiio 
'BfxevsL 6 ^uatXsvg /J.STU tov nuTQtuQyov iv Tto xXrjT(OQi'(o, niov- 
Tsg Se naXtv d/xq^OTSQOt nQog una'^, uvioTUVTai. sixa nQoaxv- 
vi^aavTsg d/.XiljXovg o, ts (^aotXsvg xui 6 nuTQtaQyt^g, 6 /nev na- 
TQtuQyrjg e^eQyeTUt, dtuaco^ovoi de amov uQyovreg tov xov- 
^ovxXeiov /leyQi, tov nQOStQtj/Lsvov xoyXtov. 6 Ss ^uaiXsvg Sr^-iS 
Qtysvo/itsvog vno toov uQyovTCOv tov xov^ovxXsiov xai §aoiXi- 
Ms. 58. a '^wj' oixstay.wv , dnsQyeTuv ev xco xoiTtovt avTOv , ixdeyo/nevog 
Tov xaiQOv. xuTaXa^ovTOg $s tov xuiqov TTJg nQOsXsvascog , i|- 
SQySTUt dno tov y.oiToovog uvtov ev Totg xuTfjyov/iieviotg vneQ- 
dev Ttjg Tcav ^aatXtxdov nv)MV xui vnuXXuaost Trjv otoXtjv,20 
^v stdtOTUi, avT(o iv TUVTrj Tfj eoQTfj nsQt^s^Xrjodat. xai Xa- 
C^cov 6 nQainootTog t^v TtuQav , intTid-rjotv umrjV ini ttjv xs- 
(fuXrjv Tov ^aaiXecog, xai SriQiysvo/isvog 6 ^aatXsvg vno tov 
xov^ovxXeiov , xuTSQysTat vnb tov nQOSiQtj/isvov 6vTtxov xo- 
yXtov , dnavTsg Se avTcov dno aayiwv dXrjd-tvdov, xai dsyovTatiS 

a. xov^ixovlttQlwy R. ex compeudio cod. , y.ov^ixovXccQ(ov ed. 
12, T£ om. ed. 23. anKQtt cod. 

dalo in cochlea, per quam primum Imperator, antequam processio- 
nis terapus venerat, adscenderat, excipiunt eumque per catechumena 
adducunt : ingressus cum Imperatore versatur. Intraut etiam sacer- 
dotes et sticliura faciunt, acceptoque patriarchae omophorio , exe- 
unt , Imperator et patriarcha mensae adsident. Qui postquam semel 
ut ipsis mos est potum sumsere, intrant amici, omnibusque mensae 
xitibus servatis , surguut et egrediuntur , mox Imperator quoque et 
patriarcha , qui remanseraut , a convivio , postquam adhuc seniel bi- 
berunt , surgunt. Sic posteaquara se invicem adorarunt , patriarcha 
cgreditur , quem ad dictam cochleam praefecti cubiculo condiicunt. 
Imperator a cubicuio praefectis et Imperatoriis ministris stipalus , ad 
suum cubiculum abit , terapus proccssionis exspectans. Quo appro- 
pinquante, e cubiculo suo ad catechumena super Imperatorias portas 
abit ibique vestcm, quam hoc induere festo solet , sumit : praepo- 
situs tiaram capiti cius imponit, ipse a cubiculo stipatus , dictam oc- 
cidcatalein cochleam subit, omaes vcro ia sagis purpureis ia nar- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 17. Io5 

avxov h TW vdQ&f]Xi. eiojd-ev rrjg nvXtjg tov avxov i^oyXiov 
mauvxmg icai ol xov y.ovi3ov/.Xeiov uQ/ovxeg. xai )m^(ov rsvfia 
6 TtQainoGiTog naod xov ^aatlicog , revsi to) Ttjg xaxaaTdaecog, 
y.dy.eLvog Xeyei „y.elevaaTe." (E.) Kai Sf^oiyevoitevog vn avTwv 
5o ^aaiXevg iieQ/eTat xfjv ovauv uQog t« yoaSriha /^ieatjv nv~ 
Xtjv tov vdod^xog y.ai inneveL iy.eVae erp' innov Xevy.ov iaTQto^ 
fxivov vno aeXo/aXivov /qvoov diaXt&ov /ei/^ievTOVj ^fKftea/ni-D 
vov uno f.iaoyuo(ov, oi ds Xotnoi uoyovTeg innevovaiv *'^q) Ttjg 
nvXrig. iv di xfj neotoSco tov §aaiXi(og xeXetTUL ^ Ttjg nQoeXev- 

I oaecog xa^Lg vno xe t(ov i(pi'nn(ov xai neL(ov (oauvT(og xai twv 
(j.eo(ov , ov XQOnov dvcoTiooj Tjj SevTioct Tfjg diaxaivrjai'ftov 
T(ov dyi(ov unoaToXcov ini XenTco i^e&ified^a. i'^eX3-6vTag ds xov 
(iaatXitog iv xfj nvXt] , iv jj StiQ/exut iv sxdaxrj nooeXevaei, 
■tjyovv xfj ovarj noog uqxxov , Si/ovxui uvxov ixetae iv nQooxoig 

i5o Sof.iiaTty.og toov a/oXwv fiSTu tov neoaTixov Sr/iiov tcov Bevi- 
xcov , iniSiStoat Sh Xt^ieXXdQiov tw ^uaiXet, qr ootov ;fXaw(5tovEd. L. 63 
Bivexov /ovaov(fuvxov , xai Siua(oLet xov ^uatXiu xo avxo fti- 
()0? fti/Qt TOv i^uxioviov. 6 Sa SofiiaTixog tcov ixaxov^ncov 
fieTu Tov neQUTixov Stjfiov tcov TlQaaivcov Si/ovTUL tov ^uai- 

noXia iv Tio t§uy.iovi(o, xai iniSiSovTog tov SrjfioxQUTOv Xi^SeXXa- 
Qiov , Staaco^ovatv uvtov fte/Qi Ttjg ftovrjTug' (fOQel Sh xui 
6 S?jfioxQdT/jg /XuviSu TlQuatvov /Qvaovcfuvrov xutu ttjV ava-Ms. 58. b 
Xcf/iuv TOv fiiQovg uvtov, xui Tfjg noXtTtxrjg to ftioog tcov 
nouaivcov Si/oiTut tov §uaiXiu iv Trj fiov^Trj , xui iniSiScooiv 

i6. xXcvidiov R. ex comp. cod., ;fAay/Ja ed. aS. xov fitQOvs ed. 

thece extra coclileae portam una cum praefectis cubiculo eum 
excipiunt. Praepositiis signo ab Imperatore dato , cerimoniario an- 
nuit , is dicit: lubete. (V.) Stipatus ab ipsis Imperator , per mediam 
narthecis portam , scalis proximam , exit et ibi equum album , au- 
reo, gemmis et margaritis oruato alboque ephippio instructum , con- 
scendit: rcliqui praefecti extra portam equis vehuntur. Interea proces- 
siouis ordo tum ab iis, qui equis, tum ab iis, qui pedibus procedunt, 
aeque ac a factionibus, observatur, ut supra de secunda die septimanae 
renovationis sanctorum apostolorum breviter exposuimus. Imperatorem 
scilicet ad portam, per quam iu singulis processiouibus prodire solet, 
seu septentrionalem, egressum, inprimis scholarum domesticns, tunicam 
Yenetam auro intextam gestans , cum transitoria Venetorum turba 
excipit , ei libellum tradit, et factio eadem ad hexacionium Impera- 
torera comitatur. Domesticus excubitorum cum transitoria Prasino- 
rum turba Imperatorem in hcxacionio excipit, et postquam ei tribu- 
Bus libellum tradidit, ipsum ad monetam usque comitatur. Tribunus 
ipse tunicam Prasiuam auro intextam , rcspectu ad suam factionem 
habito , gcstat. Politici faclioois Prasiuac Iiupcratorem iu monet* 



10 J CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

e Sriuuqxoz xw (iaoilet Xi^clluQiov xai diaacol^ei rov ^aaiUot 
TO avTO fisQog ixsxql Ttjg nQtoT/jg xafxdqag xov ^rjQolocpov , yo- 
QovvTog Tov drjixuQ/ov ylaviSa IIquoivov, y.ai rijg nokiTixTJg 

Bro fiSQog twv BevhcDV dsyovTav tov ^aatXsa sv ttJ y.u/iidQa tow 
'S,r}ool6(pov f (poQovvrog rov $ri(.idQXOv ylaviSu BsvsTOVf ini-S^ 
didcoaL de rw ^aaiXst Xi^elXdQcov , v.al Siuocol^ovatv ol rov 
fisQOvg rov ^aaiXsa fisyQt. rrjg fisofjg rov '^t]QoX6(pov\ rtpg 
noXiTiy.7jg ro fisQog rcov JlQaatvcov SsyovTut rov ^uaiXsa, 
iv rj) fiear) rov 'S,riQoX6(pov y.at Staacol^ovoiv avrov fieyQt' 
rov (}o6g, Ttjg noXiTtx/jg ro fisQog rcov Bevsrcov SsyovTaiiOi 
rov §aatXsa sv tm ^ot y.ut Staoco^ovot fieyQi rov dfiuoTQta- 
vov ^ xai Ssyerat iy.etos 6 iy.oxov^trog fxerd rov nsQarixov 
fteQOvg rcov JIquoivcov , xai Staocol^ovatv avrov ftsyQi rov (pi- 
7MSeX(piov' rav nsQUTtxcov fieQciov Bevercov Ssyovrat rov /?a- 
oiXsa iv Tw (ptXuSeX(pt'(i) y.ui StaocoL,ovat ftiyQt rov ftoSioviS 

CTTjg noXtrtxrjg rb fiSQog rwv JlQaoivcov Ssyovrat rov ^uatXiu 
iv T(7t fioSio) xui Stuoco^ovot ftsyqt rov ruvQOv , xuxeid^sv ro 
fisQog T^^ noXiTtxrjg rcov Bevircov Stuacot,tt fiiyQt rcov uqro- 
noXicov, eid-' ovroig ro fiiQog rcov JlQuaivcov Staacol^et fiiyQi' 
rov cpoQOv* etd-' ovrtag rb fxiqog riov Bevircov rrjg noXtrtxrjg^o- 
fiiyQt TOv nQuiTcoQiov xai ndXtv fiiyQt rov fttXiov fiiQog 
Bsvixtov rrjg noXtrix^g ftiyQt rrjg y.ufiuQug rov fitXiov t^5 
noXtrtxrjg rb fiiqog rcov Bevircov Siyovrut rov ^aatXia iv ria 
fttXiM , Tjyovv iv rfi xafiuQct f y.ai Staocol^ovat fisyQt rov fiaQ- 
fiaQcoTOv' Tcoj/ neQurixcov fiSQcov JlQuaivcov Siyovrat rov ^a-^S^ 

4- Td fi^Qog coni. R. , tou fiiQOvg ed. aviov $^Q. ed. 

8- et 10. TO0 fctQovg ed. i^. fi^QOs t(ov coni. R. 

cxcipiunt, nbi demarchus libellum Imperatori ofFcrt, eumque factio 
eadera ad primam cameram xcrolophi pcrducit, tribuno timicam Pra- 
sinam gestante. Politici Venetae factionis , cuius princeps habitu 
Veneto insiguis est, Imperatorem in camera xcrolophi excipit , ei 
libellum tradit , factionarii autem ad mediura xcrolophi comitantur. 
Politici Prasinae in media xerolophi exceptum ad forum bovis de- 
ducuut. Ibi cum politici Venetorum excipiunt ct ad amastrianum 
xisque ducunt, ubi eum excubitor cum transitorja Prasinorum turba 
cxcipit et ad philadelphium usque prosequitur. Transitoria Veneta 
Imperatorem in philadelphio cxcipit ct ad modium ducit, nbi eum 
politici Prasinae cxcipiunt et ad taurum ducunt , undc politica Ve- 
netorum factio ad labernas pistorum comitatur. Sic cum porro Pra- 
sina faclio ad forum, politica Veneta ad practorium et rursus ad 
miliuni, Vcncta politica ad cameram milii, proscquilur. Politici Vcneti 
Imperatorem in railio seu in camera cxcipiuut et iisquc ad locum, 
marjtaorc iucrustatum , ducuut: ubi cum trausitoria Prasinorum factio 



DE CERMON. AULAE BYZAKT. I. 17. I07 

mXia ev tw fiaQ^aQmrw xai diaacol^ovai ftixQ^ ^o*' t,ev%i'7t- 
nov' Tfjg noXiTixtjg t6 fidQog tcov IlQaatvoav de/ovTai tov /?a-D 
aiXiu iv T(o Lsv^inmo xai ^iaoca^ovac (.is/oi r^5 ;;aXx^?,Ms. 59. a. 
T(QV nSQaTiy.cov /.uotov Bevhoov ds/ovTai tov ^aaikea ev Trj 
SxaXxjj, xai eid^' ovTcag nel^evovaiv unavrsg , xai fievet ecpinnog 
fxovog ^aailevg. (?'.) 'loTeov 6s , otc ev sy.aoTOv fJtsQog ev 
txucnr] uvTcop So/fj Xsyet Td xutu avvi^&eiav uxra , ev ds t^ 
nQOnofinfi ^^V^* eftnQoa&sv SQOfitxu , ei tv/tj uno xslevasatgy 
XeysL xui uns)MTixovg. xdxstdsv Srjoiysvofisvog 6 j3aai).svg vno 

lOnuvTcaVf cog nQOSiQrjrui ^ SisQ/STUt Siu twv xoqt/vcov fts/QtE(LL.6^ 
Tijg evSov nvXrjg tcov exaxov^ircov , ev tj ytvsrat ^ rav axQt- 
^dtvcav nQO,SoXrj , ev 6e rfi uvrfi nvXr] neZevst ^uatXsvg, dteX- 
&COV fii/QC Tcav TQiojv nvXcov tov xovaiarcoQiov fisvovat 6e 
ixsioe ol T?jg avyxX^ov j vnsQSv/ofisvoi tov ^uoiXsa. i &6 

iS^aatXevg eiosQ/srai r^v fisoriv nvXr^v noog tov vahv rov Kv- 
Qtov , xui ftivovoiv ixst narQtxtot xai aTQUTr^yoi, vnsQSv/ofte- 
vot xui uvToi ofioicog. tov $e ^uaiXscog siosX^QVrog rrjv /aX- 
x^v nvXrjV rov Kvqiov j ev^scog xXsiovot rug d~vQag 01 tov 
xov^ovxXsiov xai vnsQSv/ovrat rov ^uaiXea , xui XujSovTog 

aoTOu nQainoairov rrjv tiuouv uno rrjg xsq)uXrjg tov ^aotXscogf 
eiosQ/STut §uatXsvg xui larurut efinQOod^sv rcov uyicov dv- 
Qcov, axpag Sh xrjoovg xai svS,ufisvog, SLeQ/srai Sta rcov $ia-^ 

^UTtXCOV TOV KVQIOV Xttt eioSQ/STUt iv TCO TjfltXVxXicO TOV TQt- 

xoy/ov. dtsXd^cov Ss Stu zdov dtu^arixwv rdov uyicov fi^ eiaeQ- 
ao. csxidqav cod. 

exciplt et ad zeuxippum comitatur, Politici Prasini in zeuxippo' 
exceptum ad chalcen duciint, ubi eum transitoria Venetorum ex- 
cipit, et sic postea omnes pedibus procedunt, solus Imperator equo 
vehltur. fVl). Sciendum est, unamquamque factionem in quavis re- 
ceptione acta soleunia recitare, in processu vero hymnos dromicos , 
et si Imperator iusserit, etiam apelaticos , canere. lude Imperator, 
ab omnibus, ut supra expositum est, stipatus, per cortinas ad in- 
teriorem excubitorum portam, ubi scribonum promotio instituitur, 
digreditur atque in eadem pedibus usquc ad tres consistorii portas, 
ubi eum senatores faustis acclamationibus excipiuut, procedit. Im- 
perator mediam portam , ad templum Domini ducentem, ingreditur, 
ubi patricii et strategi, faustis precationibus eum excepturi, adsunt, 
Impcratore aeneam portam templi Domini iugresso , cubicularii ia- 
nuas claudunt et fausta ei apprecantur, qui, postquam tiaram a ca- 
pite eius praepositus demsit, intrat sacrisque iauuis adstat, cum 
cereis vero accensis precatus , pcr Domini porticus transit et he- 
micyclum triconchii ingreditur. Per sanctorum autcm quadraginta 
porticus trausgressus , aureum triclioium iutrat, ubi cubicularii 0- 



Io8 CONSTANTINI PORPIIYROGEMTI 

yjBTut €v T(o /QvaoTQtyXivfo j y.ttt oruvTsg ol tov xov^ovxXeiov 
iinavreg iv tm /QvaoTQiifhvu) vneosv/ovTai tov ^aaiXsa- „sig 
noAlovg y.ai dyad-ovg /Qovovg 6 Osog dydyoi, r^v ^aatXtiav 
vii<av" y.ai eS,€Q/ovTai. {Z.) /Ist tiSsvuL y.ai tovto , dvu noocov 
do/av ds/ovTUt rd /hsqtj iv Tuvrri rfj nQOslsvasi. 6 J^//o-5 
Cr.QuTrjg toov Bsvstcov y -rjyovv b So^soTiy.og rcov o/olioVj fiSTU 
Tov nSQUTiyov avTOv S/j^ov twv Bsvstcov ds/srui $o/dg TQsTg' 
6 Stj/iioxQdTJjg Tcov TlQuaiviov , ijyovv b e/.oyov(iiTogy /istu rov 
nsQuriy.ov uvrov d/j/nov ds/srui do/ug dvo. b drj/iuQ/og rcov 
Bsvsroov /nsrd rov d/j/iov rov Xevy.ov Ss/trat So/ug tnrd.xo 
b Srj/.LUQ/og roSv IlQaatvojv fisrd rov Sri/.iov TOt; Qovaiov Si- 
/srut So/ug e. bfiov So/oov /T. 

liEO. i?j, 
^Oaa Sei naqtttfvXdiTSiv Tjj ioQrp xal nQoslsijatt t^s dytag XQidrov 
D TOu Qsov ^iitav dvttktjxpevs. l5 

Ms. Sg. b TlQOSQ/ovraL unuvrsg ot uQ/ovrsg evvv/toi iv rw nuXa- 

T/'w dno oy.UQu/xayyicov f xai et xsXsvst 6 ^aaiXsvg dnfXdsiv 
Sid rov nXoog xurd ovvrj&siuv , etasQ/srui rd/iov etg ro /s- 
XdvSLOv /xsd-' oov uv xsXsvsLj xui uneQ/sruL /is/ql tov ^qu- 
yiaXiov rrjg /Qvorjg noQTTjg , xdxstae e^sXdoov dnb rov /sXuv—xo 
Siov uvrov , SiSorui olXsvtlov Slu tov nQULnoairov uno xe- 
Xivoem^ rotg ixstas aq/ovaL, xui vns^sX&ovrsg /ilxqov iarav~ 

innes adstantes Impcratori acclamant : In multa lonaque tempora maie- 
statem vestram Deus inducat , et cgrcdiiintur. (Vll). Porro notan- 
dum est, quot reccptioues in hac processione a factionibus institu- 
antur. Princeps Venetorum seu domesticus scholarum cum trans- 
itoria factione Veneta tres receptiones facit. Princeps Prasinorum 
seu cxcubitor cum transitoria sua factione duas. Tribunus Veue- 
torum cum populo albo receptioncs septem instituit. Tribunus 
Prasinorum cum populo russo receptioaes quinquc. Numerus onmi- 
um receptionum XVII, 

CAP. i8. 

Observanda infesto et processtone sanctae Christi, Dei nostri, 

adscensionis. 

Prodeunt omncs ministri nocturno tempore in palatium scara- 
mangiis induti, et si iubet Imperator , navibus pro more abire , 
stalini cum iis , quos iubet , chelandiiim intrat et usque ad bra- 
cliialc aureae portac abit, ubi e chclandio dcsccudit, tunc pcr prae- 
posilum a maudato imperatur proceribus, ut iu conspectum Impcra- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 18. I09 

TUt ol uQxovTsg TOv xotf^ovxlsiov , g)OQovvTeg aayt'a «/.>;- 
S-iva j xvxhxM T(o oxTi(J.uTL' xul eioiQxtTUL 6 ^aoiuvg fisaovEd. L.65 
uvTwv xai OT£(p£Tai, vno tov nQuinooiTOv dia to okcog 
fog UVC0T6QU) eiQtjTuif ef.inQOo&a ^uq^clt(ov [xtj oTefpeod^ar 
Sevexa ydQ TuvTfjg T^g ahiug TrjV xvxXixrjV otccoiv ixTekov- 
aiv 01 nQOQQr^d-evTeg uQ/ovTeg tov xov^ovxXe/ov. xut tid^ 
ovToag innevet uno t(ov ixeios dno axuQuixuyyiov /^qvooxXu- 
(iov xut diioxexat did tov ixetas ovTOg XeifioSvog xui tov 
nuQUTetxiov , xui uniQ/eTut fti/Qt' Ttjg igayovarjg noQTrjg 

JOunivavTL Tfjg nrjyrjg , xui di/eTut uvtov ixetos e^(a Tr^g uv- 
Tr^g noQTrjg 6 ^OfiiaTixog t(ov vov/.iiQCov , (pOQwv ouyiov uX^- 
d-ivov j ^aoTuicov xai d-vfiiaTOv, xui dno t(ov ixetoe dniQ/e- 
rai fii/Qi rrjg navayiug Qeoroxov rrjg nrjy^g^ xut nQo tov 
eioeXS^etv tov ^uotkiu Trjv e^co nvlrjv neL,evovoLV ot ts nuTQt-B 

iSxLOL xat rj ovyxXrjTog dnaaaf xai drjQiyevofievog vn' uvtcov 
6 ^uoLXsvg, e(pLnnog avTog fiovog , eiaiQXSTat jui/Qt tov Xov- 
rrjoog, xui xuTeXd^cov ixetos tov Tnnov , eioiQ/eTUL Siu rrjg 
tiauyovorjg nvXrjg de^iug tov XovrrJQOg , xut fiirovoLv ixeias 
nuTQixLOt £"|a) rrjg nvXrjg tov xo/Xlov. de ^uoLXevg Sr^QL- 

^oyevouevog vno tcov uo/6vtcov tov xov^ovxXeiov , uviQ/STUt 
Slu tov uvtov xo/Xlov , xut 6teX&u>v dtd tov oTevov tqixXi- 
vov f iv ttj xut t6 uQioTOv Ttj avTJj rjfieQu TeXetzat , xai 6luC 
rov fxrjTUTcoQixiov , eioio/eTUL iv T(o xoiTtovt. (B.) ^AnuXXd-'^». Co. sl 
'^ag 6s t6 oTififiu dtd vov nQutnooiTOv, fiivst ixstos rov xat- 

a. fUoov coai. R., fi^aiov cod. et ed. 4* ^ftJtQOOd-ev ed. 

loris veniant, et parum egressi principes cubiculi, ferentes saga pur- 
purea , in circulo adstant Imperator per hos medios ingressus, a 
praeposito coronatur , propterea quod , ut supra relatum est, nun- 
quam omnino coram barbatis coronatur: hanc enim ob causam dicti 
praefecti cubiculo in circulo adstant. Sic postea inde, scaramangio 
clavis aureis indutus, equo procedit perque pratum ibi situm et po- 
moerium ad portam, quae fonti obversa est, abit, extraque hanc 
domesticus numerorum cum excipit, sago purpureo indutus et thu- 
ribulum geslans. Inde ad sanctissimae Dciparae ad fontem abit , 
ubi, antequam portam exteriorem intrat, patricii et senatores omncs 
pedibus procedunt, Imperator ab iis stipatus , solus equo ad bapli- 
sterium prodit, et postquam ibi equo descendit, per dextram portam 
baptisterii intrat , patriciis ibi extra portam cochleae manentibus. Im- 
perator , cubiculi praefectis comitantibus, per cochleam adscendit , 
perque.^angustum triclinium , ubi eo die etiam convivium celebratur , 
perque metatorium digressus , cubiculum intrat. (II). Hic , postquam 
praepositus coronam a capitc demslt, remanet, tempus exspectans. 



IIO CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

^ov nQ0(Tfiivo3V, dkXdaGti Ss Xsvxov Si^?jTi^aiov, xttTa7M^6vtOi; 
^e Tov xaiQOv , xal di^XcoS^eig o nQutnooiTog nagd tov t^? 
r.ttTaoTUO£cag, uvTog SLOsld^cov Si^Xot t(o ^aoilsc, y.ut Sod-evrog 
tjiXsvTiov uno yfslsvoeoig diu tov Tfjg xaTaoTdoscog , dv£o- 
yovTui, ol nuTQiy.LOi diu tOv uvtov y.o/)uov y.ul eloeQ/ovraiS 
iv T(o nQ0£LQrj/.i6V(p aT£V(p TQiy.h'v(p. 6 Jf ^aoiXevg neQi^ak- 
X6/ii£vog /Xavida, (ag sld-LOTtti uvT(p , €S,€Q/£Tai ix tov xoi- 
Tcovog, y.ai SriQiy£v6f.i£Vog vno twv uq/6vt(ov Toy X.Ov^ov- 
xXeiov, un£Q/£TUL f.t€/Qi T^j nvXrjg tov nQoXe/devTog ox£vov 
TQixXivoVf xtti Si/ovTtti avT6v ixfios oi ts nttTQixiot xai lo 
Ti OTQttTf^yoi uTio /QvooTd^Xcov /luvLdiojv , y.ai n^oovTsg, v£V£t, 
6 nQutnooiTog ano y.£Xevo£03g tco Ttjg xaTaoTuo£03g xai Xey£v 
jyXeXevouTB''* avToi Ss vn£Q£v/ovTui j^eig noXXovg xui uya- 
d-ovg /Q^vovg." xui ^rjQiy£v6fi£vog dno tcov iy.£tas vno ts twv 
ttQ/ovTcov Tov xov^ovxX£iov xtti Tr^g avyxXrjTOv f xaT£Q/£TaiiS 
dt' ov xai dvrjXd-e xo/Xtov , xai Si/ovTut ndXtv iv T(p nXrjQto- 
fjtaTt Tov xo/Xiov oi T£ nuTQixiot xui oTQttTi^yoi ufia rfj avy- 
xXi^TCp y xui ndXtv Xa^cov V£vfia 6 nQUinoaiTog nuQa tov 
^aatXeojg, vevet tw atXevTtaQi(p , xdxetvog Xeyet ,//eXevouTe'" 
Ed.L.66uvToi ds vneQSv/ovTut tov ^aotXea „£ig noXXovg xai dyudovg^o 
/Q6vovg." xui SrjQtyevofievog vn' ttVT(ov 6 ^uotXevg, i%eQ/£Ttti 
TTjV nvXi^v TOv XovTfJQog , qxovovvTog xaTU t6 ovvrj&£g tou 
Ttjg xuTUOTdo£03g TO ,jXU7iXdT£ /joftrjvt^' xtti 6s/£Tttt £vd^ecog 
SrifioxQdTrig tcov JBevsTcov, r^yovv 6 dofieoTtxog twv a/oXcoVf 

I. Je om. cod. 

albumque dibetcslum induit. Temporc instante, monitus a cerimo- 
xtiario praepositus , ipse ingressus , id Imperatori indicat, datoque 
silentio a cerimonlarura magistro , per eandem cochleam adscendunt 
patricii et dictum angustum triclinium ingrediuntur. Imperator tu- 
nica, ut ipsi solenne est, indutus , e cubiculo egreditur , stipatusque 
ab eius praefectis , ad portam dicli angusti triclinii abit, ubi patricii 
eum et strategi, tunicas aureis clavis gestantes, excipiunt , flexoque 
genu dum Imperatorcm vcncrantur, pracpositus a mandato signum 
cerimoniario dat et dicit : lubete / illi : In multa honaque tempora, 
Inde , cubiculi pracfectis ct senatu comitantibus, per cochleam, per 
quam adscendcrat , rursus descendit, inque eius inferiori parte patri- 
cii et strategi uua cum scnatu eum excipiunt, et rursus signo ab Im- 
peralore praeposito dato, is silcntiario annuit, qui dicit: luhete ^ at 
illi: In multa bonaque tempora Imperatori acclamant. Qui , ipsis 
comitantibus , c porta baplistcrii egreditur , dum ccrimoniarius pro 
more ipsi acclamat : Caplate Domini, statimque eum tribunus Ve- 
jictorum seu domesticus scholarum cum suis excipit, eique a ce- 
rimouiario addactus, cruccs e rosis coutextas tradit : paulopost prin- 



DE CERMON. AULAE BYZANT. I. 18. m 

rai imStScoai Tfo fiaaiXet, yQUTOvfiSVog vno tov Tfjg xixta- 
OTdaeoog, OTUvQovg QoSonXoxcvg , xm fxn' dXiyov Si/nai o 
drjixanyog twv BevsTtov , xnazov/itevog Sk xai avTog vno tow 
T/jg xuTuoTuaHog, iniSiStaaL to) (iuoiXtt OTUVQOvg xai oaffQu- 
5Sitt, tog nQoeiQtjTUi , xui svd^scog UQyeTai 6 votaQiog rov av- 
Tov (.itQOvg Xiyetv Toiig id/ii^ovg Ttjg eoQTfjg. iv Ss Tf^ l^to 
nv/.T] Ss/eTUi 6 Sf^fioxQaTfjg rmv IlQaoivtov , -^yovv 6 Sofxi- 
GTixog Tiov ixaxov^iTQJVf iniSiSmai Se xai avtog tw (iaaiXei^B 
xQUTOvfievog vno tov Ttjg xuTaaTaaecog , OTavQOvg QoSonXo- 

loxovg xui oaq>QdSia. eiTa Si/erac 6 Si^fiaQ/og tcov Houai- 'Ms.Bo.b 
rcov, iniSiScoai Sa xai avTog rco ^aaiXet cog xai ol nQO av- 
rov. (r.) Kai ftixQov vne'ieX&cov 6 ^uaiXevg uno ifjg So- 
/fjg Twv IlQaaiycov, StjQiyevoftevog vno tcov dvcoTeQco eiQrjfii- 
vcov , Si/eTui T^v XtTrjv , xai uxpug xrjQovg, ev/eraL iv rco 

i^Tiftirp aTuvQco y.ui nQoaxvvet t6,t£ u/qu%tov evuyyiXiov 
xai uvTOV Tov Tifiiov cjtuvqov. xai eid^ ovTcog nQoaxvvov- 
aiv dfKpoTSQOL uXXriKovg, xai uanuaufievot , vnooTQiffet oG 
fiuatXevg , xui SrjQtyevofievog vno tcov aQ/oncov tov xov- 
^ovxXeiov , nuTQixicov t£ xui aTQUTrjycov xai rrjg avyxXij- 

aorov , SiiQ/eTUL sfinQoad-ev rrjg Xirrjg , xui eioeX&cov Siu 
rrjg fiiarjg nvXrjg rov Xovr^Qog, eioiQ/eTut iv rco vdQd^rjXi 
xui xu&iteTuv ini aeX).iov nQOOfiivcov , fii/Qig oiv xutu^m^tj 
7j XiTrj fieru tov narQtuQ/ov. xai xaTuXa^iovarjg rtjg Xirijg, 
dviaraTUL 6 §uaiXevg , xai nQoaxvvrjoavrsg ufKforeQOi xui 

I. imSidioai, — xqaroi! ftevoe coni.Leicb. , iniSi(^ovat, — xqarov- 
fievot cod. iSno roS coni. R., ifn'' aviov cod. et ed. 

cepsVenetorum et ipse a cerimoniario adductus, cruces ei et fasciculos 
florum, ut dictum est, offert, quo facto notarius factionis eius iambos festi 
orditur, In exteriori porta tribunus Prasinorum seu domesticus excubi- 
torumadest, qui a cerimoniario adductus , Imperatori cruces e rosis 
contextas et flores odoros offert. Postremo tribunus Prasinorum Im- 
peratorem eicipit eadcmque, quae ceteri munuscula ipsi tradit (III). 
Is pauluhim a Prasinorum factioue digressus , a supra memoratis 
stipatus , processionem excipit cumque cereis accensis coram vene- 
randa cruce precatur et sanctum evangelium ac ipsam venerandam 
crucem adorat. Et sic, postquam se invicem adorarunt osculatique 
sunt , Imperator revertitur, et a praefectis cubiculo , patriciis, stra- 
tegis et senatu stipatus , processionem praecedit , perque mediam 
baptisterii portam digressus, narthecem intrat et in sella scdet , 
usque dum proccssio cum patriarcha veniat, exspectans. Qua veui- 
entc, Impcrator surgit, et postquam se inviccm adorarunt osculati- 
que sunt, abeunt ct in via Imperatoriarum portarum subsistunt, ubi 
faipcrator , postquam cercos a praeposito accepit , precatur , patriar- 



112 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

uanaau{.i£voi. uniQxovTai y.at loravTOii ev ro) ovSw^tcSv jSa- 
CiXiy.cov nvXcov , y.ut Xa^cov xtjQOvg nuQU rov nQamoahov o 
^aailevg, tv/exuL iy.eioe, 6 de nuTQiuQ/t^g iy.TeXei ti^v ev/r^v 
Ti-jg eioodov Trjg &ei'ag XenovQyiug. ev^uf^evog ds o ^uoikevg, 
Tf inidi'd(oot. TOvg xriQOvg t(o nQuinoaiTCO , y.dxetvog rw T?jg xa-5 
TuoTdaecog, xai TeXeoavTog tov nuTQiuQ/ov Tfjv ev/rjv, nQoa- 
y.vvet 6 ^aailevg to u/quvtov evayye/uov xal tov tihiov 
OTUVQOv , Y.ul inOM^oiievog Trjg /eiQog roi; nuTQidQ/ov xal 
drjQiyevofievog vnd twv nQoeiQj]/xeva)v ndvrcov, SieQ/ovTUL ufi- 
(foxeQOi fieoov Sid tov vuov y.ut did Tijg Se'§iug nluyiug touio 
Ufi^ojvog, elaeQ/ovTai dfXcpoTeQoi. , 6, ts ^aoiXevg xat o na- 
TQidQ/rjg, iv TJj acoXeci y.at oi uQ/ovreg rov y.ov^ovy.Xet'ov , ot 
66 Xoinot fLievovoi-v i^^w t^j aojXiug eoTcoTeg ev&ev y.dy.etoe. 

Ed. L. 67 eXdoyTCs dh fti/Qi' tcov uyicov d^vQcov, /.lev naTQiuQ/rjg eia- 
SQ/eTUL elg t6 d^vaiaorr^Qiov , ,re ^aaiXevg lararaL efinQO-iS 
ad^ev Tcov dyt'cov &vqcov, y.ut uxpug xrjQOvg ev/eruL xat iniSi- 
Scooiv avTOvg tw nQatnoaiTO) , y.at nQOoy.vvi^oag rdg uyiug 
d-vQug, eloeQ/eTUL elg t6 &vaiaan]QLOv y.ut nQoaxvvet rrjv 

ils. 61, &dytav rQunetuv xut iniTid-fjoiv in' uvTJj dnoy.o/ii^tov , xul 

i'^eX&cov ix rov OvotaoTi]Qt'ov , drjQLyevofxevog vno tcov i'^2.0 
edvvg, SiiQ/eTUL Slu rov Se'§LOv /niQOvg rov vaov xut dveQ- 
/eruL Sid rov nQOeiQrj/ievov xo/Xiov iv rotg xuTr]/ov/ievt'oLg , 
xat uneXd^cov reXet iv tw eid-ia/ievd) ronu) rtjV &ei'av ).ei- 
rovQyiav. {J.) Kat iv r(o xulqw rrjg deiug xoLvoaviag dno- 
criXXeL 6 nQUtnoaiTog dno xeXevaecog otXsvrLaQiovg, xat nQoa-25 

1. iv Tj dcfw ed. 

cta preces introitus divinae liturgiae fundit Imperator, postquam 
precatusest, cereos praeposito , hic cerimoniarum magistro , tradit, 
et postquam patriarciia preces finivit, Imperator sacrosanctum evan- 
gelium ac venerandam crucem adorat : manuque patriarchae pre- 
hensa, et ab omnibus ante dictis stipati, per medium templum 
et dcxtrum ambonis latus digressi, utrique, Imperator et palriar- 
cha, soleam intrant: cubiculo autera praefecti ac reliqui extra soleam 
utrinque adstautcs, manent. Postquam vero ad sacras ianuas perve- 
nere , patriarcha sacrarium intrat , Impcralor ad sanctas ianuas sub- 
sistit, ubi cum acccnsis cercis precatur , eisque praeposito redditis, 
sacras ianuas adorat, postea sacrarium intrat , flexoque genu san- 
ctam tabulam veneratus, ei apocombium imponit, et e sacrario egres- 
sus , cum solenni coraitatu per dextrum templi latus digreditur 
perque dietam cochleam ad catechumena abit et solito loco sanctam 
litnrgiam celebrat. (IV.) Tempore sacrae communionis praepositus a 
mandato siientiarios mittit, qui patriarcham advocant; is per eandem 
cochleam adsceadit , pcrquc calcchumcaa digressus , ad lociun cou- 



DE CER15I0N. AULAE BYZANT. I. 18. I 1 3 

xaXovyrai rov naTntuQ/jjv, y.ai «v^p;ffrat Jm rov adrov xo-B 
yUov , xat 6ts\&c6v 6iu rtov y.aTT]/ovf.i£vi'o)v , unio/dui ev 
T(o ovv/jd^i Tonii}, erdu y.ut to uvTi/iuaiov, xat xoircovu 6 /?a- 
aiXevg ix tiov tov nuTQido/ov /etotuv, xut si^ ovT(og uniQ^ 
5/£Tai 6 naTQido/r];, xut Iotuvtui iv t(o uitiuiguo t(o ovti> 
dnivuiTt Trjg nvXj^g, iv lo uqiot(7 tjj avrfj ^fiiQ(t 6 PaaiXevg, 
xai xoivcovovotv ixetas ol avvtj&stg uQ/ovreg, xai eid-' ouTtDj 
xuTio/eTui 6 nuTQidQ/Tjg nnog t6 ixTeXiaut Ttjv d^eiuv Xei- 
TOVQyiuv . Se (iuatXevg dniQ/eTut diu tov tqixXivov, iv (o 

lodotanj, y.ui eiaiQ/erai iv r(o y.oiT(ovt uvtov. reXea&eiaijg de 
T^s d^eiug XeiTOvnyiug , dnoariXXovTut aiXevTidniot nuQa tov 
nQuinoonov dnb xeXevoecog, xai nQOaxuXovvTai rov nuTQtuQ-C 
/t/V. 6 ds nuTQidQ/7]g dviQ/eTui, XQurovfxevog vno rdav ai- 
XevTiUQt'(ov , diu Tov nQoeiQrj/iiivov xo/Xtov xui eiaiQ/eTat iv 

iSroig xaTrj/ovLievioig, xuxeioe /niy.Qov nQoa/.iei'vuvTog, eioiQ/eTai- 
o TiQainoatTog xai S^Xot rto ^uatXei, xui Xu,3(6v vev/iia nuQa rov 
^aaiXiojg, i%io/eTui f.ieTu twv uQ/ovTOiv tov xov^ovxXeiov, xul 
nQOoxuXovnat rov nuTntdo/f^v , xui svovtui t(o ^aaiXet iv 
rio rQtxXivco, iv co xai ro xXrjTcootov TjToiij.uarai, xai einov- 

aorwy Toy aTi/ov, vne'S,iQ/eTat fiixoov o nuTQtdQ/rjg xai ix^dX- 
Xet ro cofiocpoQiov uvtov , coouvTcog xut o ^uoiXevg ix^dXXet 
ro auyiov avrov . xat xadil^ovTai dfKpoTeQOi iv rco xXr^Tco- 
gicp , xut niovTcov nQog unu'§, eiaiQ/ovTut ol cpi'}.ot , xui ei&' D 
ovTcog eioiQ/ovrat xai ol rcov diKfOTiQcov fieQwv dr^ficoTat^ 

5. Xaiaxcti cod. 8. Verba: <5 nccrQicc()/r;s — xal ela^n-^eTat 
absunt ab ed. 

siietum, uLi antimensium repositum est, proccdit, ubi e patriarchae 
manibus Imperator coramunicat, moxpatriarcha abit, et utrique in au- 
timensio ante portam, ubi hoc dic Impcrator convivium agit, subsistunt, 
et pro morc praefecti cubiculi commuuicaut, quo facto, patriarcha ad 
diviuam liturgiam perficieudam se convertit. Imperator autcm per tricli- 
nium, in quo coeuatur, egreditur, et suum cubiculum petit. Divina li- 
turgia Gnita, silcnliarios pracpositus a mandato mittit, qui patriarcham 
arccssant. Is a silentiariis duclus, per dictam cochleara adscendit et 
catcchumena iutrat, ubi postquara paululura exspectavit, pracpositus, 
Impcratori id nuntiaturus , ingrcdilur, signoque ab Iraperatore tlato, 
cum cubiculi praefcctis cgreditur , ut patriarcham advocent , qui acl 
Impcratorcm in eo triclinio , ubi etiam convivium paratum est, acce- 
dit , ubi sticho dicto , patriarcha pauhdura discedit, suumque omo- 
phorium seu humerale, acque ac Imperator sagum suum , deponit. 
Tunc ambo mensae accumbunt , et postquam semel biberunt , amici 
intrant, et sic quoque factio utraque in baptislerium descendit, et, 
Constanlinus Porph/r. Vol J. 8 



Il4 CONSTANTINT PORPHYROGENITI 

xdrco iv tw lovrtjin y y.ai uQiacwvxog xov ^a(n7J(ag, avzoi . 
iiCTekovat rug Gvvfjd^etg dy.ToXoyiag, y.al -^vixa eiosXd^rj t6 
dovXy.LOv , dnoaTeXXev 6 (^aoiXsvg U7ioy.6/ii^ia , y.ai ).u^6vT£g 
uvTu, vnsQev/ovTUL y.ul uvioxuvrui, y.ai [xivsL 6 ^aaiXevg xui 
6 nuTQiuQ/rjg. y.ui niovTOOV nQog unuE,, uvioxuvxui, y.ui neQi-5 

Ms. 6 i.b /3« AP.fTtti 6 ^uaiXevg x6 ouyiov uvxov , 6 dh nuxQiaQ/j^g xo 
(ofxoffOQiov avTOv , eiTu Xsyovat t6v aTi/ov y.ai nQoay.vvovaiv 

Ed. L. 68«A^v;PiOt;5, yai o (.isv [SuaiXevg uneQ/exat iv tw xoucovi uv- 
Toy, dh naxQiuQ/rjg, onov ^ovXexat, 

KE0. id-'. ro 

"Oaa 6ei jiaQa<fvXdiisiv rjj ncinccfzoyfl rov dylov 'Hlioii , xcU t^ 
ccvr^ ioQrij. 

/JeiXrjg neQi coquv eftio/iir^v nQosQ/exut ■^ avyxXrjxog uno 
oy.uQui.iuyyioiV eig tw InnodQO/nov, xai uvoiyovxog xov nania, 
elaeQ/exut r/ avyxXr^xog did xcov axvXtov xui rov ^Iovaxivia-\S 
vov y.ai xov Xavaiuxov eig x6v /QvaoxQixXtvov , xdxeidev 
SiiQ/txut, xui eioio/exut etg t6v vuov Trjg vneQuyiag OeoTO- 
■^xov xov (puQOv. 6 dh naniag toxaxat eig xdg dvaxoXixug, eig 
TO nOQ(f)VQOVV /IUQ/.IUQOV, /uxu diuiTuoi'cov ^uaxuLovxojv xd 
(iuaiXixUj xui Tijg avyy.Xr^Tov SieQ/o/iivrjg ixetae, didcoaiv 6 nu-io 
niag evi €xuax(j) dvu ^uaiXixov. xui Si] xrjg avyxX^xov eiaeQ- 
/Ofiivrig iv x(o vaw xrjg vneQayiag Oeoxoxov , dnuQ/exut ?; 

12. 2!X0yf. 'lariov , Srv ccvrt] [^avr>] cd.] // ioQr^] ixaivovQy^&f] 
ini BuaiXeLov rov (f,i).o)roiarov. 

Imperatorc conviviura cclcbrante , ipsi consuctas acclamationes ordi- 
untur , cibisque allatis , Lnperator apocombia miltit, quibus acce- 
plis, fausta ei apprccantur ct surguut; Inipcrator et patriarcha soli 
remancnt. Qui, postquara iterura potum sumserc , surgunt, ct Ira- 
perator sagum suum, patriarclia omophorium iuduit, sliciioque dicfo, 
se iuviccm adoraut , ct Imperator ad suum cubiculum , patriarcba 
quocunque placet, disceduut. 

CAP. 19. 
Observanda in vigilia S. Eliae eiusque festo. 

Vespcri circa horara scptimam scnatus in scaramangiis ad hip- 
podromum proeedit, ct postquara papas palalium apcruit, senatus por 
scyla , lusliiiianeum , et lausiacum in aureum triclinium convcnit, 
unde ad tcmplum S. Dciparae in pharo proccdit. Papas ad oricnta- 
les portas ct porphyrium marmor cum diaclariis , basilica gcstanti- 
bus, adstat, et seuatu co digresso, unicuique basilicum distribuit. 



DE CERIMON. AULAE BYZAMT. I. 19. Il5 

ttxoXov&ia tOv Xv/^'ixov, xai Tuvrrjg TsXovjnhfjg, tibqi T;yv d- 
TioXvaiv XdyfTai unoXvTixiov noog t6 ^avi^Taffsvreg 001" 
onso inoi'/](TS yiiiov 6 ooffioiajog xai dyaS-og ^aaiXsvg, uiri- 
(pooiojg 6'6 TOvTov rf,>uXXo/.i£vov vno ts tov xov^ovxXsiov xat 
5tov (iaaiXiy.ov xXfjoov , fiSTu Ttjv anoXvaiv Tfjg TOiavrrjg xpaX- 
jurod/ag inididoxuL xotg ts nayiaTQOig, noainoaiTOig, dvd-vnd- 
TOig, nuTQixioig ts xat d(pq)ixiaXioig naijd tov ^aaiXicog drdc 
6vog doyvobv f-UXQOv aTuvoov * /.trjvvsTui ds naTQiuo/tjg, 
ira iX&cov int t/jv avQiov innsXiari Trjv d^siuv XsiTOvoyiuv. 

lor^ de ecodsv dXXdaasc nuau ^ avyxXrjTog dno Xsvxiov /Xavi- 
Si(OV 01 ds SsanoTui dXXdaaovai xct, noocpvou dt^SrjxrjatUj 
xat nSQt cSquv SsvxiQav x^Xsvovaiv ot Ssanoxut siasXd^stv 
TOvg nQuinoaixovg , xat siasX&ovxcov , uviaTUVTUL 01 Ssanoxat 
xat siaiQ/ovxui iv TJj xuudoci tov dyiov OsoScoqov , xdxsiaS 

iStisqi^uXXovtul Tug suvxcov /XuviSag. xat i'^SQ/6iusyot xud^i- 
tovTut , fxhv fiiyag ^aaiXsvg int rov d-Qovov , 01 Se (xixQot 
evdsv xdxst&sv iv /Qvaotg asXXioig, tov Se xov^ovxXsiov sia- 
eX&ovxog xaxd tov Tvnov Trjg ^uiocpooov , xut sig Trjv oi/id-Ms.O^.a. 
av Tu^tv aTdvTog, rjyovv Ss^td xat dQicrxsQu, o,ts tov auxsX-j) 

^oXiov xut 01 '^svoSo/ot xat yrjooxo/iiot , nQoadyovTsg t(p ^uatXst 
Tovg xuTot. Tvnov /Qvaoaxoi^doxovg oxavQOvg, xat sid-' ov- 
Tcog siadysxat crxot/rjSov ndaa ^ xa^tg tcov ts /.tayicrxQtov, dv- 
&vndxcov , nuTQixicov xut ocpcpixiuXicov xut uXXcov, cov av xs- 
Xsvocooiv 01 SsanoTut , xut iniSiScoaiv 6 ^uotXsvg avt sxucrxco 

20. yrjQOxduot R. ex compendio cod., ytjQoxcS/njTfs ed. 22. TcSy 
dk /itcy. ed. 

Senatu templiim sacrosanctae Deiparae ingresso, of6cium lycHnici 
incipit, quo finito , ciica ipsam raissam oratio: Una tecum sepiilli 
etc, quam Leo, optimus et sapicutissimus Irapcrator, composuit, re- 
citatur. Qua a cubiculo et Imperatorio clcro alternatim cantata et 
finita, singulis magistris, praepositis, procousulibus, patriciis et offi- 
cialibus ab Imperatore crux parva argentea distribuitur: patriarcba 
vero admonetur, ut die sequente veniat, sacram liturgiam celebratu- 
rus. Mane igitur scnatus omnis albas tunicas , Domini purpurca di- 
belesia induuut, et circa horam sccundam Domini praepositos in- 
trare iubent : quo facto, surgunt et ad caraeram sancti Tlicodori , ut 
tunicas suas induant, discedunt. Egressuri autem, magnus Imperator 
in throno , rainores utriuque in sellis aureis considcnt; cubiculura 
eo ritu , qui in palmarum festo servari solet , ingreditur suoque or- 
dine, id est ad dextram et sinistram, adstat , sacellarii , hospitalarii 
et seniorum curatores Imperatori cruccs auro ornatas offerunt. Et 
sic ordinc omnia ministeria magistrorum, proconsulum , patriciorum, 
officialium aliorumque, quos Impcrator iusscrit, adducuuturj singu- 



Il6 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

T.il.L.6gTovT(ov di>a, £v6g oravgov. (B.) Kui yivsTUi {.ieTuaTdaii.iov, xai 
KUTSQ/ovTui. nuvTeg iv tco vaQd^i^xL Trjg /iieydXTjg viug ixxXi^aiac^ 
01 ds dionoTUi uviaTu/iievoi. i/.di/ovTUt, tov nuTQiaQ/ijv. ol ovv 
nQUinoaiTOL /neTu oXiycav tov y.ov^ov/.leiov u/iu tov numov y.al 
Tov eTuiQSiuQ/ov uniQ/ovTui y.ut elauyovav tov nuTQidQ/rjv {.le-S 
rd y.ui TcSv f.tt]TQOno)uT(av yuc Tfjg Xoinijg avTov Tu^ecog. y.ut 
Tov nuTQidQ/ov eiaeQ/0/.tivov diu tcov diu^uTiy.cov tov TQiy.oy' 
yov, sQ/eTUi y.ut y.d&tjTUL iv Trj xa/idQU tov /qvootqixXivov Tr/ 
' ovarj nQog to ndv&eov , ol de nQatnoatTOL eiaeQ/6/ievoL dvuy- 

yiXXovoLv TOLg deonoTuig rrjv rov naTQtdQ/ov acpL^LV, xat xelev-io 
ovoLv 01 SeonoTUL eiau/d^r^vaL tov nuTQtdQ/i^v. ol da nQutnt')- 
BaiTOL i'^eQ/6/ievOL eiodyovaiv avTOv , xut St} tovtov ol ^ean6- 
%ai xuTu TO eitod^og uonuto/tevOL, eiaiQ/ovTUi /ter' uvtov /tv- 
GTtxag dtu Tov /idxQcovog tov xoLTtovog eig tov vubv rrjg v- 
neQuyiug QeOT^xov rov cpuQOv , xuxeiSev unio/ovTUL iv rcoiS 
evxTr]Qt'(0 Tov uyiov ^HXtov , xat ol /lev SeanoTUt XaTavTui iv 
rw vdQ&r^XL, o Sk nuTQidQ/rjg eiaig/eTui eig to &vaiaaTrjQtov, 
xat xi^g eico&viug ev/rjg TeXov/tivijg , unuQ/ovTUL ol rpdlruL 
TO TQondQiov. de nuTQidQ/rjg i'^eQ/6/ievog uno tov &vota- 
GTTiQiov , ^uOTutcov To uyiov evuyyiXLOv , £Q/eTUL eig Tug /9a-20 
GLXtxug nvXug Toy avTOv evxTrjQiov , SrjXovoTt xut xov vno~ 

SlUXOVOV PuOTutoVTOg XOV XtTUVtXOV OTUVQOV. ol J"s SeonOTUL 

Xa/t^dvovaL nuqu xov nQuinooiTOv xr^QOvg, xut 6tu Trjg XQia- 

8. ZXO^d. 'lariov , Sri, tou nccTQiccQxov uillovrog elae}.%^siv ftg 
nctXciriov, 6 Qe^fSQfy^doiog ^>;lol tm ncenir!, y.dxeiyog vnoutuyi]- 
Gxet. TO) (ir.ailet , xccl foV ovrcog y.fXfvft d jiccat).fug ffaflS-ftv 
TovgnQainoatrovs, xcti clnfX&oyrag fiaccyuyftv tov naTQiccQx>iV. 

lis Imperator crncem distribiiit. (H. ) Tnnc rocrptio fit ct omncs 
nartheccm raagnae novae ecclesiae intrant, Domiui autera surgunt, 
patriarcham exspectantes, (liim intcrim praepositi cum paucis cubicii- 
lariis , papa et hetaeriarcha abeunt , eumque una cum metropolitis 
et reliquo eius ministerio ailducunt, Patriarcha per triconchii por- 
ticum ingressus, in camera aurci trlclinii, quae panthco proxima est, 
considet, dum praepositi intrantcs adventum eius Dominis nuntiant, 
qni ipsum adduci iubent. Praepositi egressi eum addncunt , at Do- 
mini postquam eum osculati sunt , cnm co solo pcr oblongam cubi- 
culi porticum ad templum sacrosanctae Deiparae phari abeunt, atquc 
ibi ad sancti Eliae oratorium dlscedunt, tibi ipsi quidem in narthe- 
ce subsistnnt, patriarcha vero sacrarium intrat, ubi solennibus pre- 
cibus peractis , psaltac troparium ordinntur. Patriarcha e sacrario 
egressus, sanetum evangelinm portans, ad Imperatorias eiusdem ora- 
torii ianuas proccdit, subdiacouo cruccm processionalem gestante. 



DE CERliMON. AULAE BYZAINT. I. 19. I l 7 

G/jg fitici TCtjy xrjobiy nQOoxvvi^oecog vintv/uoiaxovot xw ©tw 
r.ul uanutovTUi t6 evuyysXiov xui xov arar^ov, d-v/nico^tsvoi C 
vno jov diuy.ofov. (F.) Kui nuQuxQuiovf.uvog 6 /^aatAfvgMs. 62. b 
vno xov nuxQiuQ/ov, i'-SQ/€xuc dnd xtjg ixxXr^aiug, xui 6uq- 
^/Ofievov avxov /iidaov xov vuov xov cfccQOv , xui e^iovxog jrjv 
nvXijv jrjv i'^cxyovauv ini j6v ^liuxov , lufi^dvovoiv ot ds~ 
anojui nuQu xcov nQuinoaixcov xtjQia kixuvixiu xui 6ieQ/ovxui 
lixttvsvoiTeg Sid (.liaov xov ^Xiuxov xai xov ojsvconov xov 
l-iovod^vQOv, ruxiQ/ovxui j6 xuxu^doiov jov ^ovxoXiovjogf xui 

loixvsvovxsg ^e^iu , xuxsQ/ovxai nQog j6v vuQd^rjxa x^g veag 
f.ieycxkfjg ixxX?jai'ug, (ixeias yuQ laxavxui anavxeg 01 j/jg avy- 
xL^xov,) xai yivexai 77 eicodviu ixx}.?joiaaxix^ uxoKovd^iu t^?D 
elaodov. jcov de deanoicov xaxd x6 eico&og eioiovxatv fisxd 
jov naxQiuQ/ov eig j6 d^voiuajrjQiov rov evxjtjQiov jov d- 

iSyiov Hkiov jfjg uvj/jg viag ixxKr^oiug , 6 filv nuxoidQ/rjg 
nQoeiaiQ/exui , 01 ds deanoxuL, ioxdfisvot eicoS^ev xcov dyicav 
d-vQcov, Xufi^dvovat xrjQOvg dno xcov nQainooixcov , xai J<«Ed. L. ;o 
Jtjg jQLoar^g nQoaxvvrjaecog unev/aQioxovoi jcjj Qecjj. eixa eia- 
eQ/oLievoi iv xfjj d-voLuoxrjQUj), iv nQcoxoig fisv dand^ovxai xd 

7.ouyiu 3-voiu, eixa jrjv rrjg uyiag xQaniCrjg ivSvT/jv xai jrjv 
ixetoe unoxtifiiir^v jov dyiov nQOcprjxov fcrjKcoxrjv , xai ji&iv- 
xeg unoxnii^LOv ini jrj; uyiag xounil^rj;, diiQ/ovxuL ^id xcov 
^rjfidxcov, unxoiTeg xijQOvg xuS^ 'iv exuoxov ^rjfiu , danaUofie- 
VOL xaxd t6 eico&6g jdg ivdvxug. xui SieQXOfi^iOi did jov 

G. nvXr,v i^ciyovGccv ed. to tjliaxov ed. 

luterea Domiui ccreos a prarposito acciniunt, ternaqiie ciim cereis 
adoratioue facta , ad Deum prerantur et cvangclium, a diacono iu- 
ceusali , osculantur. (HI.) Deinde sustcutatus a palriarcha Impera- 
tor ex ecclcsia rcdit, perque mediura teniplum pliari digrcssus, per 
portam ad solarium ducentem exit, ubi Domini a pracpositis ccreos 
processiouales accipiunt, ct per mcdium solarium antjustamque ia- 
nuam proccdculcs , pcr desceusum Lucoieontis dcscendunt, et ad 
dcxtram inclinantcs , ad narlliecem uovae magnae ecclesiae disce- 
dunt, ubi senatores omncs adstant, et cousueti ritus ccclesiastici iu^ 
troitus cclebrantur. Dominis autcm cum patriarcha sacrarium ora- 
torii S. F.iiae, quod in eadem nova ecclcsia cst, pro morc ingrcssis, 
patriarcha primus intrat; Domini vcro extra sacras ianuas conslituli, 
ccreos a praeposito accipiunt terque geuu flcxo ad Deum piecantur. 
Wox oratorium ingressi ante omnia sacras ianuas, postea sanctum 
altaris instratum et repositam ibi S. prophclac vestem osculautur, et 
apocombio sacrae mcnsac imposito , pcr Lcniata transeunt, et cercis 
in singidis bematibus acccusis , iusliala pro uiore osculantur Per 



Il8 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

avTOv <yvmiy.iTav , unrovaL xrjQOvg slg t^v h/.ovu Baatkefov 
Tov q}iXoyqiOTOv Ssotiotov , rMC evd-iwq dno/aiQSTiXovrsg tov 
naTQiaQyi^v, tiaeQyovTai sv tm ixeius nQoasv/uduo , y.axeidsv 
£x8ai'ioi'Tsg sig rov noog ttjv d^uXaaaav vuQd^r^xa, iv (o xal 
B Tce asXXia lOTavTUL xai to (itjlov XQSfiaTui, dnuKluaaovaiS 
Tug euvToov /Xuvidug, xui laruvTUL ixSs/o/nsvot ttjv tov u- 
yiov evuyysXiov avuyvooaiv , sid'' ovTcog Xau^uvovrsg xr^ooug 
nuQu Tcov nQuinoancov, uxovovav tov ayiov evayyeXiov. fxeTu 
dh TtjV dnoKvaiv rrjg ixTevQvg xad^itovTai , xai eiauyet 6 Tijg 
Ms.Si.&TQunitt^g /j.eTu xai toov uQTOy.lircov to xXrjTUiQiov , xai otoi-vo 
yet avTO o fieyag ^aaiXevg, xai eid-' ovrcog ot SeanoTui Sisq- 
yovTUL ixvoTixiag Sia tov avTOv vdQ&tjxog xai tOv ixetas 
(.ivoTLxov dvu^uaiov, x(^i Sid tov dvcoTdTOv ■^Xiaxov rov av- 
Tov vdQd-rjXOg siaeQyovTut- ot Seanorui. eig to nuldTiov. 

iOTioV, OTt TUVTf} Tfj SOQTrj f.ieTd T(OV dXXa'^l(.l.(X>V XU&il^0VTUll5( 

Cot SsanoTui ini rijg TQuni^tjg. 

KEQ. X, 

Mtjvl Mcet^ « ttt iyxttCvia x^g vscts, 6att Set naQacfvXdtTSiy r^ foqr^ 
TcSy iyxtttyCcov jijs v^ccg /ueyc^Xt]S ixxXtjalag. 

JZ^o fiidg ■^/iSQug xsXsvovaiv ot Ssanorut- Totg nQUino-io^ 
aiTOig, nQosXd^stv ini tt} uvqiov fiSTd dXXa'^i'f.icov ndauv rijv 

19. v^ag om. ed. ZXO-d. 'Iaz^ot>, Sti xal avTt] ^ ioQi^ ixai- 

vovQytj&t] ini BaaiXeiov deanoiov. 

g^maeceum ipsum transeuntes , cereos acl effigiera Basilii, Imperatoris 
Chiistum amanlis , accendunt , et vale patriarchae dicto , ad locum 
elevatiorem, uhi orantes consistuut, abcunt, iudc ad nartheceni, qui 
prope mare seu cavum recessum sacrae mensae est , ubi sellae |)osi- 
tae velurnque suspensum , discedunt , vestes suas mutant, ct sancti 
evangclii lcctionem exspectantes , adstant, accejjtisque a praepositis 
cereis , sauctum evangelium audiunt. Fiuita extensa, consident, ct 
mensae praefectus cura tricliniariis ad convivium ducit, quod ipse. 
maguus Imperator ordinat. Sic postca Domini secreto per eunden^ 
narthecem et mysticum ascensum, qui ibi cst, perque superius sola- 
rium eiusdem narthecis ad palatium discedunt. Sciendum est, Im- 
peratorcs hoc festo in mutatoriis mensae adsidcre. 

CAP. ao. 

MensisMaii primo encaenia novae ecclesiae: et de ritihus infeslo 

encaeniorum novae magnae ecclesiae ohservandis. 

Pridie unius diei Domini praepositis indicant , senatum omnem 
uiutatis vestibus sequeuti die processurum esse: quae postquam 11- 



DE CERIMON. AUL.VE BYZANT. I. 20. I IQ 

ovyxXtjTOP , xai Ttj ewO^ev neQi mQav SevTsqav xsXevovatv oi 
daanoTui. eiasXS-HP rovg ngainoairovg, xai dq rovTcov eiasXr- D 
d-oircoy fXETu xai oXiyiov rov xovjiovxXsiov , unsQ/^ovrai atta 
roij nania xai rov 6TutQiiuQ/ov, xui tiauyovai rov nuToiuQ- 
S/fJv f.UTa xai rdov fitjTQOnoXircov xai rtjg Xoin/jg avrov t«- 
$ftoj. xui rov nuTQiuQ/ov dasQ/0(.iivov diu rcov 6ia,3aTixav 
rov rQixoy/ov, tQ/arui xui xud^rfrai iv rfj xuf.ioiQa roij uyiov 
GeodcoQov , xuxetas nSQi^uXXovrai rug savrcov //.avidagj xa/Ed. L. 71 
i'^SQ/6fisvot s^cod^sv rov fiijXov t^j uvrtjg xufiunug iaTuirai, 

looi ds nQutnootTOt s^sQ/oftsvot siadyovat rbv nuTQiuQ/rjV , ol 
ds dsanOTui tovtov xutu to sicod^og ciana^Ofisvoi, xuO^sQotTai 
fisr' avTOv sv rot /QvaoTQixXivto fiixQOV Tt, xai sv&sojg yivs- 
rai fiSTaardaiftov , xui 01 fihv fidyiarQOt xai civ&vnaroi xut 
nuTQixioi xui Xotnoi avyxXr^rixoi xutsq/ovtuc sv t(o vdQd^rjxi 

iSrijg vsug fisydXtjg sxxXrjatag, ol ds rov xov^ovxXsiov unuvrsg 
SiSQ/ovrut 6id rov coQoXoyiov xai rov /QvaorQixXtvov xui 
T/jg xufidoag rov nuvd^sov xui rov cpvXuxog , xui sx^uivovrsg 
ro fiovo&vQOv f uniuatv sv tm ruto rrjg vnSQuytag Qeoroxov 
rov (puQOv, xai 01 fisv Ssanorui dviardfisvot siosQ/ovrai fis- 

2,OTa Tov nuTQtdo/ov fivartxdjg did rov fidxQcovog rov xotrco- B 
vog eig rov vuov rrjg vnenuyiug Oeoroxov rov rfdnov, xui ol 
deonoTUi loruvrav sv rio vdod^rjxt , d's nuTntdQ/r^g siasQ/s- 
ruL sig ro d^votuarrjQtov, xai rijg sico&viag £v/^g rsXovfisvrjgj 

5. 2X0A. ^lajiov, 8rt d ^((feQfy^icoiog drjXol x(p nccjTirc jrjv roS 
nccTQiccQ/ov («fi^iy. ^. xccudon. Plura hic excidisse putat R., 
quae p. laa. leguntur, inde a vcrs. 8- xoO ■/QvaoTQixXiyov usque 
ad V. 12. ^j/ xf, xuudor^c. 16. xai ante xou •^Qvooxqi.xliyov de- 
lcndum esse putat R. 

luxit, circa horara sccundam matutinam praepositos intrare iubcnt, 
quo facto, cum paucis cubiculariis nna cum papa et hetaeriarcha ab- 
eunt, et patriarcham cum metropolitis et reliquo eius officio addu- 
cunt. Qui per porticus triconchii iugressus , in camcra S. Theodori 
sedet, tunicas suas comites eius ibi iuduunt, et extra vehim cius 
cauicrae progressi, subsisluut. Pracpositi aulcm egressi , patriarcham 
adducunt , qucm Domini pro more osculati , cum co pauluhim ia 
aurco triclinio considcnt, ct statim rcccptio instituilur, et magistri 
quidem, proconsules, patricii et ceteri scnatores in nartheccin novae 
maguae ecclesiae desceudunt j cubicularii vcro omnes per horolo- 
giuin aureumque triclinium , cameram panthei et custodiam trans- 
euut, equc monothyro egressi, ad templum S. Deiparae phari abeunt, 
Doiuiui surgeutes sine pompa uua cum patriarcha per longam porti- 
cum cubiculi ad tcmplum sanctissiinae Dciparae phari abeunt, et 
ipsi quidem iu narthece subsistunt, patriarcha vero iu oralorium iu- 



I30 CONSTANTIISI PORPHYROGENITI 

113.63. hdndQ/orrat ol t//aXT«* t6 TQOnuQiov 6 dh naxQiuQyrjq s'S,SQ- 
)f/)j.i€Vog ano xov d^voiuarTjniov , ^aaTuLcov rb dyiov evayys- 
Xiov, £Q/£rut eig rag ^aoiXixug nvXug , dtp.ovori rov vnodia-' 
xovov ^aarut^ovTog rov 7uTavi-/.bv OTavQOVy oi ds Ssanorat 
Xaf.i^uvovov nuQu rwv noainoaircov y.rjoovg, y.ai did TTJg TQia-5 
arjg /nsru rcov y.fjodov nQoayvvtjaeojg ansv yuQLarovai tw 0fw, 
Xttt uandl^ovTai t6,ts svayysXiov xal rbv aravQov, &v/XL(6f.is- 

Cvot, vnb rov Siuxovov. (B.) Kai nuQuxQurovfxsvog b ^uai- 
Xsvg vnb rov nuTQLUQ/ov s^sq/stul unb rijg s/.y.Xrjaiug , xut 
sE,ibvro)V Ttjv TivXijv rijv s^dyovaav sig rbv rjXiaxbvy Xufi^d-io 
vovaiv 01 SsanbruL nuQu rcov nQULnoairojv xrjQia Xiruvtxiu, 
y.ai disQ/ovruL }uruvsvovTsg 6iu fisaov rov rp.LUXov xui rov 
crsvconov rov fiovod^vQOv, xai xarsQyovraL rb xara^daiov rov 
(iovxoXsovTog, xai ixvsvovrsg Ss'iia, y.ursQ/ovraL nQog rbv vuq- 
d-i^xa rtjg vsag sy.y.Xt]aiug , (ixsLas yuQ taravTUL ol rtjg avy-i5 
y.Xrjzov,') y.ui yivsrut ^ dxoXovd-iu rijg siabSov rtov iyxuLVioov. 
rcov ds deanOTcov xard t6 siojd-bg siaiovrcov fisrd rov nuTQi^ 

D UQXOv sig rb d^vaiuartJQiov, b jusv nuTQidn/tjg nQostasQ/srai, 
ol ds SeanoraL , tardfxsvoL j^codsv rdiv dyi'o3v d-vQcov, Xufi^d- 
vovav rovg xtjQoiig nuQu twv nQULnoatrcov xai Slu rtjg T()tcr-ao 
aijg fierd rcov y.rjQtav nQ0axvvi]O£cog unsv/uQLarovaL tw Qeto' 
sira eiasQ/bfisvoL iv tw d'voiaaTtjQtoi , iv nQcoroig fisv aana- 
i^ovruL Ttt ctyLu d^vQLU, sira rijv rijg dytag rQuns^t]g ivSvrtjVy 
xat Tid-svrsg dnoxofi^iov ini rijg dyiag TQunit^tjg, SiiQ/ovrat 

10. td jjA. ed. II. Inayixu ed. 

trat , solenniquc precatione peracta , psaltae troparium incipiunt. 
Deinde patriarcha cx oiatorio egressus , sanctum evangeliura gcstans, 
portas Iniperatorias ingtcditur, subdiacono crucem processionalem 
ferente, Domini auteni, ceieis a patriarcha acceptis, ter cum ipsis 
Deum adorant, et evangelium crucemquc, a subdiacono inceusati, 
osculantur. ( II. ) Imperator a patriarcha sustentatus, e templo egre- 
dilur, et postquam per portara ad solarium ducentem exierunt, Do- 
jnini cereos processionales a praepositis accipiuut, et iu proccssione 
per mcdiura solarium angustiascjaie monothyri abeunt: postea per 
dcscensum bucolconlis progressi ct ad dextram se inclinantes , ad 
narthecem novac ecclesiae se confcrunt, ubi senatores adsunt , et 
officium iutroitus encacniorum ccicbratur. Dominis autem cum pa- 
triarcha sacrarium pro niore ingrcssis , patriarcha praecedit, Domini 
autem cxtra sacras ianuas constituti, cereos a praepositis accipiunt, 
terque gcnu flexo Deum adorant , mox sacrarium ingressi , primo 
quideni sacras ianuas, doiudc sacrum altaris iustratum osculantur, et 
apocombio inH)i reposito, pcr bemata , cerci» in uuoquoque bemate 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 21. 121 

Sta riov ^tj/iiuTcoVy unTOXTSq xtjoovg xud' £va txaaroy ^tifiaj 
dana(^6/iUV0i xard t6 eiw9dg Tug ivdvTug , xai SuQyofxtvov 
diu Tov yviuixiTOv, unTOvat xrjnocq eig Ttjv eixova BuoiXeiov 
xov (fiXo/oioTOv deouoTOv , xai ev&cco; uno/aiQeTi^oireg tovEcLL. 72 
5nuTQiuQ/f]V , eiaeQ/ovrai iv tm sxttae nQoaev/uSioj , xuxetO^ev 
ix^ttivoiTeg eig rov nQog Trjv d-uKuoauv vuQd^fjxa , iv (o xat 
Ttc oeXWu lOTuvTui xai t6 ^ijlov xoefiuTui,, xui dnulXdoaovai 
Tug eavTCov /laridag , xai laTavruL ixde/oueroi Ttjv xov a- 
yiov evuyyeXiov uvuyrcoaiv eid^ ovTcog Xuu^dvovreg xrjQOvg 

ionuQu T(ov nQUinoaiTcov , dxovovai rov uyiov evuyyehov. ^uf-M». 64. a 
ra Ss T^v dnoXvoLV T/jg ixrevovg tv/tjg xu&eZovTui, xai eiad- 
yei 6 Ttjg TQaneLrjg fieTu xui tcov uqtoxXivcov t6 xXtjtcoqiov, 
xuc OTOi/et uvt6 6 /ueyug ^uaiXevg . xui ei9* ovTcog 01 dt- 
anoTui d'i£Q/ovTui /nvcmxag Sid rou uvtov vuod-fjxog xui rov 

i5/iiv(JTixoi) dva^uaiov , xui diu tov dvcoTUTOv rjXiuxov tov B 
avTOv vuQd^r/xog eiaeQ/ovTut eig t6 naXuTiov . /Qr/ eidivuif 
OTi xuTu Tfjv Tu^LV TuvTrjg T/jg eoQTrjg xui t6v rvnov inLTeXetrcu 
xui tj ioQTrj Tov uQ/LOTQUTijyov /irjvi Noe/i^Qico rj. eidivuL de 
6et, OTL Tuvrrj TJj eoQTJ] rov dQ/LOTQUTrjyov iv t(o evxTT/QKO tov 

^ovaov , rjyovv tov dQ/LaTQurijyov , snLxsXetTaL ^ tqluvttj iOQT^* 

KE0. xtt. 

"Octa Jel naQacpvXaTTety rij ioQrfj xat nQO(lev(f£tTov dyCov JtjuiTQiov. 

IIqo (.iiug fi/iiQug xeXevovoLV ot ^eanoraL xotg nQULnoai-' 

accensis, discedunt, sacra inslrata pro more osculantur, perque gy- 
nacccum digressi, cereos ad efligicm Basilii, Impcratoris Christum 
amantis, accenduut, statimque vale patriarchae dicto , locum cxcel- 
sum, ubi orautes stare solcut, petunt, iude ad nartheccm prope mare 
altaris asceuduut, ubi et sellae staut ct velum suspensum est, suas- 
que tunicas mutant, et sacri evangelii lectionem exspectautes , ad- 
stant, quam, cercos a pracpositis traditos manu teneutes, auscultant. 
Finita extcnsa, consident, praefectus mensae cum tricliniariis convi- 
vium parat, quod ipse magnus Imperator ordinat. Sic Domini per 
eundem narthcccm et sccretam scalam perque solarium superius soli 
digressi, palatium intraut. Sciendum est, secundum hnius dici ri- 
tum et sancti Michaelis festum octavo mensis Novembris iustitui 
solere , nbi observandum , hoc archangeli festum in oratorio templi, 
S. scilicet Michaelis, die dicto celcbrari. 

CAP. 21. 

Observanda in fesio et processione S. Demetrii. 

Pridie «nius diei Domini pracpositis indicaut, die sequentc cum 
allaximis scnatum uaivcrsum prodire , mane autcm circa horam se- 



132 CONSTANTINI PORPllYROGENITI 

Croig TOv TtQoeX^stv enl Ttjv avqiov (xetu, alXu^t^ojv rrjV avy~ 
xXtjtov naoav, y.ai rjj soodev nsQi wquv dsvTSQuv y.eXevovoiv 
01 Seonozai eloeld^etv TOvg nQuinooiTOvq, xai drj tovtcov eia- 
eld^ovTcov y fieza oXr/cov lov y.ov§ovy.leiov dneQ/ovrac , a/na 
TOv nania y.ui rov eruiQeiuQ/ov, xui eiouyovoi tov nuTOiuQ-5 
/Tjv fxeTU xui Tcov iirjTQOno}uT(ov xui rijg Xoinijg uvtov tu- 
'S,eo3g. xui xov naTQiUQyov eiaeQ/o/uevov , dia toov SiUfiuji- 
xwv TOv TQiy.oy/ov eiosQ/eTui , xui xu&tjTai iv rjj xuiiuqu tov 
/QVOOTQixXiPOv TTJ ovoTj nQog t6 nuv&eov. ol di- nQuinooiTOi 
eioeQ/OfievoL avayyeXXovoi ToVg deonoTUig ttjv tov nuTQiuQ /ov\o 
u(fi'§iVy xui ev&e(ag uviotuvtui ol deonOTUt xui eioeo/opTUt 
iv rfj xa/ndiQ(z tov v.yiov QeodcoQOv , xdy.eioe neQi^^x/.XovTUV 
Tug eavTcov /Xavidag, xai a^eQ/6(.ievoi eB,(o&ev tov ^tjlov Ttjg 
J)avT/jg xajuaQag lOTuvTUt. ol ds nQutnooiTOi s^eQ/ofxevot eia- 
uyovot TOv nuTQidio/f]V ol de deonoTut tovtov xutu toi5 
£ico&og uana^ofievot y xuS^e^ovTut fiST' avTOv inirov /qvootqu- 
xXivov fitxQov Ti, y.ui OTe ndvTU xulcog evTQenia&cooiv, eiosQ- 
/ovTUt ol nQUinoaiTOt SrjlovvTSg TOtg SsonOTUtg , xai evd-aoog 
Ms. 64. b avioTavTai 01 Seanorat iiSTct, rot)' nuTQiuQ/ov, xai e^SQ/ofie- 

TOt XUTU TOV eicod-OTU TOVTOig TVnOV , dlSQ/OVTUt 6ldt. TOV TQt-10 

nsTcovog xui tov )Mvotay.ov xui tov ^IovoTtviavov xut tcov 

axvXcov xai rcav £§co Sia^aTtxcov tov JMuQxiavov , xai unsQ-. 

/ovTUt £v T(o iy.etoE evxTrjQito tou uytov utcootoXov TleTQOV, 

Ed.L. 73(i>. j 'loTeov, OTt, tcov Seonoriav e^SQ/Ofisvcov uno tov /qv- 

aOTQlxXlVOV fteTU Xai TOV nUTQtUQ/OV , taTUVTUt dvxtxQv XWVi^ 

6. Xoinolg cd. 

cuiulam praepositos ingredi iubcnt, qvio facto, cura paucis cuLicula- 
riis , papa et hetaeriarclia abeuut, et palriarcham cum mctropolitis 
et reliquo eius ofGcio adducuut. Qui j)er porticum triconchii in- 
gressus, in camera aurei triclinii , qiiac proxima pautlieo est , consi- 
det. Praepositi autcjn ingressi Impcratoribus eius adventum nun- 
tiaut, qui surguut, et cameram S. Thcodori ingressi , tunicas suas 
induunt, ct extra vchim eius camerae egressi, adstant. Interea prae- 
posili patriarcham adducuntj qucm Domini pro more osculantur ct 
paululum in aurco tricliuio cum eo considenl, rebustjue omuibus 
licue ordiuatis, praepositi iutrant, Dominis id nuutiaturi, qui con- 
festim cum patriarcha snrguut, et ritu ipsis soleuui egressi , per tri- 
petonem, lausiacum, lustiniaueum, scyla et exteriores Marciani por- 
ticus transeuntes, oratorium S. Petri, quod ibi situm est, petunt. 
(TI.) Sciendum est, Domiuis cum jiatriarcha ex aureo triclinio pro- 
cedentibus, ante portas eius argenteas euuuchos protospatharios et 
logothetam cursus publici cum protoscriniario et primo uotariorura^ 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 21. 123 

uQyvQcov nvX(ov tov jfQvaOTQixXivov ol svvov/ot nQcoToanad^d- 
Qioi, o,T6 Xoyod^iTrjg tov dQO/uov /.leTu y.ui tov nQ(OToaarjxQ)]T/]g 
y.ul Tov nQOJTOVOTUQiov, ini de t6 ficQog tov wQoloyiov oi tov 
/QvooTQixAtvov. laTtov, oii, i'^t6vT(ov Tcav dtonouov Tug yaX- 
5xdg nvXag nQ6g t6v ?Mvoiax6v j ds/ovTat ol tov f.tay'/M^iov 
y.ui 01 TOv xov^ovy.Xtiov unavTsg, xuxHdsv SrjQtyevovat TOvg 
deanorug. lOTeov , OTt evdov Ttov axvkcov , Tjyovv eig t^v u- 
XQuv TOv 'lovaTiviavov , YoTUVTUt ot ze (.luyiaTQOt xui dvO^v- 
nuTOt xui ol 0(fcfiixtuKiot, xui tcov deanoicov SieQyoueiav, ni- 

iOnTOvatv en' iducfovg, TOvTOvg nQoaxvvovvTeg. ot de deano- 
TUi, y.ud-(ag nQoeiQrjTut, dteQyovTut fxi/Qt tov uyiov dnooToXov B 
IHtqov, ds nuTQtunyrjg eioiQyeTut eig t6 dvataoTrjQtov, 
xai Ttjg eitod^viug evyjjg TeXov/uivtjg, unuQyoitut ol xjjuXtui to 
TQOnuQtov. d's nuTotuQy/jg s'^£Qy6f.ievog dn6 tov dvatuoTr]- 

iSqiov, §uoTuZ(ov To dytov evayyi/uov , eQyexui eig Tug ^uatXi- 
xdg nvXug tov uvtov evxTtjQtov , d/jAovoTt xui tov vnodiuxo^ 
"vog fiucjTul^oiTog tov XtTavixov OTavQOv. ol Ss SeonOTUt Xu/x- 
^uvovot nuQu T(ov nQutnoaiTcov xrjQOvg xui Stu r^j TQioofjg 
nQOoxvv/joeojg unevyuQioTOvat t(o 0fw, xui danui^ovTUi to,ts 

^OsvuyyiXiov xui tov otuvq^v, S-vfnoJ/iievot vn6 tov Stdxovog, 
xui nuQuxQUTOVfxevog 6 ^uaikevg vnb tov nuTQtuQyov , e^iQ- 
yeTut dno Trjg ixxXrjoiag. ioTiov, OTt , dno fiev tov uyiov Ili-C 
TQOv s^eoyofiivrjg Ttjg XiTtjg, Xiyovatv ot xpuXTUi t6 TQOndoiov 
Tov fiuQTVQOg nQ6g to „Xud^o6v iTiyd^rjq," oneQ inoirjae Ai(av 

25o oo(f)(OTUTog xui dyudvg ^uatXevg , eiasQyoftivijg Sh r^? XtTr^g 

2. 6 Xoyod: ecl. 3. dyoTaqiov ed. Cf. R. atl p. a^» 23, et gg, a. 
^.TO Xava, eiL olfiayl. ed. i6. vnodw.xovov et io.-6uix6vov eA. 

ministros autem triclinii aurei prope horologinm adstare. Porro Do- 
minos , ex aeneis portis ad lausiacum egressos, manclavitae et ciibi- 
cuiarii omnes excipiunt et comitantur. Intra scyla seu in extrcraa 
lustiuianei triclinii parte magistri , proconsulcs et officiales adsunt, 
et trauseuntes Dominos, procideutes in terram, adoraut. Illi autem, 
ut supra observatum est, ad sancti Petri abeunt, ubi patriarcha sa- 
crarium ingrcditur , et post prcces solennes peractas psaitae tropa- 
rium incipiunt. Patriarcha deinde es. sacrario , sauctum evangelium 
manu tenens, ad portas Impcratorias ciusdem oratorii procedit, sub- 
diaconro cruccm processionalcm praeferente. Domini cereos a prae-: 
positis accipiunt, terque genu flexo, ad Deum precantur, tunc evan- 
gelium et crucem osculautur, ct diacono incensante, Imperator, pa- 
triai^chae inuixus , e templo egrcditur. Observandum quoque est, 
pompa a S. Pctri procedcntc, cantores troparium martyris, quod Leo, 
sapieutissimus et optimus Imperator, composuit, usqne ad verba: 



1^4 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

slg TO yQvaoTQixlLvov, undo/ovrai ro tqotkxqiov rtov iyxaiyi- 
Ms.65. aoj;', tjyovv ro i,SoS,u ool XQiari o 0£f)g, uTioaroXojv xuv- 
/ijua." xal 6i6Q/6fi6vog, od^ev xu/.eia6 unfiet, diSQ/eruL Siu 
(leaov zov /QvaorQixXivov , xat e^sQyerai fieru rijg Xirfjg rag 
uvuTolixug nvXag, xul ol [xhv fxuyiarQOL xul avd-vnurOL xaiS 
nuTQixiOL xui d(f(pixid)uOL laravruL uvrixov rov vuov rov u- 
yiov jdrjfirirQiov^ rjyovv rov dQiareQOv fisQOvg, ol Ss rov xov- 
^ovxleiov xuru uvurolLxdg rov tjlLuxov , ol de SeanoruL /ue- 
J)rd rov nuTQidQ/ov iv r(0 nQonvXuuo rJjg ixxlrjaiug , xai r/jg 
£L(o&viug uxolovd^iug rsXead^eiorig , rjyovv r(av iyxuLviojv , yi-io 
veruL ^ elao^og. xui 6 fihv nuTQLUQ/tjg elaso/eruL elg ro d^v- 
aiuoTrjQiov, OL $6 SeanoruL, SieQ/oixevoL fxiaov rrjg ixxKrjoiag, 
i'S,eQ/ovruL xui loruvruL iv tw ixeias TetQuasQ(o, ixde/o/iisvoi 
rrjV Tov evuyyeXiov dvdyvcooLv, (xerd ds rrjv rov svuyyeXiov 
uvdyvoiOiV iS,6Q/6f.LevoL rdg uQyvQug rov fidxoojvog nvXug,iS 
dnuXXdaaovoL rdg rovrtov /Xufivdug, xui eiaeQ/OfievOL xad^s- 
^ovruL ini rov /qvootqixXivov , xa&cog eid-ioruL uvrotg , xui 
Ed.L. 74^'*^" f^^^-Q^v SiSovTUL fiivoai. rfj uvrf> Ss ■^fisQ^i ovveoricov- 
ruL T(o nuTQidQ/jj xai rotg fX}jrQonoXiTUtg xui rjj avyxXrjroy, 
oig (xv xeXevaojoLv, 20 

KEO. x^. 

t)(y« ScT naQccq^vXdrreLv t^ ^oqx^ xai nQotkevaei jiis t/j//(ucrfa)? t(uv 

Tifticoy ^vXcov. 

IlQOSQ/ovrat ol rov xov^ovxXeiov , nuTQixLoi re xui Jo- 

Latens natus es; ingrediente autcm processione triclinium aureum, 
troparium encaeniorum, scilicet: Gratia tibi, Christe Deus, apostolo- 
rum gloria, recitare. Imperator indc , quo abierat , di^rcssus, pcr 
niedium chrysotricliuium pcrgit ct e.t orieutalibus portis cum proces- 
sioue cgreditur, dum inlerea magistri, procousulcs , patricii et offi- 
ciales e regione lempli S. Demctrii scu ad sinistram partcm, cubi- 
cularii vero ad crientales solarii, Domiui cum palriarcha in alrio 
templi stant , ac solcnnibus encacuiorum ritibus pcractis , introitus 
fit. Patriarcha sacrarium intrat, Domini per mediam ecclesiam trans- 
cuntes, egrediuntur, et in telrascro, quod ibi est , lectioncm evan- 
gclii audituri, adstant Postea pcr argcnteas macronis scu porticus 
oblongac ianuas progressi , tunicas suas induunt, aureumque tricli- 
nium iugrcssi, pro more consident, et brevi post niissa datur. Con- 
vivio autem hoc die patriarchara , metropolitas ct quoscunque vo~ 
lunt senatores adhibent. 

CAP. 22. 

Ohservanda in festo et processione exaltationis venerandae crucis. 

Cubicularii, patricii ct domeslici ceterique proccrc* omncs ia 



DE CERIMON. AULAE BYZAOT. 1.72. 1^5 

fisffTtxot xai ol Xotnoi unavreg ao/oyreg uno axuQa^ayyiojv 
sv T(Ti anudaotxi(t) Squv iw(xTr^v ij xai ^exdTrjv vvxTog' xaiB 
fiiXlovTO; Tov ^acriXicog ic.ioysad-at , uvoiysTut ^ nvXrj tov 
anud-unixiov , xui T(oy do/ovTcov tov xov^ovxlsiov sios/.&uv- 
Stiov xai Ttt aayia uvt(ov (pOQOvvTCOv , nooaxvvovai Toy ^aat- 
Xia, 6 Ss ^aaiLsvg , drjoiysvoiisvog vn' avTdov, i^io/STUt, ol 
Se nuTOixiot u/na tcov 6o/j.saTi'xa>v ixSi/ovTUt tov ^aailia siai 
Tijg nvXrjg tov anud-uQixtov , (aaavTOig xai ot ^uaiXixoi nQOa- 
xvvr^aavTsg disQ/ovTat sf.inQOad-sv tov ^aatXicog, o ds ^aat- 

loXsvg SrjQiysvoixsvog vno ts tov xov^ovxXsiov xai tcov ^aatXt- 
xcov , SiiQ/STUL Siu Tr^g fiuvravQug xai T(av urcoTiQcov uvrfjg 
Sia^UTixcov, xui Stu T/jg ^vXivr^g axdXag dvsX&cov, siaio/STut 
iv ToTg xuTr]/ovjisvi'oig rrjg ixsyuXrjg ixx/.rjaiag, nd-' ovToyg a-Ms.6j.b 
ipag xriQOvg xui sv^d/asvog , naouxvnTSt iv ToTg SsiioTg f.iiQS~Q 

iSatv. snstTu uXXuaaovatv ol tov xov^ovxXsiov uQ/ovTsg, oi Ss 
xov^txovXuQtot Tu xufiiata uvtojv xai fiovov, ot Ss nuTQi- 
xLOt /XuvlStu XtTU , eiTU xsXsvst ^uatXsvg tw nQuinoaiTto, 
xai nQoaxuXsTTUi o nuTQiuo/rjg, xui dXiyov ftera tov ^aat- 
Xicog xadsoO-sig i'^io/STat, xai unstatv iv tw fttxQ(p asxQi- 

2orw, svd-a nooxsiiruL tu Tifiia 'E,vXtt , ixSs/oiisrog tov ^uatXia, 
dQ/Ofiivrjg Sa T/jg ixxXrjatug to „Soia iv vxpiaTOtg Qs(7i" 
dniQ/STUL ^aatXsvg, SrjQiysvofisvog vno tov xov^ovxXsiov 
eig nQoaxvvrjaiv t(Sv Tifii'cov 'cvXcov, xai nQOaxvvrjaug tu ti- 
fitu '^vXu , s^io/STUt iv tio ftsyuXoj osxQiT(o , xui intSiScoaiv 

"iSavTio S naTQtuQ/rjg xrjQiov XiTUvixtov avsv qjtaXiov, iv Ssu 

2.5. Xnccvty.r^v cod. 
scaramangiis ad spathariciiim hora Dona seu dccima noctis abciint, 
cuiiis porta, dum Impcrator processurus est, aperitur, et praefecti 
cubiculo , sua saga gestantes, intrant, Imperatorem adoraturi , qui, 
ipsis comitantibus, progreditur. Tunc patricii cum domesticis extra 
spatharicii portain eum excipiunt , ministri, adoratione facta, ipsum 
praecedunt, et sic a cubiculariis et ministris suis stipatus , per ma- 
gnauram et superiores eius porticus Iransit , pcrque scalam ligneam 
ad magnae ecclesiac catechumcna desccndit , ubi , ccreis accensis et 
precatiis, in dextro latere adsidet. Deinde cubiculo praefecti et ce- 
teri cubicularii tantum camisia sua, patricii tuuicas processionales 
mutant, patriarcha a pracposito , mandato ab Imperatore dato , ar- 
cessitur, ct postquam paululum cum Impcralore consedit, ad parvum 
secrctum, ubi venerandum lignum reposilum cst , Impcratorem ex- 
cepturus, discedit. Postquam autcra concio populi : Gloria in ex- 
celsis Deo , incepit, Iniperalor a cubiculo stipatus, ad vcnerandorum 
lignorum adorationem abit, qua peracta, patriarcha ccreura proces- 
sionalem sinc phiala ipsi tradit. In eodem secreto patricii cum se- 



126 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

Tw atJrw a€y.QSTM SsyovruL xov §aat}Ju ol narQimoi u/na rfj 
OvyxlrjT^t), (iaard^ovreg xrjoiu uvsv rpiaXtcaVj ov ninrovai d«* 
iiru 6 (iaaiXevg (.utu rwv un/ovrcov rov y.ov^ovyj.eiov y.ut 
TiarQixtcov y.ui nuarjg rrjg avyxXriTOv , oipixsvojv ru ri'iiiu '§v- 
la , xaTSQysrut, 6tu rov /iisydXov xo/Xiov , xai sy.y.livug to5 
ev(XiVVf.iov jiisQog , dtsQ/srut dtu rov StdaaxaXsiov , svdu snL~ 
ysyQunruL ru nua/dXta, xui ru ^u&Qa xarsX&oov, siasQ/srai 
dtd r^g /tsydXrjg nvXrjg rov vuQd-/]y.og , xui rug ^uaLXixdg nv~ 
Xug xuruXuf](av , lotutul , sniSovg tw nQutnoairo) xrjoiov , o- 

Ed.L. ^STif^ xars/SL, xui stsqu nuQ' uvrov Xu^dtv xui sv^d(.isvog,\o 
inL$id(00LV uvrd rto nQuinoairo) , 6 Ss nQainooirog rfo Ttjg 
xaruqTdasojg . snSLru Xuf.ii3dvsL ro Xiruvixtov uvrov ndXLV 
nuQU rov nQaLnoairov, xui nQOaxvvijoag ro u/quvtov svuyye- 
Xiov , StsQ/sruL /Lisrd rov nurQidQ/ov /.isaov rov vuov , xui sv 
TOig Ss^LOig (xsqsol tov u(.i^o3yog siasQ/sruL Std Tfjg a(oXsag,\S 
riav nuTQLx/cov sorcoroiv eig Trjv atttXsav , xai ^aaraX^ovroov rd 
avrcov xrjoiu. (B.) '0 Ss ^uat^.svg s/iinQOad^sv rcov ccyicov d^v- 
Qcov carcog , inLSiScooL tw nQuinoaiTO) ro ISiov xtjq/ov , xut 

Ms. 66. a£T£()ce nuQ' avrov Xu^cov xat ev^d/isvog, iniSiScooLV avrd av- 

T(o , xut elg t6 d^voiaor/jQiov eiosXd^cov, xui ru ri/iiu 'S,vXuio 
B nQOaxvvijaug , i'^sQ/sruL , sid-' ovrcog vnoorQsipug Siu rfjg aco- 
Xiug, uviQ/eruL TQirov ^dd-QOv toi; u/i^covog rj xat riruQrov, 
xut loruruL ixsioe, xqutcov to xrjoiov ot Ss rov xov^ovxXsiov 
aQ/ovxeg loTavTut iv rfj oooXia ivcomov rov ^aaiXioig, oi Ss 



natii , ccreos sine phialis gestantes , Impcratoretn , non prona tamrn 
in tcrra facie, excipiunt. Is deincle ciim praefectis ciibieuli, patri- 
ciis ct universo senatu veneranda ligna sequens, per magnam co- 
chleani descendit , et ad sinistram iuclinans , per didascalium , ubi 
cycli paschales scribuntur, digreditur , ct postquam per scalam dc- 
sccndit , magnam narthecis porlam ingreditur, cum vero ad Impera- 
torias portas pervenit, subsislit, cereum , quem tenuerat, pracposito 
reddens, aliosque ab co accipit , et jirccatus eos praeposito , hic ce- 
rimoniario rursus tradit. Deinde itcrum processionalem suum a 
praeposito sumit , et sacro evangelio adorato , cum patriarcha pcr 
medium templum abit dextramque ambonis partem pcr solcara in- 
greditur, patriciis interim in solea stantibus suosque cercos gcstan- 
tibus. (11.) Imperator autem ad sacras ianuas coustitutus , ccreunv 
suum pracposito tradit aliosquc ab co sumit , et post preces ipsi 
rcddit; sacrarium ingrcssus, veneranda ligua adorat, dcindc pcr so- 
lcam rcversus, gradum tertium aut quartum quoque ambonis adscen- 
dit, et ibi, cereum tenens, subsislit: cubiculo praefecti in solea co- 
ram Imperatore, eunuchi protospalfaarii iu sinistro ambonis lateie 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. 1.22. I27 

evvov/oi TiQcoToanuSdoioi, i'^ svcoivfiov tov u/ii(]a)VO^ eig to 
axuuvopj 01 (Jfc- TOv fiuyXu^iov ontaco rwy evvov/cov uqcoto- 
OTiud^uoiayv, loov tov uoiaT£Q0v /iUQOvg tov u/iij3(ovo;, Siu to 
f.irj Siodsvsiv Tcvu svcotiiov tov ^uaiksco;. tou ds nuTQiuQ- 
B/OV Ul-tldo^TOq /IBTU TCOV TlillOOV %VKCOV Sig TOV uf.t,3covu , ini- 

di'd'coatv 6 ^uaiXsvg to XtTuvixiov uvtov xfjotov tw nQuinoai- 
Tcpf xui Xu^cov eiSQu Ttjg ngootv/ijg , laTUTUt /iist' uvtcov, 
6cog uv vxpcoari iv TOtg Tsaauoai /tiosat tov uit^covog. itTud 
ini6ovg 6 ^uatXsiig Tovg xr/QOvg tw nQutnoaiTCO , xuxiQ/ovTut> 

iou/i(fc')TSQOt Stu Ttjg acoXiug , o,ts (iuatXevg xui nuTQitcQ/tjg, 
xui siain/ovTUt sig to d^vatuaTtjQtov , nQOTi&s/iivcov tcov ti- 
/.ti'cov '^vXcov , xui TOv ^uatXicog sv'^u/tivov xui nQOaxvvijauv- 
Tog Tu Tt/itu ^vXu, B^iQ/STUL 6td TOv TiXuyiov xov d-vatuoTrj- 
Qiov , xui Siuaco^si uvtov 6 nuTQido/fjg /ti/Qi tov cxyiov 

i^fpQsuTog . xdxsTae uXXijXovg danuad/ievoi , 6 /tsv ^uaiXsvg 
/isiu T/jg nQOsXevaecog tiaiQ/srut $iu %ijg /itxQug nvXrjg xrjg 
/uXxijg, iv rj Totutui /liQog tcov IlQuaivatv xui xaxaacpQuyt- 
Xet roj/ (juoiXiu, ecog uv diiX&rj, xai ovdev ersQOv notsi. tov 
Se ^uaiXicog eioeXd^ovTog eig Tfjv /uXxijv, Si/STUi uvtov (liQog D 

lOTcav BsriTcav iv tco Ss^ico /lioei tov toixXivov, xai xuTuocpQU- 
yiZet Tov (iaat/Ju, ov tqorov xui ol IlQdaivof Tug Ss a/o- 
Xug xai t« i/.axov^iTU SieX&cov , uniQ/eTUt Std tov xovoi- 
OTOiQiov , xui /livei rj avyxXrjTOg ixsiae , vnsQev/o/tivrj tov 
(SuatXiu „sig noXXovg xui uyu&ovg /Qovovg," SteXSvvTU Sa 

25tov ovonoSu, Si/erai, avTOv 6 xrjg xaTaoTdoecog iiexu rtov ai- 

19. (fe om. ed. 

in scamno , manclavitae pone eos in sinistra parte ambonls subsi- 
sluut, quoniam nenio coram Iniperatore prodire potest. Patriarcha 
cum vcncrantlis lignis amboncm ingresso , Iraperator cereura suum 
processionalem pracposito Iradit, et aliis supplicationis acceptis, cum 
ipsis subsistit, clonec exaltatio crucis in quatiior ambonis lateribus 
facta est. Postea ccrcis pracposito redditis , ambo , Imperator et 
patriarcha, per soleara digressi , sacrariiira intrant, vencrandis iignis 
ibi c.vpositis , et postquam prccatus Imperator est lignuraque vene- 
randnra adoravit, pcr sacrarii obliquitatcm egreditur, eumque pa- 
triarcha usque ad sacrum fontera ducit. Ubi postquam se invicem 
osculati siint, Imperator cum processione per parvam portam chal- 
ccs, ubi factio Prasina, Imperatorcm usque dum trnnsiit signans, nec 
quicquara practerca faciens, adcst, ingreditur. Ingressura in chalcen 
Venctorum factio in dextro tricliuii latere excipit , eodemque , quo 
Prasini modo signat. Per scholas deinde et excubias digressus , pcr 
consistorium abit, ubi scnatus adstat, Imperatori : In multa bonaque 



m 

128 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

7,.evTiaQi'coVf kui avroi VTieQSv/o/iieioi rov ^aaiXsa, 61 ds na~ 
TQixioi, eiq to gtbvov xac avzoi dfioiojg noiovai. xai dieXdwv 
6iu xov avyovGTecog eiaeQ/eraL eig ro naXuriov , xai ev&io3g 
'i!i.s,66.hunu)JMaoovaiv oi uQyovxeg nuneg, y.ai {.livovaiv uno axuoa- 
Ej. L. ye^faj^y/co^. XQ1] dh eidevuiy oxi Ttj avTTJ r^fieQa nQOs/.evoig ovy.5 
lioeQ/jTUi, 

KEO. y.y. 

"OOa SeX nttQtt(fvXdxxeiv xfj ioQx^ xal nQoekevaet tjj? dytas XqiOxov 

TOv Qeov ^uwv xttxtt GaQxtt yevv^aeois. 

IlQoeQ/Oirat. unuvreg ■ijXXayf.ievoL ev rw ■^f.iLxvxXup rtjgio 
dxpiSog y (fOQOvvTeg ol nuxQr/.iOL xui ol rov xov^ovxleiov xut 
ol Tu nQcoTa oqxpixLa xuri/ovTeg /XaviSLu , 01 f.iev TVQea xut 
•^fiTjXivoxddQvnTu, Ofioicog xui 01 tov xov^ovxXeiov TVQea, ol 
Ss Tudovug xoy/evTOvg, sreQOL Ss fiaQtuvXia' xud^vnovQyovai 
Ss 01 avTOi fieTci twv avTcSv /XuvLSicov /ne/Qi- t^j uqo fxiugi$ 
■^fieQwv nuQUfiovtjg tcjv (fcoTcav. tov Ss nuXuTiov dvoi^uirog, 
OL T£ nuTQixiOL xut aTQUTT^yoi xai ot tov xovpovxXeiov eiaeQ- 
yovTUL eig ro TJfiixvxXiov Trjg uxpiSog , coouvTcog xui 01 s^ s- 
d^ovg eiasQ/OfievoL, xui nuvTcov ev t(o nuXuTi(p eiaeXd-oircov, 01 
fisv nuTQixtOL ufiu Tcov OTQUTr^ycav TS xui SofieoTixcov ds/oiiuL^o 
Toy ^uOLXia sv rw -^fitxvxXid) Ttjg dxpiSog, ijyovv tov TQtxoy- 
yov* 01 Ss Tov xov^ovxXeiov unavxeg eioeQ/ofievoi Sid rtov 

4. nclvxss om. ed. 5. Sh om. cod. 

tempora , acclamans: pcr onopodcm transeunfcra ccrimoniariiis cura 
silcntiariis, faiisla prccatiiris , cxcijut, quod idcm patricii in slcno 
faciunt, Postrcmo ])er augustcum palatium ingreditur, ubi omnes 
proceres mutatorias dcpouunt, et in scaramangiis maaent. Processio 
autem nuUa eo die ad palatiura instituitur. 

CAP. 23. 

Observanda in festo die et processione sac7'ae]Christi j Defnostri, 
nativitatis secundum carnem. 

Procedunt omnes in mutatoriis ad hcmicyclum apsidis , patricii , 
cubicularii ct supremis muneribus praefecti , tunicas, tyrias illi qui- 
dera et laneas, cubicularii tyrias , hi pavonibus conchisque piclas, 
alii marzaulia gestantes : ministrant vcro suis in tunicis adeumdiera, 
qui vigiliara fcsti luminum pracccdit. Palatio aperto , patricii, stra- 
tegi ct cubicularii cum cetcris, qui ingredi solent, hemicyclum apsidis 
ingrediuntur, quo facto , patricii cum strategis et domesticis Impe- 



DE CERIMON. AULA.E BYZAIST. I. 23. 1 29 

Sux^artxdSv xoov ayiiov /*'. xttxeVd^ev Sr^QiyBvofxeyoq vn* aihnp 
6 ^aaiA&vg difo/eTai 6'td rfjg ddffvrjg fig Tfjv dytav TQtdSa , 
xuxfiae xi^oovg uxpag , iieoytxat Sid xfjg nkayiag xov ^rjua-Q 
xog xai eiaeo/fxat , ei-d^a xd kfiipava xtiSv dyitov dnoxfivxaif 
Sunxoiv fxfiaf xr^qovg, (ooavxwg unxei xtjoovg xai tig xov ^a- 
Trxtaxrjoa t^oo fig xovg axavgovg. Siodfvtov df 6iu xov av- 
yovaxftag, eiafo/fxat. tig xov aytov 2xf(fav0Vf axpag Ss xd- 
xftof xtjQOvg xui fv^dfifvog, f%fG/fxai, xai fiaeo/frat iv xia 
KOixm'1 avxov , exSf/o^fvog xov xatoov. tov 6h T/jg xuxaaxd- 

loaftog fiafk&oiTog xai iviyxairog dnoxQiaiv xw nQatnoaixto , 
Sxi tjyyixfv fj d}Qa, fiafQ/exat. nQuinoatxog , xui Xi}'fi xro 
fiuatkfr, xai i^fo/fxat. dno xoixtorog avxov , xui xrjv /)Mvidu 
ttixov nfQi^aXXoftevog Std xcov ^faxrjOQfov , xai e^f/.d^ovxtov 
avxcov, axf(ffxat vno roiJ nQuinoaixov xui i^fQ/fxui 6td rov j) 

iSuvyovcrxftog eig t6 axevov , faxcoxoov nQtoxoanud^uQitov ^uo^d- 
rtov f^co xtjg nvXtjg i^ evcovvfioav eig ro ^ijXov, xui tov {iuai-M.s.Sj.^ 
Xitog ixfias fxfxd xtov uo/6it(ov xoH xov^ovxXfiov (xxdvxog , 
Vfvfi x(o nouinoaixfi), 6 de noutnoatxog didcoai vfvuax(o6(rxia- 
Qi'(p fig t6 li/jXov xdxco, xai eiaiQ/ovxai oi naxQixtoi eig xo (rxe- 

aovov tifxd x(ov (TXQaxijycov, xui nQoaxvvovai x6v ^aaiXia , xal 
Xa!i(6v vfv/iia 6 noatnoatxog naod xov ^uatXicog, Xiyfi „xeXfv- 
ouxf." (B.) Eid^ ovxtog Sr^Qiyfvfxai 6 ^aaiXfvg vno re t9v 
xov^ovxXfiov , nccxQixitov xs xai (TXQaxrjyoov, coaavxcog xui ot 
^fcrx/jxoQfg , ^ia^nd^ovxfg r6v (navQOVf diiQ/ovjaL «yw/ifoyEj.L -- 
7. tts XQ aytoy ed. 

ratorem in hemicTclo apsidis seu triconcho excipinnt. Cubicularii 
omues per porticus quadraginta Sanctorum intrant, unde ab iis sti- 
patus Imperator per daphnem ad S. Trinitatis abit , ubi cum cereis 
ardentibus per obliquitatcm bematis exit, et locum , ubi Sanctorum 
reliquiae repositae suut, petit et ibi, aeque ac in exteriori parte ba- 
p:i5terii, in crucibus cereos accendit- Digressus deinde per augusteum 
ad S. Stephaui abit, ubi cum cereis accensis precatus , cubiculum 
suum, tempus exspectaturus , intrat Magister cerimoniarum venit, 
et horam imminere praeposito , is Imperatori indicat, qui e suo 
cubiculo egreditur, tunica sua a vestitoribus indutus, iisque egressis, 
a pracpoiito coronatur , perque augusteum ad stenum abit , proto- 
spathariis barbatis extra porfam in latere sinistro intra velum stan- 
tibus , ubi Impcrator cum praefectis cubiculo constitutus , praeposi- 
to, praepositus ostiario siguum in velo infcriori dat , tunc patricii 
stenum cum strategis intrant, et Imperatcrem adorant : praepositus , 
acceplo ab eo signo, dicit: lubete. (II). Sic Imperator a cubiculo , 
patriciis et strategis stipatur , vestitorcs crucem praeferentes , coram 
patriciis et senatu in tota processioae transeimt. Injperatoremper pul- 

Constantinus Porpli/r. FoL L 9 



l3o CONSTAJSTINI PORPHYROGENITI 

roov narqLxivav xal rfjg avyxlrjxov 6l' oXrjg Trjg 7iQoe\evaetog* 
TOV Sh ^aaiXecog i'S,eXd-6vTog xrjv rov novXnixov nvXtjv, ijyovv 
tig xov ovonoda, y.at axavxog avxov ixeiae , avd^ig neaovreg 
01 naxQixiOL y.ui oi Xoinot, taxajitevov xov xijg xaxaaxdaecog 
1'finQoad-ev , Xa^wv vevfxa 6 nQatnooixog naQU xov ^uatXetag,^ 
vevei xw xijg xuxuaxuaecog , xai Xeyei „ xeXevauxe", y.ui xa- 
reQxovxuv nuvxeg eig t6 xovataxtoQLOv , xai axuvTog tov ^uaL- 
Xfft)? vnoxuxo} xov xu^eXavxiov eig t6v nOQcpvQCvv Xidvv, 
uQoaxvvovaL nuvxeg ot nQoeLQ7]f.isvOL f.iexu nuat^g rijg ovyxXT]~ 
Tov , eaxcoxog xai atXevxtuQiov e/iinQood-ev xijg nvXi^g. eixaio 
B veveL o (juoLXevg x(o nQULnoatuo , 6 ds nQuinoatxog tio ol- 
XevxtaQi(t) , xdxetvog XeyeL „xeXevaaxe". t6 da ^uaiXix6v uq- 
fia ^uardl^ovxeg anud-dQLOL ^uoLXixoi StodevovoLV oniad-ev tcov 
^uQ^dxcov nQcoxoonad-uQicov sv exdoxtj nQOeXevaeL ovxcog, y.at 
Slsq/^ovxul unuvxeg Slu xcov iy.oxov^ixoiv. e[unQoad^ev de xcoviS 
TQLmv nvXcov xov xovaLoxcaQiov uvtlxqv laruTut 6 xXiJQog tov 
y.vQiov , ^uaxdtojv otuvq6v xut d-v/.iiax6v, xat nQoaxvv^aug 
t6v oxuvqov 6 ^uatXevg, cog eid-Loxui uvx(o xaxd nQoeXevoLV 
noLetv , SieQ/exuL Slu tcov exaxov^ixcov , 6xf/Lxev6/Ltevog vno 
T£ Ttjg avyy.Xi]xov xut xcov axevcov xuxu xu^lv eiinQOod-ev xov^o 
jLieydXov oxuvqov ev&ev xdxetae. tov Jf ^aoLXicog fiiXXovxog 
xrjv /iieydXi]V nvXr^v tcov ixoxov^txcov 6teXd^etv , ei /liv eiai 
CaxQi^coveg fxiXXovxeg nQO^Xrj&tjvuL xjj Tu^ei tuvxtj, axdvxog 
TOv ^uaiXicog /iiiaov xijg nvXrjg, eiodyeL 6 do/xiaxLxog xtov ixa- 

a3. n^o^ltj&^ycct, x^ rd^et xavr^ Crdyr. ed, 

piti portara seu ad onopodium progressum et ibi stantem, rur- 
sus patricii cetcrique prono in terram vultu adorant, adcst quoque 
cerimoniarius, cui praepositus, accepto ab Imperatore signo , annuit, 
dicens : lubete , et omnes ad consistorium abeunt , et Imperatorem, 
sub camelaucio in porpbyretico lapide constitutum, una cum senatu 
universo adorant , silentiario quoque ante portam stante. Deinde 
rursus Imperator praeposito, praepositus silentiario signum dat , qui 
dicit: Jubete. Imperatoria vero arma gestantes spatbarii post bar- 
batos protospatharios sic in unaquaque processione prodeunt, perque 
excubias omnes procedunt. Ante tres consistorii portas clerus Do- 
mini cum cruce et suffimentis stat , Impcrator , ut in solennibus 
pompis ipsi mos cst, cruce adorata, a senatu et ministris secundum 
ordinem ac receptum morem utrinque stipatus, ante magnara crucera 
transit, Dum vero ad magnara excubitorum portam digressurus est, 
si qnis scribo promovendus est, eum , Imperatore in medio portae 
constituto , domesticus excubitorum et cerimoniarum magister , scri- 
bonem comitantes , adducunt. Cui Imperator acceptam a praeposi- 
to vk-gam tradit , is eam tencns abit , et iu ordiue suo stat. Deiade 



DE CERTMON. AULAE BYZANT. I. 23. l3l 

xov^iToov y.ut Tfjg y.cnaaTuae(oq , xQaxovvng roy axQi^cdva, 
xai Xu^oov 6 ^aaO.evq naqa tov nouiTioaixov x6 ^soyiov, £;rt-Ms.67. b 
SiScoai x(o axQi^iScovf eixa Xu^oov xo ^s^yiov , ujienysxuL xat 
laxaxuL €v xfj xuiei avxov. xut xuxeX&aiv xd iieya TiovXnt.-' 
5xov 6 ^aaiXevg xut eig xug axoXug eiaeX&oov evSov xrjg nvXrjg 
lig t6 axQoyyvXov , ev&u 6 axuvQ^g laxaxat, xat ol xov Ao- 
yod-eaiov , unxet xuxeiae xfjoovgf xut axug iv TJj xauuQu rov 
OTQOyyvXov , ei fiiv eiac xoufjxeg ot /neXXovxeg nQO^Xr^d^tjvui , 
nQO^uXXoi-xui ovxcog. (F.) KQuxovaiv o,x£ 6oiisaxiy.og xtJovJi 

loa/oXoov xut 6 Xfjg xuxuaxuaeoog xov /usXXotra nQO^Xtjd-fjvui 
xofitjxa, xat ityovaiv avx6v nQ6g x6v ^uaiXdw 6 ds ^uaiXsvg 
Xu^oov naQU tov nQUinoaixov ooQuxitovu, inididooaiv avxfjj , 
dnsQ/exuL xat laxaxat iv Trj Tu^et. avxov • 6j.ioi(og Se idv 
eiai xut dousaxixOL ^ xut nQOxixxcoQsg fieXXovxeg nQOfiXfjd-fjvui, 

iSxQuxovfisvoL vno xe tov SofisaTixov rdov a/oXoov xut xov t^j 
xuxuaxuaecog , ityovxat nQog rov ^aaiXia, 6 Ss ^aatXsvg Xa^ 
^oov naod xov xuvixXsiov xd yuoxtu , ola xoov vnuxoov, ini-Zd.L.-jB 
SiSooat TOig nQO^uXXofisvoig, xut dnsX&ovxsg loxuvxut iv xfj 
Tu^si avxtov. 6 $e ^aatXsvg diiQysxai did xtov ayoXdov, xut 

aoJy TJj ns/.inTT] ayoXfj iXd-oov, unTet ixeiae sig t6v axuvQ^v xfj- 
Qovg , xut axuvxog avxov iv xjj xfjg niiinxfjg ayoXijg nvXji , 
SiytxaL avxov 6 nsQaxixog Silfiog x(ov ayoX(ov xat iniSidooai 
%io ^aaiXec 6 Sofidaxtxog rdov ayoXcov Xt^eXXuQtov, 6 Ss ^aai- 

17. Ttt om, ed. ig. iavT(uy ed 22. Post S^fios R. excidissepu- 
tat xdSv Btyixcoy fisxa xal xov dofieaxixov. 

Imperator e magno pulpito descendens, scholas ingreditur, in porta 
et strougylo , ubi crux et logolhetae stant ; ibi quoque cereos ac- 
cendit, stausquc in strongjli camera , si qui comites adsunt, qui 
promoveri voluut , eis his cerimoniis novam dignitatem impertire 
solet. (III.) Domesticus scholarum et cerimoniarius comitem promo- 
yendum suscipiuut et ad Imperatorem ducunt: qui acceptam a prae- 
posito orationem ei tradit , tunc abit et locum suum occupat, Si- 
militer si doraestici aut protectores promovendi sunt, a domestico 
scholarum et cerimoniario stipali , ad Imperatorem ducuntur , qui 
allatas a caniclei praefecto chartas , iis , quas consules accipiuut , 
similes, caudidatis tradit, ipsi abeuntes in suo ordiue consistunt. 
Imperator per scholas digrcssus, postquam quintam intravit , cereos 
ibi in cruce accendit, stantemque in porta scholae quintae transito- 
ria scholarum factio excipit , earumque domesticus libellum Impera- 
tori , is pracposito , praepositus cubiculario tradit , et doraestico ac 
cerimooiatio ia loco suo coustituto, et factioa,e Imperatori acclamaa- 



l3l CONSTA^TINI PORPIIYROGENITI 

Xsvg SiSoaat tm nqainoahfo , o Se nQainoaiTog xov^ixovXa- 
qi'm y y.ai tov SouersTiy.ov y.ai tov Tfjg y.uTaaTuoeojg gtuvtcov 
ev TM TOTifp avT(0}>, svrpt^uovvTog y.ut tov S/juov tov jSaailea, 
6 Soi.i6aTiy.og tcov a/o).6iv y.uTua(fQayi%ii /hstu Trjg /Qouxtjg 
BuvTOv, i]g (fjOQU yXuviSog. xui tov Stjuov ixreLtauvTog TugS 
s^ sd-ovg sv(ptj/iaug , SieQ/nui Slu Tcoy a/oXcov xat iiEQ/fTat 
xrjv fxtydXrjv nvXyjv rijg /uXxrjg , sira SioSsvcov Siu Ttjg f^safjg, 
tlasQ/STUL Siu TOv uvyovoTiojvog. al Ss Xoinat So/ut xov ns- 
quTixov Sijfiov Ttov IlQuaivcov xat S/jf.iov xdSv Bsvhcov xut 
avTot sv(ft]fcovai , xut sniSiSovxsg xd Xi^sXXdQia j noiomrsgio 
yat axavQia, o St^fiOXQUT/^g xcov JJoaatvcov xat oi Svo Srj^ 
/nuQ/ot xdov fiSQcov sxTsXovatv cinuvTa dxoXov&cog , ov TQonov 
Ms.68. axa« o Sofxsaxixog xcjov a/oXcov s^sxsXsas. (J.) Kut siasXd^ov 
xog Tov fiuacXscog nQO xov vuQd-rjxog svSov xov ^ijXov, Xufi^ 
^uvsi 6 nQuinoaixog x6 oTaftfia uno Tr^g y.scfa/./jg tov ^uai-i^ 
CXscog, slasQ/STut 6 ^aaiXsvg iv xco vuq&>]xi, xut Ss/sxai av- 
x6v naTQiuQ/7]g, sixa nQOaxvvrjauvxsg uXX/jXovg xut ciana- 
GUfisvoi, xQUTtjauvxsg ciXXijXcov xug /siQug , StsQ/otrut fis- 
XQt Tcov ^aaiXixcov nvXcov , xdxstos oxug 6 ^uaiXsvg unxsi- 
x)]QOvg, xut xov nuxQLUQ/ov ixTsXsauvTog ttjv sv/rjv xtjg sia-io 
oSov Tfjg Q^siug XsiTOvQytug , iniSiSooai 6 fiuaiXevg tco nouL- 
noaiT(t) xovg xrjQOvg, xut 6 nQainootxog x(o xijg xaxaoxdascog, 
xat danaaufisvog o ^uoiXsvg x6 u/quvtov svuyyiXiov , siasQ- 
/STUi fisaov Siu Toi; vuov, xut Siu Tfjg nXuyiug tov ufi^Scovog 
xat xijg ocoXai'ag SisXd^cov, lotutul ivconiov tcjov uyicov d-VQcov,25 
xai Xa^fov xt]Qi'a un6 tov nQULnoaixov xut sv^ufisvog, inLSi- 

te, domesticus scliolariim tuDica sua variegata , quara gerit, crucis 
signmn facit, Postquam factio solcnnes acciamationes peregit, per 
schoias transit , digrcssus per scholas , e magna porta clialces proce- 
dit , perque raediam transiens , augusteum intrat. At reliquae partes 
transitorii Prasinorum ac Venetorum populi et ipsae acclamant, 11- 
bellisque traditis , dum signum crucis faciunt , princeps Prasinorum 
cum factionum tribunis omnia eo ordine, quem domesticus scliola- 
rum servavit, peragit. (IV.) Imperatore autcnarthccem intra velura in- 
gresso , praepositus coronam a capite Imperatoris demit, qui narlhe- 
cem intrat et a patriarcha excipitur, ubi , postquara se invicem ad- 
orarunt osculatique sunt , manibus iunctis ad Imperatorias portas 
disccdunt, ubi Imperator stans , cereos accendit, et precibus introi- 
tus divinae liturgiae peractis , eos praeposito, is cerimoniario tra- 
dit. At postquam Imperator sanctum evangeliura osculatus est, per 
medium tcraplum et obliquitatcin ambonis solearaqne digressus, ce- 
rcos a pracposito sumit, eosque prccatus iterum praeposito reddit. 



DE CERIMON. AULAE BYZ.VNT. 1.03. '^^ 

Stoaiv avrce nuXiv xio TiQaiTioairM xai eiaeQ/trai evSov sigD 
To d-vaiaaxrjQiov, xai vcpanXoi iv jrj uyut TQane^rj Svo eiXnu, 
dana^ouevog 6vo leou noTijoia y.ai dvo leQOvg dtaxovg y.ai 
Tu anuoyava tov Kvqiov , eiTa /.a^tov dnd tov nQainoanov 
5unox6ui3iov ^aaiXevg, Tid^tjaiv uvro iv Tfj uyia TQuneLri 
xai eieQ/^erai diu T/jg nXuyiag tov ^ijiiuTog , xui eiaeQ/eTut 
fig TO /iir^uTcoQiov , UTCTCov xdxeiae xrjQOvg. xeXovfisvr^g ds 
Trjg d^etug XsnovQytug, rjvixu fisXXovai t« ciyiu SieQ/ead^uif 
s^to/eTUi 6 ^aaiXevgf drjQiyevo/uevog vno ts tcov nuTQixiojv 

loxui XoindSv dQ/ovTojv, xai xaTiQ/erai Sid Trjq nXayiag tov 
raov , xai dneQ/eTai , svd^a TaTUTut to xrjQiov, oneo (.leXXei 
(iuaxu^ui, xui nXrjaidaavTog rov §aaiXs(og sig tov Tonov , fyEd. L.79 
io laTUTUc t6 xrjQiov avTOv , taTaxat ^ avyxXrjtog evd^ev xa- 
xei&ev , xai 6teQ/eTUi (.tsaov avTtov. xai nXr/OiuauvTog TJj 

iSXutinudL uvTOv , rjyovv T(o xrjoio) , Xuu^uvei uvxo 6 nQui- 
noaiTOg xui enidi'Saiat %m ^aaiXet, xai Xaficov uvto , uv- 
Q-ig vno<jTQe(fei, 6xi/txev6[.ievog vno t(ov do/oiTcov , xui Jt- 
SQ/eTut oniad-ev uvt(ov , diptxev(ov tu iiyiu , xui disQ/e- 
xat Sid Trjg atoXatug, xai tcov uyioov &vq(ov nXrjaiov yevo- 

viouevog, snidi'd'(oat t6 xrjQtov t'o nQuinoaiT(o, 6 Ss nQuinoaiTog 
Ti'd^ijaiv avT6 snccvco Trjg aojXuiug , nXrjai'ov tcov uyioav d^v- 
Q(ov, xai nXrjaiov avTOv s(rrtog 6 ^aatXevg, sxie/eTUt exet-Ms.CZ.h 
ae , eo3g «v SisXd^coat t« uyia, xai nQoaxvvovaiv df.KfOTS-' 
QOi dXXrjXovg, o,Te ^aaiXevg xui nuTQKxQ/rjg, (E.) *AnsQ-^ 

3. T« Svo l(Qa noT. xai rovS Svo coni. R. 12. paaxdaat ecL 

20. Tw xr^oiu) cod. 

dcinde sacrariiim inlrat , ibique duo instrata sacro altari imponit, 
duosque sacros calices totidemque discos et fascias Domini oscula- 
tus , acceptum a praeposito apoconibium in sacra mensa reponit, 
perque latus bcmatis mctatorium petit, ubi etiam cereos accendiL 
Finito sancto ofiicio , dum sacra transitura sunt, egreuitur , a patri- 
ciis ccterisque praefectis stipatus, perque latus tempii eo , ubi ce- 
reus, quem gestaLurus est , stat, abit, et cum ad eum locum pcr- 
venit, senatores utrinque subsistunt, per quos medios trausit Ap- 
propinquanti Imperalori lampadcm seu cereum suum pracpositus 
tradit , quo accepto, iterum revertitur^ a praefectis stipatus , post 
quos , sacra comitans , procedit, perque soleam digressus et prope 
sacras iauuas constitutus, praeposito cereum tradit, qui eum supra 
soleam prope sacras ianuas rcponit, Imperator vero , prope eum con- 
stitutus, exspectat, dum sacra procedent, seque invicera Imperator et 
palriarcha adoraut. (V^) lilc rursus ad metatorium abit , et cum so- 
lenuia oscula impcrticuda sunt, rursas abit, et patriarcliam , mctro- 



i34 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



/STat ndXLv 6 ^aaiXevg eig xo ^irjTaTtaQioVy ^vtxa ^s lyyC- 
cti danaa^iog, e^sQyerat naXiv , xac dnsXd-cov dandl^srai 
xov narQLUQ/f^v , /iirjTQOnoXtrag rs y.at sniaxonovg , uQ/ovrdg 
rs Ttjg sxxXrjaiag xat xXijQtxovg rovg s^ sd^ovg danal^o/.isvovg 
Tov (iaatXsa , ofioioog xat tqiu q)coria/.iara , xat ardvrog rovS 
(iaatXscog sv t(o rontii , sv ro siS^Larat avrov ndvrors didovav 
rijv dydnijv rotg uQ/ovaLv , siasQ/ovraL oi narQtxLoi, otqu-' 
rr^yoiTS xat So/nsarLxoL xat ot rd nQtora dcpcpixta xars/ovrsg, 
01 Srjf.iuQ/OL xat 6 rijg xaraaruasoig , dnavrsg Ss ovtol xuxd 
rdg idtag avrtov ra^sLg nQOoxvvovvrsg, dondl^ovruL xat Loruv-io 

Ctul sig rdg iSiug uvtcov Tu^sig rs xut ardasLg svdsv xdxsLOS^ 
y.ut fiiTu ro dandauad^uL rov ^aoLXsa ndvrag rovg nQOQQ?]- 
^svrag jiQoaxvvovoLv diirporiQOL dXXtjXovg, o,ts ^aoLXsvg xat 
o narQLuQ/ijg. ndXtv dnsQ/iruL 6 ftuatXsvg sig ro f.iTjrurci'- 
QLOv, xat rtjg &siag xoivcoviug xaraXa^ovot]g, 6 r/jg xaruord-iS 
ascog St]Xoi rco nQaLnoaird) , xat 6 nQaLnooLrog rco ^aaiXst, 
xut s'§SQ/sruL SrjQtysv6f.isvog vno rcov nQOsiQfjftsvcov , xut 
TiXrjoiov TOv nuTQidQ/ov ysvofisvog UQOg to xoivcovfjauL rov 
d/QUVTOv Gcofiurog y.ut u^fiurog rov xvqiov ■^ftciSv ^lrjoov Xql- 
GTOv , xQurovoL Svo doTidQLOL SovfiVLxdXLOv ^nXcoftsvov , xa/20 
Ss'^afxsvog ro rifLtov Scoqov sv rutg /SQotv avrov, dandt,sraL 
rov nuTQidQ/riv , xut to novXntrov xarsXd^cov xat acpQayioug 

jyix TQtTOv , xoLvcovst TO uyLOv ScoQOv. sid-' oi/Vw? uviQ/srut, 

ro avro novXnirov , xut vcpunXovoLV ol doridQLOL ro SovfivL- 

xuXiov vnoxdrco, xut Xu^cov ro vufia nuQu rov nuTQidQ/ov ,ii5 

21. danctCnctt — xc(isX&a)v om. ed. aS. to yafia cod., tdv 

&fia ed. 

politas, episcopos, pracfectos ecclesiae et clericos, qui pro more oscu- 
lum ab Impcratore accipiunt, aeque ac tria Laplisteria, osculatur, 
et eo loco, ubi agapen proceribus distribuere solet, conslitutiis, pa- 
Iricii, strategi et domestici primisque offlciis admoti, tribuni factio- 
num et cerimoniarius , omnes ordine suo, adoraut, eum osculantur 
suoque in loco ct statione ab utroque latere adstant, et postquam di- 
cti omnes Imperatorem osculali sunt , ipse et patriarcha se invicem 
adorant et osculantur. Deiude Imperator rursus ad metatorium abit, 
et divina communione appropinquante, cerimoniarius praepositum, 
praepositus Imperatorem admonet, qui a dictis stipatus et prope 
patriarcham constitutus , ut sacri corporis et sanguinis Domini nostri 
Icsu Christi particeps Gat, duo ostiarii dominicale evolutum tenent, 
ipse manibus suis venerandum donum accipiens, osculatur patriarcham, 
ct a pulpito dcscendens idque tcr cruce signans , communicat. Sic ad 
idem pulpitum adscendit, ostiarii dominicale revolvunt, et sacro vino 
a patriarcha acccpto , abit, et posfquam prccatus est, se invicem ad- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 23. l35 

xeaeo/trat, xai tv^djusyog TCQoaxvvovaiv ducpOTeQOi dXXijXovg, 
flxa vnoarQsy/ag ilasQ/trai eig xo §tijcuxwQiov xai XQajiiari'- 
^ei (xtra r<5v narQixioxv xai koincov dQ/6vrojv, ovg av xtXev- 
aj}. etrct neQifidkXerai ^id tcov ^eaxijrOQoav rrjv yXaviSa ov- 
Srov j xai xeXevst rco nQuinoairoj nQoaxa/Jaaad^ai rov Tror^i-Ms.eg. a 
dQ/T]V, xai SiiQ/eruL fitrd rov ^uaiXecog ecog xov uyiov (pQS- 
arog, xuxttat ardvxog tov ^aatXeoag, xQdl^ei o uQyvQog xovg 
fiof&orag Xau^dveiv xd /Qvau ^aXuvxiSia. 6 odv ;r^at7roat-Ed. L.80 
rog , Xait^dvocw ix xov uQyvQOv rd (iaXavxidia, eniSiSfoai x(o 

io^aaiXeV, Ss ^aatXevg Sidooatv , ovg xQd^ei 6 uQyvQog, xai 
eiaeX&oijv avSov rov ^rjXov /.ttrd xoov rov xov^ovxXeiov dQ- 
/onratv, intSiSooat o jfQutnoatxog xo (xreujita xro nuxQidQ/r], 
xdxeivog arecpei, xov ^aaiXea, xai eid"' ovxoog iniSidoaatv 
n(erQtdQ//]g evXo^'iug x(o ^uaiXet, eira Xu^oov 6 ^uatXevg na- 

i5p« Tov TiQainoairov dnoxon^iov, dinSidooai r(0 nuTQittQ/j], o 
Se naxQtdQ/i]g dvriSiSooat rro ^aatXtt dXentrd. (5'.) Kai 
dX7.tjXovg danaadjitevot , e^eQ/erut 6 ^uatXevg xui larurat 
€^00 rijg nvXr^g rov dyiov (fQearog rrjg e^uyovarjg eig rov 
eju^oXov, xdxeias Se/erat avrov ro [xeQog roov Beviroov , (po-\i 

^OQOvirog rov S/jf.tdQ/ov /XaviSa Biverov, xai dxroXoyovatv, 
fog el&tarut uvrotg , ev(p?j/xovvr£g rov ^uaiXia , ofioioog xai 
01 Tov neQUTixov Sijjiiov SrjfioxQdrav xai 6 Si^/iaQ/og roov 
IlQuaivoov TOVTO ixreXovat xard rrjv ru^tv uvrcov. xui av- 
^tg SiiQ^trat Std « toov axoXdov xai tcov ixaxov^iroov , xd- 

34. re om. ed. 

orant. Deinde reversns, metatorium intrat et ibi cum patriciis et 
reliquis ministris , quos iiissit, convivium cclebrat. Postea tunica soa 
a vestitoribus indutus , praepositnm , ut patriarcbam advocet, iubet, 
isque cum patriarcha ad sanclum puteum abit, ubi Imperatore consti- 
tuto, argentarius eos, qui auro plenas crumenas accipere solent, in- 
dicat. Quas ex argentarii manu acceptas, praepositus Imperatori, is 
quos argentarius recitat, tradit, et cum intra velum cum praefectis 
cubiculo ingressus est, praepositus coronam patriarchae tradit , qui 
eam Imperatori imponit, postea ipsi panem benedictum offert, pro 
quo apocombinm, a praeposito sumptum, patriarchae donat , hic ipsi 
suffimeuta dat. (VI.} Post mutua oscula Imperalor egressus, extra 
portam sacri putei, quae ad porticum ducit, subsistit et ibi eum fa- 
ctioVeneta, cuius tribunus chlamydem Venetam geslat , excipit, et 
pro more acta celcbrat et acclamat, quod etiam transitoriae factionis 
principes et Prasinorum tribunus sccundum ordinem suum faciunt. 
Imperatorc rursus per scholas et excubias digrediente, scnatus ibi 
in oonsistorio adest, dicens : Jn muUa bonaque tempora, et ibi manet, 



l36 CONSTANTINI PORPimOGENITI 

xffafi tararat ^ avyxkrjTog iv [t(i> xovaiGra>Qt(p , Xiyovaa „»lg 
noXXovg y.ui dya&ovg XQOvovg", xai (.livovaiv ixecas , elg ds 
Tov ovoTioda (.livei 6 r/jg xaraax(xae(ag /.ier(x oikevTiaQi'(ov, v- 
n6Q£v/6(ievoL xai avroi rov ^aac/Ja. oi ds narQixioi. xai ol 
aTQarijyoi 1'aravraL eig ro arevovj 6(ioi'(og vneQev/o/iievoi., (oa-5 
C nsQ 17 avyxXrfcog , xai /uivovaiv exetae. rcov <3£ xov xov^ov- 
xXei'ov eiaeX&ovrcov eig xov uvyovarea xai aroivrcov dixrjv tov 
n aroi/eiov f xai rov ^aaiXitog eiaeXd^ovrog , evd-icog ul /<£- 
yaXat-' nvXai rov avyovcnioog da(faXii^ovrttL, xui Xu^cav vtv/iu 
nQaLn(')airog, XiyeL^^Pcoiiiuixtj diaXixrfo „§ir." dnoxQLd-eig dfcio 
Tto;' rov xov^ovxXeiov eXg Xiyet „xaX(og", xai ol rov xov^ov" 
xXeiov dnoxQi&ivreg XiyovaL^PcoiLiaiarL' „ijXd^ear] fiovXrovg av- 
vovg (fiXXijxijaLjue." eid-' ovrcog eiaiQ/erai, ^aoLXevg eig ro 
vxrdyojvov , xai Xu^ovrog rov nQuinoairov ro ari/ii/nu dno r^f 
y.e(fuXijg rov ^uaiXiojg, eiaiQ/ovruL ol ^earijrOQeg xui dnuX-iS 
Xaaaovat rtjv /XaviSa uvrov. ftd"' ovrcog eiaeQ/eruL eig rov 
lls.Gc)hxoir(ovu uvrov* eira s^eXd^cov dxov/i^iC^eL , xui dvuarag ne- 
Doi^uXXerui ro aayiov avrov , xai SrjQiyevo/ievog vno re rov 
fiuyXu^iov xuL rcov rov xov^ovxXeiov , eiaiQ/eruL eig ro nu- 
)Mriov 01 da tov xov^ov/.Xeiov, aruvreg ev r(o /QvaorQixXivdjfio 
XeyovaL ro ^eig noXXovg xui dyadavg ^^(loVorj." xai dm/caQet 
exaarog elg xov oixov avxov, 

KEO. xcT. 
"OaadfTTittQaipvlaTreiy r§d*JavvovaQlov /itjvdSt fov dylov BaOiXetov. 
Trjg avvrjdavg xai xad^rj/ieQivrjg nQOsXevaeoag y-vo/xivrjg^^ 

10. Jtd-. cod. 

cerimoniarius vero et silentiarii in onopodio subsislunt, et Imperatori 
acclamant: patricii vero et strategi in steno stantes aeque ac senatus 
acciamant et ibi remanent. Cubiculariis vero augusteum ingressis , et 
ad formam litterae iZstantibus, Imperatore veniente, statim magnae 
portae augustei clauduntur , et signo accepto, praepositus lingua Ro- 
inana dicit: Fit, unus autem e cubiculariis: Bene, ceteri lingua Romana 
respondent: Fenias in multos annosfelicissime. Sic postquamlmpera- 
toroctagonuminlravit, praepositus coronam e capiteeiusdemit, etvesti- 
tores ingressi tunicam eius mutant, niox cubiculum suum petit, unde 
egressus accumbit, ct surgcns sago suo induitur et , mauclavitis et cu- 
]>iculariis comitautibus, palalium intrat. Cubicularii in aureo triclinio 
Stautes, dicunt: In multa bonaque tempora, et omues domum abeunt. 

CAP. 24. 
Observanda]^rimo inensis Januariij in\S. Basilii. 
Solcnai ac diuraa processioue ad sacrum palalium instituta, et 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 24. l^'] 

iy TW ieQ(y 7iuXaTt<a, y.ui tiuvtojv furd uk)M^i'/ncoy nQO$Q/o-Ed.L.$i 
fisvcov diu rug xijg dcodsxurjiiUQOv eonxuoifxovq ^/Li£Qugf nsqi 
mouv devriouv CfjTOvoiv ol dtonoxuL xov noui/iooiTOv , xal 
fioeQ/6/iUvog uexu xui xcov ini x<Zv dkXa^ificov, ivdvovoL xovg 
SdeonoTug xdg euvTcov /Xa/iivdag , xai eioio/ovxat oixsiuxoog 
ol deonOTUL 6iu xov fidxQoovog xov xoixcovog aig xov vuQ&tjxu 
xijg vneQuyiug Qeoxoxov xov (puQOv. ol ds fxdyioxQOt xui na- 
tq/xioi xui Xoinoi ovyxXrjxLxoi fiexu xai xov xov^ovxXeiov , si 
fiev eoxLv evSiu, loxuvxul iv x<o xov /qvooxqlxXlvov ^Xiuxt^g 
loc* Ss ovx eoxiv evdia, LaxuvxuL svSov tov /qvooxqixXlvov, 
xai eid-' ovxoog inai'QOvoLv ol SeonoxuL xijv Xixtjv uno xov 
vaov xrjg vneQuyiag &eox6xov, xui uniQ/^ovxuL XLxuvevovxfg ttjB 
rov vaov xov uyiov BuoLXeiov, xuxetoi uno6LS6vxeg tjjv Xlx^v, 
lOTutraL fie/QL xfjg dnoXvoeoog xov uyiov evayyeXiov, xui fie- 
iSrce xfjv dnoXvoLv xfjg ixxevovg eiaiQ/ovxuL ndXiv oixeLuxcog sp 
TW /QvooxQtxXivM, ovvi^ij Sh xui xovxo yevio&ai xfj avxfj ij- 
fiiQu ivSixxidJri y, xijg Xixijg xeXeo&ei^orjg, xud-cog nQoei'o/p:uL, 
fiexd x^v xijg XeixovQyiug un6XvoLv iyivexo fiexuoxdoiiiov , xai 
dnijX&ov ndireg ol uQ/ovxeg iv xfj fiuvuvQu. ol Se (piXo/QL- 
:iooxOL ^uoLXetg dntjX&oouv, dnd Si^rjxrjOLOJV neQi^e^Xt]fiivoL xai 
xd /QvaoneQixXei(JTU auyiu , xu&iouvxeg sv x(o xolxoovl xijg 
ftuvuvQug, xai Sij ndar^g xijg xaxaaxdaeoog x^g So/ijg xeXeo&ei- G 
afjg, neQt^dXXovxat- xdg suvxcov /XuiLvSug xui xd xovxooi/ 
axififiaxa, xai dveXdvvxeg ixd&Laav iv xw veoxaxaaxsvdax^ 



omnlbus in mutatoriis ob festos dies dodecaemeri progressis, hora 
secunda Domiui praepositura arcessunt, qui cum praefecti» mutatoria- 
rum Jngressus, Domiuos suis tunicis iuduit , ipsique siue pompa per 
porticum oblongam cubiculi ad uarthecem sacrosanctae Deiparae phari 
abeunt. Magistri autera, patricii ac ceteri proceres una cum cubicuio, 
si tempusserenum est, in soiario clirysotriclinii ; sin minus, intrachry- 
sotriclinium consistunt. Sic postea Domiui a templo sanctissimae 
Deiparae processioncm incipiunt et cum ponipa ad templum S. Basilii 
abeunt, ubi , processione finita, usque ad lectionem sancti evangelii 
adstant, fiuitaque extensa, rursus sine pompa ad aureum triclinium 
redeuut. Accidit autem hoc die indictione tertia, fiuita proccssione, 
sicut relatum est, ut post cerimouias sacras peractas metastasimum 
fieret , et omues proceres ad magnauram abirent Domini autem Chri- 
stum amantes dibelcsiis sagisquc auro praetextis iuduli abiere , in- 
qnc cubiculo niagnaurac cousederunt, omuique reccptionis ritu per- 
aclo, tunicas suas et quae ad cas pertiuent, coronas sumsere, et ad- 
sceudentes recens paratum thronum, in raedio triclinio magnaurae 
collocatum, ibi coasederuut. Intcrea ctrimouiarius extra vela ma- 



9 
l38 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

aivl^f^ T(^ idTUfiivfo iv tw toio^vt(o Ttjg fxavavQug TQixXtvm* & 
Ms. 70. a Jfi T^5 y.aTaaTclia€(og e^co&ev Suaxrjai, tu ^tjXa, xa&cog ^ ovv^ 
■^d^tLtt «/fi, fxayiaTQOvg y nuTQiy.iovg y.al XoiTiovg avyxXij- 
Tiy.ovg, xai OTS tkxvtu xaliog evTQfniad-doaiv , V7ioju.ifiv)]ax£- 
Tui 6 ^aatXtvg, xai niQi^uXXovrai Tug yXui-ivdug xui rctS 
aTifi/iiuTa y xui dvtovreg xud^il^ovTat ini t(ov £uvt(ov d^QO- 
vcov, (B.) Kai evd^icog &tu vev/naTog tov nQuinoatvov ela~ 
iQ/tTui, t6 xov^ovxXstov f xtti (xeTu t6 siaeldsiv t6 xov- 
^ovxXetov xui avad^/jvat de%td xai ccQiaTeQa, xud-tog ^ 
j)avvi]&eta twv 60/cov e/ei.y vevsi 6 nQatnoaiTog t(o oaTtuQiMKy 
T(d Trjv /Qvafjv Qci^Sov xuTi/ovTt , xui i'^€Q/6/nevog 6 oaTtctQt- 
og, eiouyei ^^Xov «, TOvg juuyioTQOvg- ^ijXov ^, TOvg nuTQi- 
xiovg* ^rjXov y, TOvg avyxXijfttxovg, xai dnXdag ooa av ^ijXa 
e/et 17 ovvrj^eta xui ^ Tci'§tg rwv So/(ov. xui /uevu ro otu- 
&fjvat ndvTug vevec 6 nQainoatTOg t(0 ooTtaQi(^ tw T?Jyi5 
/Qvorjv ^iQyav xuTi/ovrc , xai eiaeX&cov eiodyet ^ijXov d, tov 
fxuytOTQOv xui uq/ovtu tov raQco. xai S/j tovtov eiaeXdvv- 
Tog, vn6 TOv xuxendvoo Tcov ^uoiXiy.cov xQuxov/iivov xui tov 
Ed.L. BiXoyod^ixov tov Sqo/iov, xui neoovrog xui nQOoxvvr/aavTog TOvg 

SeonoTug, (pioovatv uvt6v (og uno oXiyov StaoTrj/iuTOg tovio 
§uatXtxov &q6vov. xui vn6 tov XoyodeTOV iQCOToo/uevog tws 
avvrjd^etg eQWTrjattg , eiaciyei 6 nQOixovoTcxQtog tov Sq6/iov 
t6 tovtov xavioxiov , xai Srj /.leTU Trjv ov/inXTjQoootv tov xa- 
vtoxiov nciXtv ini T?jg yijg neocov , nQ0oy.vvrjaag e^eQ/erat, 
xui nciXtv Stu vev/iuTog tov nQutnoaiTOv xuTiQ/eTUt 6 doTt-^S^ 
uQtog 6 Ttjv /Qvotjv ^iQyuv xaxi/cov , xai eiodyeL ^rjXov ^, 

glstros , patricios ac cetcros senatores pro more ordinat, ct omnibus 
lite peractis, admonentur Imperatorcs, qui tuuicas et coronas suas 
sumunt et thronum suum adscendunt, ibique consident. (II-) Cu- 
bicularii, signo a praeposito dato, intrant, et ingressi ad dextrara et 
sinistram, ut mos est in Imperatoris receptione, adstant, quo facto, 
praepositus ostiario, auream virgam tenenti , signum dat : is egres- 
sus, velum primura, magistros, secundum, patricios, tertium, senatores, 
et uno verbo omnia vela pro more et ordine receptionum adducit. 
His omnibus ibi constitutis, praepositus ostiario, auream virgam te- 
nenti, signum dat, qui ingressus vchira primum, magistrum et prae- 
fectum taronis, introducit. Qui a capitaneo Imperatoriorum et lo- 
gotheta cursus publici sustentatus, ingreditur, procidit et Imperato- 
res adorat, deindc exiguo intervallo a throuo Imperatoris ab iis ad- 
ducitur. Interrogatur autem a logothcta , uti consuctudo est, et 
protonotarius cursus publici sportulam eius affert, qua accepta, rur- 
sus in terram procidit, et Iraperatorc adorato , discedit. Rursus si- 
gno a pracposito acccpto, ostiarius, virgara aurcam tenens, descen- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. 1.25. l^g 

rtvg (ffkovQ BovXyuQOvg Tovg y.axu tvtcov eQyonevovg, avv" 
eoQxaaovTag roig (fiXoyQiaroig Seonoraig y xal ini tovtcov r^5 
7iQ00Qr]d-it'(T7]g Tul^scog inay.oXovd-/]aciat]g , i^io/ovrai y.ai av- 
xoi. y.al TtdXiv Sid vev/itaTog tov nQainoairov xaTiQ/iTui oB 
^ereQog daTcccQiog 6 t>]V /Qva^v ^iQyav xaTS/cav , xai eiaciysi, 
^tjXov y , vovg nQOy.Qixovg dvd^Qconovg rov (.layiarQOv xat uq- 
yovrog rov raQcZ, xat in' avrcov rfjg nQOQQtjdsiarjg r(i'^€cog i- 
naxoXovd-tjadatjg f s^iQyovrai xui avroi. xui rovrcov ovreoj Ms. 70. & 
TtXea&ivTotv , xui rov riQuinoatTOv elnovrog „xeXsvaure'\ 

loncivrcov intv^ufxivcov ro „fig noXXovg xai dyad^ovg yQOvovg", 
i^iQyovrat ol rs fxdyicrrQOc xai naxQixioi. xai avyxXtjrixoi xat 
01 'Minoi TzuvTsg, xai eid'' ovrcog nuXiv rov nQutnoairov ei- 
novrog ro ,,xtXtvaaTt", insvyovrut 01 rov xov^ovxXsiov, xa- 
^cog nQOfiQtjrui., xai s^iQyoirai xai avTOi. xui svd-icog xa- 

iSriaaiv 01 SsanoTai dno rcov &q6vcov, xui r« rovrcov ix^uX-C 
XovTsg arifi/iiura xai yXavtdta, xui neQi^uXX6f.tsvoi rd yQv- 
aonsQixXsiara aayia, liaiQyovraL ev rw d^socpvXcixTcn avrcav 
naXarico. 6 ds /iiuytaTQOg 6 ruocovirrjg^ xai 01 cpiXoi, BovXya- 
QOt iv TOtg iSioig dniQyovrui dnXrjxxotg, avrfj rtj tjfiiQa fi^ 

zoavvsarico/iievoc roig ^aaiXsvat. 

KEO. xi. 

'Ooa dsZ naQacpvlttTTSiy t^ nceQceuov^ Twy dylcov (pcuTtov. 

EiaiQysrat, 6 nQatnoairog coquv SsvriQuv rijg avrfjg ^fii-Di 

i4- xaTiaaiv ed. 

dit et velum secundiim, amicos Bulgaros, qni, pro more fcstum cam 
Imperatoribus Cliristum amantibus celebraturi, advenere, adducit, ac 
cerimoniis supra meinoratis rursus servatis, et ipsi egredinntur. Ite- 
rum signo a praeposito dato, alius ostiarius , virgam auream tenens, 
descendit velumque tertium, lectos comites magistri et praefecti taro- 
iiis adducit, ac dictis cerimoniis tum quoque observatis, et ipsi ab- 
eunt. His omnibus sic rite peractis , postquam praepositus : lubete, 
dixit, et omnes : In multa bonaque tempora precati sunt, magistri, 
patricii , senatores ac ceteri omues abeunt, et rursus a praeposito 
dicto : luhete , cubicularii , ut commemoravimus , faustis ominibus 
Imperatorem prosecuti , abeunt. Et statim a throuis suis Domini 
descendunt, suisque coronis et tunicis depositis, sagis auro praetextis 
induli, palatium suum a Deo custoditum petunt. Magister autem ta- 
ronis et amici Bulgari, qui eo die Imperatoriae mensae non admoven- 
tur, ad sua diversoria abeunt, 

CAP. 25. 

Observanda in vigilia sanctorum luminum, 

Praepositus hora secunda aut tertia eius dici, vigiliae lumimim 



i4o 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



Qug rj y,ui rqixr^v , r^yovv rfjg Ttaoa^iovfjg tcov (pajtmv j eig tov 
^uaiXia, vno/uifivtjfTxwv uvxov neQi xov TcaxQidQ/ov, dntog 
lontQag eig xov dyiao/iidv sld^ri, xut onoiav wquv y.tXevst 
nuQuysvio&ut uvxov, ij nQtaxov uyiuaug eig xijv iy.xk^oi'uv xtjv 
fieyukijv, eid-' ovxcog sioikd^r] , uyiuacov eig tov vuov xov uytovS 
^xecpuvov y 7] nQwxov uytdaiL eig xov uytov ^xicpavov xai e2&' 
ovxcog vnoaxQixpug uyidaet eig xrjv /iieydXtjv ixyX^aiuv, xui 
y.ud(og y.eXevaeL o (iuoiXevg r(f) nQUinoaixo) , dnoaxiXXei yov^St^ 
y.ovXuQiov xui oiXevxidQtov , nQOoxaXiauaOut xov nuxQido/rjv 

Ed. L. SSfi"? Tov uytuo/j.6vf iv fi (oq(z xeXevei S §uaiXevg. iaxiov 6e\o 
xui xovxOy oxt Sid t(ov avxcov xai xjj e^ijg nQoay.aXetxuL eig 
ro y.XiprcoQiov 6 naxQidQ/Tjg* xo Sa nQon xfj naQu/iiovfj uXXd~ 
'iifia ov ytvexui , e(og (oquv &' dXXdaaeL xo xov^ovxXetoy [xo^ 
7'ov, xai bxe Xiyet rj fieydX^ iy.yXrjaia dvdyvcoo/.ia rixuQxov rj 
xui ni/inxov, iX&cov otXevxidQiog /uTjvveL t(o xtjg xaxuoxdofcog,i^ 
xuxetvog x(o nQutnoatxco, xdxetvog x(T) ^aaiXet. 6 ^e ^aaiXevg 
dtiQ/exat dtu xcov dtu^uxixcov xov nuXaxiov, xai Std xrjg ddcpvrjg 
xai xov uvyovaxicog eioiQ/exac eig xov xoircova rrjg $d(pvrjg, 

tli.^^x.&T^Xrioiov Tov vaov rov dyiov ^xecpdvov , xdxetas Xu^cov vev/ia 

6 nQuinoatxog y Xiyei xotg leQevaiv, oncog uQ^^cavTUi rrjg ^eiag-xo 
'BXeixovQyiug eig rov vaov tov uyiov ^xecpdvov, ev m 6 dyia- 
afiog xeXeixut. eig 6e xov avyovoxia xui eig xo xovotax(X)Qiov 
dXXdaoovoiv ol nuxQtf.tQi, xui /xovov xrj yuQ eaniQcx ixeivrj 
uXXo ocpcpixLOv ovx dXXdaoeL, eiS/Lrj ol naxQtxiOL xui t6 xov- 

8. xeXeijH ed. 1 5. xat om. ed. 

scHicet, Imperatorem adit, eum de patriarclia 'moniturus , quod ve- 
speri ad consccrationera venlurus sit, et qua hora ipsum advenire iu- 
beat, ulrum primura in ecclcsia magna, posteaque in templo S. Ste- 
phani, an primum in S. Stephani, deinde ad magnam ecclesiam re- 
versus, ibi consecrare debeat, et simulac Imperator pracpositum ius- 
serit, raittit cubicularium et sileutiarium , ut patriarcham ea hora, 
qua id Inipcratori visum fuit, ad consecrationcm arcessat. Sciendum 
cst, ab his etiam sequenti die patriarcham ad convivium vocari. Ma- 
ne in vigiiia mutationes non fiunt, usque ad horam nonara , soli cu- 
hicularii mutant , et postquam magna ccclesia lectionem quartam aut 
quintara recitavit, silentiarius venit, et ceriraoniarium , hic praeposi- 
tum, praepositus Imperatorem admouct; qui per palatii porticum 
pcrque daphnem et augusleura digressus, cubiculum daphnes prope 
tcmphim S. Stcphani intrat, ubi, siguo accepto^ praepositus saccrdo- 
tibus divinam lilurgiam in teraplo S. Stcphani, ubi consccratio pcra- 
gilur, inchoare irapcrat. In augustco vero et consistorio tantiim pa- 
tricii mutatorias sumunt; uullum cnim oflicium praetcr patricios ct 



DE CERIMON. ALLAE BYZAiST. I. 25. I^^ 

^ovxXeioy. (B.) '0 dk (iaaiXtvg ^oqwv t6 St^tjjrjaiov avrov 
xul x6 TtntuxLOv f YaxuTui tig t6 oxruytovov, ixrekcov rrjv 
&€i'av XeiTOvnyiav T£Xfod^ei'a/]g ds Ttjg &eiug keiTOvQyiug, ela- 
ig/eTuc 6 nuToiuo/fjg eig tov vuov tov uyiov ^Terpuvov, xui 
5uQ'^uuavov uvrov ixreXeiv Tr^v ueyuXrjv ev/rjv tov ayiuaiiov f 
emdiStaaiv ev&ecog 6 nQuinoaiTog to) ^aaiXet xtjoiu, xui laxu- 
rui 6 ^uatXevg onia&ev Tfjg xoXv/u^/jd-oag, eoog av exreXsar^ o^ 
naTQtaQ/rjg unaauv x?jV ev/ijv , ol Jl nQcoioanud-uQtot oi ev- 
vov/OL ontod-ev xov puatXiojg Taxuwut r^kXuyi.tivot , doauvTojg 

loxai ot nutQixLOi laxavTaL ^ XQUTOvvxeg xrjQOvg ^uaiXtxovg, 
xeXea&eia/jg Se xfjg ^v/rjg , intSiSoiatv 6 ^aatXevg xm nQutno- 
oi't(o unsQ xuTS/SL xfjQia , 6 Jf nQutnoatTOg rotg leQevai, xai 
Xu^cov 6 nuTQidQ/tjg ayiaa/ta, int/iei iv xuLg /eQaiv xov 
^aaiXecog, 6 de ^uatXeiig vtxpuuevog xu; /eiQug xui xfjv xe- 

i5<fCiX^v uXei'\pug xui to nQOoconov , xui ei d-iXet, nicov i'^ av- 
xov , nQOaxvvrjaavTsg utKporeQOL dXXijXovg, o,xs ^aatXevg xai 
nuTQiuQ/tjg, uniQ/eTut (.ilv 6 ^uatXevg eig tov xoiTcovct 
avTOv , xdxetas svdov rov ^ijXov earcog ixdi/exuL tov nuTQL-D 
uQ/rjv, scog av xrjv Siaxoviuv, ^yovv xov inL/isLv x6 uyiaaiia, 

zoixnXrjQcoat] sig xs xovg niXTQtxiovg xui rov xov^ovxXeiov , 
OTQurtjyovg rs xai Sotxearixovg. 6i&' ovrcog /.trjvvei o nQuino- 
atrog rw ^aatXet , xui SiScoat vevfia xio nQatnoatTO) , xdxet" 
vog s^eXd-oov nnoaxuXetrui rov nuTQiuo/tjv iv rfj ixxXfjai'a, 
xui svovvTut diKfOreQOi, o,rs ^uatXevg xui 6 nuTQiuQ/tjg, iv Tfii 

a^oxTuycovo), xai intSiScoaiv 6 nuTQLUQ/ijg xio §uaiXst svXoyiug, o 

cubicularios ea vespera mutatorias induit (HO Imperator dibete- 
sio et tzitzacio suo indutus, in octangulo stans , sacram liturgiara 
celebrat, qua finita, patriarcha templum S. Stephani petit , et post- 
quam magnas preces cousecrationis exorsus est, praepositus Impera- 
tori cereos tradit, qui post labrum baptisterii, usque dum patriar- 
cha preces universas finivit, subsistit, protospatharii autem eunu- 
chi pone Imperatorem in mutatoriis, a«que ac patricii, cereos Im- 
peratorios tenentes , adstant. Precatione finita, Imperator ques 
tenucrat cereos praeposito, hic saccrdotibus , reddit, patriarcha 
aquam benedictam sumit inque manus Imperatoris infundit, qui ma- 
nus lavat, canut facicmque inungit, et inde , si placet , bibit. Post- 
quam vero se mutuo Iraperator et patriarcha adorarunt, ille cubicu- 
lum suum petit, et ibi intra velum constitutus exspectat, dum patriar- 
cha officium aquae bencdictae , patriciis, cubiculariis , strategis et 
domcsticis impertiendae, cclebravit Sic praepositus Imperatorera 
admonet , siguumque praeposito dat, qui egressus patriarcham ad 
ecclesiam vocat, et uterque , Imperator et patriarcha , iu octangulum 



lil CONSTANTINl PORPHYROGENITE 

dfi ^aaiXevg Xu^iov nuQu, tov nQamoaiTOv UTioxo/n^ioy , smdi^ 
E<LL.8^6(oat.T(o nuTQiuQyrr^. (F.) EiTo, xQaTi^aavreg (DJ^ijkcov tuq /sV^ 
qag o^ts ^aatXevg y.ttl 6 nuTQKxQyrjq, i'^€Q/owat /.ti/Qi. tov 
avyovoTicog , y.ui nQoay.vvrjauvTeg (xXXrj).ovg y.at (Jconuad/nevot^ 
Mj.71.bo /Liev nuTQiuQxtjg dniQysTat, ev ttj /.leydXrj iy.y.Xr^oia, d'tua(6~5 
t,ovoi da uvTOv Svo uQ/ovTeg tov xov^ovy.Aeiov xat 6 rfjg 
xuTuoTaoe^ag xut Gt}.evTt(xQtot 6vo /li/Qt tov ovonoSog ij 
y.ut xov y.ovotoTconiov. 6 Se ^aatXevg dniQ/eTat iv t(o d^eo- 
q)vXuy.T(i) ttVTOv nttXttTitt) , xat ix^uXcov xo^ts %t,tTt,ttxtov xui 
t6 Si^/]Ttjoiov, neQi^dXXeTttt axaQaticiyytov SiaanQOv /Qvao-io 
y^Xu^ov j xat eid-' ovTtog xa&i^eTUt int Tijg Tt/iiag uvtov tqu^ 
nit,^g, (oaavTcog clnaXXdaaovat xat 01 naTQixiot , xat ivSv^ 
cd/uevot xd ay.aQu/idyyia uvtcov , elaiQyovTat ot xXr^d-ivceg 
Beig t6 y.XrjTcoQtov un6 yuQ r^g ixy.X?]Ot'ag dXXd'§t/ia ovx ei- 
atv y 01 Sh TOv xov^ovxXeiov unavreg nuQuaTdat/.tov ov noi-i5 
ovatv. toTiov Ss, otc ttj eoniQ(i ixeivrj , ijyovv t^ nuou/iov^ 
xiav (fcoTcov , r« uXXuS,i/tu Siu Xevy.(ov yXuviSitov TeXovvTav^ 
oX Ss nttTQiy.tot Trj eaniQtx ixetvrj ov (fOQOvat yXaviSttt /Qvao- 
Ttt^Xa , dXXd yXaviSttt eyuvxa tu^Xiu dno d^iov • Sid ydQ 
rrjv eoQTrjv tcov (fcoT(ov o,t£ ^aatXevg xat ij avyy.XrjTog Xevxdio 
dXXdaaovatv • ot Sk doTtdQtot tpoQOvat tu nttQuyd^Sttt avToov, 
^aoTd^ovreg xat tu ^eQyiu uvtcov. ol Sh nQcoTOanad^aQtot ol 
tvvovyot (fOQOvvreg tu St^tjTJ^oia xat tu anad^ia , (jipixevov- 
aiv e/tnQOa&ev tov ^uatXicog, rjvixa s^iQyeTuv ix zov TiaXaTiov 

ig. d^iog etl. 22. ol ante evvov^oi om. ed. 

conveniunt, tibi liic illi panem bcnediclum offert, Imperator autem 
sumtum a praeposito apocombium patriarcbae tradit (IH. ) Sic iun- 
ctis invicem manibus , Iniperator et patriarcha ad augustcum usque 
abeunt, ubi, postquam sc adorarunt osculatique sunt, patriarcha ad 
magnara ecclesiam abit , eumque duo praefecti cubiculi, cerimonia- 
rius duoque silentiarii usque ad onopodem scu consistorium comi- 
tantur. Imperator autem ad palatium suum a Deo custoditum disce- 
dit, exutoque tzilzacio et dibetesio, scaramangium album, aureo 
clavo ornatum, induit et sic postea pretiosae mensac suae adsidet. 
Sic etiam patricii mutant, suaque scaramangia induti, vocati ad con- 
vivium veniunt: ab ecclesia enim mutationes uuUac fiuut, nec cubi- 
cularii omnes eo die ad Imperatoris thronum praesto sunt. Observan- 
dum vero est, ea vespera seu vigilia luminum mutationem aibis tu- 
nicis fieri, patricios autera nou tunicas aureis tabulis, sed purpureis 
gestare: ob festura enira luminum Imperator et senatus vestes albas 
induunt, ostiarii paragaudia sua virgasque, protospatharii eunuchi 
dibetesia spathasque gestantes , ante Imperatorcm, quando e palatio 



DE CERIMON. AVIAE BYZANT. I. 26. ^43 

vnooTQScpovTog Ss Tov ^aaiXdoog ev t(o naXaTiM, ineiSfj ^Xla^C 
y^svog vnooTQSffei , xui^ avzoi ijXXayfi£V0L vno(nQi(fovaiv* 

KEO. ng. 
'Ooa del ntiQa<fvldxx(iv t^ ioQT^ xat n^ofXfuau xtSv (faxwv. 

5 IlQoiQyovTUt (tnaireg iwv/iot ot £| e&ovg nooeQ/ofievoi. 
iv T(o rj/iiixvxXi'(o r^? dxpiSog, ijXXay/nivoc dno Xevxwv , xai d^ 
votiuvTog Tov nuXuTiov, eiaiQ/ovrac xai di/ovrut, tov ^aaiXiu 
fig T^v T(x^iv uvT(ov, (og eid^iaxat avToVg. xai St]Qiyev6[xevog 
6 ^uaiXevg vno tcov ei ed^ovg, diiQ/eTui Slu Ttjg Su(pvr]g, xain 

lounTSi xtjQovg eig xu evxrrjQia , mg ei&KTTai. avT(o , xai dniQ- 
/OVTUL /li/QL TOv avyovaxioig , ixSs/6fj.evog tov xuiqov. xut 
Tov xuLQOv iyyiauvTog , S/jXoi o Trjg xaTaaxdaeoog t(o nQaino- 
atuo, Se nQuiH^aLTog t(o ^uaiXet, xui e^eX&cov dno TOvMs.ya. a 
xoLTcovog avxQv eig t6 oxrdycovov , neoL^dXXsTUL Tfjv /XuviSu 

iSuvxov, xui axs^fdeig SLiQ/sxut Slu tov uvyovaTicog xui tov 
OTSVOv xui Tov ovonoSog^ Trjv Se So/r^v xai .nQOaxvvtjaiv ix~ 
TeXovaiv ol i'^ e&ovgj Sv xQ^nov iSrjX(aaufi.ev iv Ttj nQOsXsvaet 
T?jg XQiaxov ysvvijasoog iv T^ xdxco nvXrj TJj ovarj £/xnQ0adevEd.L.8S 
TOv xovaLaTcoQLOv. xui si /.tsv xsXevet 6 ^uatXsiig noLrjoai /la- 

'XOyiaxQOvg, vsvsl t(o nQULnoaix(0 , xui unsXd^cov noog avxov o 
nQuinoaixog, XiySL avxLo t6 ovo/iu tov /liXXovrog nQ0^X7jd-/jvutf 

10. iniq-^fxai ed. i3. xi^ ante ^aaiXsl om. ed. 

progreditur, procedimt: qao ad palatium revertente, si mutata veste 
redit, et ipsi in mutatoriis revertuntur. 

CAP. 26. 
Observanda in festo et processione Iwniniun. 

Omnps, qui cum solenni pompa procedere solent, pro more no- 
ctc ad hemicyclium apsidis in mutatoriis albis abeunt, et, aperto pa- 
latio, iutrant et Iraperatorem ordine suo, ut ipsis mos est, excipiunt. 
Qui a solenni ministerio stipatus , per daphnem digreditur, cereos in 
oratoriis, ut ipsi mos est, accendit, et ad augusteum usque progres- 
8US, tempus esspcctat, Quod postquam appropinquavit, cerimonia- 
rius praeposito , praepositus Imperatori id indicat, qui e suo cubiculo 
ad octaugulum se recipit, ibique tunicam induit, et coronatus per 
augusteum, stenum et onopodem transit, receptio autem et adora- 
tio ab iis , quibus mos est, sicut in processione nativitatis Christi 
commemoravimus , in ianua inferiori , quae prope consistorium est, 
peragitur. Et si Imperatori magistri dignitate aliquem ornare placet, 
«ignum praeposito dat eique, cua ad se accessit, nomea candidati 



m 

l44 CONSTANTmi PORPHYROGENITI 

6 Se TiQainoaiTOg Xiysi Tfp rijff xaTaaTaoecog , xdxetvog Xa/Z" 
^aVBi avTov dno T/jg OTaaecog avTOv /.isTa oiXsvTiaQiov , xal 
lOTTjaiv avTOV yMToo&ev tov novlniTOv efmQOo&ev tcov nuTQi- 
xicov , y.al ev&ecog int,6'ida>aiv 6 nQainoaiTOg to) (iaaiXeL crrt- 
yaQLV y.al ^alxiSiov ^ 6 Sh Ttjg xaTaoTuoeojg , xQUTi^oag tov^ 
fxsV.ovTa uQO^Xrid-i^vuL , uyeL uvtov uQog tov (iuoiXeaj xat 
TiQOaxvv^oag TOvg noSag tov ^aaiXecog xai uanaouinevog av, 

BTOvg, uviOTttTUL. eha Xa^cov to oti/uqiv (.utu tov ^uItl- 
diov ix X(ov yjiQcov xov ^uoLlecog, cpLKeL Tovg nodug tov ^a- 
aiXecogf Xa^cov de uvtov ndXcv 6 Ttjg xuTuaTaaecog fxeTU fft-io 
XevTLUQiov , elacpeQeL avTOv eig ro evSov xovoiotcoqlov , xul 
ivdvaag uvtov to otl/ccqiov, neQLtcoaag avTov xui t6 ^aX- 
xiSlov , i'^(xyeL avTOV xai i'oT7]aiv s[.inQ0a9^£V tov ^aatXecog 
xuTcodev Tov novXniTOv • xui ndvTeg eiaeXd-ovTtg nQOay.vvov- 
Giv , ov TQonQv xui iv Tfi nQO^joXij tcov nuTQixicov , xui uyeLiS 
avTOv Trjg xuTUOToiaecog nQo^ tov ^uaiXea, xai nQOoxvv/]- 
oag y.ai donaa(x[.ievog tovg nodug uvtov, dvioTUTai , vneQSv- 
^d/itevog tov §uoiXea, XQaTTJoag Ss uvtov 6 Ttjg xuTUOTuaecogj 
tiouyeL uvtov oniadocpuvcog xai laTfjoiv avTOv sv ttJ icpuQ- 

C/io^ovoTj uvTco TuS,eL TS xui OTCiaeL. (JB') £<^' ovTcog Xa^cov^o 
vevfxa 6 nQutnoaiTog nuQu tov ^aoLXecog, vevei tco aiXevTia- 
Qi'(o TCp eoTcoTL sv TTj nvXrj, xui XsysL ,,y.eXevauTS ." eid'' ov- 
rcog StsQ/STUL Std tcov s^xov^itcov xui t(ov o/oX(ov /is/ql Tijg 
(leydXrjg ixxXijoiug, xai So/ij xai TuisL, xad-' ov TQonov iS/j- 

4. et 8. (Jtlxc^Qlov ed. 24. tfi cfo^f^ coni. R. 

indicat, quod praepositus cerimoniario dicit, isquc una cum silentia- 
rio a sua statione evocatuin, in parte iufcriori pulpiti ante patricios 
constituit, statiraque praepositus sticliarium seu strictiorem vestem et 
baltheum Imperatori tradit, ceriinoniarius vcro caudidatum manu 
prehensum ad Imperatorera ducit, ad cuius pedcs postfjuam procidit 
eosquc osculatus est, surgit. Dcinde sticliario et baillieo e raanibus 
Imperatoris acccptis , pedes eius osculatur, quo facto, ccrimoniariua 
cum silentiario eum ad interius consistorium ducit, sticharioque in- 
dutum et baltheo cinctum abducit, et antc Iraperatorem infra pulpi- 
tum collocat. Omnes ingressi adorant, ut in promotione patriciorura 
notavimus, et ducit cerimoniarius candidatum ad Imperatorcm , cuius 
pedes ut osculatus est eumque adoravit, surgit et fausta ipsi apprcca- 
tur: apprehendit autem eum cerimoniarius, et sic rctrorsus adductum, 
in suo ordine et statione collocat. (II.) Postea praepositus, signo ab 
Imperatore accepto, silentiario ad portam stanti annuit, et dicit: 
Jubete, et sic Imperator per excubias scholasque ad raagnam eccle- 
siam , eo ordine eaque pompa , quam in processioue natalis Christi 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 26. l45 

X<a3'/] tjf.uv ev rjj nQOtXevasi. Tfjg Xoiatov ysvv^aeoog, xai etfMs. 72. b 
rov vuQd-rf/.u eiael9-(ov, eiasQ/STai. ivdov tov (]/JAov. xai Xa- 
^cov TiQai/ioaiTog t6 are/itiiiu uno rfjg xetpuXijq tov ^uat?J- 
wg, eiasQ/ezaL Sia tov vuQS^tjxog, xui de/eruL avrbv ixetae oD 
SnaTQido/rjg, xui danuaduevoi uXXtjXovg, eiaeQ/oiTut xui 1'aTuv- 
Tut ef.inQoad'ev tcov /.leydXcov nvXcov. xui uxpug exeiae xtjoovg, 
diScoaiv avTOvg tm TiQainoatTO) , 6 Ss nQatnoaiTog tco Ttjg 
xuTuaTaaecog, xai nQoaxvvijaug t6 u/quvtov evuyysXiov , eia- 
€Q/eTut eig ti)v sxxXrjaiuv , xai SteX&cov Siu rfjg acoXuiug, 

iolaTUTUt sfinQoa&ev tcov dyicav B-vqcov , xai XufScov nuQu Tov 
nQuinoaiTOv xr^Qtu xui evt,dfxevog, eniSiScoatv uvtu t(Z nout- 
noaiTCO. xui eiS-' ovTCog eiaeX&cov iig t6 d^vaiuairjQtov, vcpu- 
nXot sv TJj uyi'ff TQunetri eiXtTU Svo , uanutof.ievog Svo leQu 
noTT^Qta xui Svo leQOvg Siaxovg xai tu anuQyuva tov 7i!t;- Ed. L. 80 

iSqiov , xui Xu^cov dnox6/ii(3tov nuQa tov nQutnoaitov , Ti&r/atv 
avTO sv Trj uyic^ TQuns^rj , xui s^eX&cov Stu T/jg nXaytug tov 
&vaiaaT>]Qiov, eiasQ/eTut eig t6 firjTUTcoQtov , eig Sh tu uyta, 
xai TrjV dydnrjv xai Trjv xotvcoviav sxTeXei, cog 77 avvr^d^etu 
s/et, xai fieTu t6 xQUftuTiauL xui s^eXd-^tv tov dyiov cpQsa- 

aoroj eiasQ/eTUL evSov tov ^ifKov fierd tov nuTQidQ/ov , xut 
GTeqieTaL nuQ' uvtov , xui eid-' ovTmg sntSiScoaiv 6 nuTQtuQ- 
/rjg evXoyiug rcu ^uailet' eiTU Xu^cav ^uatXevg nuod tov 
nQutnoaiTOv dnoxofi^tov, dvriSiScoaL t(0 nuTQtdQ/rj, Ss na- 
TQidQ/rjg dvTiSiSoi T(ff ^aatXet uXetnTd. {T.) Kai dXXtjXovg 

^Saanaadfievot, fiev ^aatXevg^ SioSevoov Ttjv ftsarjv , eiaeQ/e-B 

1. iSfiiv cod. 

exposuimus , proccdit, et narthrccm ingrcssus, Tclumintrat. Tum 
praepositus coronam a capite Iniperatoris demit, qui per narthecem 
accedcns a patriarcha excipitur , cum quo post mutuam salutationcm 
ingreditur et ad magnas portas subsistit. Accensos ibi ccrcos pracpo- 
sito, praepositus cerimoniario tradit, et adorato sancto evangeiio, 
ecclcsiam intrat, pcrque solcam digressus , ad sacras ianuas subsistit 
cercosque a praeposito accipit, quos ipsi, postquam prccatus est, 
reddit. Sic sacrarium ingrcssus, duo instrata sacrae mensae imponit 
duoque sacra pocula duosque sanctos discos ct fascias Domini oscu- 
latus, acccptum a praeposito apocombium in sacra mensa reponit, 
perque obliquitatcm sacrarii ad mctatoriura et sacra progreditur et 
agapen ac communionem, ut consuetudo est, celebrat. Post breve 
colloquium e sacro puteo cgressus, intra velum cum patriarcha abitj 
a quo coronatur et panem benedictura accipit, pro quo ei adlatum a 
praeposito apocombium Imperator tradit, ct suffimcnta varia a patri- 
archa recipit. (III.) Post mutua oscula Imperator per fornm digres- 

Constantinus Porph/r. Vol. I. 10 



i46 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



Tttt Siu Tjjg jLuyuhjg nvXrjg j>jg'/a7.y.fjg' at d'e So/ai T(av ne- 
Quruy.iav /iieQCJov y.ui rcav nokiriy.cov TiKovviUL iv Tjj tuE,u y.ai 
ardoei , ov tqotiov iTsXead^fjouv iv Trj TiQoeXsvasi Ttjg Xqi- 
OTOv yevvrjoewg . xui Tug o/oXug y.ui tu iy.oy.ov^LTU diekd^cov 
y.ui rov y.ovoioriooiov y.ui tov oTtvov, HoeQ/erui eig rijv uv-^ 
yovareu, y.ui ol tov y.ov^ovxXeiov , TeXsauvTeg TtjV avvfj&eiuv, 
eloeQ/ovTUL eig to oy.ruycovov , xui Xu/n^dvet 6 nQuivioaiTog 
t6 OTi/iif.iu uno Trjg y.ecpukijg tov (iuoiXecog , v.ui eioeX&ovreg 
01 ^earrjTOQeg unaXXaoaovat t^v /XaviSa uvtov. eiTu eioek- 

C d^cov 6 nuTQLuQ/fjg eig tov ayiov ^riffuvov, xui rov ^uoiXioogio 
Ms. ^3. a/tfAP.oj^TO j uy.ovi-i^ioui eig ru i&' dxovfjira, vevei rto noaino- 
aiT(0 , xai nQOoxuXeiruL rov nuTQi(XQ/f]V , xui rovrov yevofxs- 
vov , noooy.vvovoiv dXl^lovg, xui eioiQ/ovruL ol leQetg , xai 
Tov OTi/ov noLrjouvreg , eioiQ/erui ndXLv 6 nurQiuQ/?]g eig 
Tov (iyLov ^rirpavov xai ixlicxXXei to (o/norpoQiov avrov. 6/iioi'- 15 
(og xai 6 ^uoLXevg ix[iuXXeL ro ouyiov uvrov xui evovvrui 
noiXLV, xui eid-' ovr(og i'i,iQ/ovruL , oxlJLxevof.ievoL vno rov xov- 
^ovxXeiov, xui uxovfi^Ll^ovoLv ol dvo i'^ iaov iv t(o dxov^iTLO 
xui nivovoi nQog anu^. xui ei9'' ovroig Xu^cov vev/na 6 nQui- 
nooirog nuQu tov ^uaiXicog, vevet TtjV vnovQyiav xui ftaf'^-20 

B /erui, TOVTO ds noiet xai ini rcov Xoincov (ptlcov. { ^•) MiX- 
Xoviog Ss dviaraad^ui, tov ^aoLXicog xai rcov (filcov i'E,eXd^6v- 

TCOV , /.livOVOLV Ol TOV aVCO dxOV^irOV (pi^XoL ^ ol /irjTQOnoXlTUt 

xai oaoi eiaiv eig Toi/g nQcoTOvg dxov^irovg , ijyovv eig rov 



sus , magnam portam chalces intrat: excipitur autem a transitoriis 
rirbanisque tactionibus eo ritu locoque, quem in processione natalis 
Domini supra declaravimus. Per scholas et excubias consistorii ste- 
nique digressus, augustale intrat, cubicularii, ritibus suis servatis , ad 
oclangulum se recipiunt , et pracpositus coronam a capite Imperatoris 
demit, vestitores eius tunicam mutant. Posthaec in S. Stephani pa- 
triarcha ingreditur, et cum Impcrator in novendecim accubitis convi- 
vium acturus est, praeposito signum dat, ut patriarcham advocet, quo 
facto , se invicem adorant, et sacerdotes ingressi stichum faciunt, 
tunc patriarcha rursus S. Stephani intrat suumque omophorium de- 
pcnit. Imperator pariter sagum suum exuit, et sic rursus conversan- 
tur, atque a cubiculo stipati, egrcdiuntur, et una in accubito mensae 
adsidentes, semel bibunt. Sic postea praepositus, signo ab Impera- 
torc acccplo, ministris signum dat, et intrant, idemque et apud re- 
iiquos amicos observatur. (IV.) Cum vero surgere Imperator vult 
ct amici egrcssi sunt, remanent ii, qui in superioribus accubitis locum 
lenent, metropolitae et, qui in primis accubitis ad dextram et sini- 
ttram adsident, episcopi. Bibunt vero iterum scmel Imperalor et 



/ DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 27. ^47 

de^^iov xal svcovv/nov, iniaxOTioi' nivovai Ss nuKiv nQog «- 
7t«| o,T6 ^aaiXevg xai o naTQiuQ/rjz xul ol svano(.uivavrsq 
(fiXoi, y.ui ei9' ovrcog ).u[i6vTE~ vevfia naou rov nnuinoaiTOv, 
e%eQ/ovTUL y.ui avToi, xui eid^' ovrcog Xa^oiv vevuu o nQcoro- 
Sanu&ctQio; , eS,eQ/eTUL xui uv&ig tj vnovQyia . xui nuvTcav 
s^e).9-6vTCOv , fierei 6 ^uaiXevg i-ieTu /.lovov tov nuTQiun/ov 
xui TOv y.ov^ovxAeiov. xui niovTeg nd)uv ci/i(f6Teooi nQog «-Ed. L. 87 
71«'^, uvi'(JTUVTat , xtti dnsQ/eTUi naTQiCAQ/tjg eig rov ayiov 
^TScpuvov y.ui ^dXket to co/iioffOQiov uviov , 6 Sh (iuai).evg ro 

loauyiov uvrbv xai evovvrai nci).iv eig ro oxruycovov , xai noi~ 
ovai rov cni/ov. s2ra Xa^cov 6 ^aaiXevg naQu rov narQiuQ/ov 
evXoytug, e^eQ/erut /iie/Qi rov avyovarecdg, xai nQoaxvvijaav.. 
reg uXKrjXovg xui clanuacxf.ievot , rov /lev nuiQicxQ/rjv Xu/t^d- 
rovat Svo xov^txovXuQtot , xui diuacollovaiv avrov f-ti/Qt rov 

l^arevov rj xui rov ovonodog . 6 6e ^uatXevg, drjQiyevo/tevog 
vno re rov y.ov(iovxXeiov xui rcov f.iuyXu^ircJov , eioeQ/erut ev 
t(^ naXarm • iarcorcov 6e rvov rov xov(iovxXeiov ixnuvrcov sv 
TW /QvaoTQtxXt'v(o, vnsQev/ovrat rov (iaaiXeu ro „eig noXXovg 
xui uyu9ovg /Qovovg." yiverat de ^ ^^/^ avrrj, eneiiSrf nXrj-^B 

noQOvrat ro ScoSexaijfiSQOv. 

KEO. x^, M3.73.b 

"Oaa 3eZ naQacfvXdrrfiv rjj ioQr^ xal ngosXevcJei. rijs vnandvrtjs. 

Ei xeXevet uneX9eiv 6 ^aatXevg xai nawv/evaat sv ^Xd- 

II. Pro elxtt etl. xai. 22. vnandvr^s R-, vnanav superscripto 
T cod., inctnayri^aibjg ed. 

patriarcha et qui remanserunt amici , et sic, a praeposilo signo acce- 
pto, ipsi egrediuntur, poslquam vero signum protospatharius accepit, 
ministerium rursus discedit. Quo factc , Jmperator cum solo patri- 
archa et cubiculo manet, et postquam ambo iterum semel bibcrunt, 
surgunt, et abit patriarcha ad S. Stephani suumque humerale, Impe- 
rator sagum , induit, ac rursus in octangulo conveniunt, et stichum 
faciunt. Tum Imperator, pane bcnedicto a patriarcha accepto, usque 
ad augustale proccdit, et postquara se adorarunt osculatique sunt, 
patriarcham duo cubicularii suscipiunt ct ad stenum seu onopodiuin 
usque perducunt. Imperator vero a cubiculo et manclavitis stipatus, 
palatium intrat, omnesque cubicularii , in aureo triclinio constituti, 
Imperatori : In multa bonaque tempora acclamant. Haec autem ac- 
clamatio, finito demum dodecaemero, instituitur. 

CAP. 27. 
Observanda in feslo et processione purificationis B. Mariae Firginis. 
Si Imperator abire et vigilias nocturnas in blachcrnis agere cnpit, 



l48 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

ysQvaiQ, unsQ/eTut jfi nqo /.aag Ttjg loQTfjg ^/iSQa, v.ai h/.xt' 
Itl Tt]v navvvyov . r/J' ds s^ijg ri/iitQa t^s iOQTfjg uXldaaov- 

COLV unavxtg dno Xevy.(ov yXavidi'o3V' ot dh y.ovlhy.ovkuQiov 
dXXdaoovai ya/Litoia y.ai /.lovov, (aaavTwg y.ai ol anuduQoy.ov- 
^iy.ovXdQiot. 01 ds tvvovyoi nQojToana&UQLOi (pOQOvoi tu. a^-5 
XuSi/iia uvTtov nXiJQSLg, (iuoTdl^ovTsg xai ona&o^uy.Xiu , oi ds 
^uQ^uiOL nQcoTOonud^dQiOL (fOQOvoL Ttt onsy.iu uvTcov y.ui ana- 
QiUy ov ^uoTduovoL ds anu&OjSdxXia . ol ds GnuduQOxuvdi- 
SdTOL xai ona&dQiOL xui ol tov fxuyXu^tov xui ol XoLnoi oi- 
xsiuxoi onud^doioL nsQinuxovoLV sv&sv xuxsid-sv , oniod^sv Tijgio 
nQOtXsvotcog , tig t« nXdyia t(ov aQ/ovTcov tov xov^ovxXtiov 
xai T(ov naTQLy.i'(ov, tovto TtXovvTsg xad-' sxdoTfjV nQOsXsvoLV, 
iv Jf Tuig /LsyuXaLg nQOsXsvosoL (fOQOvoL tu /.luvidxia uvtoov, 

Ji§uOTut,0VTsg y.ai tu onad^ofSdxXia uvtcov. ol 6s onu&UQOxav- 
dLSdxoL T« /navLaxLa uvtcov xui oxovTUQLa xai SLOTQdXia /no-iS 
vonsXvxu ' ol ds onad^uQiOL oxovTdQia xai StoTQuXiu , uno 
axaQa/iuyyi'cov Ss u/icfOTSQOi. (B.) Tov Ss Tijg xuTuoTdoscog 
sXdovTog xui /irjVvauvTog T(p nQuinoaiiM , cog otl o xuLQog 
ijyyixsv , tiasQ/STUL 6 nQutnooiTog xui /irjVvsL tov ^uolXsu, 
6 Ss (iuoLXtvg s^tX&cov sv t(o TQixXivd) T(7) xaXov/isv(o ^Ava-io 
GTaoLaxii) , (poQcov t6 Srj^r/TTl^OLOV uvtov , lOTUTaL sxslgs , xai 
lOTUVTUL ol uQ/ovTsg TOv xov^ovxXsiov sv&sv y.ai sv&tv, ol Sh 

Onad^aQOXOV^tXOvXdQLOL Xui ol XOV^lXOvXdQLOL OnLod^SV UVTCOVf 

01 Ss nQcoTOona&dQLOL ot svvov/ol lOTavTai onLO&tv tov ^ugl- 

I. x^g nqo fiitts cod, 2. 6h om. ed. 6. nXi^Qtjs cod., nl^qtj 
coni. R. II. eijK nXdyia cd. 

pridic fcsti dici abit ct noctiirnas vigilias instituit. Scqnenti dic 
festi oinncs tnnicas albas , cubiciilarii acquc ac spatharocubicularii 
caiuisia induunt. Eunuchi protospatharii plerique mutatorias fe- 
rnnt ct spathobaculos, barbati protospatharii spccia sua et spathas, 
nuUos autem spathobaculos gestant. Spatharocandidati , spatharii, 
manclavitae et ceteri domcstici spatharii utrinque post solcnneni 
pompam ad latus praefcctorum cubiculi et patriciorum procedunt, et 
hoc in omnibus processionibus observant ; in magnis autem torques 
ct spalliobaculos suos gestant. Spatharocandidati torques, scutaria et 
dcxtralia cura securibus, spatharii scuta et dextralia , utrique ctiam 
scaramangia gerunt. (II.) Ccrimoniario autem veniente et , tcmpus 
appropinquare, pracpositum monente , intrat is idque Imperatori in- 
-dicat, qui e triclinio, quod Anastasii vocatur, egressus , dibetesio suo 
iudutus, ibi subsistit, ab utroque latcre cubiculo pracfecti, spatharo- 
cubicularii et cubicularii post ipsos, protospatharii autcm eunuchi a ter- 
go Lnperatoris. Deindc praepositus vestitores vocat, quorum opera tu- 



DK CERIMON. AULAK BYZANT. I. 27. '49 

Xtoog, TifjoffxaXetTttt Ss o nQainoanoq xovq ^effr^OQagj xa«Eil.L. 88 
vnuXXa^ag 6 ^aaiXsvg Ttjv yXaviSa avrov Si' avrojv, eira 
y.uxeXd^u)V oaTLu^iog , toTurai sv t(0 (i/jXro , y.ui vsvei o (iuat- 
Xevg Tfi) nQuinoaiTU) , o Se nQuinoanog t(o xovjS ixovXuquo t(o 
SuiQoni- To ^fjXov, y.ui eiauyovTat nuTQixioi xai oxQaTrjyoi, xui 
fiaeX&ovTeg ninTOvai. xui uvuaTavTcov uvtcov, Xu^cov vevfia 
6 nQuinooiTog nuQu tov ^aaiXscog , Xeyst ,,xsXevaaTe." o Ss 
^aoiXevg d't]Qtyev6/iievog vno re tcov uq/6wojv tow xor/Soi;- Ms. 74. a 
xXsiov, nuTQtxtcov TS xai aTQUTrjycov, s^sQ/srut ev uo XQixXt- 

iov(p T(p xuXovf.ievrp /luvov^i(0' laxuvTut Sh 61 xe (iaQliuTOi 
nQonTOanud^rxQtoL xui SQOvyyrxQtog x/jg (iiyXTjg svS^ev xui sv&ev 
nXrjoiov r^g d-VQug. 01 Se nuxQtxtov xui aTQUTr^yoi (.leTu xrjg 
avyxX/JTOv ntnxovat, xui Xuf.iji(xvst vsvfia 6 nQuinoatTog nuQU B 
TOjJ ^uaiXsojg xai vevet Tro xfjg xuTuaTuaecog, xdxeivog Xsyst> 

i5„xsXevauTS'" xai uvxoi vnsQev/ovTUt „eig noXXovg xai aya- 
d^ovg /Qovovg." (F. ) Kai vn' uvtcov drjQtyevo/iievog, dtsQ/e- 
xttL, ds T^5 xaTuaTuasojg sv T(p fxsarp, xui xutu ^dd-oov i- 
ntaTQsrpofievog nQog tov ^uatXeu, srpunXcov Ss xui rtxg /stQug 
uvTOv svdo&sv TOv /Xuvtdtov uvTOv , Xsyst nQog xov ^aatXsa 

^o„xunXuTS zlofirjvf" tovto sxtsXcSv , oncog sv TJj dtodrp tov 
^uaiXsojg fitj Tv/tj ^d&QOv. xui s^co x^g nvXrjg s^eX&cov x^g q 
s^uyovarjg nQog tov sfi^oXov , diSQ/STUi sv xro ds^irp fisQSv 
TOv sft(36Xov , ol Ss nuTQixtot Tfjg uvTfjg nvXrjg s^co Xuft^a- 
vovat TU xrjoia uvtcov , XsyovTOJV tcov dvo fisQcov iufi^txu^ 

4- 0' ^i om. ed. 17. iy om. etl. 19. Pro ccvrou ed. rou. 21. 
Pro /utj TU/ri pdt^Qoy, R. legi vult ant dnoxu-j^ri puQ^QOV , aut 
Tvxil nuQcc^uiyioy puO-Qoy. i^. ict/tptcc ed. 

nicara suam Impcrator mutat , ostiarius descendens in vclo stat, Im- 
perator praeposito, praepositus vero cubicuiario velum tollenti si- 
gnum dat, et adducuntur patricii et strategi: ingressi procumbunt. 
Qui postquam surrexere , praepositus , acccpto ab Imperatore signo, 
dicit: Jubete. Imperator, a praefectis cubiculi, patriciis et stratcgis 
stipatus, ad triclinium, quod Danubius dicitur, abit, barbati protospa- 
tharii et drungarius vigiliae utrinque prope ianuam stant. Patricii 
vero et strategi cum senatu procidunt, et postquam praepositus si- 
gnum ab Imperatore accepit, cerimoniario annuit, isque dicit: lube- 
te, ipsi: In multa bonaque tempora acclamant. (III.) Ab his stipa- 
tus digreditur, ccrimouiarius vcro iu medio, et in scala conversus 
ad Impcratorem, veste sua manibus involutis, ad eum dicit: Capla- 
te Domini^ quod propterea facit , ut in transitu Imperator scalam 
non contingat. Ex porta, quae ad porticum ducit , ad de.vtrum hu- 
ius latus discedit, patricii autcm extra candem cercos stios sumunt. 



l5o CONSTAJSTINI PORPH^ROGENITI 

ey.uarog uvrwv 6ieQ/6/n£vog uno rrjg ozdaecog uvrov • tiXt]- 
Qovvrog yuQ rov evog, uQysrut b (reQog- SuX&cov de 6 /S«- 
aiXsvg nXvioiov rov y.iovog rov y.£i[.ievov iyy.uQOi'(og ev rto 
nlrjQcafxurt rov if,i^oXov , dsyeruv ixetos ro»' nurQiuQ/r^v /ne- 
T« rijg Xirtjg y Xu^wv dh xtjQiu nuQU rov nQumooiiov xuiS 
ev'§dfi£vog, iniSiSojoiv uvru nuXiv rro nQUinooiuo, xui nQoa- 
xvvtjoug ro u/Quvrov evuyyiXiov xui rov ri'fiiov oruvQOV , xui 
DndXiv nQOoy.vvfjouvTeg u/ncporsQOi. uXXijXovg, b,r£ ^uoiXevg xui 
nuTQiuQ/Tjg xui uonuouiisvoi , Xu/n^dvet 6 ^uaiXsvg nuQU 
TOv nQuinooirov xrjQiov Xiruvi'xiov, xui vnooroexjjug, dieQ/e-io 
rut diu TOv uvrov i/i^olov, uQ/erut ds o Ttjg xuruard- 
aecog' ,,/utQS xs/uQLr(o/.csvf] Qsoroxs nuQ&eve'" ipdXXovreg 
Ss t6 arro rQOndQiov ol Trjg nQoeXsvoscog unuvrsg , sioeQ- 
/ovruL ev rm vuQd^t^xc rov fisyuXov vuov , xui 6 /.lev ^uoiXsvg 
xu&itsrut ini aeXXiov ev rw vuQd-rjy.t, nQoa/iievcov f^i/Qtg uviS 

Ed. L. 89'fa^"^'-"/^/? nuTQidQ/rjg fisru rrjg Xirfjg, ol ds nurQixiot xui 
ri avyxXtjrog sioiQ/ovruL xui loruvrut iv tm vum, cog Se si- 

'Sis.-j^.hd^iorui- uvroig , nQOOfiivovrsg tov ^uoiXiu. (^•) KuruXu- 
^ovrog Sh rov nurQidQ/ov fisru rrjg Xirrjg , uviarurui o /?a- 
GiXsvg, xui nQ0oy.vvrjOUVTsg ufKforSQOL uXXrjXovg, o,re ^uai-^o 
Xevg xui 6 nurQidQ/r^g , uniQ/ovruc ufig)6reQ0L xui laruvruL 
ev rfi nvXji rov fisydXov vuov . xui uQ^dfisvog o narQidQ/r^g 
Tr^v sv/rjv rfjg siaodov t^s dstag XeirovQyiag, Xu§(av b (iaai- 

a. yciQ om. ed. 

dum interca duarum factionum cantores iambos recitant, singuli a 
stationc sua digrcssi, et postquam cantum uuus fiuivit, alter incipit, 
Impcrator autcm, cum prope columuam, in plenitudine porticus ob- 
lique positam , transivit , patriartbam cum processione ibi excipit, 
sumtisque a pracposito cercis et precatus, cos rursus praeposito tra- 
dit, et sancto cvangelio ac veneranda cruce adorata, se iterum flcxo 
genu Imperator et patriarcba venerantur et osculantur, quo facto , a 
praeposito cereum processionalem accipit, et reversus per eandcm 
porticum digreditur. Tunc vero cerimoniarius incipit ; Salve , ^ra- 
tiae plena f^irgo Deipara : quod troparium omnes , qui solcnnem 
pompam instituunt, cauunt, dcinde nartbecem magni lempli intrant, 
ubi Imperator in tbrono in nartbece considct, et usque dum patri- 
arcba cum solenni processione advenit , exspcctat, patricii vcro et 
senatores intraut, et in templo , ut ipsis mos est , Imperatorem ex- 
spcctantcs , subsistunt. (IV.) Patriarcba autcm cum processione ap- 
propinquante, Imperator surgit, et post mutuam adorationem ambo 
disccdunt inque porta magni terapli stant. Tunc, patriarcba preces 
introitus divinae liturgiao cxorso, Impcrator, cercis precationis so- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 27- 1 ^ » 

Xev^ nana x6v ngatnoatTOv x^Qta t^? nQoaevxfj?, xai 6v§a- 
fxfi^og diSoiaiv avTu ndXiv rw nQainoaiTM , xai avrog rrJJ rfjg 
xaxuoTuaeo);. xal nooaxvv/jaag 6 ^aaiXevg to a/Qavrov ev- 
ayyeXiov, dieQ/eTut fieaov Htu tov vaov fteTu rov nuTQiaQ-B 
S/ov, xai Siu rrjg nXayiug rov afifiojvog fiaeQ/erat iv rfj atO" 
Xaiu, xui arug eiinQOod^ev r<av ayicov d-vQwv xai uxpug xf/oovg 
xui ev'i,uuevog, eiaeo/erut eig ro &vatuaTiJQiov. uanuadf.ierog Se 
rt]V dyiuv ivdvrrjV , Xu^tav unoxo/Hjiiov nuQU rov nQuinoairov, 
ri'd-tjaiv uvTO ev rjj uyiu rQunetji xui e^eQ/erut, xai SiSovaiv 

louvTO) evXoyiug ol leQeig, diu /neafjg rov vuotj. /neXXovrog Ss 
rov ^uatXeojg e^eQ/ead^ut iv rto vaQd^tjxt , laruvrui OQcpdvd 
endvoj rcov axd/tvwv un' uQtareQag rtjg /leydXtjg nvXrjg, xai 
q)(ovo(ioXovyreg' vneQev/ovTut rov ^aaiXia, ag ^ ovvjj&eia 
e/ei. iXdovreg d'e i'§ taov iv rot arvQuxito o,rs ^uatXevg xaiC 

i5o nuTQtdQ/Tjg, nQoaxvvijaavreg xui danaadf.ievot aXXrjXovg , 6 
fiev naTQtuQ/rjg uneQ/erut iv rio (.leydXo) vaoj rov ixreXiaut 
rrjV Seiuv XeirovQyiav , 6 Se ^aaiXevg , dtd rov arvQuxiov 
dveX&cov iv rio evxrrjQio) , aTtret ixetas xrjQOvg, loauvrcog ds 
xui iv rotg xurrj/ovfieveiotg , eig rov aravQOV , xai eiaeX&cov 

VLoiv rio evxrriQi(o , laruTut ixeiae , ixreXcov rrjv d^eiuv XeirovQ' 
yiuv, 01 de nuTQixiot xui oi Xoinoi uQ/ovreg unuvreg laruvrut 
€%o} iv rotg xuTrj/ovLieveiotg. (E.) Trjg 6e d-eiug xoivojviug 
iyyit,ovarjg, nQOOTdaaet 6 nQuinoaiTog uno xeXevaewg rco rrjg 
xuTuaTdae(og,xai dnoariXXet atXevriaQiovg Svo noog ro nQoa-u 
10. ol leofis 6ia sine dlstlnctionc ed. 

*ennis a praeposito traclitis , precatur, post eos praeposito, hic 
ccrimoniarum magistro reddit. Ipse , sacro et intcraerato evan- 
gelio adorato , cura patriarcha per mcdium templum perque ob- 
liquitatem ambonis solcam intrat, et ad sacras ianuas constitu- 
tus cumque cereis accensis precatus , sacrarium ingreditur. San- 
ctum vero instratum oscuLitus , adlatum a praeposito apocombi- 
iim in sacra mensa reponit, et, accepta a sacerdotibus benedi- 
ctione , per medium templum abit. Dum autem ad narthecera 
progreditur , in sinistro magnae portae latere orphani in scamnis 
stant , et modulantes , ut ipsis solenne est , fausta Imperatori ap- 
precantur. Is una cura patriarcha ad styracium pergit, unde patri- 
archa post mutuam salutationem et adorationem ad magnura tera-^ 
plum , sacram liturgiani celebraturus, abit, Iraperator autem pep 
styraciura in oratorium adscendens, cereos ibi, aeque ac in catcchu- 
menis, in cruce accendit, in oratorio vero divinam liturgiam cele- 
brat , dum patricii interea ac ceteri proceres foris in catechume- 
nis subsistunt. (V.) Diviuae autem communionis tempore immi- 
qeute, praepositus a mandato ccrimouiarum magistrum iubet, ut 



102 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

xaX^aaad^at rov 7raTQidQ/t]V , xai uvuyovoiv avrbv Sia tov 
orvQuy.iov sv rro tvyrrrjQio) , sv (h Ilotutui 6 ^uoikevg. xoirm^ 

Ms. "^5. avrjoavrog de rov [iuoiXscog nuQd rov naTQLuQ/ov rov u/Qdv- 
Tov o(af.iuTog xui uif.iUTOg tov Kvqiov , elosQ/iTUi sv t(o y.oi- 
Tcovi , y.ui eid-' ovrojg eioeXd^ovreg nuTQiy.ioi re y.ui OTQurrjyoiS 
y.ui do/iitoriy.oi y.ai ol rd nQcoTU o(f(fiy.ia y.ars/ovTeg . y.oiv(o- 
vovot y.ai avroi ix rdov /eiQwv rov narQiUQ/ov • y.ai ndvronv 
i'§eA&6vT0)v yui tov nurQidQ/ov /neXlovTog yareQ/eoS^ui, 
eorcorog rov ^uoilecog ejnnQOodev rijg &vQug TOr y.oirdovog 

Etl. L. 90 avTO», nQoay.vvovoLV u/KforeQOi. dXXi^lovg, xai dneXd^cov 010 
naTQcdQ/t/g sy.reKet rrjV &eiuv XeirovQyiav unuauv. reXeod^ei'- 
orjg Se rijg Qeiug XeirovQyiug, dieQ/erui 6 (iuoiXevg ^Xluy/is- 
vog Sid rov rQixXivov rijg dyiag aoQOv , ^uarat,6vTC0v rcov 
xov(iiy.ovXuQict)V rd sy.etoe ovra ^ijXd re xai xOQvtvag , y.ui «" 
vsQ/erui 6 puaiXevg ^id rov ^iouXootov y.ui rov y.o/Xiov, xa/i5 
tiosQ/erui sv tw /lavov§i(o rQiy.Xiv(o, xai larurai ^ ri/nia av- 
TOv TQuneLa sy.etoe , y.ui /levovoiv ey.etoe nQcoTOonud-dQiO^ 
^uQ^droi , anud^UQOy.uvSiSdroi xui 01 eni rov /luyXu^iov xut 
loinoi cinuvreg oixsiaxoi , xui rore 01 /lev xXri^svreg s'§ av- 
rcov exds/ovTUi sxetoe , ot ds Xoinoi uQ/ovreg sxuoTOg sv tw20 
'BxoiTcoPi uvTOv. (g. j '^O Ss ^aoiXevg dveX&cov sv t(o ^Ava- 
aruaiux(o rQixXivo) xai unaXXa^ag, /isvsi (.lerd ro Si^t^rijoiov 
avTOv, ol Ss oiXevTidQiOi, nQOaxaXeod/iievoi rov nuTQidQ/riV , 
dvuffSQOvoiv avT()v /le/Qi tov xo/Xiov , xui xud^ioug sxetos 

20. Pro «o;fo;/rfff — ccCtov R. coni. «Pjf. dniaOiy exaaios iv t(3 
oiy.(x) aiJiov. 

duos silcntiarios patriarcham vocaturos mittat, quera per styracium 
in oratorium, ubi Imperator est , acUlucuiit. Postquam Impcrator e 
patriarcliae mauu corpus et sanguinem Domini accepit, cubiculum 
intrat, in quo patricii, strategi , domcstici et supremis offlciis ad- 
moti sacra communione a patriarcha irapertiuntur: quibus omnibus 
egressis, dum patriarcha , Imperatore ad portam cubiculi sui consti- 
tuto , desccnderc vult, se invicera adorant; patriarcha ad Siacram li- 
turgiam celebrandam abit. Qua ad fmem pcrducla, Imperator mu- 
tata vcste pcr triclinium sancti sepulcri transit , cubiculariis veia 
et cortinas, quae ibi sunt, portantibus, et per lateritiam substru- 
ctionem cochleamque triclinium Danubium intrat, ubi veneranda 
mensa eius rcposita , et protospatharii barbati , spatharocandidati , 
manclavitae ceterique ministri omnes congrcgati sunt: ex liis , quos 
coenae adhiberi Imperator iusserit, ibi, ceteri proceres, singuli in 
suo cubiculo, manent. (VI.) Imperator in tricliuium Anastasii ad- 
«cendit^ et, vestibus cxutis, in suo dibetcsio mauet: silentiarii vero 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 27. »53 

7TXr}ai'op Ttjg elaayovatjg nvX/jg sv Tfo TQixXin^ , h (o ^ tqu- 
TTsta laxajai, (itjvvu t(o ^uaiXd o nQuinoanog, 6 ds (iuai- 
Xsvg xsXsvei t(o noainoaiT^o nQoay.aXiauad-ai tov nuxQido//]Vf 
y.ui 'iaTuxai o (iuaiXtvg, (pootau t6 aayiov avxov, iv t/j tqu- 
5n£(^Tj , €x6e/6/4evo; tov naTQi(iQ//]V , xal xaTa)Mti6vxog tov 
naToido/ov , nQoaxaXovvrat nuQot, tov nuTQiaQ/ov oi leQetg 
xui noiovat tov axi/ov . xai eiS-' ovxcog 6 (.dv §aaiXevg ex- 
^dXXet To aayiov avxov, 6 Js nuxQi(XQ/rjg x6 {OfiorpoQiov av- c 
xov, xui Xa^ovxeg avxo ol leQeig, eisQ/ovxut. xai xu&iauvieg 

loev TTJ TQunetri o,xe ^aaiXevg xai 6 naxQidn/rjg , eiarpsQOvat 
xd xovxovjitdQia xov^ixovXdQtot dvo , xai nivovat nQog ana^^ 
y.ai eid"' ovxojg eiaeQ/ovxut oi (pi).oi, xui enixeXeixat ij avvfj- 
d-eia ndaa xov TQaneO'ov xai uvaaTUVToav Ttav (pD.ojv xai 
e^eXd-6vx(ov, /.levet o,xe (iaatXevg xai 6 naxQidQ /r^g, y.ui eia(pe- Ms.j5.b 

iSQOvat ndXtv ol xov^ixovXdQtot xd xovxov/xdQtUy xui ntovxeg 
ndXtv nQog ana'§ dviaxavxat , xai 6 (xev naxQtdQ/rjg fitxQov 
vne'^eXd-(6v , (idXXet xo (Of.iO(p6Qiov avxov , 6 de ^uaiXevg x6 
aayiov uvxov, xai ein6vxeg tov axi/ov , enididtoat t(o ^uatXeZ 
6 nuTQiuQ/fjg evXoyiug, xai e^eQ/ovxut oi ieQetg . xud-e^exat. i^ 

aotJe o,Te ^uatXevg xui 6 nuxQidQ/rjg /iixqov , OfxtXovvxeg nQ6g 

dXXriXovg , eixa nQoaxvr/jaarxeg uXXrjXovg xai uanaauitevot, 

£§eQ/ovxat, xai 6 /nsv nuxQidQ/rjg nQOne/inexat vno t(ov uq- 

y6vT(XiV Tov xov^ovxXeiov /le/Qt tov xo/Xtov , xai uno t(ov 

32, TcSy dQ/ovTOjy R. , roi; aQ^ovTOS etl- 

advocatiim patriarcham ad cochleam diicunt, ubi, dum prope portam 
in triclinium, ubi mensa posita est, ducentcm, residet, pracpositus 
id Imperatori indicat, qui praepositum iubct, ut patriarcham arces- 
sat ; ipse sago suo indutus, ad mensam patriarcham excipit, qui ve-! 
niens, sacerdotes ad stichum seu orationem dicendam vocat. Impe- 
rator deinde sagum suum , patriarcha vero omophorium deponit, 
quod saccrdotes postquam accepere, abeunt. Interca dum mensae 
Imperator et patriarcha adsident, duo cubicularii cucumaria ajle- 
runt, ac semcl bibunt, dcinde , araicis ingrcssis , omnis mensae or- 
do peragitur: postquam vero surrexere amici et egrcssi sunt, Impe- 
rator et patriarcha remanent, cubicularii rursus cucumaria alTcrunt, 
et postquam adhuc serael potum sumsere , surgunt, et patriarcha 
paulo ante egressus , omophorium, Iraperator sagum suura iuduit, 
dictaque oratione, patriarcha Imperatori benedictionem dat , sacer- 
dotes abeunt. Postquam vero adhuc paulisper Imperator ct patriar- 
cha conversati sunt, post adorationem et salutationcm mutuara egre- 
diuntur , et patriarchara quidera praefecti cubiculi ad cochieam , in- 
de silcutiarii ad inferiora couducunt, loiperator vero, quamdiu 



1^4 



CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 



sy.Hoe vno oiliVTiuQioiv ewg xutco. 6 ds ^aaiXivg Siuyivs- 
rai fieru ruvxa, tog d' uv y.eXevrj xui §ovXrjrui. (Z.) "lore- 
ov, oTi ei /iiev ov y.eXevei o (iuaiXevg noirioui rtjv nQoekevoiv 
UTio Tov uro) nuXuriov, r^yovv uno rov ^.AvuaTuaLuyov r^iy.Li- 
E<1. L. 91 roj/, TeKeXxui ovrwg. i^.sX&wv 6 (iuaiXevg dno rov xoLrcovogS 
rtjg dyiug aoQov TjXXuy/iierog , laruTUL ev rui rijg uyiug 00- 
Qov rQiy.).(vn), ev&u ru ^ij)M y.Qeuuirai , earwrojv xai aQ/ov' 
rwv rov y.ov^ovy.leiov , y.ai oniaS^ev uvrov laruvruL onu&uQO- 
y.oviiiy.ov)MQiot y.ui y.ov^iy.ov/.uQiot, y.ui Se/erai, exetae tovj 
ze nuTQixiovg xui arQUTrjyovg, xui nQoaxvvfjauvreg to»' ^uai-io 
Tiia , uviaruvrut,, Xujicov Ss vevf.ia 6 nQutnoairog nunu rov 
fiuaiXiojg, Xiyei ^xeXevaure '" uvroi de xo „elg noXXovg xai 
uyud^ovg." 6 Sb ^uaiXevg Sr^Qiyevouevog vn' avrcov, Sieo/e- 
ruL Siu Toiv (iud'f.iiSo}v roiv xuTeQ/Ofierojv dno to ^uviuQLVt 
xut iXd^oiV eig ru ^udQa rtjg y.uTOO nQoeXevaeojg, evd^a , nQO-iS 
xivaov yivof.ievov ev roig ey.etae, iaruraL rj nQoeXevatg, laru- 
Jirui 6 (iuaiXevg, 01 Se nuTQixLOL evoi&evreg rfj avyxXijrM dnu- 
07] , ninrovoL naXiv fier' avrcov , 6 Se nQuinoaLTog SiSatai 
reifiu ro) rtjg xuruoruaecog , xui XeycL „xe),evauTe'" dnoxQL- 
&erTeg Se unuvreg XeyovoLv „eig no/j^ovg /Qorovg'" Se rijg^o 
xuTuaruaeoig xuTU ^ud-Qov XeyeL ,,y.anXure zlofir^vL'" ixreXovat 
Se dno Tcov ixetae rijv ccnaoav rd^LV rijg nQoeXsvat(og, cog u- 
taTeQoj eiQijxufiev. 

4. Twj' l.4vaaTaaiax(iiy tqixXivcov ed. i^- ro ^aviaQioy ed. , 
Tov 4kivaQ(ov coni. Lcich. 23. nQOSiQtjxafiiv ed, 

ciipit et lubet, ibi pcrmanet. (VIL) Scicndum est, si Impcrator 
processionem c superiori palatio seu tricliuio Anastasiano lustitui 
uon iubcat, hos ritus obscrvari. Imperator a cubiculo S. Sepulcri 
in mutatoriis cgressus , in triclinio, quod ibi est, subsistit, ubi vcla 
suspcnsa sunt , ct pracfccti cubiculo et pone Imperatorem spatharo- 
cubicularii et cubicularii stant : ibi patricios et strategos cxcipit, qui, 
Impcratorc adorato, surgunt, praepositus vero, signo ab Impcratore ac- 
ccpto, ait: lubete ; ccteri : In multa bonaque tempora. Ab his stipatus 
Imperator, pcr gradus a banniario duccntes desccndit, ct postquara 
ad gradus inferioris processionis acccssit, ubi quiprocessuri sunt, con- 
veniunt, subsistit, patricii cum senatu coniuncti adsunt, praeposi- 
tus vero , signo cerimoniarum magistro dato , lubete ait; cui rcliqui 
omnes: In longa bonaque tempora respondent, Postremo ccrimonia- 
rius ad gradus constitutus, ait: Caplate Domini , et sic ab eo loco 
solcuncm processionem , ut diximus , instituuut. 



DE CERLMON. AULAE BYZANT. L 27. 1^5 

'Ooa iet naqaipvkdtxiiy , (i ti!/j} *j Ioqt^ xils vndvxr,g xf, ^ x^s « Ms. 76* 

//JJo^uaJof. C 

jdiSmai /iiBTaaTuaiiiov «()« « t^? avTTJg ^/iisQag iv t(o 
Xavatuxfo TQixlmo , y.ai 6:-fW(6v 6 ,3aaiXevg uno ouyiov , d- 
5v6Q/STai iv TTJ f.iawavQa, y.ai arag uvtodsv twv yQaStj/.iiov iv 
TM noaaiv(i) Xid^ro, SiuluXtt iy.eiae Tov kuov, t6 iv uvvtiu /.ai 
■<p6^(o Qiov iyrcelioav Tfjv nuvoa^uaTOv xui ayiuv TtTxuouy.o- 
OTijv. xui ei&' ovTcog ijiiTQinet uorjxQrjTri xui inavayivcoaxiv 
x6 inttVuyv(oaTiy.6v, TsXfo&eiaijg (Se Trjg (ivayvcoascog, svfpt]fist 

lonug 6 Xuog tov ^uoiXiw fcsTu ds t^v svfprjuiuv tov Xuov 
dnoxivst 6 ^uaiXsvg xai ddQ/STUi $id Tov svtovvfiov fisQOvg 
Trjg fiavvuvQug , xui SrjQiysvousvog vn6 tov nQUinoaiTOv xai 
T(ov Xoin(ov TOv xov^ovxXsiov xui nQCOTOonad-aoiojv , xui di-J) 
SQ/o/icsvog Sidacov i'^xov^iTCOv xai tcov o/oXcov , diu Trjg fxi- 

iSxQug nvXrjg Trjg /uXxfjg , siaiQ/STUi iv t(o uyi(0 ffQSUTi xui 
unTSi xrjQOvg • ds nuTQtuQ/rjg 6i/STUt uvtov iv t(o uyi(0 
^QiuTL, iv Trj nvXf] t^ siouyovor] evdov TOv vaov ^ xai sioiQ- 
/OVTUI dfcfpOTSQOC fii/Qi Tcov uyicov d-vQcov. (B.) "Axpug dh 
xtjQOvg ^uocXsvg xui sv^uftsvog, inididcooiv aviovg tco 

aonQutnooiTCO. xai nQOaxvv^oavTsg dXXijXovg o,Tt ^aoiXsvg xui 

o nuTQLUQ/rjg, dnio/STUt iv t(0 ]ur]TaTcooi'(o • TJj ycxo ^,«e'(>« Ed. L. ga 

ixsivrj ^uaiXsvg ovx siaiQ/sxuL sig t6 d-vaiaaT/JQtov , xai 

I. ijnc(vx^ae(os ed. vitl. siipra. a. (vdouddos cod. 7. xexxa- 
qaxoaxtjV R. ex sigla cod. , iogr^v ed. n. tlnoxqlvsi ed. i3. 

xai dt(Q/6/nevos R., xal iJitQ^exai cod. , xal om. ed. 

Observanda j quando festum purificationis S. Mariae in Jeriam 
secundam primae teptimanae incidit, 

Hora prima eius diei in lausiaco triclinio ritu solenni Impera- 
tor excipitur, qui sago indutus , egreditur ct ad raagnauram abit, 
ubi in Prasino lapide supra gradus constitutus, populum ad cclo- 
brandam cum reverentia ct mctu sacram et vcnerandam quadragcsi- 
malcm hortatur. Quo facto , secretarius iussu cius Icctioncm rcci- 
tat, eaque finita, populus fausta quaevis Imperatori apprecatur: qui 
post solcnncm acclamationcm populi abit, perque sinistram magnau- 
rae partem, stipatus a praeposito cctcrisque cubiculariis ct protospa- 
tuariis , per excubias scholasque transit, pcrque parvam portam acne- 
am ad sacrum putcum accedit ccreosque accendit. Ibi patriarcha 
ipsum in ianua ad templum ducente excipit, iinde ambo ad sacras 
portas pergunt. (II.) Cum cereis autem accensis precatus Imperator, 
eos praeposito tradit, et postquam se invicem Imperator etpatriarcha 
yenerati sunt, ille ad metatorium abit: hoc enim die sacrarium non 
intrat: finito officio tertiac ct sextae, e metatorio egreditur. Post 



1 56 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

TtXiaag t^v rqixoexTrjV, e^SQXtTat ix tov f.irjTaT(aqiQv» xai nqoa-' 
xvv/jaairsg dXXrjKovg y.ai danaaduevoi., dieq/fTai /iifiv 6 (iaai- 
Xevg diu tov degiov /.idoovg tov vuov , tov vuqd->]Xog y.ai tov 
toqoAoyiov, xai s^sq/tTai. sv tt^ nqog dvoLV ovotj fisyaArj nvXrj 
Tfi e^uyovoTj sni tov d&vqav, Innivoag d's dnd T(av sy.sTos,^ 
diiq/STUi Slutov fiu.iov, qoqov TS xui tov [xaxqov sfijiokov tov 
]\lavqiavov xai rov TlsTqiov, xai dnsq/iTai fis/qL T/jg nava- 
yiug QsoTOxov sv (iXu/sqvuLg. xdxeios xutu7m^(ov , xutso/s- 
T«t dno Tov innov xai dvsq/STui sv Totg xuTtj/ov/iisvitoLgj 
£v^uf.isvog ds dnTSL xfjqovg sv T£ tco naqaxvnTixw Ttjg uyiagio 
B ooqov j sv T(o £vxT?]qi'(o xai sv t(o s^co OTUvq(o tcov xut^/ov- 
Mi. '}6.h fisvti(ov j s^sXd^(6v dno t(ov ixsLoe , (Insq/STUL sv T(o ^AvaoTa- 
oiax(7) Tqiy.Xi'v(o, xai sid-' ovT(og sxtsXsl dnavTU , olov tu ts 
uXXu^ifia xai al So/ui. ij re Tfjg XiTfjg vndvTtjoig xui 17 Tfjg 
Ssiug XsiTOvqyiug sioo66g ts xai nqoosv/rj , ov Tqonov dv(o-iS 
Tsqoj iv rfj nqLOTij xuTaoTdosi Tfjg avttjg eoQTtjg s^sd^sfisd^u. 

KE0. x,j. 
'Octa dsi naqa(pvXdiisiv tfj ioQX^ j^g dQd-o^o^Ucs, 

C 'Ansq/STUL b nuTqiuq/rjg oxpe tou au(i[i(XTOv sv t(o vu(o 

T^g vnequyiug QeoTOxov sv ^Xu/sqvuig , ovvunsq/ovTUL ()£20 
UVT(0 fii^TqonoXrTULj dq/Lsntaxonoi xui iniaxonOL , oool d' av 
TV/(ooLV ovTsg Tfj avTrj ^fieqci iv Tf noXet , ofioioyg xai 01 
xXrjqixoi Ttjg fieydXrjg ixy.X,]oi'ug xui 01 rcov s^oj iy.y.Xf]Oi(i5Vf 

patriarchae salutalionem pcr dextram templi , narthecis et horologii 
partem ad occideutalem magnam portam, quac in athyrcm ducit, pro- 
greditur. Inde cquo vectus Imperator, per milium , forum longam- 
que porticum Mauriani et Petrii ad S. Deiparae in biachernis abit. 
Quo postquam vcnit, equo descendit et ad catechumena abit, pre-. 
catus vcro cereos in throno sancti sepulcri , in oratorio ct crucc 
extcriori catechumenorum acccndit, indeque egressus , ad tricliniunx 
Anastasii abit , et ibi quoque omnia peragit, scilicet vestes mutantur 
et solennis exceptio fit. Processionis vero occursus , divinae liturgiae 
introitus , et suppiicatio , ut supra de prima eiusdem festi ceriraoni^ 
auimadvcrsuui fuit, pcragitur. 

CAP. 28. 

Observanda in dominica orthodoxiae. 

Patriarcha vesperi die sabbati ad temphira sanctissiraae Deiparae 
in blachernis, unaque metropolitae, archiepiscopi, episcopi, qui forte 
60 dic iu urbe versautur, clerici quoque magnae ecclesiae ct tcmplo^ 



DE CERIMON. AULAE BYZ.VNT. I. 2S. 1^7 

xai oaot J' uv ev naat TOig ^iovaarrjQioig top lnoviJQtj fiiov 
uaxovaiv iv xavTri TJj &forpv)Mxr(o noksi , xai ixrfkovaiv «- 
nuvTsg navvv/iov vf.ivov iv rro oenro) rarjj. TJj de i'i^g, tjTig 
iaTi xvQta t(ov Tji.ieo(iov, e^iQyeraL 6 naTQiaQXTjg /neTu tcov 
BnoOQQtjdivTCOv unuvtcov ix tov vuov ^stu Trjg Xirtjg , xut di- 
iQ/ovTUL Siu TOi; dr^uoaiov iiti^SoXov. 6 ds ^uaiXfvg i'^i/.&iov 
dno TOv nuXuTiov, (fOQwv ouyiov^ Siu r^? nvXrjg xov anada-D 
QLXiov , xui S?jQiyfv6fitvog vno je Tciov tov xov^ovxXfiov (fo- 
QomTcov T« auyia uvtoov, SiSQ/fTui Siu Ttjg /.lawuvQug xui 

joTcov Sia^uTixoov avTtjg T(iov uvcoTiocov, xui Siu rtjg '^vXivtjg 
axixXag eioeQ/fTUL iv roig xuTij/ov/itevfioig xrjg /neydXrjg ix- 
xXrjoiag, xai eiaeX&cov 6 ^aaiXevg iv Totg xuTrj/ovfieveiotg xui 
ev^dfievog, unTcov xrjQOvg, vnaXXdaaei , coauvTcog xui nuiteg 
x«T« T^v iSiuv Ttji^iv, Tu dXXu^ifiUTU uvTcov Ttt uonQU. Trjg 

i5j"£ XiTtjg iyyiuovarjg, Si'Sotul aiXiiriov, xui e^iQ/eTUL 6 ^uol- 
Xevg ix tov /urjTUTcogiov rtov xuTrj/ovttevicov, xai Si/ovruL uvxov Ed. L. gS 
ol nuTQixtoL iv t(o fifydX^o TQtxXiy(o tov ofXQirov fieTu nuorjg 
xrjg avyxXrjTOv xui ninTOvaiv . eha XuSvov vevfiu nQainoot- 
Tog nuQOL Tov ^aaiXitog, SiScooL rw Ttjg xaTuardaecog xai Xiyet 

^o^jXeXevauTe'" xai avToi vneQev/ovTUL „eig noXXovg xui dyu&ovg 
/Qovovg." (B ) Kuxei&fv SrjQtyevo/uevog 6 ^uotXevg vno ndv- 
Tcov ^aoTutovTcov xrjQiu vno(ft'aXa, xuriQ/eruL Std rov /leyuXov Ms. 77. a 
xo/Xtov xui Siu TOv StSuaxuXeiov, ev9u tu nuo/uXtu , xui xu" 
TeX&cov T« yQuSrjXtu, ovx eioio/fTUL iv t(o /ueydXo) vdQ&r^xi, dXk' 

8. t5/"ro' re zwv. Aliqiiid deesse videtur R. 

rum suburbanorum, et qiiicunque vitam solitariam in omnibus mona- 
steriis per hanc a Dco custoditam urbcm agunt, abeunt et hymnum 
nocturnum in templo venerando rccitant. Postera die, quae domiuica 
est, patriarcha cum dictis omnibus e tcmplo cum soleuni pompa per 
porticum publicam progreditur; Imperator vcro e paiatio egressus , 
sagum ferens , per portam spatharicii transit, stipatusque a cubicula- 
riis, sagis suis vestitis , per magnauram et transitus eius superiores 
perque ligneam scalara magnae ecclesiae catechumena intrat. et ibi 
cum cereis accensis precatus , tum ipse , tum ceteri omnes secundum 
ordinem suum mutatoria alba induunt. Processione appropinquante , 
silentium datur, Imperator ex metatorio catechumenorum procedit, 
quem patricii nna cum universo senatu in magno triclinio secreti ex- 
cipiunt, et procidunt Deiude praepositus, signo ab Imperatore dato, 
magistro cerimoniarum annuit, qui dicit: lubete; ipsi : Jn multa bona- 
que tempora acclamant. (II.) Sic ab omnibus cereos cum phialis ge- 
stantibus, stipatus et per magnara cochleam et didascalium, ubi cycli 
paschales constituuntur, perque scalam digressus , magnum narthe- 



l58 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

sxvevGag dniareQov ini to /j.rjTUTOv djid zov TQiycovov, Xeycov 

B d Ttjg y.uraardafcog y.urd ^d&Qov j^y.uTrXurs ^o^itjvl '" xul 

xuTio/frai ru yQuSi^lia tov dd^vQa , xui ds/srui ixeias rrjV 

Xirrjv. uxfjug ds y.rjQOvg y.ut evS,uf,isvog, nQOay.vvst rov ti'/liiov 

aruvQov xui to u/quvtov evuyyiliov ^ coauvrcog y.ui dand^s-5 

tcu Tc)v narQiUQ/rjV , y.ui Sisq/stul eunQOad^sv rr^g ^urijg. o 

Ss Tfjg y.aruaruascag uq/stul to TQOndoiov ,,ri]V rcJov dlTi&i- 

vcav Soyfidrcov " to avro ipuV.ovrcov y.ui ndvrcov rijg nQOS- 

Xsvascog. 6 Sk ^uaiXsvg, siasX&cov sv rco vdo&tjy.i ^ xud^s^s- 

TUi, /nt/Qig uv xuruXujSrj 6 nuTQtdQ/j^g /xsru r/jg Xirfjg. xuiio 

Tov nuTQiUQ/ov xuTaXu^ovrog ^ dviararuL 6 ^aaiXsvg, xai 

Ccatttvrui u[.i(f6rsQOV s/inQoa&sv tcov ^uaiXixcov nvXcov , xui 6 

f.isv §uaiXsvg uipug x/jQOvg sv/srai , 6 Sh nuTQido/f^g rsXst 

trjv sv/i-jv Tr^g siooSov , xui sv^d/isvog 6 ^aaiXsvg iniSiScoai 

tu xrjQia tco nQainoaiTCO , xdxstvog Tcti rrjg xaruaruascog. rovi^ 

Ss nuTQiUQ/ov TrjV £v/rjv TsXsauvrog xai nQOaxvvrjaavrog 

tov ^aaiXscog to a/Qavrov svuyysXiov , xQartjaavrsg dXXijXcov 

Tug /stQug , SiSQ/ovrat (xioov tov vaov, xai Sid trjg nXuyiag 

tov ufificovog ixvsvauvrsg , siaiQ/ovrui iv Tjj acoXuict xai i- 

atavrai s/.inQoa&sv tcov uyicov &vqcSv, xdxstas Xu^cov y.rjQOvg^o 

6 ^uoiXsvg sv/srui, sira SiScaoiv uvrovg tco nQainooitio. xat 

dXXrjXovg nQOaxvvrjauvrsg o,t£ ^uaiXsvg xai 6 nuTQidQ/tjg, 

T) siasQ/srui sig to d-voiuarriQiov nQog t6 r/jv dsiuv XsirovQyiav 

ixTsXiaui , xut 6 ^aaiXsvg dniQ/STai sig to /irjrutcoQiov , ix- 

l^. y.qaTr,aavTSs Se dkhjltov ccl. 

cem non intrat, secl acl laevam supra metatum a trigono divertitur: 
cerimoniarius vero ad scalas constitutus , ait: Caplate Domini , per- 
quc scaiam atiiyris descendit atcjue ibi processionem excipit. Accensis 
autem cercis , precatur et venerandam crucem et sacrum evangeliura 
adorat , patriarcham salutat et ante solennem pompam procedit. Ce- 
rimoniarius troparium : Veri cultus imaginum , orditur, quod omnes 
procedentes canunt. Tmperator interea nartliccem ingressus, sedet et 
tantisper, dum patriarcha cum proccssione venit, exspectat. Post- 
quam vero is cum processione advenit, surgit, et uterque acl regiaS 
portas subsistunt, ubi Imperator quiclem cum cereis ardentibus pre- 
catur, patriarcha autem preces introitus institnit, Imperator , finitis 
precibus , cereos praeposito, hic cerimoniarum magistro tradit. Pa- 
triarcha postquara rituin introitus celebravit , ct Imperator sacrum 
cvangelium adoravit, prehensis invicem manibus , per mediura 
templi transeunt, perque obliquitatem ambonis soleam intrant, sa- 
crisque ianuis adstant: ubi cum cereis Impcrator precatur, deinde 
eos praeposito rcddit. Et postquam ipse et patriarcha se invicem 
adorarunt, hic sacrariura sanctae liturgiae celebrandae causa, Ira- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 28. I^Q 

xsXdSv ixsiae Trjv d^eiav XeiTOVQy/av iv tuvtt] yuo rjj i],u£Qft 

lig TO d^vaiaaT/jocov 6 ^aaiXevg ovx eiaeo/eTat. (r.) Xqi] 

ds eidevui, oVi ev /idv TJj Tiooodo) tcov uyioiv xuX ev Tfj dyiinp 

Tcov dvodiv ovx e^eo/eTUL , ev Ss TJj xoivcovut eieQ/eTUi xui 

Bxoivcovei, xtti Tijg d^eiug XeuovQyiuq TeXea&eiar^g, e^eQ/eTUt 6 

^aaiXevg uno tov ^ujtutcooiov xui evovTUi Tfo nuToifXQ/r], za/Ed. L. 94 

SieQ/ovTuc d^ifpoTeQOi ixe/Qi tov uyiov (pQeuTog, nQOaxvvfjauv-ifiis, -. jj 

teg de ciXXi^Xovg xui ccanaadijitevot , eS,eQ/eTut 6 (iuaiXevg uno 

Tcov exeiae, xui Siu tov /vtov Ttjg /mxQug nvXrjg Trjg /uXx^g 

loeiaeXd^cav , Sifjt, Te tcov a/oXcov xai Tcav e^xov^iTcov SieQ/o/iie^ 

vog , XeyovTog tov Trjg xuTuaTctaecog „xunXuTe zfo/itrjvi." xui 

xuTuXa^ovTog ev t(o xovaiaxcooifo , fievit /xev exetae fj avyxXrj- 

TOg, vneQev/Of.ievrj tov ^uaiXeu , Se Trjg xuTuaTuaecog xai ol 

atXevituQiot /.levovaiv eig tov ovonoSu, vneQev/6/xevot xai aJ_ 

i5ioi otioicog. o Se ^uaiXevg SieQ/eTUt Sicx tov avyovcnecog^ 

xtti eiaeQ/eTttt ev Tfo nuXuTifi), tov Se xXrjTcoQiov cnoi/tjO^ivTog, 

yivoxTut /.Livaui, xai evd-ecog unaXXfxaaovatv unavreg. 6 SsQ 

^aaiXevg xud^eteTUi eni T/jg ri/ii'ug uvtov TQUneL,rjg uno axu- 

Qu/tuyyiov , xui ovg exeXevas xuXeaat, xui uvToi uno axu- 

:ioQu/.iuyyt'cov , 01 Ss tov xov^ovxXeiov ev TJj ^/.teQCi exeiv/] naQu- 

OTuai/iov ov noiovaiv. {/!.) 'loTeov, oti xo nuXutov 6 TOtov- 

roj Tvnog r^v vvv Se ^uaiXevg tu uXXa nuvru exreXft /le- 

/Qt Trjg eiaoSov xud-cog eiQr^TUi. eig Ss t^v elaoSov eiaeQ- 

/erat eig xo ^/jua evSoVf xui nQOaxvvovai xrjv dyiav XQane- 

23. 21X0-4. TovTO tcJxcaov itvnwd-rj. 

perator, divinos ritus peracturus, metatorinra petit: hoc enira clie 
sacrarium intrare non solet. (HI.) Porro sciendum, in processu san- 
ctorum et agape Imperatorem ex portis illis non progredi ,- in commu- 
nione autem prodire et communicare solere , finitaque divina litnrgia, 
ex metatorio prodire seque patriarchae adiungere, deinde utrumque 
ad sacrum puteum procedere, et post mutuam adorationem et saiuta- 
tionem Imperatorem per locum editum parvae ianuae aeneae intrare, 
deinde per scholas et excubias transire, dicente cerimoniario : Caplate 
Domini. In consistorio senatus omnis, fausta Imperatori venienti ap- 
precans, magister vero cerimoniarum et silentiarii in onopode, bonis 
ominibus eum prosequentes, consistunt. Imperator per augustale 
palatium intrat, ubi convivio instructo, missus afferuntur, statimque 
omnes vestes mutant. Imperator in scaramangio aeque ac convivae, quos 
vocari iussit, pretiosae mcusaeadsident, cubiculariiautem hocdie ci nou 
adstare solent. (IV.) Sciendum quoque est, hos ritus olim quidem observa- 
tos, nuncvero ad introitum usque, utdictumest, omniaaliterab Impe- 
ratore institui solere. In introitu vero bema ingreditur, ubi et sacram 
mensam et instratum adorat perque latera sacelli etcochleae, quae 



l6o tONSTANTlNI PORPHYROGENITI 

tuv y.ai rrjv evSvxrjv , xai Sia nXayiag tov S-vatacrrtjQiov yal 
Tov yo/liov Tov onio&tv Trjg xoy/t^g ursXd^iav sig t« y.axrj- 
C/ovf.i£ria , eiaiQ/ovTui eig t6 /zi^tutcooiov , y.ai dnakkdaaovai 
Tug tavTiov /}M[.ivSag y.ai f.i6vov , y.ai dy.ovovai TOt; dsiov 
etJayyeXiov xui TTJg iy.T£VOvg , y.ai f.i£Td tuvtu eiaeQ/fTui. 0$ 
T/jg T()aniLf]g fzerd rcov UQTOxXiviov , y.ui otoi/£i t6 y.l?]TO}- 
Qiov. y.ui i'S,iq/0VTUL ol deon^TUt y.ui dnio/ovrai eig t6 
firjTUTOjQiov Tov nuTQiuQ/ov , y.ui ivdvg SiSovTUi fiivauL , 
ixdvoftsvoi, r« dt^t^Tijaia uvtojv, xai iy.Si/ovruL rov Tsleifo- 
d-rjvui Tt]V &£i'uv ).£iT0VQyiuv xui dveX&^LV t6v nuTQtuo /tjv.io 
01 di nQutnoaiTOL dniQ/ovTut , xai xud^i^ovTaL £ig t^v uvodov, 
dt' rjg 6 nuTQiuQ/t]g uviQ/STUL , xai t6 dveXd^tiv avT^v XQU- 
tovol Tug^ /eiQug uvtov , donu^OftevOL uvTug , xai dn^Xd^ov- 
TiTeg eiouyovoiv uvt6v nQog TOvg dianOTug. xui ix^aXcov 6 

Ms.^jS.ATiuTQiuQ/i^g Tu dXXut^iftUTU uvTOv , Xu^d>v TOvg S^anOTug ,iS 
£^£Xd^(6v dy.ovft^iX^L fi£TU Twv Ttjg TQuni^f^g , xai fiaiQ/ovruL 
ol xXrj&iirfg xui dQiOTOvoL fier' uvTtav , xai r6 dvaoTrjvai 
avTOvg, dniQ/ovTUL nu)uv ol S^anoruL 6lu tc6v Slu^utlxcov 
fig TO nuluTLOv. iariov de, oxt xui xt]Qia ix rov oixovo- 
fxiov Xufi^uvovotv 01 T£ fiuyioTQOL xui nQutnoatTOL xai nuxQi-io 
xtOL, ini d£ tov y.vQiov QfocpvXtxxTOv xui &vfitufiUTU evooftu, 
dkX' ovv xai dovXxtov inoiet 6 y.vQiog OeofpvluxTog 6 nuTQi- 

Ed. L. g5«'(>^^^ ^^^ "^^ h^Q^^ "^^^ ivy-TtiQiov rov uyiov QeocpvXdxTOv ^ 
xai OL SeonOTUL dnijXuvov rov SovXxiov fteru rwv fiuyioTQCov 
xai Twv nQutnootTCOv xui Xotncov , cov ixiXevauv. aS 

i6. fi(Ta Tolv R., fiei' aijxdiv cocl. et ecl. ig. olxovofietov cd. 

ai. xvnov cod. 

ponc concharacst, in catcchumcna adscendit, metatorium intrat, tu- 
nicani suam tantum mutat ac divinum evangclium et extensam audit: 
deindc praefectus mcnsae una cum tricliniariis epulas parat. Egrcssi 
autemDomini ad metatorium patriarchac abeunt, statimcjue missus af- 
feruntur, tunc dibetcsia sua exuunt, et usque dum divina liturgia ce- 
lebrata est et patriarcha adsccndit, cxspectant. Pracpositi in aditu, 
pcr quem advenit patriarcha , consident, cuius advenicntis manus o- 
sculantur , deinde abeunt eunique ad Dominos adducunt. Is , exutis 
vestibus suis , cgrcditur et cuni Dominis mensae accumbit, vocati ad 
convivium intrant, et una cum his epulantur, quibus surgentibus , 
Domini rursus pcr porticus ad palatium abeunt. Sciendum cst, ma- 
gistros , praepositos et patricios ex occonomico cereos , sub Domino 
Theophylacto autem etiara unguenta odora accipere. Dorainus Theo^ 
phylactus patriarcha in parte oratorii sancti Theophylacti etiam con- 
vivium instruxit, cui Domini cum magistris, praepositi» ceterisque , 
quos iusserant, intcrfuere. 



DE CERIMON. AUIAE BYZANT. I. 29. l6l 

KEO. xa'. 

'X)aa ^eZ 7iana(fvi.dTTeiy r^ xvQiax^ xijs fiiOr^s l^SQutiSog TtSy 

yijaieiwy, ^yixa ro jifxioy xal ^wonoioy iiiloy roii aiavQoO 

nQoaxvyelxai. 

5 IlQOSQyoirtti hfv/ioi iv X(o na)MTi'fO oi t€ naTOixiot , 
nQooTOonad-uoioi ts xai Souaaxixoi xui ol TOnOTtjOTjrai xai ol 
Oixeiaxoi cinafTfg, xai dvoiyei t6 naXuTiov tu/iov , xai eia-B 
iqXOVTai ol naToixioi (pOQOvireg tu auyia uvtoov dno axa- 
Quuayyiiov , ol Si Xoinoi dno axaQuuayyioav , xai Sisoyovrui 

lodiu TOv fifyulov TQixXivov , xai dneQ/ovTai iv rw varo Trjg 
navuyiag QeoTOxov iv tm (paQoj , xui nQoaxvvijauvreg tu ti- 
fiia 5t'/^tt, i'^iQyovTUL nu/uv xui xud^i^otTut. iv T(d innodoojiKtf 
xai Ttjg wQtjg iyyi^ovarjg nQog t6 eiae/.&eiv avTOvg iv xio 
nuluTifO , eiaiQyoiTUi bv XQonov xui ini t(ov Xotncov xotvcov 

i^r^/iisotov , ivT(o fieyci/.(0 TQtxkivi^ r^j nQoe/.evaecog , xui tjvixu iy- 
ytar^ ri coqu xui oTOiytjd^jj t6 x/.t]TcoQiov, yivovruL nivaat, xui 
e^e/.&oov ^aatXevg dxovft^tl^ei ini Tfjg Tiuiug uvtov Touni-' 
t,Tjg iv x(o avuo TQixKivto Trjg nQoekevaeoog. icrriov , oti iv 
xoig naXuiotg yQOvoig xfj eOQxfj tov evuyyeXiafiov TjXXaaaovC 

2O0f d^Kouaxtxoi eig to xovataTcooiov ykuviSta Xevxu, xai r^vi-' 

xa xuTikUiSev 6 xutQ^g, i'§j^QyovTO ol deanOTUt xui idiyovTO 

uvTOvg 01 nuTQixiOL eig x6v dvonoSa, ovyi Ss svSov xov nOQ" 

xixov f eig xov avyovaxia, xai ei /isv ovx ?jv xvQiax^ , ent^ 

5. nQoaiQxovxai ed. 

CAP. 29. 

Observanda in dominica niediae hebdomadis ieiuniorum , quando 
venerandum et vivificum crucis lignum adoratur. 

Patricii , protospatharii, domestici et vicarii ministrique omnes 
noctu ad palatium procedunt, quo statim aperto , patricii sua saga et 
scaramangia, ceteri scaramangia gestantes , intrant, perque magnum 
triclinium digressi, S. Deiparae phari templum petunt , adoratoque ibi 
•venerando crucis ligno , rursus discedunt ct in hippodromo consident. 
Hora , qua palatium intrare debent, appropinquante, magnum tricli- 
nium processionis, ut reliquis communibus diebus, ingrcdiuntur, ubi 
suo tempore convivio instructo, missus afferuntur, et egressus Impc- 
rator , venerandae mcnsae suae in eodem processionis triciinio 
accumbit. Sciendum est, priscis temporibus in festo annuntiationis 
proceres vestes suas albas in consistorio mutasse, et temporc instante, 
Dominos discessisse , et in onopodio , non tamcn intra porticum , in 
augustali , a patriciis exceptos esse : quod si nou iu dominicam inci- 

Conttantinus Porphyr. Vol. 1, 11 



l62 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

Ms. ;8. 1) Tjrroy y.uToy , nQoaxvvovjTsg ro^vg deanoTag , y.ai ovTOog xaxrjQ^ 
yovxo eig t6 y.ovaiaxcoQiov. fi ds i]V y.vQiaxrj , ovx sninxov 
xuTco nQoaxvvovvxfg, uI/m [^isyqi rwv yoruxcov inoiovv to ad^ 
^ag xijg nQOaxvvijaecog, 

KEO. X. 5 

D "Oare <^it nuQacpvXaTTEiv , tl rvyri jJ loc>tr, xoiS ivayydiOaou 
j^S inSQccyicts &eor6xov rfj xvQutx^ r^s fJ^tOr^s t^c^ouccJos- 

laxaov ^rj xai rovxo , oti , sl /uev TvyTj -^ avr^ rj/nfoa 
zov svayytliaftov x^ xvQiaxfiXJJg fxsarjg f^SojLiddog tcov vtjaxeicov, 
TiXeiTai' ovxcog. nQOSQyovxai anavxsg ivvvyiOL iv tw naXa-io 
Ti'co, xai aAXaaaovaiv ol f.isv naxQixiOi yluviSia Xtvxd, eyov^ 
xa Tu^km cxno cTStcov , (iv yctQ Tuvxrj TJj iOQTJj ov cfOQOvaiv 
r« vnoyQvaoxKcx^cov tu^Xicov ylavidia ,) coaavxcog xai -^ ovy- 
Eil. h.QQy.XrjTOg unaaa uno ?.evxcov yluvidicov , ot Ss nQuinoaiTOi dX- 

Idaaovai fisxu xov xov^ovxltiov , cog tld-iaruL uvrotg. «-i5 
voi%avxog dh tov na)MTiov, rdyiov cxno xtlivascog siaiQyovrai- 
unuirtsg, xut SisXd^ovTsg Sid tov yQvaoTQixhvov , siasQyovTUL 
sig Tov vaov xijgvnsQuyiug Qsoxoxov xov cpdQOv, xai nQoaxvv^- 
aavxsg xd xifua E^vla , i'6,ioyoirai , xai sv&icog uno xsXsvascog 
SiSoTui fisruaTuaifiov. ftsauva/jg Ss r^j SsvriQug coQug, i'^iQys-20 
TUL [iuaU.evg xui SiiQysrui Sid rrjg Sdcpvtjg, anrcov iv rotg 

8. ^ cwrr^ ed. i3. vno yQvaox},. cod. 

debat, in tcrram proni Impcratores adorarunt, et .sic in consistorium 
abicre : sin erat dominica , adorantcs non in terram procubuere , scd 
fle.xo tantum genu honorcm adoralionis Imperatori exhibucrunt. 

Cx\P. 3o. 

Observanda, ubi incideril festus dies anininliationis S. Deiparae 

in dominicam mediae hebdomadis. 

Sciendum cst, ubi festus annuntiationis dies in dominicam mediae 
hebdomadis iciuuiorum inciderit, sic cum cclcbrari. Omncs noctur- 
nam processioncm ad palatium instituunt, patricii quidem tunicis 
albis cum orbiculis violaccis induti , (hoc enim die tunicas aureis cla- 
vis praetextas non gcrunt,) senatus quoque omnis albis vcstibus, prae- 
positi et cubicularii, ut semper solent. Aperto autcm palatio , subito 
omnes a mandato intrant, pcrquc aurcum tricliniura templum S. Dci- 
parae phari pctunt, ubi venerando crucis ligno adorato, statim pro- 
cessus ex mandato datur. Hora secunda mcdia Imperator procedit , 
ct per daphncm, acccnsis in cius oratorio cereis, ut solet, venit et 



DE CERLMON. AULAE BYZ.VNT. I. 30. 1^3 

tvxTrjQiotg xf]QOvg, wg eid-tarai avT(o, xui ihsQyttai ev x<a 
xotztovt TOv avyovaxiojg , xui vnaXXu%ag x6 Stfi/jTrjaiov uv- 
Tov exSe/BTai t6v xutQOv. xui tov xaioov xuTuXu.36iTog, 
d/jXco&eig 6 nQuinoatTog nuQU xov t^j xuTaaTuaecog , eiaeX-B 

Sd^cov SrjXot uo ^uatlet. xui neQi^uXX6i.ievog 6 ^aaiXevg Tfjv 
/XaviSa uvtov , xuS^cog 37 avvi^9eia e/et, e^eQ/eTUt xui SteQ- 
XtTUt Siu Tov avyovaretag , eld' ovxtog StjQtyevo/iievog vnd 
T(ov uo/6vTtov Tov xov^ovxXeiov , SisQ/eTtti Sid Tov oTevoi} 
Ttjg /Qvatjg /eiQ6g, xai uveQ/eTut eig t6v dv6noSu, xui axuv- 

lOTog uvTOv ev tt, nvXrj TJj /aXxfj , Se/oirui uvt6v exetae nu- 
TQtxiOL xai oTQUTJ}yoi, xtti YaTaTUL /neaov uvtcSv 6 xtjg xutU'- 
GTaaeco;, xui nuvTcov nQOaxvvt]auyia>v , vevet 6 nQumoatTog 
dn6 xeXevaetog T(o Tfjg xuTUOTuaecog , xui Xeyst ,,x£P.£t'a«rf,"Ms. 79. 
xai eid^' ovTcog xuTeQ/ovxui 01 uvToi ev tco xovataTcoQico, evov- 

\Sfisvoi TTJ avyxXt]T(o anoiar]. Ss ^uatXevg laTUTUi vnoxcirtoC 
xov xuueXuvxiov sv tco noQcpvQCo Xid^to, xui neaovccov tcov nu- 
TQixicov fieTa xijg avyxXjjTOv , vsvsi 6 nQutn6atTog t(o aiXsv- 
xtuQt'(o uno xsXsvaecog t(o sarcJoTt. xcxtco , xaxetvog Xeyei „xe- 
XevauTe." (D.) Kui SjjQtyevo/iievog vn uvtcov 6 ,3uatXevg, 

aoSteQ/eTut Stu tcov s'^xov,iiTcov xui tcov a/oXcov, xui e^sQ/STUc 
xijv ixeyuXrfV nvXtjV Ttjg /uXxijg, tu Ss {.leQrj laTuvrui ev Tutg 
OTciaeatv uvtcov, acpQuyiZovTa t6v ^uaiXea xai fioiov,. Xeyovac 
Ss xui 01 voTCiQiot Tovg icxju^ovg. xui siasXd^cov (iaatXsvg sv 
TTj nvXr^TOv ctyiov cfQSUTOg, unTSi xr^QOvg xui sv/stui , 6 Ss 

iSnuTQtuQ/r^g Se/exut, t6v ^uaiXsa sig xr^v nvXijv xtjv siauyov- 



cubiculum augustalis ingressus , mutato dibctcsio suo , lempus prae- 
stolatur. Quo veniente , monitus a ccrimoniarum magistro pracposi- 
tus , ad Imperatorcm ingreditur cique , tcmpus adesse , indicat, Is tu- 
nica sua, ut mos est , indutus, progrcditur ct per augustalc transit, 
unde a cubiculi pracfectis stipatus, pcr stcnum aurcae manus ad ono- 
podium adsccndit: in porta aenea stantem patricii etstrategi, inter 
quos medios ccrimoniarius adstat, cxcipiunt, et postquam omncs Im- 
peratorcm adorarunt, praepositus a mandato signum ccrimoniario dat, 
qui dicit: lubete ] posthac univcrso scnatui iuucti ad consistorium ab- 
eunt. Imperator sub camelaucio in lapide porphyrctico stat, dumque 
patricii cum scnatu procidunt, praepositus silentiario a mandato , in 
loco infcrioriconstituto, signum dat , is dicit: lubete. (II.) Ab his sti- 
patus Imperator, pcr excubias, schoias magnamque portam chalces 
progreditur, factiones in suis stationibus , Imperatorem cruce signan- 
tes et nihil practerca agcntes , adsunt, notarii etiam iambos dicunt. 
Impcrator portam sancti putei ingrcssus , ccrcos accendit et precatur, 
patriarcha vcro eum in porta , a sacro puteo ad templum ducente, 



i64 



CONSTAISTIISI PORPHYPxOGENITI 



T)auv uno xov uyiov (fQiurog fig tov vuov, xui nQoaxvvijaavTeg 
dkX}']Xovg y.ui uGTiaouiiievoi , HaiQ/ovxui eiq xov vaov. 6 de 
^aoikevg unr(av y.t^QOvg, ivyerui e/iinQOo&ev t(ov uyiwv 5"i;- 
Qfav, y.ui evS,u(.ievog eloeQyerui elg ro d^voiuorrjQiov, aui nqoa- 
xvvijaag rfjv uyiav rquiiet,uv xui evS,ui.ievog , i'^eQ/erui uno$ 
Tov ^i^f.iurog xai SieQyeruL Siu rtjg acoXui'ag. ^eXXoiri ds £|- 
£Q/eaduL Ttjv a(oXuiav, enididooaLv avrrjj 6 nQuinoairog xtj- 
qiov Xiravixiov , xai ev&e(og uQyovruL ro TQOndQiov rijg eoQ- 
rijg' ,,ariixeQ0v TTJg aoorriQiug ^/icov ro xefpaXuLOv ," xQurovac 

£d. L. 97 jj^ yf^Qi'ci anavreg , xai SrjQiyevofievog vnd nuvroov 6 /?«crt-io 
Xevg, SieQ/erai fxeaov rov vaov xui eS^eQ/erai Siu twv ^aai- 
Xlxoqv nvX(ov , 6ieQ/ofievog Slcx rs tov vdQ&tjxog tov XovrTjQOg 
xai Tov dd^vQU, e^eo/eraL iv rw /niXi'(o , xdxet&ev SLiQ/erav 
TTjv {.leatjv xui dviQ/eraL iv t(o (fOQ^i), xai dneX&cov /ni/QL rov 
XLOvog, ev&a xadiSQvruL 6 vaog xov dyiov KcovaruvrLvov , d-i5 
viQ/srai xa efinQoad^ev yQuSijXLa ,tov vaov, xai laraxai ixecaSf 
inuxovfi^i^oov x(o Se'^i(o /LiiQeL xov xuyxiXXov. ijviy.a Ss fiiX- 
XsL uviQ/ea&UL xd avxd §u&qu , Si'S(oaL x(o nQaLnoairio xo Xl~ 
xttviXLOv xrjQiQV. 01 Ss naxQiXLOL xai ^ avyxXijxog laravxai' 

Ms. ^g. b xaro) nXrjOiov rcov xlovcov, 6/aoi'cog xai ot XoLnoi rcov Tay/ittrcov20 
B laravruL iv rfj /liori rov (fOQOv ev&ev xuxeLas. ot Se nQcoroanud-u- 
QiOL xui ot XoLnoi ^aOLXLXoi 'iaTavrai ix Se'^Liov tov ^aaLXicog iv 
rfj /liarj rov (fOQOv, coaavTcog xui i'§ uQLareQdg. (F.) KaruXa- 
^cov Se 6 nurQKxQ/Tjg /terd rijg XLr/jg, SLiQ/eruL /liaov uvicov, xo 
Ss noXirev/ia laxaTaL iv tm aQLareQio [liQei rrjg nQOeXevaewg^S 

cxcipit, iinde post mutuam adorationem et salutationcm tcmplura 
ingrediuntur, Imperator ad sanctas ianuas cum cercis accensis pre- 
catus , sacrarium intrat, sanctaque mcnsa adorata, precatur et e be- 
mate abit , perquc solcam transit. Undc egressuro praepositus ccre- 
iim processionaicm tradit , stalimquc troparium processionis : Hodie 
salutis noslrae capitt , omues cereos tcnentcs ordiuntur. Imperator, 
omnibus comitantibus , per mcdium templum transit, et per regias 
portas cgrcditur pcrque narthecem baptisterii et atbyrcm ad milium , 
inde pcr mediam transiens, ad forum ct columnam templo sancti Con- 
stantini proximam pergit; ubi gradus , qui ante templum sunt, ad- 
scendit , et ibi constitutus , dextro cancelJorum latcri iucumbit. In 
hanc scalam asccnsurus , processionalcra cercura praeposito reddit. 
Patricii et scnatus prope columnam , reliqua officia liinc inde in me- 
dia fori, protospatharii et reliqui Imperatoris ministri ad dcxtram et si- 
nistram eius in mcdio foro adslant. (IH-) Patriarcha cum solenni 
comitatu per cos medios procedit, patres conscripti in sinistro proccs- 
sionis latcre prope scaatum, (acdiflcii nomen cst,) orphani inmedia 



DE CERLMON. AULAE BYZANT. l. 30. l65 

TiQog To aivdtov, ru Se 6Q(pava laravTa^ iv Tfj fiiar} rdav a|tw- 
fiaTiy.(av. xai rov otuvoov /iuXXovTOg uviQ/ja9^ai tu yQaSr^y.iUy 
evd-a 6 ^aaiKsvg ioTUTui, unTet xrjoovg o ^aaO.evg xut nooa- 
xvvet Tov aTUVQOv , xui uv&tg intSiStoaiv avTOvg rip nQuino- 
5aiT(f) , xui avTog tw tfjg xuTuoTuaetag , xui ntj^^fvatv uvtu 
iv ToTg fxuvovu/.iotg Tr^g XiTrjg . 6 Ss aTuvQog laTUTut iv t^^C 
fiiarj onia&ev tov ^aaiXitog nXrjaiov T/jg nvXr^g tov vaov , 6 
Se nuTQLUQ/rjg uviQ/erut iv TJj ixxXrjata fieTu twv xutu avv- 
-^d-etuv avveQyofiivoov avT(o' ol Se Xoinoi xXrjQtxoi laTuvTut 

ioy(*T(o eig t6 xoivov tov Xuov i'§ dotaTeQug tov ^aaiXitog. xai 
TeXovfiivrjg r/jg ixrevovg , anret o ^aatXevg xrjQOvg xui nooa- 
ev/erut, xui nultv intSiSoiatv uvtu t(o nQainoaiT(o, xuxuvog 
rw rrjg xaTaardoeojg , xai nrjyvvatv avrd iv rotg r/jg ).iT^g 
fiuvovuXioig . 6 dh ^uatXevg xuTeQ/eTut Sid rtov (idd^nooVy 

iSxui 'Kufi^uvet nuQa rov noutnoaiTOv xt]oi'ov Xtruvixiov xui 
Siio/fTUt, Sr]Qtyev6fievog vno rtov nQoetQrjfiivtov undvrtov, Sid 
rov dvTKpoQov , xui eiaiQ/erut iv t(o ifi^oho nXrjaiov rov D 
Xavaov , xai uno tcov ixetoe unsQ/eiui eig rov vadv T/jg v- 
neQuyiug QeoTOxov rcov /u/.xonQuieiwv , xui eiaeXd^cov iv t(o 

tiovdQ&rjxt , xu&sLeTut nQOOfiiicov rov nuTQtdQ/r^v , xutuXu(S6v- 
rog Sh rov nuTQtdo/ov fierd rtjg Xtr/jg, ro fiev noXiTevfia xui 
TO xotvov TOv xXriQOv eiaio/erut Stu rrjg Si^iug nvXr^g t(ov 
^aatXtxcov nvXcov , rd Sk oocpard xui ol firjTQOnoXiTUt xai ol 
iniaxonot Stio/ovTut efinQoa&ev rov ^aatXioog, nQOaxvvovvrsg 

■i^avTov, xui eiaiQ/ovTut iv rco vuro Sid jdov ^aiXixav nvXiov.Ms. So. » 

a5. avr(p cod. 

procerum stant. Dumqiie crux per gradus , ubi Imperator stat, ad- 
scensura est, cereos accendit, et cruce adorata , eos statim praepo- 
sito, liiccerimoniariunmagistro tradit, qui eosincandelabris processio- 
nis reponit. Crux in media pone Imperatorem prope templi portam 
coliocatur, patriarcha vero cum iis, qui una cum ipso pro more ad- 
venerunt, in ecclesiam ascendit; ccteri autem clerici infra cum populi 
turba ad sinistram Imperatoris adstant. Finita extensa, cereos Irape- 
rator accendit et precatur , deinde eos rursus praeposito , hic cerimo- 
niarum magistro tradit, qui eos in manualibusprocessionis reponit. Im- 
pcrator per scalam descendcns, cereum processionalem a pracposito 
accipit, et a praedictis omnibus stipatus, per antiforum digressus , 
porticum prope lausi palatium ingreditur, unde ad tcmpium sanctis- 
simae Deiparae clialcopratiorum procedit et in narthece assidet, pa- 
triarcham exspectans. Quo cum proccssionc veniente, senatus urbis 
et clerici communes pcr dextram portam regiarum intrant, orphani, 
metropolitae et episcopi in couspectu Imperatoris transeunt, eoque 



l66 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

Ed. L.JpS xuraXu^ovTog ds rov nuTQiuQ/ov, uviaTUTM o ^aaiXsvg , xai 
7ioooy.vvi]aavT£g uXXtJXovq y.ui uajiaaufuvoc , ujiiQ^ovTai aai 
XoTuvTui efiTiQoad^ev rcov ^aaiXtxmv nvXoov . y.ai 6 fisv na- 
TQiUQ/rjq ixTeXer rrjv ev/rjv rrjg elaoSov , o 6e ^uaiXevg, Xu~ 
(icov nuQu Tov nQumoaiTov xr^Qovgj ev/eTUt xui nuXiv ent-S 
diSwoLv avTOvg tm nQULnoaiTdj , xuxetvoq tw Trjg xuTaard- 
aecog. (^.) Tov de nuTQiuQ/ov Trjv ev/rjv TeXeauvrog, nQoa- 
xvvet 6 ^aaiXevg tov Tif.aov otuvqov xut t6 u/quvtov evuy- 
yeXiov , xai xQUTrjoavTeg dXX?jXcov rug /UQug, dieQ/ovTav f.ie- 
aov TOv vaov xui eiaeQ/ovTut ev Trj ocoXuia , xui uneQ/ovTuiio 
l-ie/QL Toov uyi'cov -d^vQcov. unrcov de xuy.eiae xrjQOvg xui £v- 

J!>'^u[.ievog , smSidojoLV uvTOvg t(o nQULnooiT(t) ^ xai eiasQ/eTUL 
eig t6 dvoLuoT^QLOv , xui jiQoaxvvrjOug Ttjv dyiuv TQunetav 
xui Xu^jcav unox6(.i^iiov nuQU tov nQULnoaiTOv , Ti&r^oLV uvro 
iv TTJ uyia TQuns^tj , xui Slu Ttjg nXayiag tov uQLOTeQOv /.le-i^ 
Qovg eS,eXi}o6v, eioeQ/eTUL eig Trjv dyiuv ooq6v, xui oTug efx- 
nQoadev tcov dyi'cov d^vQcov, unTeL xrjQOvg, xui ev^ufievog eia- 
eQ/eTUL eig to d^voLuoTtjQLOv , xui nQoaxvvfjoug rrjv dyiuv 
TQunetav, Ti'd'r/OLV en avTtj dnoxo/ii^iov, xui d'v/iiLuoug avrrjv 
y.vy.)^6d-ev , e^eQ/eruL. cooavTcog xui iv tco i'§ uQLoxeQug ovTfio 
£vxTfjQi'(o ev'§ufievog, TidrjoLv unox6ft^LOv iv Tfj dyia TQaneQrj, 
y.ai s^eQ/eTUL xui uveQ/eTUL Siu rtjg 'S,vXivrjg oxuXug iv rotg 

CxuTrj/ovfievi'oig, xuy.etae TeXet tjjv d^eiuv XeLTOVQyiav. xui iv 

1(0 xaiQCo Ttjg &eiag xoivcoriug xureQ/ovTaL dvo aLXevTLaQLOi, 

xai nQOoxaXovvTUL t6v nuTQi(xQ/rjv , xai uveXd^cav SiS(ooL rw^S 

25. nQoay.cclovviai R., nQOCSy.aXovy superscripto r cod., nQOGxa- 
lovvits cd. 

adorato , per rcgias ianuas trinplum ingrediuntur. Adveniente patri- 
archa , Imperator surgit, ct post mutuam adorationem ct salutationem 
abeunt ct ante rogias portas consistunt: ubi patriarcha preces introi- 
tus rccitat , Impcrator, ccreis a praeposito traditis , precatur, post 
cos rursus pracposito , hic cerimoniario reddit. (IV.) Precibus a pa- 
triarcha Gnitis , vcncraudam cruccm et immaculatum evangclium ado- 
rat, et prehensa patriarchae manu , ambo pcr medium templum in 
soleam intrant et ad sacras ianuas discedunt. Ubi postquam cum ce- 
rois ardentibus Imporator prccatus est, cos praeposito reddit , et sa- 
crarium petit , ubi ad aram procumbens , adlatum a praeposito apo- 
combium inibi reponit, pcrque sinistrae paitis obliquitatem ad san- 
ctum Sepulcrum abit, et ad sacras ianuas constitutus ct cum cereis 
accensis procatus, sacrarium intrat, sanctaquc mensa adorata , apo- 
combium iu ea reponit , et postquam oam circulatim incensavit, dis- 
ccdit. Eodem ritu in oratorio ad sinistram prccatus , apocombio in 
sacra mensa roposito , abit, perquc ligncam scalam ad catcchumena , 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 3a 167 

(iaaikn xov ayiov awjnaTog xai tov xtfAtov alfiuTog. xai 
y.oivcov/joag ^uaO.evg eiasQXSTat fig to n?jTaT(6^iov , xai 
Xa^tav vevfia 6 Ttjg xuTuoTuoecog naou tov nQuinooiTOv^nQoa- 
xaletTttL navTug Tovg Trjg avyxXijTOV , xai xoivtovovoiv ix 
5t(ov tov nuTQiuoyov /eiocov . xui ei&^ ovTOjg i^6Q/eTUi 
^uaiXevg ix tov /LirjTUTcoQiov , xui nQoaxvvrjauvTeg ufXfpOTeQOL 
dkXijXovg, o,Tf ^aoilevg xui 6 nuTQiuo/tjg, 6 /iiev nuTQiuQ/rjg 
xaTeQ/eTac ixxeXiaui rijv deiav XeiTOvoyiuv, Ss ^uailevgMs. So.h 
vnuXXuaaei axuQuuuyyiov /ovaoxXu^ov xui anu&iov didXc-D 

lod-ov, rjU(pieaiievov ano jnuQyuQcov, 01 os nuTQixiot xui ot uo- 
/ovTeg TOv xov^ovxXeiov auyia uXij&tvd. xai T/jg 9'eiug Xei- 
TOVQyiag reXea&eiarjg , dviQ/eTUt nuTQiuQ/rjg, xai nQoaxv- 
vrjauvTeg dXXtjXovg o,t€ §aatXevg xai nuTQiuQ/tjg, intdi- 
Sfoat Tfo ^aaiXet evXoyiug, 6 de ^uatXevg inididfoaiv avTfo 

i^unox6fj.^Lov, dh nuTQiuQ/?]g T(7) ^aatXet dXetnTd. (E.) Kui 
(netf.d-eig 6 (iaaiXevg vno tov nuTQiuQ/ov , xuTeo/eTut Stu 
Ttjg l^vXivrjg axuXug tov yvvuixiTOv tov dQiareQOv [xiQOvg, 
xai xuTeX&cov tu yQuS/jXtu T/jg xoy/rjg ev xw dtSaaxuXeifo,^^ ^m 
xui nQog Trjv i^uyovauv ini tov ei.ijSoXov nvXrjv i'^eX&(ov , tn- 

lonevet ixeiae , (oauiiTOjg xui 01 nQutnoaiTOt xui 01 oaTiuoiot 
xui 01 Xotnoi nuvTeg. 6 6s Trjg xuTuaTdaecog , (poQcov aaytov 
dXrjd^Lvov, drjoiyevei sunQoa&ev tov ^uaiXaco; neZog , xui tfi- 
nQoa&ev uvtov aiXevTLUQiot TSTTUQeg , (fOQOvvTeg auyiu uXrj- 
9tvd, ^aard^ovreg ^eQyiu /Qvau diuXt^u. xui xuTuXu^ovTog 

a3. TiTTttQSs R. ex sigla cod. 6., dvo ed. 

sacram liturgiam liic quoque celebraturus, abit. Tempore divinae 
commuuionis duo silentiarii ad patriarcham vocandum abcunt , qui 
asccndit et Imperatori sanctum corpus et pretiosum sanguinem im- 
pertit. Post communionem Imperator metatorium intrat , et cerimo- 
niarius, signo a praeposito accepto, omncs senatores vocat, qui e ma- 
nibus patriarchae communionem accipiunt. Sic e metatorio Impera- 
tor egreditur, et postquam ipse et patriarcha se invicem salutarunt, 
hic ad divinam liturgiam celebrandam desccndit, Imperator scararaau- 
gium aureis clavis induit ensemque gemmis ct margaritis ornatum 
snmit; patricii vero et cubiculo pracfecti saga purpurea gcstant, Fi 
nita divina liturgia , patriarcha ascendit, et post mutuam salutatio- 
nem et adorationcm Imperatori benedictum panem , hic ipsi apocom- 
bif.m, patriarcha Imperatori unguenta tradit. (V.) Iraperator. a pa- 
triarcha coronatus , per ligneam scalam gynaecei sinistrae partis per- 
que gradus conchae ad didascalium dcsceadit, et ad portam in em- 
j>oliim scu porticum ducentera egressus, cum praepositis , osliariis ac 
rcliquis omnibiis equum conscendit. Cerimoniarius, sago rubro iudu- 
tus , ante Impcratorcm , ante ccriiuoniarium vero qualuor siicntiarii , 



l68 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

TOi; ^aaikitog iv tw f^iih'(o, ^i/ovrai uvxov ol xov pLiqovQ roav 
Bsvhcov, Xdyovrsg ru y.uxu avvijd-siuv uvrotg uxru, 6 ds J^/j- 
juuQ/og, y.Quxovfxevog vno xov x^g xuTaaxuoscog , undQ/srai. 
TiQog xov ^aaiXiu , y.uc uanuoufisvog xovg noSug uvxov , ini" 

B didcoaiv uvx(o )u^sXlosQiov. y.ui rsXiauvrog rov /niQOvg ruS 
y.ura Gvv>j&siuv , SiiQ/sruv 6 ^uai-Xsvg fiLaqov , y.ul di/ovrut 
avxov ol rov nsQuxiy.ov dtj/nov t<ov TlQuaivcov , y.ui avroi ru 
o/iioiu xsliauvrsg, iniSiSovrog y.ul rov drj/ioy.Q(jixov Xi^sXXcxQiov 
rro ^uaiXsi, SiiQ/srui, xai Si/ovxui uvrov slg rov avyovariu 
01 rov (xiQOvg rcov TLQuaiv(OV , y.ui uvrcov ru o/iiotu noii^aciv-io 
T(ov , SiiQ/STUi. un uvTCov 6 ^uotXsvg, y.ui Si/srut uvrov 
iv rfi /aXy.ij o Stj/iOXQcHrtjg t(ov Bsvir^ov, ijyovv 6 So/iiartxog 
T(ov a/oXcov , /isrd rov nsQurtxov uvrov Si^/iov. TsXiaavrsg 
Sh xui uvxoi ndvxu, uvXovvxog xui rov OQydvov (og xai ini 

Criov Xotnmv TQtcov So/(ov , SiiQ/srac Sid toSv xoqxivcov.iS 
(c.) Xq}] Ss siSivai, ori , ^vixa /liXXsi Si'^ao&at b So/iii- 
Ms. 8 1 . a arixog Tcij V a/oXciiv rov ^aotXia, nst^svovotv unuvrsg, xui /li- 
vsi £(pinnog /lovog 6 ^uoiXsvg, xui uno r^g /uXxijg, StjQi- 
ysvo/isvog vno ndvrcov uvrcov , uniQ/srut /li/Qt rov Kvqiov, 
y.ui /livst ixstos tj avyy.Xrjrog s/inQOo^sv t(ov tqkov nvXmvio 
TOv xovaiarcoQiov , vnSQSv/o/iivt] toj/ ^uoiXiu ,,slg noXXovg 
xui dyud^ovg /Qovovg," ol Ss nuTQixiot xui arQurrjyoi /livov- 
aiv sSco rrjg nvXrjg rov KvQiov, vnSQSv/otisvoi xui uvxoi rov 
(iuaiXiu. rov Se ^uaiXicog siasX&onog evSov tijg nvXrjg, «'- 

i8- /kjvov ccl. 

saga riibra virgasquc aurcas gemmis ornatas gestantes, proceclunt. Im- 
pcratorem , in milium vcnicntcm , factio Vcneta , acta sua pro more 
rccitans, excipit, tribunus eius , a cerimoniario sustentatus, ad Impe- 
ratorcm abit, cui, pcdes cius osculatus, libellariumofFert. Etpostquam 
factionarii ojnnia pro more peregere, Imperator paululum digreditur, 
quem transitoria Prasinorum factio excipit, eadcm, quae Veneti, 
pcragit, tribunus cius libellum Impcratori tradit, quem digressum 
postca in augustali Prasina factio excipit, et postquam eosdem ri- 
tus scrvavit , Imperator ab ipsis abit , quem in chalce princeps Ve- 
netorum seu donicsticus scholarum cum transitoria sua factionc susci- 
pit : quae postquam et ipsa omnia perfecit , etorganum, uti in reli- 
quis tribus receptionibus, pulsatum fuit, per cortinas cliscedit. (VI.) 
Sciendum cst, si domesticus scholarum Impcratorcm excipere dcbeat, 
oniues pcdibus procedere , solum Impcratorcm cquo vehi , et ab his 
ouuiibus stipatum, a chalce ad tcmplum Domini procedcrc , ubi scna- 
tns ante tres consistoriiportas, Impcratori : In multa bonaque tempora 
acciauiaus, patricii vcro ct stralcgi , fausta quacvis apprecaturi , cxtra 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 30. ^^ 

a(fttXi%ovaiv ol xov^ixovXdoioi. rtjv 7ivXt]V, vnSQSV/Ofievoi xai 
avTOi „€ig noXXovg xai uyudovg /jjovovg." xai XujioiV cD 
TiQainoatTog t6 aTef.i}ia unb Ttjg xsrpaXtjg tov ^aaiXscog, siaso- 
ynai 6 (iaaiXevg iv tw vato zov Kvgiov , xui Xa^oiv xijgovg 
5xai sv%uLi£vog , iniStdtoaiv uvtov g to) ngainoaiTO) , Stsg/eTut, 
Stu Tcov dtu^uTtxcov TOv Kvgiov, xai eiaeg/eTut ev to) Tgtxay- 
y(0. ei9' oiVcoj Steg/eTut tu Siu^utixu t(ov uyiojv fi, y.ui 
eiaeo/eTut eig tov /gvaoTor/.Xivov, oi Sh nuTgixiot xui oi Xoi- 
noi eiaeg/oiTUt diu tov ovTog eig to iStxov /iiovo9vgov ev tm 
loXavaiaxro. xai tov xutgov iyytauvTog, s^ig/eTut 6 ^aatXevg 
xui xud^itsTUi ini Ttjg Tifiiug uvtov rgunitrjg f.ieTd Ttav ug- 
/ovToov , ovg ixiXevae t^ ««^rjj ^fiigtf xuXiaui. ioTiov Se , otl 
01 fiev nuTgixiot xui 01 xX/jd^ivTeg cinuvTeg ^XXuy/nivot eiaig-Ed^L.ioo 
/ovTut eig t6 xXrjTuigtov uvev /XavtSiuiv, ol Ss tov xov^ov- 
iSxXeiov ug/ovTeg^ rpogovvxeg dXrjd^tvd auyiu , t^ uvt^ VH-^Q^ 
TeXovat StnXovv nagaaTuatuov . /grj Se eiSivut, oxt, ei (lev 
Tv/Tj Trj uvTJj rjtiigu urjg, Stodevovai Stu tov ifx^oXov, xui 
dvig/ovTut iv t(o tov (fogov aivuuo, xui laTUTui dvTiiiiatov 
dvu ueTu^v Tov aivutov , xui TeXet r« unavTu ixsiae , (ov u- 
^oxoXov&cog eigr^xaf.iev , xui nuXiv Sid tov uvtov ifi^oXov xu- 
Tig/eTUi xai tov Xuvaov , xui dgiaTegov ixxXivug , unig/eTai 
eig T« /aXxongdrsiu. iaxiov, OTt tuvtu ndvxa TsXsTrai , nXr]V g 
^aaiXsvg ovx uvig/STUt vvvi iv ToTg xuTrj/ovfievsiotg , uXX' 
eig Trjv Tgontxrjv eoTCog Trjg uyiug aogov , ixsTae TeXec Trjv 

8. TO ^qvaoTQ. ed. 18. laravTai ed. ig. jeXstxctt. ujt. coni. R 

portara templi Domini exspectant. Imperatore portam ingresso , eam 
ciibiciilarii custodiunt, et faustum ac diuturnum imperium ei appre- 
cantur. Praepositus ab Imperatoris capite coronam demit, qui tem- 
plum Domini ingrcssus cumque cereis accensis precatus, eos pracpo- 
sito tradit perque porticus Domiui triconchum intrat, deinde per por- 
ticus quadraginta sanctorum ad aureum triclinium abit, patricii vero 
ct ceteri per ianuam aerarii lausiacum ingrediuntur. Tempore ap- 
propinquante , Impcrator procedit cumque proceribus, quos eo die 
invitari iusserit, pretiosae mensae suae assidet. Observandum vero 
est, patricios et convivas onines in mutatoriis sine tunicis ad epulas 
venire , cubiculo vero praefectos sagis rubris indutos , dupliccm para- 
stasimum eo die facere, seu bis solenni ritu Impcratori adstare. Prae- 
terea , si aer eo dic turbidus est, per porticum ad senatum (boc aedi- 
ficii nomen est) in foro abcunt, et antimensium in scnatu ponunt, 
cetcra omnia, quae hactenus ordine exposuimus , observantur, ct Ira- 
perator rursus per eandem porticum perque iausura descendit, et si- 
mstrorsum inclinaus , ad chalcopratia abit. Scieudum, haec omnia 
observari, praeterquam quod Impcrator nunc ad catechumcna non 



I7<^ CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

fls.Zih&e/av leirovoyiav , y.ai ndliv sig to naXaTiov eiasX&oov , /jo~ 
()ig TcHv dXXa'§i'/iicov uno ifxariov y.a&4tsTat ini rijg TQani^tjg' 
dlV ovTS d'e t6 xov^ovxXsiov naQuaTdai/iiov noist, 

KEO. Id. 
"Ooa (fft nce{itt(pvXdxxsiv xf} nccQaixoyp xijg fiaXo<j)6qov. 5 

C T(7t oa^^uTO) TOv Aat^d^ov SsiXrjg uvoiYOfxevov rov na^ 

"kariov, siasQ/STaL ndaa rj avyxXr^Tog, (xdyiaTQOi, uvS^vnaToi, 
nuTQiy.LOL y.ai ol tov y.ov,3ovy.Xsiov dno ay.aQUjiiuyyicjiV xui /no- 
-rov j Ss ^aaiXsvg laraTai ev tw varo roij uyiov /ir^i.ir^TQiov 
nQO Ttjg /einevTr^g sixovog r^g Qsotoxov nQog r^v e^dyovaavio 
d-vQuv eig to rjXiaxov. xui rcav avyy.XrjTLy.cav eiiovTcov Tug uq- 
yvQug uvaToXixdg nvXag, arif.iaiveL rj sxxXrjaia , xai eiaeQ/ov^ 
TUL ol Tfjg avyy.X)']TOv arL/rjSijv, slg y.u&' etg, eig zov vuov rov 
uyiov ^f]fii]TQiov xai Xufx^uvovaLv ex /eiQog rov ^uaiXecog 

D«m ^UiOv evog, s/ovrog cpOLvixotpvXXa xui odfixpv/a xai ereQuiS 
etcoSfj uvd^rj , oia o rore nuQe/eL xaiQog. xai ol [xev (xuyt- 
OTQOL xui nQainboLTOL uvu evog uQyvQOv aruvQOv [xeydXov, ol 
6e o<p(pixidXiOL xai ol XoLnoi ndvzeg dvd evog uQyvQOv arav- 
Qov fXLXQOv, 01 de uvd^vnuTOL xai naTQixtoi dvd evog uQyv- 
Qov OTUVQOv fxeydXov ei de eiat xurd neQiaoeiuv aruvQiaio 
UQyvQu fiLXQd, SiSorat xai roig nQcoroana^aQiotg evvov/otg. 

a. xal int tjj? t^. ed. 

abeat, sed in tropice S. Sepulcri stans , divinam litiirgiam celebret' 
et in palatium ingressus sine mutatoriis , veste sua imlutus, mcnsae 
assidcat: neque vcro tunc ctibiculum solenui ritu latus Imperatoris 
ciugit. 

CAP. 3i. 
Observanda in vigilia palmarum. 

In sabbato Lazari palatio vcsperi apcrto , omnis senatus , magi- 
stri , proconsules , patricii ct cubicularii tantura in scaramangiis in- 
trant , Impcrator in templo S. Dcmctrii coram fusa imagiue Dciparae 
ad porlam in solarium duccntcm siibsistit. Scnatu per portas argcn- 
teas oricntales egresso, ccclesia signum dat, et intrant scnatores or- 
dine , unus post altcrum , in tcmplum S. Demetrii , ct singuli ab Im- 
peratore ramum unum cum palmae foliis , sampsucho aliisque odoris 
floribus, quos tunc tempus fert, accipiunt. Magistri praeterea et 
praepositi singuli magnam argcntcam crucem, ofticiales et ceteri 
omnes parvam argcntcam, proconsulcs ct patricii singuli magnam ar- 
gcntcam crucem accipiunt: si vcro cruciculae argcntcac abundant , 
ctiam protospathariis eunuchis distribulmtur. Per alteram portam 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 32. I7I 

yai Siu rtjq Ixigaq nvXrjt; tov ayiov /JrjfiTjTQiov fiVfp^fOJTat 
tiq Tov vaov Trjg vneQuyiug GeoToxov tov (puQOv, xui ev&ecog 
UQ/^STCU TO }.v/vtx6v, xai eig Ttjv duokvaiv tov Xv/vixoi) 
-tf/dXkovaiv „vn6 sqijv avvruepsneg aoi'\ f.u'uv xo xov^ovxXsi-Y.iLh. \oi 
5ov xui /.liav 01 t^uaiXixoi xXtjoixoi. 01 ds noainoaiTOt kaiii^u- 
vovat qoivixug fisyukag, xui £| iSiojv yeiQ(av diuvifiovat t6 
xov^ovxXeiov, xui r/jg ixxXtjaiag xo Xv/vixov xtXiadarjg, iisQ- 
/ovTut unavTsg Jta Ttjg iXstfavrivtjg. 

KEO. X^, 

10 "Oaa del naoacpvXaTTeiv ttj ioQTp xat nqoeXeuae^ xdHy ^atuiy. . 

TlQOsQ/ovTut nuvisg iv tw nuXuTifo J"/« tov Inno^QO/iiov, 
xtti dvoi^aiTOg tov naniov , eiaso/ovTut 01 nQUtnoatTOt, tJX-H 
Xay/uivot dno Xevxcov /XuviSicov , 6f.ioicog xai ol nuToixtot 
xtti t6 xov^ovxXetov. xui siaeX&ovTcov avTcov yiveTut ^ nQO- Ms. 8a. a 

iBsXevaig iv tw ^lovaTtviuvov TQty.Xiio) , xui eiaeXdcov 6 OQcpu- 
voxQocfog iv TJj nQoeXevasi, intdidcoav tu avfi^oXa ToTg i'^ 
sdvvg XafiiSdvovat xai s^sQ/STat. eid-' ovTcog eiasQ/ovTut ol 
SrjfiUQ/ot xui sniSiSovat Tovg nQOOQrjd^siTug ndvxug , fiuyi- 
axQovg , uQutnoaixovg xai naxQtxiovg xai Xoinovg xovg xifii- 

TiOOvg axuvQovg, onoiovg rj xrjg sooxijg Tu^ig dnuiTSt. xuTaXa- 
^ovatjg Ss xr/g coQug, vnaXXdoaet 6 jSaaiXevg diiSrjTijatov xai 
/XaviSa , xai xu^^sLexai ini xov asv^ov sig x6 /QvaoxQixXi- 

4- xpdXXovaiy Cno eo^y. avyxaipivTSs cod. 

sancti Demetrii ia templum sanctissimae Dciparae phari omnibus 
ingressis , statim luccrnarium inchoatur , quo finito , hymnum : 
Sub terra tecum sepulti ., unam partcm cubiculum, alteram clcrici 
Imperatoris canunt. Praepositi vero palmae ramos maiores sumunt 
suisque mauibus cubiculo clistribunnt , et lucernario ab ecclesia fini- 
to , omnes per eburneam portam egrcdiuntur. 

CAP. 32. 
Observanda in festo et processione palmarum. 

Omnes per hippodromum ad palatium eunt, quo a papia aperto, 
praepositi, patricii et cubicularii, tunicis albis induti, iutrant. Inde 
ad lustinianeum triclinium processio fit, quo orphanotrophus quoque 
cum solenni pompa venit, ct symbolis omnibus iis, quibus haec 
distribui solent, divisis, rursus discedit. Post eum tribuui factionum 
seu demarchi inlrant, et dictis omuibus, mogislris, praepositis, cete- 
ns , tot venerandas cruces , quot ordo fe»ti requirit, distribuunt. 
lempore aulcm vcnicntc, Imperator dibetesio ct tunica sua indutus, 



172 CONSTANmi PORPHYROGENITI 

C vov, 01 6s TOv y.ov^ovxXEiov UTiavTsg taTavrai evdsv xdxstas, 
tog Hd-LGTai avTotg. xat Xa^cov vtvfxa ooTiuQiog dno xelsv- 
ascog nuou tou nouinoaiTOVj s^sq/stui-, xqut(ov ^sQyiov /Qv- 
aovv SiuKi&ov , xai slauysi, ^tjXov d, tov OQtpuvoTQoq^ov, xo- 
fziCovTU TM ^aaLKst t6 T}jg ntaTScog av/ii^oXov, xui siasXd^tovS 
TiQoaxvvst Tov ^uailsu, firj Tslsoog ninTojv x«ra>, dvd-' av 
§aaTuL,si T« avfi^oXa, tov ds ovqtov ^rjlov avQO/nsvov xal 
TOv oQcpavoTQOipov sfKfuvil^o/iisvov TW ^uaiXst, dviOTUTat 
^aaiXsvg und tov &q6vov , sxSs/Ofxsvog ds^uoS^ui to Ttjg nl- 
aTscog av/Li^olov, xui tovto Ss^^ufisvog xai danuaufisvog, ini-io 

BSidcoai. T(o nouinoaiTCO , xai TsXsaag Tug s^ s&ovg TQst^ nQoa- 
xvvr^asig , sniSiScoav tw ^aacXst tu avix^oXa, donut,6[xsvog 
Tfjv /stQu avTOv , xai dnsXd-cov omad^orpuvcog , lacuTUi iv tco 
fxsact), xui nooaxvvijaug toj/ ^aaiXsa, ninTSi xutco, xai vnso- 
sv^ufisrog uviov , s^sq/stul. (B.) Eid-' ovTcog Xufi^uvsnS 
vsvfia oaTiuQiog xui siauysi ^tjXov ^ , tov auxsXXuoiov T/jg 
ayiug ^ocpiug, nQoacpsQOVTu tco ^aaiXst OTUvQovg, imxsifis- 

VOvg T(0 UQIOTSQCO UVTOV COflCO, iv ds Tfi ds^ia /SLQi XQUTOVVTU 

^A.h.xoiaTuvQOv svtt, xui siasX&cov nQOaxvvst xui uvTog tqitov , cog 

^ Ta^Lg s/SL , xai imdiScoaLv iv nQcoTOig tw ^uacXst TOj^ao 
aTUVQOv , ov xuTS/si iv Tfj Ss£,ia /tiQi , danat^^fisvog Trjv 
/HQu uvTOv. 6 d's (SuaLXsvg ds^ufisvog tov aTUVQOv, dand- 
^STUL uvzov, xai iniSidcoaLv uvtov tco nQuinoaiTCO , xui sid' 
Ms. Sa.bovTcoj imdiScoaL t(o ^uacXst xai Tovg XoLnovg aTuvQOvg, xul 

Ss^ufisvog avTOvg dandl^STUL , xui imdi'dcoai' xai avTOvg rwaS 

in throuo chrysotriclinii sedet, a cubiculariis, ut mos est, circumdatus. 
Tunc ostiarius a mandato, signo a praeposito dato, egreditur, et virgam 
auream lapidibus pretiosis ornatam tenens, velura primum, orphanotro- 
phum, symbohim fidei Imperatori offerentem, adducit : is Imperatorem, 
non prono tamen in terram corpore, quia symbola gestat, adorat. Reducto 
autem, quod suspensum est, velo, dum orphanotrophus comparet, Impe- 
rator a throno surgit, intemeratae sanctaeque fidci symboluni exceptu- 
rus, quod postquam accepit et osculatus est, id praeposito tradit: ille 
post ternara adorationem symbola Iraperatori reddit, mauum eius 
osculatur, et, versa seraper ad eum facie, discedeus , in medio sub- 
sistit, Iraperatorem prono in terram vultu adorat, faustaque omnia 
ipsi apprecatus, discedit. (II.) Rursus signo accepto , ostiarius ve- 
lum secundura, sacellarium S. Sophiae, Impcratori cruces, sinistro 
humcro impositas, oblaturum, dextra autem cruccm aliam gcstantem, 
adducit, qui ingrcssus euni, uti cousuctudine receptum est, ter ado- 
rat, et cruce, quam dexlra manu porlat, primum Imperalori tradita, 
eius mauum osculalur. Imperator crucem osculatur eamque prae- 



DE CERIMON. AULAE BVitAlST. I. 32. 1 7^ 

TiQainoaiTia. xai dnek&tov 6 uvroq aaxeXXufJiog taTorai iv 
Tw /nsaMf xai neacov xaToo nQoaxvvet tov ^aaiXia, xai vnfQ" 
€v'§djuevog avTOV, i^eQyeTai' tovto Ss noiovai xai ol Xoinoi 
anavreg, eiaeo/ofievOL fiera aiavQOv xa&' eva exaoTOV ^/jXov, 
5xai i'ieX&(ov ndXiv o oaTiaQioq, eiadyei uno xeXevaecog ^fjXov 
y, Tov axevorpvXaxa Ttjg vneQayiag OeoToxov twv ^Xa/eQvcov^B 
fieTu TOv yaoTOvXaoiov Ttjg dyiag aOQOV' ^tjXov S", tov '^evo- 
66/ov Tcov &eo(fiXov' ^t/Xov i, TOvg STjf.ioxQdTag t(ov neQu- 
Tix65v dr;i.ioiv ^fjXov g, tov '^evoSo/ov tcov oafixpdov ^r^Xov C*, 

lorov '^evodo/ov twv Ev^ovXov ' ^?/Xov ij, tov '^evodo/ov roJv 
EiQi^vrjg' ^fjXov d', tov '^evodo/ov t(ov NuQaov' ^ijXov i, tov 
'^evoSo/ov T(ov Trjg dyiag EiQrjvrjg' ^rjXov ta, Tovg Srj/ndQ/ovg 
T/jg noXiTixrjg. ununeg de ovtoi eioeQ/ojuevoi , ^aaTu-lovTeg 
OTUvQOvg, TeXovaiv cinuira, (og uvcoTioco eiQrjTuu (F.) Eid"* 

iSovTCog xeXevei 6 ^aaiXevg tw nQuinoaiKO , xuxetvog tw Tr^g 
xuTucndaeco;, onoag TOvg f| e&ovg eiaeQ/ofxivovg xui Xufi^d-c 
vovTug aTUVQOvg ix t(ov /eiQ(ov tov ^aaiXioag SievdeTrjafi , 
oncog exaoTog uvt(ov xaree Trjv avTOv tu^iv xai Ti/xtjv eioiX- 
dxoai, xai eiaiQ/ovTui naTQixiOL , et Tv/(oav , xai OTQUTrjyoi 

^oxai 01 uQ/ovTeg tov xov^ovxXeiov , So/uicmxoi Te xai ol rce 
nQcoTu ocpcpixLa xaxi/ovTeg xai TonoTrjQTjTui, ol avvrj&cog eia- 
€Q/6fievoi ndrceg iv evi ^rjXoi oti/7]S6v. neadvrcov Sh xal 
nQoaxvvrjadvTcov tov ^uaiXia, iniSiScoaiv evi exdarro o ^aai- 
Xevg uvu otuvqov eva , xoti vneQev'idfitvOL tov ^aaiXiUj e^- 

4- xax* ^ya ed. 17. dievd-ezia^ ed. 

posilo dat, ille tunc et leliquas criices Imperatori offert, qiii eas 
osculatus, praeposito tradit Sacellarius discedens in nicdio subsistit, 
et procumbens, Imperatorem adorat, eique felicia apprecatus, abit: 
hoc idem reliqui, cum cruce in unoquoque velo ingressi, faciunt. 
Ostiarius a mandato rursus egressus, velum tertium , custodem vaso- 
rum sacrosanctae Deiparae in blachernis cum chartulario S. Sepulcri, 
quartum, hospitalarem Theophili, quintum, principes factionum, 
sextum, hospitalarem Sampsonis, septimum, hospitalarem Eubuli, o- 
ctavum, hospitalarem Ircnes, nonum, hospitalarium Narselis, decimum, 
hospitalarem S. Irenrs, uudecimum velum, senatores urbis, adducit. 
Hi omnos, cum crucibus ingressi, ea, quae supra observavimus, pera- 
gunL (III.) Quo facto, Impcrator praepositum, hic cerimoniarium 
iubet, ut pro more accedentes crucesque ex Imperatoris manibus 
«umturos suo ordine collocet, ut singuli secundum ordincm ac di- 
gnitatem suam ingrediantur Sic, si adsunt, patricii, strategi, cubiculo 
praefecti, domestici , primis officiis admoti et vicarii , singuli pro 
more, iu unoquoque velo ad Imperatorem intrant. Postquam Ycro 



174 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



eqyovxai , y.ai et&' ovrcog SiSorai dno xeXsvaemg [xeTaGTaat" 
fxov €V T(o Xavaiaxo). xai dnsQ/ovTai, unavTsg Jfci tov /tio^ 
Dvod-vQOv Tov ovTog ini tov eidcxov av t^ /livotixtj (fidXri tov 
TQtxoy/ov, paaraCovTeg unuvTeg uvT(av xi^Qia Ttjg XtTrjg , 6 
de ^aoilevg ^eo/srat sv t(o /ovaoTQtxXivd) , s'§so/ovtat ds5 
xai 01 isQStg uno Ttjg sxx).7jai'ag rov cpaQOv , ^aaTalovTeg tov 

Ms. 83. aarat;()6v rijg exxXrjaiag, xui uuq' uvtu uq/qvtul t6 TQOnd- 
Qtov Ttjg 7uT/jg „TrjV xotvijv uvdaTuatv." xai $f]OiYev6f.ievog 6 
^aatXevg vno tcov tov xov^ovxXsiov undiroov, StsQ/srut ont- 
cd^ev T^g XtTijg xui e^sQ/exuL sv T(p ^ju.txvxXi(/) (ptuXtjg tovio 
TQtxoy/ov , xui Ss/ovTut uvTOV ixsiae nuTQixiot xai avy- 
xXT^Tog xai nixaa rj nQOsXsvatg , xuxstdsv unsQ/eTut XtTu- 
vevojv iv T7J Su(fvri , xui eioeQ/ercxt elg t6v vaov Ttjg vneQu- 

Ed.L. \oiyiug QsoTOxov , xui uxpag xi^oovg xai ev^dfievog , reXet ixetae 

T^v ixisvij , xai unsQ/STut sig Tovg OTuvQOvg, xai ev^d/iievogiS 
SiiQ/erui Sia rov TQtxXtvov tov uvyovoTSoag , xui eiaiQ/eTUi, 
eig Tov vaov tov uyiov nQcorofidQTVQog ^TS^pdrov, xcxxet ev'E,d- 
(xevog reXst ixetoe Trjv ixTevij , xai StjQiyevofievog St' avTtov, 
SteQ/eTut Sid tov uvyovaTstog xai Ttjg drpiSog rov TQix6y/ov, 
xai fisvovatv oi (iaoiXixoi iv Tfj uvti-j uxpiSt tqv TQix6y/ov,io 
vnSQev/ofisvot tov (juaiXsa. {■^•) '^O Ss ^aatXsvg Sf^niysvo- 
fievog vnb t(ov uq/ovtcov tow xov^ovxXeiov , nuTQixi'(ov re xui 
nQ(OT0ana9-aoi(X)v xai Ttjg ovyxX/JTOV , ana&aQOxavSiSdTcov t€ 
Bxa/ ini tov fiayXafiiov xui Xoin(ov oixetuxiov, SisQ/eiut Sid 

3. Ini x6 ed. 

in terram procumbentcs eiim atlorarunt , singulis crucera donat , lii 
felicia Inipcratori apprecati, abeunt, Sic quoque processus in lau- 
siaco a mandato instituitur , omnesque pcr monothyram , quae ad 
aerarium privatura in phiala secrcta triconchi ducit, ccrcos proces- 
sionales gestantes, procedunt, Imperator chrysotriclinium petit, sacer- 
dotes, crucem ecclesiae praefcrentes , e templo phari prodeunt, et 
interea troparium processionis : Communem resuvvectionem , exordi- 
untur. Imperator, cubiculariis coraitantibus, processionera sequitur 
et hemicyclura phialae triconchi pelit, ubi patricii, scnatus omnisque 
ponipa eum excipit : unde ad daphnem pergens , templura S. Deipa- 
rae ingreditur, curaque cercis acccnsis prccatus , extensara ibi canit , 
ad cruces accedit, precatusque per triclinium augustalis teraplum S. 
primi martyris Stephani intrat, et precatus, extensam ibi canit, mox 
ab iisdera stipatus , per augustale et triconchi apsidem transit, in 
cuius apside triconchi Imperatoris ministri, fausta domino appreca- 
turi, adsunt. (IVv^ Is porro a praefcctis cubiculi, patriciis, pro- 
tospathariis et senatu , spatharocandidatis , raanclavitis et ceteris do- 
mesticis cinCtus, per ianaam ad fiscum privatum ducentem transit 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 32. I ; 5 

TOV ILlOVOdvQOV TOV £711 TOV StSlXOV , Xai XttTd^XfTai TU Pa- 

d^fxiSiu TOv Xavoiaxov. ot Se TtJQ avyxXiJTOV, anu^aooxuvSiSd- 
TOi xai 01 TOv f.iuy}M^iov xat Xoinoi oixeiaxol fxevovaiv iv 
T(o lavoiaxfo evdsv xuxetae , vneQev/6/iievoL toj' ^uaiXiw xut 
SSr]Qiyev6[j.evoq 6 (iuailevg dno toov ixeVae , elaiQ/eTat iv tw 
TQiniTbjVL , xai (xivovaiv ixeiae ol nQcoToana&uQiot vneQev/6- 
ftsvoi TOv ^uaiXia. 6 ds ^uaiXevg eiaio/eTui fieTu tov xov- 
fiovxXeiov xui nuTQixiojv iv tm /QvaoTQixXivw , xui dneX&cov 

^aaiXevg laTUTai iv T(p Se^^tro ftiQei tov /ovaoTQixXivov nXrj- 
^Oaiov (o; nQog Ttjv xaf.iuQUVTfjv eiauyovauv nQog tov xoiT(i5va,C 

01 Ss naTQtxioi laTuvrat iv xw uQiaTeQ(7) fiiQei tov uvtov 
/QvaoTQixXivov , xui laTUVTUL SLinQoadev tov aivLov , /9aaT«'- 
Covteg TUTS XiTavixia avT(ov xrjoiu xaiTOvg OTUVQOvg, oi Sh 
iSQeig uvio/ovTUL fiiaov dtu tov /QvaoTQixXivov , xui laTav- 

iStul nXrjaiov tov aiv^ov. 6 ds diuxovog Ti&rjaL t6 svuyyiXiovJiU. S%h 
iv T(o ^aaiXixfo ^ooVw , xai yiveTUL ay avvij&fjg ixTevr] , xut 
dniQ/eTUL 6 ^uaiXevg fteTu tov xov^ovxXsiov xut tcoj' UQicov 
sig TQV vuov T^g vneQuyiug OeoT^xov iv t(o (fUQ(o, oi ds 
naTQixiOL vneosvS,ufievoL tov (iuaiXia s^iQ/ovTai, xat sl^* 

^OovTcog, SL xeXevsL 6 ^uatXsvg, nQoaxaXovvTui Tovg nuTQixiovg, 
xui avXXstTOvQyovoL t(o ^aatXst iv tw vato Ttjg vnsQuyiug D 
0eoro'xoy , 7] xut ov/t, XstTOVQyovatv i*^co sig tov uyLOv ^i- 
(fuvov TOv InnoSQOiiov. OTOt/ri&ivTog Ss tov xXrjTCOQiov , yi- 
vovTUL fiivauL, xai fiSTu Trjv un6XvaLV Ttjg &siug XsiTOvQyiag 

25i'§iQ/STUL 6 ^aaiXsvg xai xu&itsTUL int Tr^g Tifiiug uvtov 

1. int to ccl. 

pcrque scalas lausiaci descendit. At senatus, spatharocandidati, tnan- 
clavitae cetcrique domestici iitrinqiic in lausiaco subsistunt, Impera- 
tori acclamantes, qui a praesentibus stipatus, Iripetonem , ubi pro- 
tospatharii, fausta ei apprecantcs , adsunt, ingreditur. Deinde cum 
cubicuiariis et patriciis chrysotriclinium petit, et abiens , in dextro 
latere eius prope et quasi ad cameram in cubiculum ducentem sub- 
sistit, patricii autem in siuistro latere eiusdem tricliuii throno ad- 
stant, processionales cercos et cruces gestantes, sacerdotes pcr me- 
dium eorum ad triclinium ascendunt et prope thronum consistunt. 
Diaconus evangelium in tlirono Imperatoris reponit, qui , solenui 
extensa cantata, cura cuLiculo et sacerdotibus ad templum S. Deipa- 
rae phari abit , patricii vero , fausta ei precati , discedunt. Sic po- 
stea , si iusserit Imperator, arccssuntur patricii, unaque cum eo in 
templo S. Deiparae sacris intersunt; sin minus , extra templum iu 
S. Stephani in hippodromo sacros ritus celebrant. Paralo vero con- 
wvio, missus alTeruntur, et peracta diyina liturgia^ Imperator disce- 



176 



CONSTANTIN I PORPIIYROGENITI 



TQani^fjg sv ri[) 'lovariviavw tqixXivm ano axaQU^ayyiov, wff- 
avrcog xui ol xlT^&ivrsg' uno yuQ rr^g )urtjg ndvreg dkXua- 
aovai. (E.) Xoi) dh uSsvui, on , sl /u.ev tv/tj sv ruvrrj rjj 
€OQrj] 6 tvuyyeXiaftog rrjg vneQuyiug QeoroxoVf TsXetrai ov- 
Ed. I . lo^ro) j. XiTUveveL 6 ^uaiXevg, cog dvwreQU) elQtjrui, ixTeXwvS 
■anuira dy.oXovdwg sv roig evxrt^Qioig rijg du(pvt]g, reXeaag 
de unavTU , (og eid-iaTuc avro) rij rcov ^uiojv ^fJ^eQU reXetvm 
ol fiisv leQetg /neTu ro sxreXeaui ndvra dxoXov&oog sv rto «- 
yi(0 ^recfjurto dnsQyovrui avroi (.lovov iv r(o nuXuzuo Xira- 
vevovreg , ds ^uaiXevg eiasQ/erat iv tw xoitcovl avrov, ix-io 
Se/6f.ievog rhv xuiqov. xuTuXufjOvrog Ss rov xuiqov , f.irjvv6i, 
6 T^s xuruaTuaecog rio nQuinoair^o , 6 de UQuinoaiTog dr^Xot 
Tw puaiXet, xui s^eXd^cov 6 ^uaiXevg iv rio 6xraycov(t), nSQi- 
^uXXerui rrjv /Xuvidu avrov ^lci tcov ^eart^roQcov , xu&cog ei- 
d^LaruL , xui d/]Qtyev6/iievog vno rdov rov xov^ovxXeiov uq/6v-i5 
JiTcov , e^eQ/eraL Slu tov uvyovaTSOog , xai SlsXS-wv to arevov , 
T^yovv rrjv /QvarjV /etQu , dvsQ/eruL eig toj/ 6v6noSu, xui 
arug iv Trj /uXxri nvXrj rov ovbnoSog , ds/ovruL avvov ixetas 
61 nuTQixLOL xai arQUTrjyoi' neaovrcov ds xui nQoaxvvi^adv- 
T(ov, veveL 6 nQuinoaLTog t(o rrjg xuruaruaecog ano xeXevaecog^^iO 
xdxetvog XsysL ^xeXevaure." dno 6s rcov ixet Sisq/stul , 
reXoov anuv dxoXovd^cog, ov TQ^nov dvcorsQco iv rjj nQoeXevaec 
Ids.S^- ATOv evuyyeXLo/iiov ini XenT(o i%ed-s/xed^u. iarsov , otl rfj uvrfj 
^/isQ(i Tcov §u'lu)V xai ^ avyovara ds/erai rd ^/jXa b/ioioog 

ig. ol orn. ed. 

dit , ac vcneraiulae mcnsae snae in lustiniani triclinio in scaraman- 
gio , quo etiara couvivae induti sunt , assidet : ante processionem 
euim omnes mutatorias sumunt. (V.) Sciendum est , si in eum 
diem annuntiatio sanctissimae Virgiuis inciderit , eam ita celebrari. 
Imperator , sicut supra demonstratura est, procedit, omnia ordine ia 
oratoriis daphnes peragens , observatis iis ritibus , quos solct in die 
palmarum observare. Sacerdotes tantum, sacris in S. Stephaui celebra- 
tis, in processioue ad palatiuin abeunt ; Imperator autem ad suum cubi- 
culum, tempus exspcctaturus, se confert. Quo appropiuqnante, cerimo- 
niarius praepositum,hic Impcratorem admonet, qui octagonum iugressus, 
tunica sua per vcstitores, ut mos est, induitur, et praefectis cubiculo 
ipsum comitanlibus, per augustale transit, perque stenuni seu auream 
mauum digressus, ad ouopodcm ascendit, in cuius aenea porta consti- 
tutum patricii et stratcgi excipiuut. Dum autem procidunt et adorant, 
praepositus cerimoniario a mandato signum dat, is dicit : Jubete. 
Inde omnibus rite peractis , quae supra in processione annuntiatio- 
nis breviter cxplicuimus, discedit. Sciendum, festo palmarum die 



DE CER13I0N. AULAE BYZANT. I. 33. 177 

tw ^aaikiij xai rovg aravQOvg Xajn^dvet ix tojv xaxa xvnov 
elasQ/Ofiivoov ini tov ^aaiXioj; ovtoj; xui iTi avTfjg» C 

KE(D. Xy. 
"Oaa iel naoatpvXccTTftv Tfj dyln xat /jfytilr] e' xat inl t^s iov 
5 ^aaiXiois nfoiQtJov iy tois yioQxoijieiois. 

Eli(i/£TaL 6 (iaausvg uno tov naXuTiov wqu nocoTtj tj xai 
^svTioa iv tw lnnod(jo/iii'fo. tnnevaag ds ixeiae , dfjoiyevofie^ 
vog vno TOJj' xaTa avv/j&eiav , unio/eTai iv TOtg yfjooxouei- 
oig, ixnXrjoav Trjv naod tov noocfiJTOv ^ /.luXXov dh tov Kv- 

lOQiov, eiorjuivrjv (pcovijv „iax6f}niaev , eSooxe Toig nivt]aiv, 
rj $ixtttoavvrj uviov (.livet eig tov aitoya xov uitovog- nXov- 
TOnoicov unuvTug xui nuQUjnvdx)vf.ievog ix xoov nuQU Oeif) de-D 
S(OQTifxiv(ov avTM uve%uvTXrjT(OV &f]aavQ(ov." ixxeXiaag dh u- 
navTU T« xuTu avv/jd^eiuv iv exuaTfo yrjQOxoue/fi), vnoaTQirfet 

l5iv T^ nuXuTif^ , xui aTOt/r^d-ivTog tov xXtjTooQiov , yivovTut 
fiivaat, xai 01 /nev xX/jS^ivTeg (pt^Xot /uivovatv , 01 de Xotnoi 
dniQ/ovTut iv TOtg iSioig uvtcov Tonoig . xaxaXuiSovat^g Ss 
Ttjg d}Qug T^, &ei'ug XeiTOvoy/ug y eiaiQ/eTut ^uaiXevg iv 
TftJ vuM Trjg vneQayiag OeoTOxov tov (fuQOv nQog to ixxeXi- 

^oaat xt]V d^eiav XeixovQyiav, xui ei xeXevet ^uaiXevg, nooaxa- 

Xovvxui ol nuxQixioi, xui avXXetxovQyovvxeg uvxro, ei ds firjye,Ed.L. io5 

21. avlXeiTOvoyovvTes K. , avXXetxovQyovv superscripto t cod., 
avXXeiTovoyovvrat id. 

augustam quoque vela , aeqiie ac Imperatorem , admittere , et ilum 
ad ipsam eo ritu , qao ad Imperatorem ingrediuntur, ab ipsis cruc^s 
accipere solere. 

CAP. 33. 

Ohsevvanda in sancta et magna feria quinta j et de Jmperatoris 

circuiiu in gerocomiis. 

Imperator a palatio hora prima aut secnnda ad hippodromum 
procedit. Equo autem ibi conscenso , comitantibus eum, qui solent, 
ad gerocomia abit , ut verba a propheta , aut potius a Domino pro- 
lata impleat : Sparsit munera ^ dedit pauperibus , iustitia eius in 
saecula saeculorum manet: ditans omnes et sublevans ex inexhaustis 
thesauris , quos ipsi Ueus donavit. Omnibiis, quae solent in singu- 
lis gerocomiis peragi, observatis, ad palatium revertitur, instructoque 
convivio, missus afferuntur, et invitati quidem amici remanent , ce- 
teri vero ad sua domicilia abeunt. Hora autcm divinae liturgiae 
instante, templum sanctissimae Deiparae phari Imperator sacrorum 
rituum celebrandorum causa ingreditur, et si iobet, patricii vocautuv/ 
Constantinut Porph/r. Fol. J. la 



178 CONSTAiSTINI PORPIIYROGENITI 

t^eoyovTai iv t(o varo xov uyiov nocovo^idQTVQog 2rs(puvov, 
sy.eiGB TsXovvreg t/)v d-ciav XeiTOvoyiuv , y.ui sl y.sKsvsi 6 /3«- 
GiXsvg y nooay.ulovvTut, 01 naTQiy.toi . Ttjg 61- d^siag Xsitovq- 
yiag xeXsad^slor^g , xa&sLSTai iv t(0 vuQ&tjy.L tov uvtov vuov 
ev T(o ay.d^uv(o , y.ai siasA&ovrsg ot ts fidyiaTooi xai naToixiS 
01, nQuinoaiTOi xui koinoi, }M/^^dpovai diu ysioog xov ^aai- 
Xioag uvd fi^Xtov dvo xui svbg y.ivva(X(6ftov. ti Ss ov xelsvsi 
6 ^aoiXsvg xa&eau^tjvuL iv Totg ixetae , uniQ/eruL iv rfj /9«- 
aiXixi] xuf.idQu rou /QvooTQixXivov , xui xu&i^eTUi iv t(o i- 
Ms.84-bx£rff£ ovTL oy.df.iv(o , int-TeXoov nuauv rijv nQOQQtjd^etauv diuvo-io 
B (U^r. uvToi Ss uanu^ofievoL Tug rov ^uoiXiiog yetQug , i'^iQ- 
yovTUi vnsQSvyofisvOL uvtov , xai /hstu tuvtu s^soySTUL 
PaaiXevg xui xud-it,sruL ini rtjg rifiiug avrov rQunit,rjg (isrd 
q)iX(ov, ovg av ixiXevae rfj avrfi rjf.iiQ(i xaXiaai . iariov ds, 
otl iv ravrrj rrj ^fiiQu u/JM^ifiu ovx siaiv, i5 

KEO. Xd\ 

"Oaa <f«i naoacfvXdixsiv t^ fifydXri nnQaaxev^ , xat Saa iv tcvi^ 

TeXetiai. 

IleQi (OQav SsvriQav i'S,sX9-(av 6 ^aoLXevg iv r(p Inno- 
SQOfii(o , InnevBL ixstos xai uniQysruL iv ^XuyiQVuig , xuiio 
eiasXd^cov iv rio va(p, uniQysrui fiiyQi t(ov uyitav 9-vq(ov, xai 

a. TsXovVTSs^. ex eodcm cod. compendio , rsXovvTat ed. 7. ^ ds 
ed, 9. xad-aCoviai cod. 20. Vcrba : iy ^ka^iQyaig — d- 

niQxSTai om. ed. 

et qui una cum ipso sacra celebrant; sin minus, ad tcmplum S. primi 
martyris Stephani progressi , sacras ibi cerimonias pcragunt, et, si 
ita Imperatori visum fiierit , patricii advocantur. Divina autem Ji- 
turgia fjnila, is in narlhece eius templi in scamno sedet, et magistri, 
patricii , praeposili et reliqui ingressi, e manu eius singuli duo po- 
ma ct cinnamomum accipiunt. Si vero ibi considrre Imperatori non 
libuerit, abit ad Imperatoriam cameram chrysotriclinii ibique in 
scamno considet , omnes praedictas cerimonias observans. Illi vero , 
oscuiati Imperatoris manus, post faustas acclamationes discedunt, et 
posthac ipse Imperator abit suaeque pretiosae mensae cum amicis , 
quos eo die ^nvitari iussit, assidet. Sciendum autem est, mutatorias 
hoc die non indui soiere. 

CAP. 34. 
Ohservanda in magna vigilia , et quomodo celebrari soleat. 

Circa horam secundam Imperator circum iBgrcssus, equura con- 
sceQdit ct blachcrnas pctit, ibique templum iugressus ad sacras ia- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 34. ^79 

uxpag XT]QOvg xut ev^djuevog , f/Vfp^ffrat sig ro ^vaia<nrjQiov,C 
xai Xa^tov &vfxiaT6v, ^r/«« xvyfXodsv, xai vnakXu^ag trjV a~ 
yiuv TQUTie^av, Tid-tjaiv iv avTfj unoy.o/x^iov, xai i'^£k&(ov Sia 
rtjg nXayiag, uoaoyeTut, eig rov vaov Trjg uyiag aoQOv ^ xai 
5axpag xrjQOvg eig tov uvtov vaov iv rf^ nooaev/fj avTOv, coj , 
el&iaTUi avT(o , etxnooa&ev toSv uyioav d^vQcov , xui eiaeXdxov 
eig t6 &vaiuaTijQcov, Xa(i(X)v d-vixiuTov, dvfxiu Trjv uyiuv tqcc- 
nel^av xvxlodev, xui Xu^cov unQx6[j.^L0v , Ti&rjaiv uvto iv Trj 
dyiu TQunetri, xui eld' ovTcog vno(rcQex}jag eiaeQ/eTUL iv tw 

XonaXuTidj , eiTe efpinnog, ene tov nXoog. xai nCQi coQav tqi-D 

• ttjv ^ xai TeTctQTrjv rrjg uvTrjg i^(.ieQag uneQ/ovraL oi nuToi- 
xiOL dno xeXevaecog iv tw vu(o rrjg dyiug EiQijvrjg, bncog, Tf- 
XovvTOg TOv naTQiuQ/ov xdg d-eiug xuTrj/rjaeig iv tw avTt>i 
va(o , Tv/oiaLV ixeiae. laTeov de, oti, ei fiev noo rrjg tql- 

iSTOexrrjg vnoaTQexpeL 6 ^aoLXevg uno (iXu/eQvag , eiaeQ/eTUi 
nQ(OT0v iv T(o ^eaTiuQiM , xai ix^dXXei. r^v re /ovarjv tqu- 
ne^av fxeTU tcov XoLndov /Qvamv axevoov rdov fieXXovTCOv xu- 
S-vnovQyr^auL rfj 6LUxuLvrjai'/.t(i) iv t<o /QvaoTQLxXivuj, xui eid-' 
ovToog reXovai rtjv rQiTOexTrjv, xai nQoaxvvet rrjv rL/iiav Xoy- 

lO/rjv , 6[xoi(og eiaeQ/ovTUL xui ol nuToixLOi uno xeXevaecog ^£-Ed. L. joG 
TU rov xov^ovxXeiov , nQcoroanud-uQioi re xui ol ini tcov oi- 
xeLuxcov , nQOaxvvrjaavTeg xai avToi rfjv nniav Xoy/rjv, xai 
vneQev%dfxevoL rov (iuaLXeu , i'E,eQ/ovTaL. ei Sh /ueTa T/jg tqi-^U. 85. a 
roexTjjg vnoarQexpeL uno ^Xu/eQVug , cog TeXeaag ixeiae nQco- 

aSroj/ r^v rQLToexTJjv , nQoaxvvet rrjv rifiiav Xoy/rjv (xeTu tcov 

nuas pergit, ubi cum cereis ardentibus precatus , orator-ium ingredi- 
tur, et sumto thuribulo, iilud circulatim inceusat, et postquara novo 
instrato sacram mensam vestivit, apocombium inibi repouit, perque 
obliquitatcm egressus , templum sacri Sepulcri petit , et cereis ibi ia 
precatione, ut ipsi mos est, ante sacras ianuas accensis , inque sacra- 
rium ingressus , sumto thuribulo , sacrum altare circulatim incensat 
et apocombium in eo reponit, ct sic ad palatium aut equo aut nave 
rursus revertitur. Circa horam tertiam aut quartam eius diei patri- 
«ii a mandato ad sanctae Irenes templum procedunt, ut patriarchae 
divinam catechesin in hoc templo peragenti adsint. Sciendum vero 
est, Imperatorem, si ante tertiam et sextam e blachernis non rcver- 
talur, primum in vestiarium ingredi, aureaque mensa et reliquis va- 
eis , quae in aureo triclinio in renovatione adhiberi debent, inde 
amotis, tertiam et sextam ibi celebrare aureamque lauceam adorare. 
Eodem ritu patricii a mandato cum cubiculariis , protospathariis et 
praefectis domesticorum , sacram lanceam adoraturi , ingrediuntur, 
quo facto, fausta Imperatori apprecati, dlsceduat Si vero post tei:- 



l8o CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

dvcoTSQCo £lQrj(.ievoiv iv rw (paQU) , xai sid^ ovvatg tlaioysrut 
iv TO) (isariuQiu) , y.ai ix^dXXsL tu ay.svrj , wg nQOsiQrjTui, 
toTiov ds yai tovto , otl y.ai nXooq dnsQ/STat 6 ^aoilsvg 
iv ^XaysQvaig , akX' ovv yui cftiloy.uKst to ayiov ^tj/nu rtjg 
B dyiug oooov , y.ui vnoaTQsxpug ano \f.iaTiov , siasQysTUt sig t«5 
yriQo/.0(utu rcav xtxfrjg, y.ui Qoysvsi, toi)^ yiqovTug xai kca-' 
^ovg, y.ai vnoaTQirpsi eig t6 na/.dvwv. 

KEO. Xe. 

"OOu 6si nr(Qcc(fvXc'(irfiv rrp i(yi(t) xcd /j.(ycli.(a aap^dz^. 

TLsQi (OQUV TQiTrjV uXXdarsst to y.ovfiovyXsiov, y.ai SidoTuiiO 
unb y.sXfva60ig /iiSTaaTdat/.iov did tov T/jg xuTuaTdascog iv t(o 
Xavaiay.co, xai ol fisv' ^uq^utoi. uQ/ovTsg diSQyovrai Sid rov 
fiovodvQOv Tov ovTog ini tov siSiy.ov , yui i'^iQ/oirai iv rco 
Cri/xixv/.Xici) rijg /.ivoTiy.^g cpidXrjg rov TQty.oy/ov . 6 Ss (iaotXsvg 
StjQtysvo/isvog vnb rcov rov y.ov^ovxXsiov , i'E,iQ/srai uno to«i5 
/QvaoTQixXivov, y.ui Sisq/stui Siu rcav Stu^uriy.cov rcov uyicov 
/u', (poQcov auyiov, y.ui i'^iQ/srut iv rro rj/iiy.vy.7.i(i) rijg /xvartxtjg 
q)tuX7jg rov TQiy.by/ov , sid-' ovrcog SiiQ/frut, SrjQtysvo/isvog 
vno nuvTcov , Stu rs rijg uipiSog xui rijg Sdrpvrjg, unrcov iv 
Totg iy.stas ovatv svxrrjQiotg xrjQiu , xui siasQ/sruv iv rro xot-io 
Tcovi rov avyovaricog. xui uXXdaaovaiv oi rs narQixtot, So- 

i3. ini x6 ed. i/J. tjUixvxX^ ed. 

liam et sextam Imperator a blachcrnis, ea scilicet ibi iam celebrata, 
redeat, venerandam lanceam ciim diclis in pharo adorat, deinde 
vestiarium ingressus, vasa, ut supra mouuimus, inde reniovet. Porro 
sciendum est , Imperatorem etiam nave ad blacliernas abire , et sa- 
crum bcma saucti Sepulcri ornare, deinde reversum in veste , quam 
semper gestat, ad gerocomia cyphes abire , ac rogis seu douis seni- 
bus et infirmis distribulis , ad palatium reyertl. 

CAP. 35. 
Observanda in sancto magnorjue sabbato. 

Circa horam tertiam cubiculum mutatorias sumit, et a mandato 
metastasimum sive solennis processio per cerimoniarium in lausiaco 
indicitur, praefecti barbati per ianuam aerarii privati in semicircu- 
lum secretae phialae triconchi abeunt. Imperator autem , a cubi- 
culo stipatus, ab aureo triclinio per porticus quadraginta sanctorum, 
sago indutus, ad semicirculum secretae phialae triconchi abit, deiude, 
oranibus comitantibusj per apsidem et daphnem digressus, cereos iu 
oratoriis, quae ibi sunt , accendit et cubiculum augustalis intrat. 
Tunc patricii , domestici et omnis senatus tuuicas atrabaticas , prae- 



DE CERIMON, AULAE BYZANT. I. 35. ' 8 I 

fiiamxoi ts xai ^ avyxXijTog anaaa aTQa^aTixa ^Xart^Sia, o- 
f.toi'co; xai ot tov xov^ovxXfiov uQ/ovTsg ntgt^i^KTjvTat /Aa- 
riStu Tvoea , oi Sh noatnoaiTOt XfovTUQta /QvaoTu^iKa. xai 
xuTaXa^ovTOg tov xuiqov , nsQtjSuXXoitfvog 6 ^uatXevg St^/j^D 
^Trjatov t6 nuyavov xui /Xuvt'du tov o\pi'i.tuoov , xai drjntyevo- 
/Lievog vno ts twv noutnoaiTtov xui Xotnav uq/6vt(ov tov 
xov^ovxXeiov, SteQ/STut Std ts rov av^/ovaTstog xai tov are- 
vov, Vjyovv Ttjg /Qvatjg /etQog, xui unsQ/eTai eig toj' ovono- 
6u, xai OTUVTOg uvtov iv ttJ /aXxfj nvXji tov ovonoSog, Jf'-Ms.85.b 

lo/ovTui avTOv ixeiae nuTQixioi xai azQUTrjyoi , xai neaovTCDV 
vevei nQuinoatTOg tw t^^ xuTuaTuaeojg ano xeXevaeojg , xai ^ 
Xiyet ,,xeKevaaTe'" xui avioi vneQev/oiTui tov (iaaiXia „eig 
fioXXovg xai ayuO^ovg /Qovovg." {B.) Kai SfjQiyevoftevog 
vn avTtov ndvTOJv, i%iQ/eTui iv t(o xovataTtonid), xui aTavTog 

i5fJ' T(7) xu,ueXuvxi'(i) ini tov noncpvQOv XiS^ov , ninTOvotv «^^"fSEd.L. 107 
ol nuTQtxtoi xai tj avyxXr^og , xai Xa^tov vevfia 6 nQainoat- 
TOg nuQu Tov ^aaiXiojg , vevei tw atXevTtUQid) , xuxeZvog Xiyet 
„xeXevauTS'" avToi Si vnsQev/ovTui tov ^uatXia ,,eig noX- 
7^ovg xai uyu&ovg /Qovovg." xuxeid^ev StjQtyevofievog vno 

aonuvTOJV uvTcov, StiQ/sTui Sid re t(ov e^xov^inoav xai Ttov a/o- 
X(ov, xui i'^iQ/eTUL Siu Ttjg ftiXQug nvXrjg Ttjg /uXxrjg tov /v- 
Tov, xui uniQ/eTui fii/Qi tov uytpv g>QiaTog. tu Ss (.tiQrj Si- 
/ovTUt Tov ftuoiXia iv Tutg (ndaeoiv uvtcov, aqjQuytl^ovTU tov 
^uoiXia xai fxovov, Xiyovat Ss xai 01 voTdnioi xui 01 fiaioTO- 

25^«?, C05 eiS-toTai avroig, \ovg idft^ovg. 6 Ss ^aaiXevg eioeX-B 

20. <fta rtijv ed. ai. nvlr^g xcu ^alx. cd, 

fecti cubiculo vestes Tyrias, praepositi leontaria aureis. (imbriis in- 
duunt. Tempore veniente , Imperator dibetesium paganum et tuni- 
cam hibernam gestat , et a praepositis celerisque cubiculi pracfectis 
stipatus, per augustale et stcnum seu aurcam manum ad onopodem 
abit, in cuius aenea porta constitutum patricii et strategi excipiunt, 
et postquam in terram procubuere, praepositus cerimoniario a man- 
dato sifjnum dat, is dicit : lubete , ipsi Iraperatori apprecantur : In 
multa bonaque tempora etc. (II.) Dcinde ab his omnibus stipalus, 
ad consistorium abit, et dum sub camelaucio in porphyrclico lapide 
stat, rursus patricii et senatores procidnntj et postquani praepositus 
si^num ab Iniperatore accepit , sileutiario annuit, qiii dicit: lubete , 
cetcii faustum ac diuturnum imperium principi apprecantur. Inde , 
his omnibus comitantibus, per excubias scholasque transit, perque 
paryam aeneam portam chyli ad sanctum putcura venit Factiones 
Imperatorem in suis stationibus accipiunt , ct tantum cruce sisnant, 
notarii vero et magistri , ut ipsis raos est, iambos recitant. Inipera- 
tof sacrum puteum ingressus , cereos accendit , et a patriarcha in 



l82 CONSTANTINI PORPHYROGENlTI 

d'K,v iy Tto uyup (pQmTt y.ut uxpug xj^Qovg, di/STUi naQa xov 
nuTQiuQyov iv tw uyio) fpQauTi, y.ui nQOoy.vvijouvTeg u/nq^OTS- 
QOL ukXijXovg y.ui uonuaufXBvoi, tloiQyovTUL eig rov vubv , xui 
uneld^ovTeg /.li/Qt^ TOiv uyicov S^vqcov, 6 /.isv nuTQiuQyrjg eiosQ- 
yeTut eig TO d^voiuoTrjQiov , 6 ds ^aoiXevg, otuq 6finQoa&ev5 
rtSv uyioov d-vQwv, xui uxpug XTjQOvg xui ev^ufxevog, eio6Q/e- 
Tttt eig t6 dvoiuoTrjoiov , xui /neTu ro vnuXXu^ut r^v uyiuv 
rQunet,av rag avTtjg ivdvTug, Xaf.i(iuvet nuQu rov nQainoaiTOV 
/Qvoiov XiTQug Q, xui Ti&t]atv avTug elg rjjv uyiav rQcine^av 
iv T(p ^uo/iudi'(p, iv (p 6 ^uoO.evg lOTurai, xui ^vixu vnulXd-io 

C "^ij Tijv uyiav TQdnel^uv, Xu^cov unoxo/x^iov ereQOV , e/ov xui 
uvTO /^ri/iara nd./moXka nuQa rov nQuinooiTOv , ri&rjotv uvto 
eig TTjV uyiuv rQuneX^uv , elxa lu(i(av nuQu rov nuTQi(xQ/ov 
9v/uut6v, &V/ILU iy.TQiTOv TO d^voLuoTrjQLOv xvxXo&ev, xui iisQ- 
/eTUL dLu lOv uQiareQOv /leQOvg rijg nXuyiug, xui uneQ/erat eigiS 
Ms.86 aTO oxevorpvXdxtov. eioeld-oov 6s xui urpug xtjQOvg ev/erui, xui 
ev'i(A/ievog d^v/iLu t« oxevrj uiiuvTa, xui xud^iLeTUL /tLxobv /lera 
rov nuTQUjiQ/ov. eid-' ovrojg eioeQ/ovrai ol rov xov^ovxXetov 
xui 01 Xotnoi uQ/ovrfg ol xuru ovvrjdeLav eioLovreg, Xu/i^dvovat 
nuQu TOv oxevo(pvXaxog vuqSov, xui eid' ovrojg dvioruTut 6 ^u-20 
GtXevg, xai i^eXd^oov dno rov axevotpvXuxiov, SisQ/eTat $td rov 

X) yvvutxiTOv vuQd-f]y.og, iv lo xui rrjv ovvi^d^fj otuoiv xixTfjvrut at 
T/jg uvrijg /leyuXjjg ixxXfjoiug Sluxovlooul, xui iiiQ/erut dia rtjg 
dQiareQug nvXrjg rov ^ij/Larog xui intdidcootv avT(p naTQiuQ" 
/fjg evXoyiag. (F.) Kui dieXd^ovreg upuporeQOt diu rov onLo&ev^S 

sancto puteo excipitur, ubi , postquam se invicem adorarunt ac sa- 
lutarunt , templum iutraut , et ad sanctas ianuas progressi , pa- 
triarciia sacrarium intrat. Imperator ad sacras ianuas constitu- 
tus , cereos acccndit , et precatus sacrarium intrat , mutatoque sa- 
cri altaris instrato , a praeposito centum iibras auri sumit , qui eas 
in gradu ponit , in quo Impcrator stat , novoque instrato im- 
posito , aliud apocombium , quod et ipsum admodum pretiosum 
cst , a praeposito sumit inque sacra mcnsa offcrt , deinde suf- 
fimentis a patriarcha acceptis , sacrarium in circulo ter incensat, 
perque sinistram obliquitatis partem ad locum, ubi vasa asservantur, 
abit. Ingressus vero cum cereis ardentibus , precatur, deinde vasa 
omnia incensat et paululum cum patriarcha considet. Posthac cubi- 
cularii et reliqui praefecti , qui pro more intrare solent, ingressi, a 
thesaurario nardum accipiunt, Imperator vero surgit , et a sceuophy- 
lacio egressus, per gynaeceum narthecis, ubi solitam stationem suam 
diaconissae magnae ecclesiae liabeut, transit perque sinistram bema- 
tis portam, acccpta a patriarcha bencdictioue, egreditur. (HI.) Post— 



DE GERIMON. ALXAE BYZANT. I. 35. l83 

TOv ^riJLiazog arsvov ^iUfSuTixov rov uyiov Ntxokdov, ajiioyov- 
rai ni/Qi- Tov uyiov (fosurog, xai av&ig inidovg o natQiuQ/fig 
rro ^uaiXtt evKoyiug, y.ui u^ifforfQOi ukki^kovg uonuou^ivoi^ 
i'^£o/erai fikvo ^uotlsvg, Stjoiysvojucvog vno rtav nQO£tQf]/nircov 
5^uvrcov, xui siaiQysrui Siu rrjg fxixQug nvkr^g rijg /aXxr^g, xai 
fii/Qi rov xovaiaroiQiov ikd^cov, /nivovoiv ixiias ol rtjg avyx).)]-£±i,. loS 
rov, vnSQSv/o/usvoi r()V ^uaiXiu. xui xuruXa^ovrog uvrov ro 
arsvov, /nivovaiv ixstas ol nurQixioi, vnsQSv/o/tsvot xui avroi^ 
xai dno rav ixstae siaio/srat 6 ^aatXsig sig ro nuXuriovy 

loxui aroi/f^d^ivrog rov xXrjrcoQiov, ytvoi^rat /.livaat, xai dnak- 
Xdaaovaiv unuvrsg, xai oi /xsv xXrj&ivrsg q.iT.ot /livovaiv, ol 
Sh uniQ/ovrat sxuarog uvrcov sig rov oixov avrov , xui nsoi 
(oouv d-' dXXdaast ro xovjiovxXsiov, xai xaruXa^ovatjg r^g wqui; 
rfjg dsiug XsirovQyiug, siaiQ/srut 6 ^uatXsvg nQog ro ixrsXiaui 

iSrf]V dsiav /ivaruyoyyiuv iv ro> (puQto, xai si /isv xsXsvasi, sia- 
io/ovrut xui nurQixiot xui avXXsirovQyovvrut avr(o, si (JfB 
fitjys, s^io/oviat sig rbv innodQO/tov , xai XsirovQyovaiv ixsiae 
iv r(0 vu(o rov dytov nQcoro/xaQrvQog 2xs(fdvov . xai (jtiXXov- 
rog rov xpdXrov uQ'^aa&ut ro „dvdaru b Gso;," laruvrut xov- 

aoi^ixovXdQtoi y xQurovvrtg rd s^oo&sv r(ov /Qvadov ^ijXcov xos- 

/id/xsva ^rjXa, xai fjvixa uQ'trp:at to y,dvdara 6 Gsog ," na-Ms. 86.b 
Qsvdv ruvvvauvrsg i'^ laov, aiQOvat rd s^co&ev ^fjXu, xai /li- 
rovat ru /Qvau ^PjXa xui /lovov . xui rijg &st'ug XsirovQyiag 
rsXsad^siarjg y xai dvaxQu^ansg ol iv rotg ixstas* „ar£QStoau 

17. tlaiq-j^ovtai ed. 

quaiQ ambo per aagustam porticum S. Nicolai , quae pone bema 
cst , transiere , atl sanctum puteum abeuut , ubi patriarcha Im- 
peratori rursus beuedictionem dat : post mutuam vero salutatio- 
nem , omuibus comitantibus , Imperator egreditur, perque par- 
vam portam aeneam ad consistorium usque procedit , ubi senato- 
res, fausta ipsi precantes, adsuut. Cum vero ad stenum venit , pa- 
tricii ibi congregati feiicia apprecantur , unde in palatium ingredi- 
tur , ubi , convivio parato , missus afferuntur , omnesque mutatorias 
depouunt, amici vocati manent , ceteri vero ad suas quisque aedes 
discedunL Cubiculum circa horam nonam vestes mutat, et tenipore 
diviai oflicii appropinquante , Imperator ad sacram missam celebran- 
tlam in pharum abit , et , si iusserit , patricii intrant unaque cum 
ipso sacra celebrant ; sin minus , ad circum abeunt et ibi in templo 
S. protomartyris Stephaui sacram liturgiam celebrant. Cum vero 
Psaltes : Deus resurge iuchoaturus cst , cubicularii extra aurcas cor- 
tiuas suspensa vela teueutes, adstant, et dum hymnum: I)eus resurge 
orditufi aequaliter extendeutes , vela exteriora tollunt maneutque 



• 
l84 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

I o Qsog Tov (juaiJJa '^f.icov ," ev&vg uvut xo ooyavov, o lara" 

Tuc iv T(o TQinerojvi y xai e^sldwv 6 ^uaiXsvg xa&dLSTai. enl 
Ttjg Tifxtug avTOv TOunsLrjQ, (poQwv oy.uoaf.iuyyiov SiuanQOV 
CXQvaoy.Xa^ov, y.adeLovTai y.ui ol y.Xtj&evTeg (fiLoi, ol /nev dno 
ayuQa/iiayyi'tov Aevy.tov, ol de yooay.mv , ev&e(og de ol /.lev uq-5 
/ovTsg TOv y.ov^ovy.Xetov unuXXc!i'^uvTeg uvuycoQovai , ol Sh 
anu&uooy.ov^iy.ovX(xQiOi y.ui y.ov[iLy.ovXdQiot. dnaXXd^avieg, 7ra- 
QiaxuvTUi dno ayaQUjiiuyytwv. (•^. ) -^?') ^^ eiSevui, oti, 
ei jiiev Tvyji ^ eOQxrj tov evuyyeXia/nov TJj avTJj ^fisQa tov 
uytov au(iiioiTOv, uneQyexui o jicxaiXevg eig t))v uyiuv '2.0(fiav,\o 
xat ixTeXer unuvTU t« tov fiey(xXov aa^^dxov , tag dvajTeQox 
tiQTjTui' xui iv TJj vnuXXuyfj Ttjg uyiag TQanit^i]g xai iv rij 
D d^vfiiuaei tov d^vaiuaTrjQiov xai iv Trj eiay.OfiiSf^ TOt; yQvaiov, 
xai i'§eXd-cov, (6g eid-iaTai uvt(o, uneQyeTUi iv tw ay.evO(pvXa- 
xi(p. y.ai xeXeaug iy.eiae unuvTu , (og nQoeiQrjTui, e^eQyeTaiiS 
Siu Ttjg dv(OTeQ(o eiQt^fievrjg nvXt^g' y.ui Xaji(ov ixtiae nuQu 
Tov nuTQiuQyov evXoyiag , Sid tov OTevov xov uyiov Ntxo- 
Tiuov Sia^uTixov dniQyeTai iv tw dyt'(p (pQSUTi, xai Xu^tov 
■nuQa Toi; nuTQtuQyov evXoytug , ovx i'S,eQyeTUi iv tt} f-ieaf] 
TtQOg TO uneX&eiv uvxov iv tw naXaTi(p Std TtjV eoQT/jv tov20 
BvuyyeXiafiov , dXX' vnoaTQixjjug eiaeQyeTUi iv ttj fiixQu nvXrj 

Ed. L. logTrj ovarj iv T(p (pQeaxi , iv t) iaxaxui iv xaig fieyuXuig nQoe- 
Xevasaiv, iniSovg Totg xpdXTUig xai Xoinolg Tug nXovatug av- 
Tov StoQedg 6 §aaiXevg iv t(o xQdl^eiv rov uQyvQov, xat ixet- 

22. raig om. ed. 

tantura aurca. Divino officio peracto , postquam ibi congregati ex- 
clamarunt: Conservet Deus Imperatorem nostrum ! statim organum in 
tripetonc collocatum pulsatur, Imperator e^jressiis , venerandae men- 
sae suae , scaramangio albo clavis aureis indutus , assidet, cum quo 
amlci invitali partim albis , parlim variegatis scaramangiis induti as- 
sident : praefccti cubiculi , depositis mutatoriis, discedunt, spa- 
tharocubicularii vero et cubicnlarii , mutatoriis exutis , in sca- 
ramangiis Imperatori adstant. (IV.) Sciendum est , si festum an- 
nuntialionis in eandem diem sancti sabbati incidat , Imperato- 
rem ad S. Sophiae abire , et ibi ritus omnes magni sabbati su- 
pra recensitos tum in sanctae mensae instrato mutando , tum rn sa- 
crarii incensafione aurique cbUtione servare , et inde egressnm , ut 
, ei mos" est, ad custodiam vasorum abire. Ibi enim postquam omnia, 

quae supra tradidimus , peregit, per snpra commemoratam portam 
egreditur, et benedictione ibi a patriarcha accepta , per angustam S. 
JJicolai porticum ad sacrum puteum abit, acceptaque rursus bene- 
dictioue, ad mediam, ob festum annuntiatiouis in palatium abiturus, 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 35. lB5 

dtv SuQ/erat Siu rov rgtxXivov, h w xQafiariZft 6 ^aat- 
Xsvg iv Tutg ^fyulaig nQoeAevaeoi, xai doiQ/STut iv uo fi?j' 
Tarwom;, xui unu).luS,ag rrjv orolrjv , i^v (poQet tov uyiov 
au^^arov , vnaU.uoatt xrjv rov evuyyeXioftov oToXijv. «s£^-Ms. 87. a 
5&(ov ds ano tcov ixeioe TJXXuyjuivog , uniQ/eTut eiinQOo&ey 
Tcov d^vovSv Tov d-voiuoT/jQiov, xui ev^ufxevog, xouTciov xui xt]- 
Qovg, eioiQ/eTut eig xo &vaiuaTfjQiov , xui nQOoxvvrjOug Trjv 
uyiuv TQuneLav , e^iQ/erut xui Siio/eTut diu Trjg oojXuiug, 
xui /iiik).ovTog uvrov diiQ/eo&at dta rrjg oo)).at'ug , /.ufiiiuvei. 

louno Tor nQuinooiTOV xrjQtov ItTUvixtov, xai nao' uvtu uq-B 
/ovTut to TQonuQtov Tfjg eoQTrjg ro „or^/neQOv rrjg atoT^o/aj 
rjf.i(av To xerfu/.aiov/' xai dr/Qiyevofievog vno re tciJv uq/ov- 
T(ov TOv xov^ovx/.eiov , nuTQtxicov t£ xui (yTQUTr^ywv xui Trjg 
avyxXrjxov, SiiQ/exut Siu tov vuov, xai i^iQ/erut Std Te tov 

l^vuQd^r^xog xui tov Xovrr^Qog . xuTeXd^oov Se xu yQuSr^Xia tov 
dd^vQU, i%iQ/eTut ini to f.ii).iov, xai SioSeicov Trjv fiiorjv, «- 
veQ/erut iv t(o (poQro xui TeXet ixetae unuvTU uxo).ov&o}g, ov 
TQOnov dvo}TiQ(o iSrjXco&r]. xui xuTeXd(ov eig tov vaov rrjg 
vnsQuyiug Qsotoxov iv TOtg /uXxonQuzeiotg , TeXet ixetae t^v 

20&eiuv XeiTOVQyiuv fii/Qt tov evuyyeXiov. xui uno rov ev- 
(ty}'eXiov xuTiQ/erat Std Trjg '^vXivrjg oxdXug , xui e^iQ/erui, G 
TeXsod-eiotjg rrjg i/.TSvovg' iv tuvtt] yuQ TJj ^ftiQa rj dsia 
XeiTOVQyiu ov TsXstiut unuau, uXX' 'icag tov evuyyeXiov xai 
TJjg ixievovg. xai e^eX&cov 6 ^aaiXevg sv uo sfi^oXto j tog 

14. t£ om. ecL 

non procedit, sed reversus , parvam porlam in sancto putco , ubi in 
magnis processionibus psaltis ceterisque copiosa muuera sua inter 
solenues argcntarii acclamationcs erogat, ingreditur. Inde per Iricli- 
nium j ubi in raaioribus processionibus convivium celebrat , transit 
et metatorium petit , mutalaque stola , quam sancto sabbato gestat, 
eam, qua in annuntiationc utitur , iuduit. Unde , mutata veste , ad 
iannas sacrarii abit, ubi cum ardentibus cereis precatus, sacrarium 
intrat, et sancto allari adorato, discedit perque soleam digrcditur, 
digressurus, cereum processionalem a pracposito accipit , quo facto , 
statim troparium festi exordiuntur : Hodie capiit salutis nostrae. 
Deinde a praefectis cubiculo , patriciis, strategis et senatn stipatus , 
per templum transit, perque narthecem et baptisterium abit. Per 
gradus autem athyrae descendens , ad railium et per mediam in fo- 
rum abit, omnia ibi, ut supra ostendimus, ordine peracturus. Deinde 
ad templura sanctissimae Deiparae chalcoprateorum veuit, et divinam 
liturgiam ibi ad evangelium usque celebrat. Quo recitato , per li- 
gneam scalam',desceudit, et finita extensa, discedit: hoc enim die sa- 
cra liturgia noa tota, scd ad evangelium usque et exlen^iim cele- 



l86 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

elQTjrai , Innsvtv ixetas f.isru twv y.uTu avvrjS^siav j xai uno 
Tcov sY.uaB driQiysvoixevog un^QyexuL iv tw nuluriM, ixTsXoSv 
unuvTa iv Tfj SibS(o, aruaei rs xai So/fi, ov TQonov uvmiQia 
iv Tfj y.ad-oXov nQoeXevaeL tov svuyyeXiaf.iov inl Xemfo i'^- 
s&if.ied-u. xui eloeA&cov elg t6 naXuTtov , xsXet tu tov uyiovS 
au^^uTOv anuvra. 

KE0, Xg. 

D "Oaa SsZ naQtttpvXcixrsiv ini nQosleilast ivciaeo); ixxJit^aias. 

lariov , ort y.ui ?] nQoiXsvaig rtjg svcoascog rtjg iy.xX?]atag 
wg xai ttl Xotnui noosXsvasig intTsXetxui. • xui yuQ ijLtnQur- lo 
rcog 6 ^uotXsvg unstot, xui ul do/ui xuru rvnov yivovrut, 
SrjXovoTL xat rcov d/jficov xara rb eicod^og dxroXoyovvrcov iv 
rotg Tonoig uvrcov . 6 Ss (iuatXsvg txnSQyo/nsvog scog rov 
"Ms.^^^.huyiov (pQiuxog, unoaxicferuL ixeias , slxu Ss'^u(xivov avxov 
Ei\.L. iioTOv nuxQtdQ/ov, uniQ/ovxui u[.t(p6xsQ0L sig xov vuov xrjg d-iS 
yiug EiQi^vi^g. xui d'/j rijg iy.y.Xrjataarty.rjg ndat^g Td'iSoog rs- 
Xov[xivi]g, inuiQOvatv un' avxov rov vaov rfjg dytag EiQijvrjg 
xrjv XtTtjv, xai vnoarQicpovaiv slg r6v vabv rtjg dyiag ^ocpiag 
7uzavsvovrsg, xui sioiQ/ovraL Stu rov yvvaixiov [xiQOvg rijg 
uvx^g iy.xXi^aiug xui xov voiQd^rjy.og , xui unoSovxsg iy.stoe r^yao 
ri^g Xtxijg dxoXovd-iav, yivsrai ^ slooSog , y.ai siaoSsvSL o ^a- 

II. dntsiGL cod. et cd. 

bratur. Imperator in porlicum , ut diximas , egrcssus, equum cum 
iis, quibus inos cst, consccndit, ct ab liis stipatus, ad palatium abit, 
omuiaque in transitu , statione et receptione , quac supra in solenni 
proccssione annuntiationis breviter exposuimus, observat. Ingressu» 
palatium, ritus sancti sabbati omncs celebrat. 

CAP. 36. 

Observanda in processione unionis ecclesiae , seu quando tomus 
unionis ecclesiae praelegitur. 

Obscrvandum est, proccssionem quoque unionis ccclesiac eo ritu, 
quo cetcrac processioncs, institui. Impcrator enim ad tcmplum cura 
ofliciis abit, et receptiones pro more instituuntur , factiones scilicct 
in suis stationibus ei acclamant. Deinde ad sacrum puteum proce- 
dens, coronam deponit, ibique a patriarcha exccptus , cum ipso uua 
ad sanctae Irenes pergit. Peracto ibi divino officio, ab ipso S. Ire- 
nes tcmplo pompam ordiuntur, et sic in processioue ad tcmplum S. 
Sophiae reversi, per gynacccum et narthecem eius acdis intrant, da- 
toqnc ibi processioftis ordinc , introitus fit, Imperatore ct patriarcha 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 37. 187 

aiXtvg xai 6 nccTOtuty/Tjg fitra xal ndvTtov Ttov hQtoov. ra 
Sk T/jg vnooTQOifTJg intTeXenai. xa&(6g xai iv Tuig Xotnatg 
nQoeXevaeai. 

KEQ. X^. B 

5 Xqq tldivai, ntSs dlldaaovatv ol dtandTai iy Tats ioQTa^s xat 

nQotltvaeat, 

Tfj uyiu xai /iieydXi] xvQiaxfi tov ndaya e^eo/ovTat ol 
SeanoTUL dno tov nuXuTiov fteTu 6'^icov axaouuu^yimv xui 
/QvaoneQixXeiaTwv aayifnVy xai ev tw xoitwvi T/jg 6d(pvijg uX- 

loXdaaovat Ta &coodxia , neQi^dXXovrat de xui tu TLiTtdxta, 
xui yiveTui uanua/xbg iv T(jj /neydXio TQtxXiv(o tcov id-' ux- 
xovIHtcov , xai fieTu tov danua/nov ix^dXXovai tu T^tTlidxta 
xai neotiSdXXovTut Tovg Xcooovg xui (jTtu/ituTu , ei xeXevovat,C 
Xevxu eiTe Qovaia, xai iv /ilv TJj evojvv/Ko /etQi xQUTOvat 

i^axfjniovug /Qvaovg ix Xidcov xai ixaoydocov ijiifptea/nivovg, 
iv de Trj de^trj /eioi TrjV uve^ixuxiuv Ta Ss T/jg nooeXevae- 
(og iniTeXttxtti, xadxog eioi^xaiiev. iaTtov, oTt, Ttav deanoT(ov 
eiaoSevadvTojv xutu to eicoSvg xui eiaeXd-ovTcov iv tco fttjTU- 
TCOQt'(o, ix^dXXovat Tovg X(&QOvg, xui Srj ix^uirovTeg eig tu 

louyiu xui eig Tfjv uydnr^v xui eig Trjv xotvcoviav, ov neQi,SdX- 
XovTui Tovg Xcooovg , dXXd /Xa/ivSag' iv Sh t(o vnoaTQirpetv 
avTOvg iv t(o nuXuTio), neQi^dXXovTUt TOvg Xcooovg xui are/i-- 
fiUTU, ti /tev iv t(o nQco'1' Xevxu, iv ttj vnoaTQOCffj Qovata , ei 

cum sacerdotibus omnibus ingrcdicnte. Redeunt autem co , qui in 
reiiquis processionibus scrvatur, ordinc. 

CAP. 37. 

Observatio de vesubits j quomodo ab Jmperatoribus infestis diebus 

ac processionibus mutentur. 

In sancta et magna dominica paschatis Domini violaceis scara- 
mangiis ct sagis auro praetcxtis e palatio progrcdiuntur , in cubiculo 
ilaphnes loricas et tzitzacia mutant, fitque ibi solennis in magno tri- 
ciinio XIX accubituum saluUtio, qua peracta, tzitzaciis depositis , lora 
et coronas, albas illas quidem aut rubras, sumunt, manu sinislra 
scipiones aureos, gemmis et margaritis ornatos, dcxtra vero acaciam 
fcrunt: sic processio, ut supra observavimus, instituitur. Sciendura 
est, Dominos, templum ac metatorium pro more ingressos, lora depo- 
nere, et cum ad loca sacra , coramunionem sanctamque coenam pro- 
<lire volunt, non lora scd chlamydes inducre. Reversi autem ad pa- 
latium, lora ct coronas sumuut, si albam manc, in reditu rubram. 



i88 



CONSTANTmi PORPiraiOGEKlTI 



J) ds Tfo 7iQ(o'l' QOvGia , sv TJj vno(iTQO(j^fj Xfvxu . iareov, or«, 
Ms.88. aTWJ/ f)sa7iOT(ov tjj dsvrsQa Trjg diay.aivtjai'/.iov uno tov nuXu- 
Tiov i'^£f)/of.i£V(ov , niQi^dXXovTUL T« hsvY.a /Qvau ay.aQUf.iuY- 
yiu y.at r« didXi&u tovtcov anud^iu. iv dh Trj tov Kvqiov sx- 
yXriaia n£Qi,3d}J.0VTUi OTififtuTU TlQuaLva, y.ui uneQ/ovTUi iv5 
TJj iy.xXrjaiu t(ov uyioiv uno^noXcuv, y.ui nsQL^dXXovTui t« sav- 
T(ov ksvy.a SL^tjTrjaLu xui tu /luviSia xui siaodsvovai , Sei- 
XtjQ Sh iv Tjj vnoaTQOCpfj nSQi^d/.XovTUL tu xoXco^lu , rjyovv 
rovg xQiovg , xui tu Sid/u&a t^oarixLu ona&ia xui OTiftfiura 
7.svy.d , si Ss ^ovXr^d^coaL ^dlXsLV Tug TLUQug , ijyovv Tug rou-io 
EiLL. II i^tt?, nsQi^dXXovTUL uvTdg. iariov , otl tuvttj tjj Ij^SoftuSt, 
rfjg SLaxaLVTjaifiov (fOQOvoLV ol SsanoruL tu aanQU Sil^r^T^ata^ 
si Sh (iovXrj&cooL notr^ouL tJ nQOxsvaov iv ixyXr^oia, sirs XtTr^v 
fLTS So/jjV iv T(7) nuXuTio), nsQi^dXXovTUL tu t1^it':^uxiu. iori- 
ov , oTi rfj xaLvfj xvQLaxrj , i/yovv t(ov S^vqcov xsxXsiaftiv(ov,i$ 
oftoiojg inLTsXsLTUL' noXXuxLg Ss , si xsXsvovolv ol Ssono- 
ruL , ruvrr^ rf^ *o^t?j «jt/ rtov Xsvxcov /Qvaiov oxuQUftuyyi- 
(ov nSQi^dXXoVTUL t« n0Q(fvQ(k /qvou oxuQUfiuyyiu. iariov^ 
VTL TJj soQrfi Ttjg fisoonsvTfjy.ooTrjg oftoicog uXXdaaovaLV ot 
SsanOTUL . ioTSOV , otl rfj soQrij rrjg draXr^rfjscog uno ftsv^o 
Tov naXariov s^sq/ovtul ol SsanoruL ftsru rQi^Xuritov 
cxaQUfiuyyiojv , xui siaiQ/ovruL sig tov SQOficoru xui uniQ- 
B /ovrui fii/QL Tfjg /QVOfjg noQTfjg, ixsLos Ss (idXXovrsg ru av- 
jtov xQvoSi. SLdXLd^u onudiu xui xa^aXixsvovrsg rd /LwfiuTUj 

4. xovTCJV om. ed. 

81 rnbram egressi , albam redcimtes capiti imponiint. PorroDomini 
die secuncla renovationis e palatio egressi , alba aiiroque intexta sca- 
raraangia et grmniis ornatos gladios gestant. In templo autem Do- 
mini coronas virides capiti addunt , et ad S. S. Apostolorum aedera 
abeunt , eamque dibetesiis albis ac tunicis suis induti, intrant, re- 
duces vesperi colobia et gemmis ornatos gladios et albas coronas su- 
miint; sin vero tiaram seu tupham capiti imponere malunt, hoc quo- 
que a consuetudine non alienum habetur. Hac septimana renovatio-. 
nis dibetesia alba induunt, si vero proccssionem ad templum, ant 
pompam, aut receptioncm institui iubent in palatio , tzitzacia indu- 
unt. Dominica nova seu clausarum portarum eodem modo celebra- 
tnr. Saepe etiam, si Dominis libet, hoc festo pro albis auroque in- 
textis scaramangiis purpurea auro ornata induunt. In festo mediae 
pentecostes similibus rautatoriis utuntur. In festo ascensionis DominL 
scaramangiis triblatteis e palatio progressi, celocem conscendunt et ad 
portam auream abcunt, ubi aureis gemmatisque gladiis cincti, equo 
ornameutis circa coUum instructo vehuntur , et ad venerandam sacro- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 37. 189 

dneo/ovTai. iv rfj exxXfjaia rijg vnsgayiag Osotoxov rtjg ntj- 
yfjg, xdxiiae dXldaaovai t« (uvtwv '/.evxd diji/jTi^oia, xai sia~ 
odsvovatv ^ de vnoaTooipij Tsksuai xa^oog xai Trj dsvTeQa 
T^5 diaxaivtjai^ov . ioTdov y oti Tfj iOQTfj Ttjg vsag fisydXrjg 
BixxXrjatag u/.ldaaovaiv 01 SsonoTai ii^r^TrjOia nooffVQu xat 
Tag Tovnov •/'/.afxvHag. ioTSOv, oti TJj (OQTrj Trjg nsvTrjxooTrjg 
dXXdaaovaiv 01 SsanOTUi iv tw xotTtovi T/jg ddipvrjg ?.svxd Si- 
^rjTrjOia xui Tug tovtcov //.ativdug xai OTifiinuTa Qovaia, ivMs.SS.b 
Ss Ttj vnooTQOiffi aTsufiaTU Xsvxd, {B.) lariov j oit TJj C 

tosoQTrj Tc5v dyifov nuvTtov nsqi^dXXovTui ol dsanoTut /Qvau 
axuoaudyyiu , olu xsXsvovat , xui oTii.if.iuTu ofioiojg, iorioVf 
OTi xai rj sOQTrj Tav uyiiov unooTO/.iov ouo/tog TsXstTUi, ioTi^ 
ov , OTt TTJ soQTJj Tov uyiov ^HXiov uXXdaaovatv 01 SsanOTui 
Si^rjTrjata nOQcpvQu xai lug tovtojv /XufivSug . ioTiov, oTt 

iStij (OQTJj zrjg fiSTUfiOQ(f(6as(og iv iw xotTtovt Tijg Su(pvijg uX- 
Xdaaovaiv 01 SsanoTai Xsvxit Si^rjfrrjata xai Tug tovtcov /Xa- 
fxvSag xai oTififiuTu nodatva, iv Si ttj vnooTQOcpjj oiififia- 
Tu '/.svxd. ioTsov, OTt TTj sooTfj Trjg xoiftr^oscog Tr^g vnSQuyiug 
QsoTOxov uXXdoaovatv 01 Ssanorut dno tov nuXaTiov tu o- 

2o|f'o TOVTOov axuQUfidyyiu, xui siosQ/ofisvot sig tov SQOfttova, 
unsQ/ovTut iv T(d vuco Tr^g vnSQuyiug Qsotoxov iv ^Xu/iQvatg, D 
iv Sk T(o ixsias xotToovt dXXdaoovatv 01 SsanOTUt r« noQ(pv- 
Qu Si^rjTi^oiu xui Tug tovtojv /XufivSug. ioTiov, OTt ttJ soq- 
TJj TOv ysvsaiov Trjg vnsouyiug Qsotoxov iv tw xoiT(ovt Trjg 

-x^Sd^pvrjg dXXdaaovatv ot SsanOTut Si^rjTijata nOQ(pvQu xut toj 

i4- To ii^tix. ecL 16. Si^ijTijaia om. ed, 17. iv jk r^ ed. 

sanctae Deiparae fontiiim aedem abeunt, albisquc dibetesifs suis indu- 
ti , eamingrediuntur: atque ita, ut in seciinda rcuovationis animadver- 
timus , redeunt. In fesfo novae magnae ecclesiae dibetesia purpurea 
suasque tunicas induunt: in festo pentecostes vero in cubiculo da- 
phnes candida cum tunicis , quae ad ea pertinent, coronas quoque 
rubras , in reditu vero albas capiti imponunt. (II.) In festo omnium 
sanctorum Domini aurea scaramangia , quae volunt , et pariter coro- 
nas gestant : quod in sanctorum quoque Apostolorum festo obtinet. 
In die S. Eiiae sacro dibetesia purpurea et tunicas eiusdem coloris 
gestant. Fcsto transfigurationis in cubiculo daphnes alba dibetesia 
et chlamydes aibas, coronas vero Prasinas, ct in reditu albas, sumunt. 
In memoria obitus S. Deiparae in palatio violacea scaramangia sua in- 
duunt , et conscensa nave, ad aedem S. Deiparae in blachernis vehun- 
tur, inqne cubiculo, quod ibi conditumest, purpurea dibetesia et 
similes chlamydes ; in nativitate S. Virginis Deiparae vero in cubiculo 
^aphnes dibetesia purpurea ac similcs chlamydes induunt: et in pro- 



igo CONSTANTINI. PORPHYROGENITI 

rovTcov ylaf.iv 8 ag j xal uviQyoiTui fUTu Tjjg Xn^g ecog tov 
(fOQOv, y.ul uno Ttjg ixTSvovg y.uT^yovTat, jlistu Tfjg liT^g scog 
Tou vuov Tijg v/i€Quyiag QsoToy.ov t(ov /uly.ouQUTeioiv , y.u- 
xsios uXluoaovGL Tu TiOQifvQu /Qvou oy.uQui-iuyyiu, nSQL^uX- 
Xofisvoi y.ai t« tovto)v anud^tu y.ut aTsi.if.iuTu, olu y.sXsvovoi,5 

Ed.L. ii2i<ui uno Tov svuyysXiov vnoaTQsqovaiv scpinnoi. fisTu toov 
/to)fiuTO}V. laTsov , OTL Tfj soQTrj T^5 vxjjcooeojg dXXuoaovaiv 
ol dsanoTUi tu nOQ(pvQu di^rjTi^aiu xui rug tovtcov /Xufiv- 
J"«g. laTsov , OTi Tij SOQTTJ TOv uyiov ^t^ftrjTQiov uXXuaaov- 
aiv ol dsanoTUi tcc nOQfpvQu d't^t]T7Jaia xai rag tovtcov ;jA.a-io 
fivdug. ioTSOV, OTi ttj soQTrj Tov uQ/iaTQUTrjyov uXXuaaovaiv 
oi dsauOTUi Tu nOQ(pvQu di^fjTi^aiu y.ui Tug tovtcov /Xufiv- 
Sug. laxsov , oti ttj soqtjj rtav /QiaTOvysvvcov iv t(o y.oiTcovi, 
Ttjg du(pvt]g uXXdaaovaiv oi SsanoTUi t« nOQ(pvQu dt^t^TrjOia 
y.tti Tug TOVTCov /Xuftvdug y.ut OTSfifiUTu IjQdaiva, iv ds r^i5 

Ms. 89. a vnooTQOcpfj OTSfifiuTU Xsvxoi . ioTSOV , OTi rfi rifisQu tov /3d- 
B Tov iv T(T) InnodQOfitu) uXXdoaovoiv 01 Ssanmui ru nayavd, 
yat ol uQ/bvTsg tu uTQU^uTiy.u /Xuvidtu. iotsov, on iv Totg 
Inmy.Oig nuoiv innoSQOfiiotg uXXdaaovotv ol Ssonavui ru noQ- 
(fVQa St^rjTriatu y.ui Tug tovtcov /XufivSug xui oxsftfiuTu, oiuio 
xsXsvovoiv . ioTSOv, oxi rfj tOQTfj Tijjv dyicov (fcoTcov iv tw 
xoiTcovi rrjg Sd(pvrjg uXXdaaovoiv 01 SsonoTUi ru noQ(pvQa 
Si^/]Trjata xut rug tovtcov /XufivSug xut OTSfifiUTU BsvsTa, 
iv Se TJj vnoaTQO(pfj aTSfiftuxu Xsvy.d. ioTsov, on rfj soQrfj 
Ttjg vnandvTrjg uXXdaaovoiv ol Ssanoxui und rov naXariov25 

16, tov dytov BadiXsiov ed. pro xov potov. 

ccssionc aJ forum, cxtensa finita , usqiie ad S. Deiparae clialcopra- 
tcorum abeunt, ubi purpurca aurcaque scaramangia induunt gla- 
diosque et coronas , quas volunt, sumunt , et evangciio rccitato , e- 
quis suis ornamcntis circa collum instructis vecti rcdcunt. lu fe- 
sto exaltationis sanctae et vencrandac crucis purpurca ditctcsia et 
ciusdcm coloris tunicas induunt, qucm morcm ct in sancti Deme- 
trii et sancti archangeli observant. In natali servatoris purpurca dibe- 
tcsia ac similcs chlamydcs in cubiculo daphncs , coronas quoque Pra- 
sinas, in rcditu albas , sumunt Dic voti in circo pagana vcstiracnta, 
proceres atrabaticas tunicas gcstant. In ccrtaminibus equestribus omni- 
bus purpurca dibctesia ct chlamydcs purpurcas, ct quas volunt coro- 
nas , in fcsto sanctorum luminum in cubiculo daphncs practer dibete- 
sia et tunicas purpurcas Vcnctas coronas , in reditu albas , sumunt. 
In festo occursus scu purificationis B. Mariae violacea sua scaramangia 
mutant, et celoce ad templum tersanctae Deiparae in blachernis ve- 
huQtur, iaque eius cubiculo purpurea dibetesia et similes chlamydcs 



DE CERIMO?^. AULAE BYZANT. I. 3S. IQI 

Ttt o^ia avxcov axaQUfiuyyia , xui iiatQ/oi.uvoi, eig tov S()6- 
ficova , un£Q/0VTUt iv tw vufo xfjg vnsouyiag Oeoxoxov iv 
^Xa/iovatg, iv d« t(o ixnoe xoiTiovt ukkuaaovat tu nOQffvoaC 
St(iijTrjaia xai xuq tovtcov /Xujnvdag. iaTioVf oxi Tij xvqiu- 
5x^ Tfjg dQdoSo%iug uKKuaaovoiv ol deanoTut uno tov nuKu- 
xiov Ttt o^ia TovToov axuQUjuuyyia xai tu /ovaontQixKitaTa 
aayta, xai dviQ/ovrai iv xoig xaTTj/ov/neveiotg rrjg uyiag ^o- 
g>tag , xuy.ttas dXKuaaovat tu nOQfVQu Sifi/jTr^aia xai Tug 
TOvTcov /Xuiivdug, xui kiTuvevovTsg eiaoSevovatv. ei&' ovtco; 

lodveQ/OLievot iv Totg xuTtj/ovfievtiotg, dxovovat rov dyiov ev- 
ayye/.iov xai dniQ/ovxat iv tm naxQtaQ/tfo . iaTiov , ort rfj 
eoQTtj rov evayyeKtaixoxj rrjg vneQuyiug QeoToxov iv tm xot- 
xmvi xrjg Su<pvrig dXldaaovatv oi deanoxat 6i^rjxrjata nOQ(pv- 
Qu xai xug tovtcov /KuuvSug , xai uviQ/ovTUt (.leru rrjg Xt- 

iSr^yj ecog tov (pooov , xui dno rrjg ixrevovg xuTiQ/ovrat fxeraD 
rrjg Xirijg ewg Toy vaov xfjg vneQuyiug QeoTOxov rmv /aX- 
xonQUTeiaiv , xdxetae dXXuaaovat rd nOQ(fVQu /Qvau axuQu- 
fidyyitt, neQi^aXXojxevot xai rd rovrcov anud^iu xui aTi^uuTU, 
ola xeXevovat, xai dno rov evayyeXiov vnoaroi^fovatv e<fin- 
aonot nerd rtav /ico/xdxoov, 

KEO.Xf]'. Ed.L.ii3 

TOffo dsi naoaffvXuTTeiv inl aTSipiufo ^aailiws- 

JlQoiQ/ovTUt ndvreg /lerd uXXa'^i'iicov , xai dXXdaaet na- 
aa 37 avyxXijTog xai rd a|/to,accra Ttoy a/oXiSv xai rcov Xoi- 

induunt. Dominica, sanctis imaginibus restitutis sacra, e palatio vi- 
olaceis scaramangiis suis et sagis auro intextis veniunt, et^ad catechu- 
mcna S. Sophiae progressi, purpurea dibetesia , et quae ad ea perti- 
nent chlamydes induunt, et cum solenni pompa ingrcdiuntur; deinde 
sacro evangelio in catechumenis audito , ad aedcs patriarchaies disce- 
dunL In festo annuntiationis sanctissimae virginis Deiparae in cubi- 
culo daphnes dibetesia purpurea ac similes tunicas induti , cum pro- 
cessione ad forum , inde post extensam ad templum S. Deiparae chal- 
coprateorum progrediuntur, ubi purpureis aureisque scaramangiis in- 
duti, suisque gladiis , et quibus volunt coronis cincti , adsunt , prae- 
lecto vcro evangolio, equis circa collum pulchre ornatis domum ve- 
hoQtur. 

CAP. 38, 
Observanda in coronatione Imperatoris. 

Omnes in mutatoriis procedunt, vestesque senatus omnis, proce- 
res scholaruia ac ceterorum offidorum mutant^ et vasa seu arma, 



ig^ CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

nwv ray^dTcav, y.at jiQolafx^uvovai ra axtvrj TiQog t6 oipt- 
J/Ls.8g.hxevaat rovq dsonoTag. y.ai ovs ndvra 6T0i/xaad-(oatv, s^e^ys^ 
xat ^aaiXsvg sx rov avyovarecog , (poQWV ro axaQa/ndyyiov 
avrov xai aayiov noQtpvQovv , diptxsvo/isvog vno rov xov^ov- 
y.Xsiov , y.ai iiso/srat /nsxQt rov ovonodog , xai yivsruL ^5 
B nQtoxri So/ij rwv narQixi'u>v iv rro ovonodto), y.ai "ktyst 6 rrjg 
xaTaaTuoscoq ,,KsKsvaaTS-" xac insv/ovrat „sig noXkovg xat 
uyudovg /novovg." y.ui xariQ/ovrat /is/ot rov f.tsydlov xov- 
aiarcoQiov, sv&u lOTUvrat ol vnarot y.ovaiorcoQtov y.ai ol Xot- 
noi avyxXi]Ttxoi , xui loravrat ot dsanorat sig ro xi^coQtov, lo 
xai ninrovotv ol ovyxXTjrty.oi ndvrsg af.iu rotg narQixioig. 
xtti uvaordvrwv uvtcov, vsvovolv oi SsanoruL r(o nQuinoai- 
r(o, y.ai Xiyst 6 oiXsvridQtog „y.sXsvaars -" xai insv/ovruv 
,,sig noXXovg xai uyadovg /Qovovg," xai unoxtvovotv stg rrjv 
ixxXTjotuv 6td rdiv o/oXtov, rd Sa /iisQf] laruvTat iv rotg t6-i5 
C notg avTtov ?]XXay/iisva, a(fiQayi%ovrsg xai fjtovov, {B.) Kat 
0T£ siasXd-rj b ^uaiXsvg sig ro (OQoXoytov, arjxovrat ro ^/jXov, 
xai siosQ/sraL iv t(o firjTaT(OQi'(0 y.ai dXXdaaSL ro St^rjTrjatov 
xai ro rLtT^dxtov , xai ^dXXst indvco ro auyiov xat siooSsvsL 
fxsru rov nuTQtuQ/ov, xut anrsL xtjQOvg sig rdg UQyvQug nv-io 
Xag xai siaoSsvst iv r(o va(o , xui sioiQ/srut sig rijv otoXaiuv 
xai sv/STUt sig rd uyta dvQiu, uxpug y.rjoovg , xui dvsQ/sraL 
eig Tov ufi^cova ufta rov narQtuQ/ov . xui notst rrjv si^/r/V 6 
narQtdQ/rig ini rrjg /XufivSog, xui oruv nXtjQcoorj rtjv sv/r/v, 
snuiQOvotv avrrjv ol rov xov^ovxXsiov xai ivSvovai r(o Sson6-2S 

i6. GffQctyillovTtt cd. 

Dominos comitatiiri, dcpromiint. Paratis omuibns, Impcrator scara- 
mangio suo et sago purpurco inJutus , cx augustali procedit, et cu- 
biculariis eum comitantibus , ad onopodium progreditur , ubi prima 
reccptio solcnnis a patriciis fit , cerinioniario dicente: Jubete , reli- 
quis acclamantibus: In multa bonaque tempora. lude ad magnum 
consistorium pergunt, ubi consulcs et ceteri scnatores congregati sunt: 
ibi Domini in ciborio consistunt, senatores cum patriciis in terram 
procidunt. Qui postquam surrexere, Domini praeposito signum dant, 
quo facto, silentiarius dicit: 'lubete , ceteri acclamant: In multa bo~ 
naque tempora. Domini pcr schblas ad tcmplum proccdunt, factio- 
nes vcro mutata veste in suis stationibus pracsto sunt, cruce tantum 
illos signantes. (II.) Ingressus antem horologium Impcrator, velum 
suspcnditiir, tunc metatorium, dibetesium et tzitzaciura induturus 
ac sagum his superimpositurus , cum patriarcha ingrcditur, cereis in 
portis argcntcis acccnsis, tcmplum pctit, inde ad soleam abit, cumque 
cercis ardentibus ad sacras ianuas precatus, cum patriarclia in ambo- 
nem asceudit Ibi patriarcha preces super chlamyde dicit, quibus fi- 



DE CERIMON. AULAE BYZu\NT. I. 38. IQS 

TTj. xai TTuXiv Tretft sv/Jiv ini tov axijii^aTog avTOv ^ y.uiD 
nXrjQcoau; Xuu^uvsi avxog 6 nuTQiuQ/^rjq t6 aTif.if.ia, xai ti- 
StjOiv avTO sig t^v xscpaXrjv tov deanoTOv ^ xai evd-iojg «m- 
xQaCsL 6 Xaog' „uyiog, ayiog, ayiog, d6'^a iv vxpiajoig &£(o, 

5xui ini yrjg elorjvrj," tqiiov • ehu • „6 decm fuydXov ^aai- 
Xi(og xai avTOxQaTOQog noXXd tu sTt]" xai rce ^s^g, xut 
gjoQiSv t6 arififia, xaTiQ/jTat xai uniQ/STai iv tw firjxaTtoQiii), Mj. go. a 
xui xa&i^erai eig t6 aeXXiov xai eioiQ/ovTui tu u^ioouutu, 
niraovTsg xui (piXov VTeg tu 6vo yovuTU avTOv , ^tjXov d, 

lool fidyiaTQOf ^fjXov §>, ot nuTQixioi xai aTQaTfjyoi' tqitov Ea.i..iii 
^tjXov, nocoTOanud-dQioi' TiTuoTOv , 6 tov aTQUTicoTixov , 6 
Tcuv i'E,xov^iTcov T(av IxavdTcov xui tcov vovfiiQoov , ana&doioi, 
avyxXrjTixoi xai vnuTOi' nifinTOV, ana&dQioc exrov , OTQd- 
TOQeg- e^$Ofiov, xofirjTeg t(ov a/oXiav r^, xavSiSdTOi xa^aX- 

i5XuQixov' &', axQijicoveg xui Sofiicmxof /', ua^xQrjTai , ^e- 
OT^TOQeg xai aiXevTidQioi' id , fiuvddTOQeg ^uaiXixoi xui 
xavSiSdTOt, nstoi' i^, xofifjTeg tov aQid^fioxj tcov ixavdTcov, 
TQi^ovvot xofitjTeg tov nXotfiov. xai Xiyei 6 nQainoanog ,;/.e- 
XevauTS'" xui inev/ovTui t6 „elg noXXovg xai dyaSvvg /q6- 

aovovg," xai i'^iQ/ovTui. eig dk Tfjv uydnfjv xai t^v xoivcoviuv, 
cog s/et rj avvrj&eia tcov eoQTcov, xai tu Xoind ndvTu nXr^- 
qovvTui, xud^cog ioTiv ^ avvrj^eia, g 

4- Tertium &ytos deest in ed. 12. Ita corr. Leich. , tov i^xov- 
fiiTOv cod. 18. xQi^ovyoi, x6fi. ed. ao. i^iQ-/ovrcct. eig d'i 

sine distiactione ed. 

nitis , cubicularii eam tollunt Dominumque induunt. Rursus patriar- 
cha prcces super corona fundit, quibus peractis, eam sumit et capiti 
Imperatoris imponit, populo statim ter acclamante : Sanctus ^ sanctus, 
sanctus ! Gloria in excelsis Deo , pax in terra ! Postea : N. magno 
Imperatori et Jugusto multos annos etc. Imperator coronam ge- 
stans , desccndit et in mutatorium abit , inque throno sedet, quem 
proceres ingressi adorant eiusque genua osculantur. Sunt autem: ve- 
lum primum , magistri; secundum, patricii et strategi ; tertium , 
protospatharii ; quartum , scribae castrenses , excubiis et numeris i- 
canatis praefectus , spatharii , senatores et consules ; quintum vclum , 
spatbarii; sextum, stratores ; septimum, comites scholarum; octavum, 
candidati equestres ; nonum , scribones et domestici ; decimura, a se- 
cretis, vcstitores, silentiarii ; undccimum, mandatores imperatorii 
et candidati pedestres ; duodecimum, comites numerorum icanato- 
rum, tribuni comitcs classis coustituunt. Tunc praepositus dicit: lu- 
bete ; ipsi longum faustumque imperium Dominis precati abeunt. 
Omnia autem, quae ad agapen et communionem, ut consuetudo fc- 
storum est, et reliqua pertinent , etiam pro more peraguntur. 

Constantinus Porph/r. Fol. I. i3 



194 



CONSTATsTlNI PORPHYROGENITI 



'Ay.toloyltt xiZv tS^fKov inl GTt\\)tft(a paOtX4(o5. 

^vvrjd^ovq soQTtjg rsXovfihtjg , xat rwv Seonorwv ev tJJ 
uyia (:7.yXi]aia nQOsXevcsiv noiov/itsvcov y.ai nuvza xa ovvi]&/] 
ratg nQOsXsvaeatv iniTsJyOVfisvcov , iwv dsanorcov ds uvioJToyv 
(.isxa TOv navQido/ov tlg tov ai.i(io3va , (^sy.stas yaQ lOTajai^ 
uvTi/.ii'oiov , iv 0) anoy.siTui tj ts yXufivg y.ui tu OTS/iijiiaTa ,) 
CsiTU noist sv/rjv 6 naTQiocQ/i^g snt r^j yla/ivSog , y.at (.istu 
rrjV sv/jjv iniSidoooi o naTQiuo/r^g rrjV /laf.ivda rw /nsyuXo) 
^aoiXst. y.ut 6 [iuaiXsvg /hstu rtav nQuinoaiTOOv ivdvovai r^v 
/XaviSa Tov vso/siQorovtp^ov (iaaiXia , y.at ndXtv noist sv-f^o 
yijv int roov aTS/.L/.iUToov , y.at nQooTOv /isv idiaig /SQot ori- 
g)SL nuTQiUQyrjg rov /isyuv ^aoiXiUj sira iniSidoooi tw (j.6- 
yuXo) ^aoiXst to OTi/i/iia, xat aricpst. 6 ^aaiXsvg rov vtoysLQO- 
TOVt^TOv ^aoiXia, xut svd-icog uvaxQdl^ovoL rd Svo /.LiQrj xai 
XiyovoLV „uS,Log." y.at- nQOoy.vvovoL ru oxrjnrQu y.ut ru Xoinu^^ 
oy.svri /.Lsrd roov ^dvdoov , sotlotu .Ss%iu y.at uqlotsqu ev&sv 
xuxstd-sv , 01 Ss ri-jg avyxXijTov ndvrsg y.ai rd /liQt] iotuvtul 
T)iv Tfo nQog uvuroXrjv Sf'S,i(o /LiQsi rov uvtov a/i^oovog. (B.) 
Ms. go.h Kui XiyovoLV ol XQdxTUL' „SoB,u ev vxpioroLg Osw , xut ini 

yijg siQijVJ]'" Xaog 6/ioioog ix y. ol xQdxruL' „sv dvd-QOi-io 
noig XQLoriavoov svSoxia •" 6 Xaog o/ioioog ix y. oi xqu- 

"j. ihs ed. 8. 6 nccTQ. inidiS. ccl. lo- ^aGiXiccv cod.Cf. Reisk. 
anuot. acl li. 1. 

ACCLAMATIO FACTIOKUM IK COKOHATIONB IHPERATORIS. 

Fcslo pro morc celebrato, Dominis ciim pompa atl sanctam ecclc- 
siam progrcssis et omnibus, quae in solenni processu observari de- 
bcnt, observatis, Domini una cnm patriarcba ad ambonem veniunt, 
iibi mcnsa seu ara, in qua tunica et corona iacent , posita est , pre- 
ces super veste patriarcha facit, quibus flnitis , tunicam magno Impc- 
ratori tradit. Is cum praepositis recens crcatum Caesarem ea in- 
duit , tunc precibus super coronis recitatis , patriarcha suis manibus 
primum niagno Imperatori coronam imponit , is deinde rccens ap- 
pellatum Imperatorcm cororiat, quo facto , elata voce duae factioncs 
acclamant : Dignus. Et adorant sceptra ct reliqua vasa cum bandis, 
hinc iilinc ad dextram et sinistram constituta , dum interea seuatores 
omnes et factiones orientem versus in dextra ambonis partc subsi- 
stunt. (II.) Et dicunt cantores : Gloria in excelsis Deo et pax in 
ter-ra; populus eadcm ter. Cantores : jipud homines Christianos be- 
neplacitum; populus cadem ter. Cantores : Quod misertus est Deus 
populi sui ] eadem popuhis ter. Cantores : Haec magna Domini dies; 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 38. IQ^ 

y.Tui' „OTi i]Xtt]OSV 6 Qsog tov )mov avrov'" o Kaog 6fiOi(og 
ix y. 01 xQdy.Tat • ,fUVTr} rj rjfisQa KvQiov tj /iieydX/j '" b 
kaog o(xoi(og ix y . ol xQuxiai' ,,avTtj tj fjfieQU Tr^g Lootjg 
T(ov 'Pojjiiaiwv'" 6 Xaog bfxoicag ix y. ol xQdxrai' „avTi] ^ 
Bxf^Qu xai ff ()d|« Toi/ xoauov" 6 lubg bf.ioi'(og. ol xquxtui' 
,,iv fj TO aTSffog Ttjg ^uaiXsiag'" b Xabg b/iiotcog. ol xQdxTurEd.L. n5 
f,Ttjg xOQvcptjg aov uS,i'(og 7i€QUTd&/]'" b Xabg bf.ioi'(og ix y. oi 
XQuxTui' ,,bo§a Qsro tw dsanOTrj ndtTcov" b Xabg bfioi(og. ol 
XQuxTUL' „<!ioS,u Qffo T(o OTixf/avTi TTjV xOQvcfriv aov'" b Xabg 

loofioiojg. 01 xQdxTur ,,^05« Os(o t(o avadei^gavTi as ^aaiXia''' 
b Xabg bfioi(og. 01 XQuxTUi' „doia Qe(^ tw bo^dauvTi ae 6v- 
Tcog'" b Xubg bfioicog. ol xQuxTut' j,bb'ia Qe(o tco evSoxtiauvTi 
ovTcog'" b Xubg bfiotcog. ol xQaxTat' ,,dXX' b oTiil/ag ae, 
beiva (iaoiXeu, avTO/eiQCog;" b Xubg bftoicog. ol XQuxTat' ,,<fv- 

iSXu^et ae eig nXfjd^/] /qovcov iv Trj noQ(pvQ(X'" 6 Xabg bfioicog. 
ol XQdxTUf „avv Tutg avyovoTUtg xai Toig nOQcpvQoyevvtjTOig'" ^ 
Xabg bfioicog. ot xQuxTUf „eig SoS,uv xui dviyeQotv tcov 
'^Poofiaicov'" b Xubg bfioicog. 01 XQdxTUf „eiauxova^ Qebg 
rov^Xaov vficov" b Xabg bfioicog. (F.) 01 XQuxrai „noXXd , 

zonoXXd, noXXd'" b Xubg „noXXu eTrj eig noXXd." 01 xodxzuf 
„noXXoi vfitv '/Qbvot^ Setva xui 6 Seiva uvTOXQaTOoeg P(o~ 
Haioov" Xabg „noXXoi vfiVv /Qbvot." 01 xQUXTai' „noXXoi 
vfuv XQOVoi, ot d-eQdnovreg rov Kvqiqv" Xabg „noXXoi vfiiv 

•j. nSQii&STO ed. 8. t(5 &s<p Ssan. ed. 9. 10. 11. tw d-stp ed. 
i5. nX^d-os ed. 

populus eadera ter. Cantores : Haec dies vitae Romanorum ; populns 
eadem ter. Cantores : Hoc gaudium et gloria orbis est; populus ea- 
dem ter. Cantores : In qua corona regni; populus similiter. Can- 
tores: Vertici tuo ex merito imposita est: populus eadem ter. Can- 
tores: Gloria Deo omnium domino ; populus eadem. Cantores: Clo- 
ria Deoj qui caput tuum coronavit; populus similiter. Cantores : 
Gloria Deo ^ qui te Imperatorem ostendit; populus eadem. Can- 
tores: Gloria Deo , qui te sic ornavit; populus eadem. Cantorcs : 
Gloria Deo , qiii te sic honoravit; populus eadem. Cantores : Sed 
qui te N. sua manu coronavit; populus eadem. Cantores : Custodiet 
te multa tempora in purpura ; populus eadcm. Cantores : Cum Augu- 
stis coniugihus et porphjrogenitis ; populus eadcm. Cantores : In 
gloriam et resurrectionem Romanorum ; populiis eadem. Cantores : 
Exaudiet Deus populum vestrum; similiter populus. (III.) Cantores : 
Multos, multos , multos; populus: Multos annos in multos. Canto- 
res : Longa vobis tempora, N. N. Imperatores Eomanorum ; populus : 
Longa vobis tempora. Cantores: Longa vobis tempora , famuU Do- 



196 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



CXQ^^voi." ol xQoixTaf „noXXoi vfxiv /oovoi, 6 ^eim y.ai n 
detva uvyovGxai rmv 'P(oiiai'(ov" 6 Xaog ^nokXot vfj.Vv xq6~ 
voi." 01 y.Qay.Tar „no).Xoi vf.uv yqovoi , twv oy.rjnTQCov ^ ev- 
TV/ia'" 6 Xabg „noXXoL vjluv /qovoi." 01 y.ouy.rai' „noXXoi 
aov XQovoi , Ssiva ^aoLXev tcov '^Pcoj.iaioiV'" 6 Xabq ,ynoXXoi'^ 
Gov xQOvoi." 01 y.Quy.Tai' ,,noXXoi oov xQovol , &e6aTenTS 
Setva'" 6 Xaog „noXXoi aov xQ^^ot." 01 yQciiCTaL' ^yUoXXoi v- 
fttv /(io^ot, deanoTai, avv Tutg avyovaraig yai Totg nooq)v- 
QOyevvi^TOig'" 6 Xaog j,noXXoi v/atv /()oVo<." 01 xQdxTut' „uXX' 
6 nuvToov noLTjT^g xai dsanoTtjg'" b Xubg bfioioag, 01 xQuy.Tai' 10 

I>„o OTexpag vf.iag Tfj avTOv naXdjurj'" Xaog ofxoioag. 01 xqu- 
xTui' „Tovg XQOvovg v/licov nXrjd-vvet ovv Tutg uvyovoraig xui 
rotg nOQ(fVQoyevvi]TOLg'" Xubg bfioimg, 01 xquxtul' „sig ts- 
Xeiuv ovoTaoLV twv '^Pcofiuiior." xui unb TOvTfov ev(ft]fxovaL 
T« ^ f^^Q^ y-cfi XeyovoL „noXXu ra STrj t(ov ftuoiXecov" xuiTUiS 
t^^g rfjg svq)rjfu'ag, xai snevxovTUL xui £%i'uaLV. 

Ed.L.ii6 KEO. Xff, 

"Oaa ^ei ntt^tt(pvXdxteiv int Gtt(pav(afiaTi fiaailicas. 

Ms.gi.a T^g ovvrjd-ovg ixy.Xr^oiaOTLxrjg Td'§€(og xeXovfLSvrjg sv t(o 

vato TOv uyiov nQcorofidQTVQog ^T€(pdvov tov iv tco naXuTi^cn^o 

16. i^iuGtv cod. 

mini; populus: Longa vohis tempora. CantDrcs: Longa vohis tem- 
pora, N. N. Jugustae Romanorum ; populus : Longa vohis tempora. 
Cantorcs: Longa vobis teinpora , feLicitas sceptrorum^ populus : 
Longa vobis tempora. Cantores : Longa vobis tcmpora , N. linpe- 
rator Romanoruni ; populus : Longa vohis tempora. Cantores : Lon- 
ga vobis tempora j N. a Deo coronate\ populus: Longa vobis tem- 
pora. Canlorcs: Longa vohis tempora , Domiiii ^ cuni Augustahus 
et porphfrogenitis; populus : Longa vohis tempora. Cantoros : Sed 
omnium creator ct dominus; siiuilitor populus. Cautoros : Qui sua 
vos manu coronavit ; populus pariter. Canlorcs: Tempora vestra 
augehit cum Augustahus et porphjrogenitis\ populus similitor. Can- 
tores : In perfectam Romanorum salutem. His dictis, duac factiones 
fausta precantur , dicentos : Multos annos ImperatoribuSj et reU<juas 
preces et fclicia omiQa dicuat, ct abeuut. 

CAP. 39. 

Ohservanda. in coronatione nuptiali Imperatoris. 

Consucto ritu ecclesiastico in S. Stephani primi martyris acde, 
quae in palatio daphnes est , peracto, coronatisquc sponsis , hi por 
octagomun et augustale aureamque manum egrediuntur, et magistri 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 39. ^97 

Tfjg (Ja^v/^f, xai tcov viovvjurpcoy are^avovfievtoy , eisQXovxat 
Sid xov oxxayatvov xai xov uvyovoxicog xal XTJg j^QVotig x(i- 
Qog, xui Seyovxai avxov oi xs /nuyiaxQOi xai nuxQixioi iv x(Z 
ovonodifo , xui xb ox/jvai xovg vsovv/nqjovg , yivsxai ^ ovvri&tjg 
5uxoXovd-i'a. xui unb tcoj/ ixsiae oxjjixsvoixevav rcov vsovvfi- 
qoov vno rs {.layiaxncov xui nuxQixioiv xui xtjg Xointjg ndatjgB 
xu^ecog , sq/ovxui. f-ii/Qi xov aexQixov xcov vnuxoov , xui Si- 
Xovxai ixeias ndvxsg ol avyxXrjxixoi ufia fiayiaxQcov xai na- 
XQixicav , xai xo ax/jvai xovg veovvficpovg , yivexat tj avvi^d^g 

lOaxoXovd^/a. xu de fiiQrj laxavxui iv xm xQixAnw xcHv xuvSi- 
ddxcov svdsv xuxei&sv nXt]atov xtov yQud/jXiav xrjg fiuvruv- 
Qug , xai d/j xoSv vtovvfi(pcov e^iovxcov xdg nvXag xov xovac- 
axtoQiov , avXovai xcSv Svo fiSQtav xu OQyava, St]Xov6xi lara- 
fiivcov iv xfp uQKneQM fiiQei xfjg uru^daecog xcov uvxcSv yoa- 

ioSfjXiojv. (B.) Kai ev&icog Xiyovaiv oi xquxxui xcov dvo fis- 
Q(ov ^vcofiivoi uftcpco „noXXu , noXXu, noXXd'" o Xuog ^noXXdC 
exrj etg noXXd." ol xquxxul' „o otoxrjo ^ficav, TOvg Ssanoxug 
(fvXu^^ov nvevfia xb navdyiov, rdg avyovaxug axinuaov Kv- 
Qis, Kco^v avxcov $id xrjv l^corjV ^ficov ^uaiXev veovvfKpe, Qs- 

aoof Siaq)vXd%SL as. svxiiis , ivdQexs, XQidg xuxaxoofirjaei os , 
xai /uQdv nuQe^et aot Qebg 6 inovQdviog, svXoycov xov yu- 
fiov aov , (og fiovog vneoayud-og' og iv Kava to nooxeQov xw 
y(ifi(i) naoiyivexo xui iv avx(o svXoyr^ae xb vScoq tog (fiXdv- 
d^Q(onog, xai olvov unexiXeasv uv&Qtonotg eig dnoXavatv, ovxog 

1. ZXO.i. Xntj eldivai., 8x1 6 paaileug iaxeftfiivog arecfavoifTai. 
(Schol. hoc om. ecl.) i6. iviifteyoi ed. h. 1. et iofra, eytofiivQt, 
cod. 20. ivdoiaxe ed. 

et patricii Imperatorem in onopodio excipiiint, et stantibiis ibi spon- 
sis , officium solenne celebratiir. Inde in obsequio magistrorum , pa- 
triciorum ac reliquorum ministrorum ad secretum usque consulum 
Teniunt, ubi omnes senatores cum magistris et patriciis ipsos exci- 
• piunt : ritusqiie omnes , coramorantibus ibi sponsis , pro more ccle- 
braatnr. Factiones in triclinio candidatorum ab utraque parte prope 
scalas magnaurae stant , et sponsis per consistorii portas cuntibus, 
organa duarum factionum , quae in sinistra parte loci , ubi ascendi- 
tur per scalas , constitutae sunt, pnlsanlur. (II.) Extemplo cantore* 
duarum factionum exclamant: Multos , multos , multos! popuhis : 
Mullos annos in multos. Praeceutores : Salvator noster, serva Domi- 
nos! Sacrosancte Spiritus_, serva Augustas! Domine, vitam eorum 
ex noslra au^e! Imperator ac sponse, Deus te servet! Jugusfe vir- 
tutibus instructe j, trinitas te tueatur^ Deusque coelestis nuptiis tuis 
laetitiam addat^ ut omnium benignissimus^ qui Cananaeis olim nu- 
ptiisadfuit, inque ipsis aquae,iu amans hominum,benedixit, et vi- 



igS 



CONSTANTINI PORPHYROGENITl 



evXoyi^aec as /hstu Ttjq ov^Qvyov aov , y.ui Tty.va aoi S(OQ^a&- 
rat Qsog noQfpvQOYevvrjTa. avrrj -^ TjfxsQu xqg xaoug t(ov 
B^^PcofiaicoVj iv fj svvfKpsvd-fjg 6 ditva dvu^ 6 dsiva Tfj evTv- 
^jaTUTt] uvyovoTTfi" (r.) Kai unoy.ivovvTcov tcov v£ovv/.iffO}Vj 
eiosQ/ovTUi Tu f.i£Qrj eig tov nuoTOv , yui loTUfisvcov rcov vs-5 
ovvficfcov sv Tfo nuaTfT) soTSfpuvcofisvcov, uxToloyovGL Tcov Svo 
fiSQcov ol y.Qfxy.TUi, ^vcofiavoL ufifpco, , noXld , noXXd , noXXd'" 

Xaog „noXXd STrj tig noXXd." ol y.Qdy.Tai' „yuXcog ^Xdsg , 
6 dsanOT/jg tcov "^ Pcofiaicov" 6 Xaog ,,y.uXcog ^X&sg." ol y^d- 
XTut' ,,xuX(ji}g TjXdsg, o SsanoTrjg, avv rij uvyovoTr}'" o Xaogio 

Ed.L.ii^^jfy.aXoigTjXd^sg." ol y.Quy.TUi „y.aXcog ^Xdsg, d^sosniXfXTS uvyov- 

Ms. 91. b ora*" Xuog ,jXuXcog ^X&sg." 01 xQuxTUf „xaXcog rjXd^sg, d-s- 

oaxsnuaTS uvyovoTU'" 6 Xuog „xuXcag rjXd^sg." 01 XQdxTar ,,xa- 

Xcag rjXdsg, dsiva yuQu '^PfOfiuioiv" 6 Xuog „y.uX(og rjXdsg" 

01 XQUXTUi „y.aX6}g rjXd^sg , ^ svysvsia rrjg nOQcpvQug'" Xuogi^ 
„y.uXcog r^X^sg." ol XQuxTai' „y.aX(ag ^Xdsg, fj nod^ovfisvr) nuQa 
ndvTug'" Xubg „xuX(og ?jX&sg." 01 XQdxTur „ov sx dsiag 
yj/jcpov nQOs/siQtod-/]g sig avoTuaiv xui uvsysQOiv tov xoofiov, 
av svvfifpsvd^rjg sx Qsov T-ij nOQfpvQft, as svXoyrjosv 6 Qsog 
nuvTOXQdTfOQ , OTSfpuv(ooug as Ttj uvtov naXdfirj' dXX' 6 sig^o 

'^TUvTrjv xuXsaug os Ttjv uS,i'av xui ov^sv^ag os 6 Sstvu t(o 
dsonOTrj Tovg /Qovovg aov nXrjdvvsi sv t?j nOQ(pvQ(x' sioa- 
xovosi 6 Qsog Tov Xaov vfioSv." (z/.) Xo^ yivcoaxsiv , oti 

i5. sCyeysaTan] ed. 

num auxit hominibus ad recreationem, hic tihi adsit et coniugi tuae, 
detque tibi Deus porphjrogenitos ! Haec est dies laetitiae Bomano- 
rum, qua nuptias N. Imperator cum N. felicissima Augusta cele- 
bravit. (UI) Abeuntibus sponsis , factioues coenaciilum ingrediua- 
tur , stantibusque ibi sponsis coronatis , cantores duarum factionum 
simul exclaraant : MultoSj multos, multos ! populus : Multos annos 
in multos ! Cantores : Pulchre venisti, Domine Romanorum! popuius: 
Pulchre venisti ! Cantores : Pulchre venisti , Domine j cum Augusta ! 
populus: Fulchre venisti! Cantores : Pulchre venisti , a Deo electa 
Augusta! populus: Pulchre venisti ! Cantores : Pulchre venisti, Dei 
cura, Augusta ! populus : Pulchre venisti ! Cantores : Pulchre veni- 
stij N. gaudium Romanorum! popuius : Pulchre venisti. Cantores: 
Pulchre venisti, nobilitas purpurae ; populus : Pulchre venisti ! Can- 
tores : Pulchre venisti omnium votis expetita! populus: Pulchre ve- 
nisti ! Cantores: Tu divina sorte ad conservationem salutemque or- 
bis electa fuisti , tu divinitus purpurae coniuncta es ! benedixit tibi 
Deus omnipotens j qui manu sua te coronavit : at is , qui ad hanc 
te dignitatem vocavit iunxitque cwn N. Domino^ augeat tempora tua 
in purpura ! Exaudiat Deus populum vesttum ! (IV.) Scieudum est , 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. 1. 39. ^99 

fiezu rfjv uxroXoyiav tov dr^fiov , Tcoy Seanorwv uviovrotv nQoq 
%fjV xoyy/iv rov naarov ngog t6 uno&saS^ai ru oxiiifxaru xut 
TOi's art(fuvovqj kiyovaiv ol xQuxrat r<av dvo fiiqoiv, ^nofid- 
voL u/ic(fio ea' ^nvevfiu ro nuvuyiov rov yufiov intvXoytjGOv" 
56 Xuog €x rQirov ro uvro. ol XQuxrui' „6 iv Kuvu Xoiarog 
evkoytjaug rov yuf.iov" b Xaog ix rQirov bfiomg. ol xQaxrurC 
„fvXoyi^a€L ro arerfdvcofiu aov, o deiva uvroxQurooQ'" b Xaog 
£X rQirov ea' „nvevfia ro navuyiov rbv yuftov inevXoyrjaov." 
ol XQUxruL ,,fieru av^Qvyov aov rrjg 6 Seivu •" o Xabg ix rQi- 

lOrov sa „nvevfiu rb nuvdyiov." ol xQdxrui ,,eig rjfisQug xui 
xuiQOvg xai /Qovovg*" 6 Xubg ix rQirov eo" „nvevfiu rb 
nuvdytov." ol XQuxruL ,,e(og uxqov y/JQ(og vfidHv iv pi'(o '" b 
Xabg ix rqirov sa „nvevfia xb navdyiov." ol xquxtul „eig 
S6%uv uvrov xai eig avaruaiv rmv '^Foyfiuiojv" b Xubg ea 

i^„nvevfia rb navdytov." ol xQdxruL' „eiauxovoeL b Qebg rov 
Xaov vftcov'" 6 Xabg ea j,nvevfia rb navdytov ." oi xQdxiui 
,,noXXu, noXXu, noXXd*" 6 Xubg „noXXu srrj eig noXXd." olj) 
XQdxruL ea' „Kvqis b rovrovg avLev^ag, av uvrovg neQiaoj- 
^« •" Xubg so „nvevfia rb nuvdyiov ." ol xquxxul eo' „b Ms. 92, a 

2oGebg dyiog, Sbg umoTg bfibvotuv" b Xubg ea „nvevfiu rb nuv- 
dyiov," OL xQuxruL eo' ,,rovro rb ^uoiXeiov KvQie oreQeo}- 
Gov" 6 Xabg eo ,,nvevfia rb navceytov." el XQdxrat so' 
„nvevfia rb nuvuytov rbv ydfiov inevXbyr^oov '" Xubg „no- 
Xvy^oovLOv," xui i'S,eQyovraL. xui fieru ruvra uneQ/ovruL ol 

post acclamationes populi , abeuntibus Dominis ad concham thalami , 
ut serta et coronas ibi deponant, duarum factionum cautores una vo- 
ce dicere : Spiritus sanctissimus nuptiis annuat! popnlus eadem ter 
repetit. Cantores : Christus j qui nuptiis Cananaeis benedixit ., po- 
pulus eadem ter. Cantorcs : Benedicat connubio tuo^ Imperator N.! 
populus ter: Spiritus sanctissime, nuptias prospera! Cantores: Cum 
coniuge tua N.: populus ter : Spiritus sanctissime ! Cantores : Tndiesj 
tempora, saecula ! populuster: Spiritus sanctissime! Cantores : Usque 
ad extremam senectutem vestram in hac vita! populus ter : Spiritus 
sanctissime. Cantores : Ad gloriam tuam et salutem Eomanorum ! 
populus ter : Spiritus sanctissime. Cantores : Exaudiet Deus populum 
vestrum -^ Tpopulus: Spiritus sanclissime. Cantores: MultoSj multos, 
multos! populus : Multos annos inmultos! Cantores: Domine , qui 
hos iunxisti j tu ipsos serva ! populus: Spiritus sanctissime. Canto- 
res: Deus sancte , da ipsis concordiam ! populus: Spiritus sanctissi- 
me ! Cantores: Regnum hoc custodi^ Domine ! populus: Spiritus san- 
Ctissime. Cantores : Spirilus sanclissime , his nuptiis bcnedicas ! po- 
pulus : In longum tempus etc. , et cf^rediuutur. Deiudc sponsi ad 
concham thalami coroQati abeuut, ubi impeiatorius aureus grabatus 



2 00 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

yeovvfKpot. saTscpavco/iievot. elg ttjv y6y/?jv tov naarov ^ ev&a 
Etl. L. I iSroraTat o ^aaiXty.og yqvaovg y.Qd(iarTog , xai unOTtdovai ru 
fisv arefifiaTa iv tw uvtm xQa^uTTO) , ra ds aTSqxxvia xqs- 
fidoatv ot TTJg ra^ecog tov xov[iovxXsiov iv tm nsvranvQyiw, 
iv (I) laraTat 6 ^aatXixog XQa^aTiog • xat evd^scog ansQ/ov-S 
Tttt ol SsanoTai Std tcov dia^aTixcov cog sui rbv sqcotu j €tg 
Tu i^' dxov^iTaj xat dxovfi^t%ovaiv int Tfjg TQanit,?]g, 

'jixxoXoyta elg t^v adyoiiOTay. 

(E.) „Ev(p?]fir/au}fiev xaTu XQScog t^v /uquv ^ficov rrjv 
uvyovoTuv." 01 XQuxTUi' ^noXXot aov /qovoi, deonQO^XtjTSio 
uvyovaTw" 6 Xubg ix tqitov ,,noXXoi aov /Qovot" ol xqu- 
XTui' „noXXoi aov /qovoi, evTv/saTUTij avyovaTU'" o Xabg 
Bsx TQtTOv „noXXoi aov /qovol." ol xquxtul' „noXXoi aov 
/Qovot, ^ avt,vyog tov Seanorov" o Xubg ix tqitov y,noXXoi 
oov /Qcnot ." 01 XQuxTUf y,av ix d^siug \pijq)Ov nQoe/etQt-iS 
ad^rjg'" 6 Xubg ix tqitov bfioicog. ol xQaxTUi' „evX6ytjaev 
6 Qsbg nuvTOXQUTcoQ'" 6 Xubg ix y bfioi'cog. ol xquxtui,* 
y,av ivvficpevd-rjg ix d^eov t^ noQcpvQU'" 6 Xabg ix tqitov 
bfioicog. 01 xQuxTUf yycrecpuvtoaug oe t^ iSict, nuXdfif}'" o 
Xabg ix tqitov ofioimg. ot xQdxTut • „aA.^' o eig tuvttjv xa-20 
Xsaug as Trjv u%iuv'" b Xaog bfioicog ix tqitov. 61 xqdxTaf 
y,xai avZsvS,ag os b Sstvu rio SsanoTfj'" b Xubg bfioicog ix y. 
ot XQUXTUL' ,,TOvg /Qovovg oov nXr^d-vvsL ovv T(p SeanoTri'" 

a. dnoTi&eiai cd. i8. vvfKpevO^tjs ecl. 

stat, in qiiocoronas reponunt: corollas vero officiales cubiculiin penta- 
pyrgio , Tibi imppratorius grabatus positus est, suspenclunt, et statim 
Doniini per porticum ad XIX accubitus quasi ad amores transeunt, et 
mensae ibi accumbuat. 

ACCLAMATIOKES AD AtJGCSTAM. 

(V.) Bene precemurj ut decet, gaudio nostro, j^ugustae ! Canto- 
res : Longa tibi tempora , a Deo promota J^ugusta ! populus ter: Lon- 
ga tibi tempora ! Cantores : Longa. tibi tempora, felicissima Augusta; 
populus ter: Longa. tibi tempora. Cantores : Longa tibitempora^ 
coniux Domini ! populus tcr : Longa tibi tempora. Cautores : 7u 
divino suffragio electa es ; populus eaclcm tci-. Cantores : Benedixit 
Deus omnipotens ; populus caclcm tcr. Cantores : Tu Dei gratia cum 
piirpura coniuncta es ; populus eadcm ter. Cantores : Qui te manu 
sua coronavif^ populus eadcm ter. Cantores : Jt qui te ad hanc 
dignitalem vocavit ; populus haec tcr rcpetit. Cantores : Teque cum 
Bomino N. coniunxit] populus cadem ter. Canlorcs: Tempora tua 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 39. 201 

Xaog ix TQiTQv ojitoi'ojg. ot xodxTui-' ,,uauxovatC 6 Osogc 
rov Xaov vjiicop*" 6 Xaog ix tqitov ofioicog, ol xQaxTUi* 
„6 dsim rrjg svas^eaTaTijg avyovaT/jg noX}M t« tTt]'" o Xa- 
og ^noXv/Qonov." (5.) Eidevai da Set, otl Xsyerai xai 
^TOVTO yfyoveyui nOTS , ort (.iSTd rb nlrjotoaaL tu fisorj Trjv 
nQOQor^dstaav dxToXoytav noo tcov yQadtjXtav rrjg ava^doscog 
T% fxavavQug nQoavsQ/ovTai rd 6vo /nsQf], xai 01 [ilv Bivs- 
TOL uviQ-/0VTUL sig TU axufxvu T« laTdiisvu iv Tfjj rrjg (.luvuv- 
()«$ uvuSsvSQuSio) svdsv xuxsidsv, xai unoxQiaLV f.irj Ss/o/ns-^tiis.gi.h 

lovoiy XiyovaLv 01 xquxtul xuTuXsyfxa ,,noXXd tk «tt/ Teov/^a-D 
aiXitov'" xui 6 Xuog unoxQivsTui xd ocpsiXousvu tov xuTuXi- 
yfiUTOg. xui fisrd t6 oTfjvui Tovg vsovvficfovg yivsTui So/rj 
u, xui Xiyovaiv 01 xquxtul xai 6 Xuog rdg nQOQQr^dsioug u- 
r.ToXoyiug. xui ndXtv fisrd ftixQov Tr^g xoiuvTr^g So/rjg, yi- 

i^vsTui So/Jj ^' , xui Si/ovTUL ol FlQdaivoL unb ftixQOv SiuoTr^fta- 
Tog iv Tw avTfo uvuSsvSQaSifo, xai Ttov vsovvfKjxov larufiivajVf 
Xiyovaiv ol xquxtul xui 6 Xuog Tug nQOQQr^d^sioug uxToXoyiug, 
xai ftSTU TUVTU inaxoXovd^st ^ Tu^ig, xa&cog nQOsiQrpcuL . /Qrj 
Sh yivcooxsiv, otl ev xotg sa/ttTOLg xaiQotg sxaLVOVQyij&r] tov yi-Z±L. 119 

VtovsoS^uL TO OTSfpuvcoua TOv (iuaiXicog sv tco vu(o tov nuXuTiov 
Trjg vnsQuyiag Qsotoxov tov 0uqov xui Srj tcov vsovv ftcfcov 
s^LOVTcov Sid Tov /QvaoTQLxXivov , StjXovoTL oxptv.svoftivcov vno 
T£ TOv xovfjovxXsiov xui Tcov fiuyioTQcov xai nuTQtxicov , fisX- 

4. 5ti liysrcci, om. ed. 5. y€yoyh'cci coni.R., y iy o v£ cod. eied. 
10. roi^uailtl ed. ig. %ols om. ed. ro yiyea&ui ed. 

Dominique augeat; populus eadem ter. Cantores : Exaudiat Deus 
populum vestrum; eadem populus ter. Cautores: N. pientissimae 
Jugustae multos annos ; populus : In muUos annos etc. (VI.) Ob- 
scnandum vero est, et illud olim contigisse tradi , ut, postquam fa- 
ctionos dictam actorum formulam ante scalam , qua ad magnauram 
ascenditur, finierunt, duae factiones praeccderent, et Veneti qui- 
dem ad scamna , in loco magnaurae arboribus consito hinc inde posi- 
ta, abirent, nec responsum ad cantum suum acciperent, cantores 
vero has dcinde acclamationes recitarent: Multos annos Imperatori- 
bus ; quibus populus , quae responderi soleut, respondet. Fostquam 
sponsi constitere, PHinAreceptio fit, et cantores populusque dictas ac- 
clamationes recitant. Post hanc receptionem seccsda a Prasinis parvo 
intervallo in eodem arboreto instituitur, sponsisque consistentibus, 
cantores populusque, uti dixiraus, acclamant, quo facto, ritus, de 
quibus supra , celcbrantur. Ceterum recentiori aetate id novum in- 
stitutum est, ut nuptialis Imperatoris coronatio in templo palatii sa- 
crosaaclae Yirgiuis Deiparae Phari peragcretur: et spoQsi per aureum 



202 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

Xovrmv avrmv i'^i6vat rug uQyvQug tov /QvaoTQixXivov nvXuq, 
uvXit To /qvoovv oqyuvov , Y.ul Tu fisgtj dxToXoyovai , xu&(og 

TlQOeiQl^TUl, 

KEO. yi, 

"Oaa S^l naQacpvXdTTeiy int axixpl^t^ adyo^atrig. 5 

B 'E^SQ/STui 6 ^aaiXtvg elg tov avyovoTsa, (poQiSv t^v /Xa- 
l.ivSa saT£^ifx£vog , xui noieV nQOuywyug, xai neqi (oquv tqi- 
ZfjV xud^i^eTui /xeoov tov tqixXivov. o Sh t^j xuTuaT(xaeoig 
tvTQsniXei Tu ^tjla, (og e/ti ij ovvijd^eiu, xui vevovaiv ol Se- 
cnOTUv T(o nQuinooiT(o , xui i'^iQ/eTUi /neTa ootluqicov xuiio 
(ieQyi(ov, xai nQoaxaltuaL (j/jlov d, Tovg fiuyioTQOvg' ^ , nu- 
TQixiovg' TQiTOV, Tovg avyxXtjTixov g, vndTOvg, xo/nrjTag, xav- 
SiS(XTOvg, dno indQ/ojv xai aTQUTrjluTag , ^tjXa ^fjlu. 6 Ss 
nuTQLuQ/fjg sQ/eTUL Siu Tfjg Sd^pvtjg, xui eiaiQ/eTUL eig tov 
ayLov 2Ti(puvov xai ixSi/eTUL TOvg SeonOTug, xui ots eiaiX-i5 

Cd^cooL Tu ^/jXu ndvTu xui nX/jQ(o&(oaL , vevovoLv ol SeanoTUL 

T(0 nQULnOOlTdJ , Xui UniQ/£TUL Xui nQOOXaXsLTUL TOV nUTQL- 

aQ/jjv , xai eioiQ/eTUL eig tov avyovoTia. xai s^iQ/STUL ^ 
^ovXo/iivfj OTe^pSijvuL , oxpixevoiiiivf] vno tov xov^ovxXeiov, 
xui iyeiQOVTUL ol SeanoTUL xui uniQ/ovTUL svd^u lotutul toio 
Mi. gi. a dvTi/iioLOV a/ia tov nuTQLUQ/ov , xui xfjg avyovoTijg (pOQov- 

5. trjg ttdy. ed. 7. nQoaayoQCiS ed. 9. >j om. ed. i3. 

atQaxtjXdTiav ed. 

triclinium cum obscqnio cubiculi, magistrorum et patriciorum egres- 
si, dura e portis aurci triclinii argeuteis procedere volunt, organum 
aurcum pulsatur , ct factioaes , quas diximus , acclamatioues rccitant. 

CAP. 40. 
Observanda in coronatione Augustae. 

Egreditur Imperator ad augusteum , corona et clilamyde orna- 
tus , promotiones facit et circa horam tertiam in mcdio triclinio rcsi- 
dct. Cerimoniarius vela , uti mos est, ordinat, praepositus vcro , si- 
gno a Domiuis dato , cum ostiariis virgisque prodit , ac velum pri- 
nium , magistros; secundum , patricios; tcrtium, senatores, dcinde 
consules, comites , candidatos, expraefectos ac belli duces , singuios 
in velis suis, arcessit. Patriarcha per daphnem ad S. Stcpliani, Do- 
miuos excepturus, venit, ac velis omnibus ingressis nulloque defi- 
cientc, Domini praeposito signum dant, qui abit, patriarcham vocat 
et augusteum ingreditur. Tunc Domiua corona oruanda , a cubicuia- 
riis stipata, proccdit; Domini surgunt ct ad locum , ubi ara reposita 



DE CERIMON. AULAE BYZAMT. I. 49. 2o3 

aijg iiia(p6(}iov, noiu o nuxQiuQytjg Tuq avv^&eig ev/ug. xui 
OTB nXrjQcoor] Trjv £v/rjV, ixdvovot Trjv uv^^ovarav t6 /Liurpo- 
Qiov , xui svdvovaiv uvxrjv ol deanorui xrjv yXufxvdu , xui 
avd-ig nout ^vyrjv 6 nuxQiuQ/rjg ini xov ax{jLtf.iuxog, xui juf-' 
5xu xrjv nXrjQWOiv rrjg tv/rjg Xu(.itiuvit 6 nurQiuo/rjg x6 
axdjituu xui inididtoai rto [juaiXei, xuxnvog xid^rjaiv uvx6 eig 
rrjv x£(fu).rjv xrjg uvyovaxijg , xui avvxuaaexui 6 nuxQiuQ/rjgD 
rotg deanoTUig , xui i'^€o/sxut diu xoti oxruywvov xoixciivogj 
xui xu&i^ovxut ol Ssanoxui xui ij uvyovaxa ini asAkiojv eig 

loxo Se'^i6v jxeQog, rj ds avyovaxa ini ro evcovv/iiov fisQog rov 
dyiov ^xerpuvov, (-B. ) J(^"i eiaiQ/ovxut ol nuxQixioi xui ol 
7>oinoi nuvxeg, xQuxovf.isvQt vn6 aiksvriuQiojv , ninxovxeg xui 
g)tkovvr€g rd dvo yovara arrtoj», xai unev/uotaxovvrsg , xui 
oxe nkrjQwd-fj ^ ev/uQiaxiu , vevovaiv ol Seonoxut rro noai- 

iSnoaixM , xdxeivog Xiyet ,jXe/.evoaxS'" xui insv/ovxut nuvxsg 
,,€ig noXXovg xui uyudvvg /Qovovg," xai sisQ/ovxut, xui sv- 
d-icog sioiQ/exut xo oixQexov x(av yvvuixcSv, (iqXov «', ul ^to- 
arui' ^rjXov ^', ui naxoixiuf ^rjXovy, at nQcoxoanud-(XQiutEd.L.i2o 
xai anadtAQiut' §rjXovS', vndxiaaut' ^^Xov i, arQuxcoQta- 

2oout' ^fjXov g , xourjTiaout , xuvStSuxiaaut' ^rjXov ^, axQt- 
^(avtaaut , do/nearixiaaut • (irjXov rj , atXevTKxQiaaut • ^rjXov 
d", fiavduTOQtaaat ^aatXtxai , xotirjriaaat rov aQi&fxov rcov 
ixavtcToiv' ^rjXov t, TQt^ovvtaaut xofii^riaaut nXotiiatv ' ^rj- 
Xov lUj nQcoTtxroQtaaut , xevruQ/taaui. eiaiQ/ovrut xuru rd- 

lo. ev(ovvfioy deest in cocl. i^- InXriaoid-t} ed. 20. xaydtdd- 
rtaaui om. ed. et mox pro axQi.^iujyiaaut — ^r^lov «? habet /Se- 
axt}x6otaac(t y ij. aS. rQi^ovviaaui, xoLir^Tiaaat ed. 

est, cum patriarcha abeunt, et Augusta maforium gestante , prcces 
solennes patriarcha recitat. His 6nitis, Augustae maforium exuunt, 
eamque chlamyde Domini vestiunt, statimque patriarcha super coro- 
na precatur: quo facto, coronam Imperatori tradit, qui eam Augustae 
imponit: ilie Dominis se adiungit, et sic per cubiculum octanguhim 
Domini ctAugusta digressi, in tlironis , ilii in dextro, haec in sinistro 
latere S. Stephaui , consident. (II.) Tunc patricii ac ceteri omnes , a 
silentiariis sustentati , procidunt eorumque genua osculantur et gratu- 
lantur, finitaque gratuiatione, Domini praeposito signum dant, is di- 
cit: lubete; precantur omncs : In lon^a bonaque tempora , et sic e- 
grediuntur. Et statim sccretum feminarum intrat, velum primura, 
zostae; velumsecundum, patriciae ; tertium , prolospathariae ac spa- 
thariae; quartura , consulares; quintum , stratorissae ; sextura , comi- 
tissae, candidatissae; septimura, scribonissae,domesticissae; octavum, 
silentiarissac; nonum, mandatorissae imperatoriae, comitissae nume- 
ri i£aQator^m ^ veluiu dccimum, tribuuissae coinitissae rci naYalis; 



2o4 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

'§iv, TtQoaxvvovaat rd Svo yovaza toov SeanOTcov ofioimg xal 
T/jg avyovaT?]g , y.ai laTavTut. xovataTtoQiov, xai vevovaiv ol 
SsanOTai t(o nQamoaiTuj , xat Xsysi „xslevauTS," xai eS^SQ/^ov- 
Tui, To de "Koniov tov Xaov rtjg noXscog xai twv TayfxuToov 
B xai Tcov vovfiSQcov xai r« axsv/j nuvTa ItoiixuZ^ovtul sig to5 
TQi^ovvdlLOV Toov i& dxov^iTCov, xui TaTavTat ol nuTQixiot 
iv T(o ovonoSuo , ol ds avyxX?jTixoi sig rov noQTixa rcov t&' 
dxov(iiT(av. xai €E,io/STav tj avyovaTa, dipixsvo/iiivf] vno rov 
xov^ovxXsiov , xai avrs^sQyovTaL Sh aihfj xui ol SsanoTui f.ti~ 
Ms. g3.b;f()t T^g y^Qvatjg /siQog, xai vnoaTQi(fovai. xai s^sXd^ovarjgio 
avTtjg slg t6 ovonoSiov, ninrovaiv ol naTQixioi /nsrd rcov Xoi~ 
7i(iov avyxX?jTix(av, xai uvaaTuvTojv avrcov, vsvovai t(o rtjg xa- 
raaTuascog, xai Xsysi „xsXsvaaTS," xai ensvyovrat „tig noX- 
Xovg xui dyud-Qvg yQovovg," xai oxpixsvovaiv uvttjv fisyQi^ tov 
fjXiaxov Tov TQi^ovvaXiov , xai xuTSQyovTUi ol vnuroi xuii^ 
C ol Xomoi avyxXj]Tixoi, ol Se nuTQixiot laTavrai. eig rd ^u&Qa 
evd^sv xuxsidsv, xai Ssixvvovarjg avrtjg r^v oxpiv, dvaxQa^ov- 
ai Tu /nsQi]' „uyiog, uyiog, uyiog- So^a iv vxpiOTOig Qs(o, 
xai ini yJjg siQrivr}." xui dxroXoyovat tu fiiQri rd rw aTSipi- 
f.L(0 UQfio^ovTa , xai Xufij^uvet ^ uvyovaru x?jQ0vg, xui unTSiio 
UQog Tov TifJLLOV aTuvQOV, xai ev(f/]fi6L 6 7Mog rovg Ssanorag, 
sv(prjf.Let xai rr^v uvyovaTUV , xui ore nXt^ooyd^jj ^ ev(p?]fiia, 
nQoaxvvet ^ avyovara ev&ev xdxeid^ev, xai vnoaTQi<fst Siu 

2. taTaTcet, cd. 17. avT^s ttjv ^ipiv R. , avTtjv S\ptv cod. , «J- 
^ zjjy d\})ix€voi.iivrjV ed. 22. i^ om. ed. 

undeciraum, protectorissae, centurionum uxores. Hae omnes ordi- 
ne ingressae, Dominorura aeque ac Augustae genua venerantur, et 
consistorio adstante, signum praeposito Domini dant, qui dicit: lu- 
bete , deinde egrediuntur. Reliqui ex urbis incolis ordinibus et mi- 
meris, aeque ac vasa omnia, in tribunali XIX accubituura ordinantur: 
patricii in onopodio , scnatores in porticu XIX accubituum stant. 
Augusta a cubiculo stipata cgreditur, unaquc cum ipsa Domini ad au- 
rcam manum procedunt ac reverluntur. Jpsa vero onopodiura ingrcs- 
sa , patricii cum ccteris scnatoribus procurabunt, et postquam surre- 
xcre, signum ccriraoniario dant, qui dicit: lubete , rcliqui faustum 
ac diuturnum imperium apprecati, ipsara ad solariura tribunalis corai- 
tautur. Tunc consules ac rcliqui senatorcs dcscendunt, patricii vero 
hinc illinc in scala stant , duraquc ipsa vultum suura ostendit, fa- 
ctiones acclamant: Sanctus ! Sanctus ! Sanctus ! Gloria in excelsis 
Deo et pax in terra! Dcinde factiones ea , qnae coronationi con- 
vcniunt, acta i-ccitant , Augiista ccreos ad vcnerandara crucera ac- 
ccudit, populus vero et Domiuis et Augustac fausta apprecatur , quo 



DE CERIMON. ALLAE BYZANT. L 00. ^«5 

rov avyovaricog oxpixevofxdyt] • ol Ss vnaroi Yaxavrai stq %ov 
noQTtxa, 01 dh naTQtxioi fiixQt Ttjg /Qva^g /MQ^ii *«* ^i^ov- 
Tui fuvoat. *^ 

'AxroXoyia TiSy dtjfioyy int Oreiplu^} avyovarris. 

5 T^g avvr,&ovg nuar^g Td%t(og reXovfxivTjg rov art\pi'fiov 
£V Tfo TQixXivM Tov avyovaritog , xai uno raiv ixuae xuxu . 
Tov eioj&oTU rvnov oipiy.svofiivrjg r^j avyovartjg vno ndarjg 
xrjg avyxlr^rovy ol fiev t^j avyxki^rov eiio/ovrai did rov fis- 
ydXov nvXavog rov tqi^ovvuXiov , ol Ss rav Tuyfidvcov do- 

lO^KOjTfg loruvrai iv rCo uvrw rQt(iovvaXiM , ev&a Tararai 6 . 
aravQog, rd re axfjnxQa xui rd Xoind oxevrj fierd xul rm£d.L. i-xi 
Xa^ovQOJV, rd de 6vo fiioyj ufia laraiiai, efinQOod^ev rwv 
axrjnrQoov xui axivdiv xui §dvSo3V, xui Srj rrjg uvyovarrjg 
oxpLxevOftivr^g vno re rov nQutnoairov xui rr^g Xoinrjg rdiecog 

iStov xov^ovxXeiov , xai ro iieX&eiv avrrjv xui arr^vui. ini rov 
■^Xtuxov, XQdlovat rd Svo fieQrj ,,uyiog, uytog, uyiog-" xui 
ev&icog nQoaxvvovai rd re ax^nrQU xui axevrj fierd rdiv 
^dvStov. xai Xiyovaiv ol xQdxrut' „d6'^a iv vipiarotg Qew, 
xai ini yr^g etQr^vri'" 6 Xubg ix rQirov ofiotmg. ol XQdxruf 

ao„fv uv&Qconoig XQtariuvcov evdoxia'" o Xubg ofioiaig ix tqi- 

rov. ol xQdxraf „otv ^Xir^aev 6 Qebg rbv Xabv arrou-" Ms. 94. a 
Xabg ofioiojg ix y. ot xQdxrut • „uvrr} rj rjfiiou Kvqio 
^ fxeydXrj'" Xubg ix y bfioiiog. 01 xQdxrat* „uvrri ^ ^-B 

facto , in utroqiic latere Angusta adorat, perque augusteum una cum 
obsequio rcvcrtitur. Consules in porticu, patricii ad auream usque 
mauum stant, et missa datur. 

ACCLAMATIO FACTIOSCM 15 COROKATIOSE AUGOSTAE. 

Universo coronationis ordine in triclinio augustei pro more pera- 
cto , dum Augusta ab universo senatu , ut 'solet , stipata , inde proce- 
dit, senatus quidem per magnam portam tribunalis procedit, tagma- 
tum autem seu numerorum praefccti in eodem tribunali , ubi crux, 
sceptra ac reliqtia vasa cum labaris stant, et ante sceptra, vasa ac 
banda duae factiones, Porro Augusta , a praepositis ct reliquis cu' 
biculo adscriptis cincta , dum procedit et in solario subsistit, factio- 
nes acclamant : Sanctus ^ sanclus , sanctus! statiraque sceptra et 
vasa cum baudis procidiint. Cautores dicunt: Gloria in excelsis Deo 
et pax in terra .' eadem populus ter. Cantores : In hominihus Chri- 
stianis beneplacitum ! eadem populus ter. Cantores : Quoniam Deus 
populi sui miserlus est] populus similiter. Cantoros : Huec est ma^na 
dies Domini; populas eadem ter. Cautores: Haec est dies vitae /lo- 



206 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

fisqa Ttjg t,iofjg t(ov '^P(o/nai(ov •" 6 Xaog ix rqiTOv ofxoiax;. 
01 y.Quy.rai' ^avTtj -^ yaQu xui ^ d'6'^a tov y.oa/xov"' 6 'Kuoq 
iy. y ouoi(ai;. ol y.Qdy.TUi.' ,,iv ri to oTecpog Ttjg ^aaiXei'ag TJj 
xoQvtffi aov uE,i(og nsQieTid-t] '" 6 Xaog ix tqitov ofioioog. ol 
XQoiyTui' „^oia Qe<o t(o deanoTrj ndvrcov" 6 luog 6/j.ot(og5 
ix TQiTOv. 01 xQccy.TUi' „d6'^u Qe(o t(o uvaSer^uiTi as ^uai- 
liaauv" 6 'kaog o/Lio/cog ix tqitov. ot xq^xxtui' „<)o|a 
Qe(o uo OTSxpavTV ttjv xoQvcprjV aov •" o P.ao^ 6f.ioi(og ix tqi- 
rov. ol xQcixTui' „SoS,a 0£w tw svdo'/.rjaavTi ovT(og'" o 
Xuog 6(.ioi(og ix tqitov . ol xQdxTut' „uXk' 6 OTsxfjug ate oro 
Sstva uvTO/siQoog'" 6 7i.a6g ix tqitov 6/xoi'(og. ol xQuxTav 
Q„(pvX(j!,'^et as eig nXrj&tj /qovcov iv Tjj noQ^vQw" 6 Xaog ix 
TQiTOv 6/ioi'cog . ot XQUXTUL' „eig d6'§uv xul dvsyeQoiv tcov 
'^P(o/iui'cov" 6 7.u6g 6/ioi'cog ix y . ol XQdxraf ,,eiauxovasv 
6 Qsog Tov Xaov v/xoov*" 6 Xaog 6/ioi'cog ix tqitov. i5 

VixroAoy/a eis tovs ^aciiUas. 

01 XQuxrai ^nolld, noXld, nolXd'" 6 Xuog „noXXd stij 
sig noXXd." ot XQdxTai' „nolXoi v/itv yQovoi , 6 Setva xui 
6 dstva ftvTOxQdTOQsg '^P(0/iat'cov'" 6 Xaog „noXXoi v/itv /qo- 
voi." ot XQdxTaf ,,noXXoi v/itv /Qovoi , ot d^sQunovreg tovio 
KvQiov" 6 Xaog „noXXoi v/xtv /q6voi." ot xQdy.TaL' noX- 
DXoi v/itv /QovoVfTcov GXijnTQcov jy svTV/ia'" 6 Xaog „noXXoi 

i6. eis rovs paatXias R. em. ex sigl. cod.> els r^v ^aatXiaaay ed. 

manorum; populus eadem ter. Cantores: Haec est gaudium et decus 
orbis ; popiilus eadem ter. Cantores : In qua corona regni tuo ver- 
tici ex merito imposita est\ populus cadem tcr. Cantores: Gloria 
Deo , omnium Domino ! sic popiilus ter. Cantores : Gloria DeOj 
qui te Imperatricem ostendit; populuseademter. Cantores: G/oria Z>eOj, 
qui verticem tuum coronavit; populus eadem ter. Cantores : Gloria 
J)eo, cui hoc ita visumfuit; populus cadem ter. Cantores : Sed qui 
sua manu te iV. coronavit ; populus eadem ter. Cantorcs : Servet te 
longum tempus in purpura ; populus eadem ter. Cantores : In glo- 
riam et salutem Bomanorum; populus eadem ter. Cantores: Exau- 
diet Deus populum vestrum ; populus eadem ter. 

ACCLAMATIO AD IMPERATORES. 

Cantores: Multos^ multos^multos! populus: Multosannosinmultos. 
Cantores : Longa vobis tempora, N, N. Imperatores Fiomanorum ! po- 
pulus: Longa vobis tempora. Cantores : Longa vohis tempora j sen>i 
Domini ! populus : Longa vobis tempora ! Cantores : Longa vobis 
ttmpora, felicitas sceptrorum ! populas : Longa vobis temporaJ Gan- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 41. ^©7 

vfiLP /Qovoi." ot xQuyTai' ,,noXXoi aov /qovoij o Sfiva^a- 
GiXfvq Ttov '^Po)/nai'(ov '" 6 Xaog ,,noXXoi aov /qovoi/' ot 
y.odxTUi' „noXXoi vf.uv /qovoi, SsanoTai, avv raig avyovoraig 
xut Totq nooffVQoysvriJTOig •" o Xaog „noXXoi vfuv /oovoi." 
5ot xQuxTui' „aXX' 6 ndvTojv noirjTtjg xai SeanoTrjg'" 6 Xaog 
ix TQiTOv. 01 xQuxTar „6 aTexpag vfiag Tfj avTOv naXdur^'" 
6 Xaog cfioiag. ot xquxtui • „TOvg /Qovovg vficSv nXr^dvvsi' 
avv Tutg avyovaTuig xui Totg nOQ(fVQoysvvrjTOig'" 6 Xuog o- 
fioioag. ot XQuxTUf „fig reXfiuv avaTaaiv tcov 'Piofiaiav." Ed.L.nt 
lOxai uno tovt(ov fvtpfjiiovai rd Svo fifQfj, xai Xeyovar „noX- 
Xd z"« 6Tt] Twv ^aaiXeoiv" xui t« e^tjg rov xaT0tXe)'fiaTOg. xai 
fXfTu xavTa inev/ovTui xai i'^iovatv. 

KEO. fia. 
'X)0a dei iiftqafpvXttxteiy inl aTSxpCft^ avyoiJaTtjs xal are- 

|5 (f.ttVtiflttTOS' 

11^6 fiiug SiSoTai unoxQiaig dXXa%i'fi(ov, xai ttj el^tjg tu- 
/lov nQoeQ/ovTuv ndireg ot avyxXtjTixoi , xui uXXdaaovoiv ivB 
T(d xovaiaTOjQio) , xai ots xeXevovaiv ot SeanoTui , uveQ/ov- 
rai ot nuTQixioi xai ot Xomoi tov aexQ^TOv eig r^v /Qvaijv Ms.g^.b 
^o/etQa , xai Ti&eaat aeXXia eig tov uvyovaTea , xai xu&e~ov- 
Tat ot SeonoTut ioTffifievot , xui Se/ovTut t6 aixQeTov ^fjXu, 
^fjXa, xadcog s/et ^ avvrjd-eta. xai fieTu ro aTijvat t6 ai- 

12. k^iaaiv ed. 22. ^^Aa om. ed. 

tores : Longa tibi temporaj N. Jmperator Romanorum! poptilus : 
Lon^a tibi tempora! Cantores : Longa vobis tempora , Demini ^ cum 
Augustabuset porphj-rogenitis ! populus: Longa vobis tempora ! Can- 
tores : Sed omnium creator et dominus ; populus eadem tcr Cau- 
tores: Qui sua vos manu coronavit; populus eadem. Cantores : 
Tempora vesti'a cum Augustabus et porphyrogenitis augeat! popu- 
pulus similiter. Cantores : In perfectam salutem Romanorum. Postea 
duae factiones accinuut : Multos annos Imperatoribus ! et reliqua 
acclamationis. Quibus peractis, fausta apprecati abeunt. 

CAP. 41. 
Ohservanda in Augustae coronatione et nuptiis. 

Pridie unius diei mandatum de mutatoriis datur , sequenti o- 
mnes senatores statim procedunt vcstesque in consistorio mutant, pa- 
tricii quoque et ceteri secretarii, si ita Dominis videturj ad aurcam 
manum ascendunt, thronosque in augusteo reponunt, in quibus Do- 
mini coronati consident et secreti vela pro more excipiunt. Univer- 



2o8 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

XQerov oXoVf avvsiGeQx^tai o rJjg xaxaaxuoeosg (xBxa y.ai ul^ 
7.(ov ntvre oi).evTiuQi'cov OTiio&ev xov aey.Qezov tvdev xuxeid-eVj 
y.ui vevei o §uai).evg tw nQainoono) , xui eioeQ/ovTui eig rov 
clyiov 2Te(pavov, y.ai nQOoy.aXetTai rov naTQiuQ/t]v, y.ai e'§eQ- 
yeTUL eig tov avyovarea , y.ai (.leTU to eE,eld^etv toj/ nuTQiuo-^ 
/7]V iyeiQOvrai ot deanOTUt xai de/ovTui avxov. xui onio&ev 

CT(av ^uailiy.oSv aeVuojv laTUTUt avTi/.a'ai.ov , ev&a yehui. jy 
^uailiy.rj yXafxvg, y.ui oTuvrog tov nuTQiuQ/ov eig t6 uvti- 
fiioiov , vevet 6 ^uaiXevg tm nQUtnooito) , y.ui eiaeQ/ovTut ol 
iniay.onot y.ui 6 xliJQOg tov oeyQerov tov nuTQiuQ/ov , xuiio 
lOTUVTUt onio&ev tov ^aot/uxov oexQeTOv ini to rtjg uxpiSog 
l^ieQog. xui evdecog vevet 6 ^aat/.evg tw nQainooLTto , xai 
tiouyet rijV uvyovoTuv uno f.iurfOQiov, cpOQOvauv xui oti/uqiv 
^uotlixtov , dia tov diu^urty.ov tov uyiov ^xeffuvov eig t6v 
avyovoTea, ovatjg avTTJg eig t6v xoitwvu svSov tov dy.Tuyc6rov,iS 
nQog TOvg deonOTug , xui ev&ecog uQ/eTut o nuTQtuQ/?]g ri^v 

Dev/rjv eig Tf]V /lufivdu, (B.) Kui ots t} sv/rj nuQu xov 
naTQiuQ/ov TeleiTat, Xa/n^dvsi ^ avyovoTU xtjQOvg, xai nXrj- 
Qiodeioijg Tfjg sv/Jjg, inidiScoot TOt^g xtjoovg tw nQt/iiixf]Ot'fo 
tiTS T(7) doTtuQt'(t), y.(u dnoaxenul^ovaiv ol Seancnat t6 fxacpo-io 
Qtov Trjg avyovoTrjg , xai Xufi^uvovatv avT6 ol xov^txovktxQiot 
anKovvTeg uvto yvQodev uvr^g. xui luii^uvet 6 nuTotuQ/rjg 
trjv /)M/.ivda xai ent6iS(oai Totg deonoTutg, xui sv&ecog neQi- 
Ttdeuatv 01 SsonoTat rrjv /XajiivSa Tfj avyovarrj , xai (fi^Xco- 

i3. GTf/dqiov ^aOilixtv cd. 

so sccicto adstantc, cerimoniarius et quinque alii silentiarii post se- 
crctura ab utroque latcre iutrant, signoque ab Imperatore pracposito 
dato, S. Stephaui tcmpluni ingrediuntur : tuuc patriarcha accersitur, 
ut ad augusteum veniat : quo facto , Domini surgunt cumquc susci- 
piunt. Post thronos Impcratorios antimensium stat, in quo chlamys 
Impcratoria iacet, ad quod cum patriarcha accessit, Imperator prae- 
posito signum dat, et intrant episcopi et clcrus secreti patriarchalis, 
et a tergo Impcratorii secreti ad apsidis partcm consistunt. Tunc 
maudato Imperatoris praopositus Augiistam , praeter maforium vestem 
adstrictam, quam sticharium Imperatorium vocant, gestautcm, pcr S. 
Stcphaui porticum ad augustcum , cum antca in cubiculo intcriori 
octanguli fuissct, ad Domiuos ducit , et statira patriarcha preces in 
chlamydera rccitat. (H) luterca , dum patriarcha precatur, Augusta 
ccreos sumit, et prccibus fmitis , eos primicerio seu osliario tradit : 
Domini maforium Augustae exuunt, quod cubicularii sumunt et cir- 
ca ipsam complicant. Patriarcha vcro chlamydem Dominis tradit, 
qua statim Augustani induuut, ipsique Gbulis eam couucctuut; hic 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 41. 209 

vovaiv avT^v ot avroi, yai ndXiv nout ev/^v sni xov axefx^a^ 
Tog xai xwv n^enevSovXtav, xai oxe nXrjomar^ x^v ev/rjv 6 7ia-Etl. L. laS 
XQidgx^^i eniSidoiai x6 axe/nfia xotq Seanoxaig, xai ol Seanoxac 
inixid^eaaiv avxo eig xrjv xeqiaXrjv xP/g avyovaxrjg. o/iioiojg eni- 
BSiSojaiv naxQidoyr,g xai xd nqenevSovlia xotg Seanoxaig, xai 
XQ£fi(Satv avxd ot Seanoxai iv x(o (rxeii/naxt xrjg avyovaxr]g,Ms.g5. a 
xai evd^eoog eiaeQxexat 6 naxQido/rjg eig xoy ayiov ^xerpavoy 
xai ot iniaxonoi xui xo aexoexov xov naxQidQ/ov, xai xi'&exav 
aeXXiov ak?.o X6y(o xrjg avyovaxrjg, xai «jJd^fwg xa&eL,ovxai ol 

\oSean6xai xai tj avyovaxu. xai f.iexd xovxo eiadyovxat nuQu 
xov xrjg xaxuaxdaecog ndvxeg , nQoaxvvovvxeg xu yovuxa xcov 
Seanoxwv xai xrjg uvyovaxrjg , xai (.lexu xo nQoaxvvrjaui nuv~ 
xug xov aexQexov , laxuvxat xai ot aiXevxidQtot , xai eiadyei b 
avxovg xonoxrjQrjxrjg T(o xo/xrjxt xcov aSfirjat6vcov, xai nQoa- 

iSxvvovat xai laxavxat oniad^ev, xui nQOaxvvet xui 6 xrjg xu- 
xaaxdaecog, xai ev&eoog Xufi^dret vevfia nuQu xcov Seanoxwv 

nQuinbaixog xai Xeyet „xeXevaaxs ,'* xai s^eQ/ovxai inev- 
^ofievot, xai dneQ/ovxai 01 nuxQixioi sig x6 6von6Siov, xut 

01 vnaxot eig x6v nOQxrjxu xdov i^ dxovfitxcov , xui taxavxat 
20xovaiarcoQtov sig x6 a/taxov §rjXov, ot Sh x6firjxeg xui ot xuv- 

SiSdxoi xui ot Sofieaxixot xui ot Xotnoi uneo/ovxat iv x(o 
XQi^ovvuXi(o, xui laxuvxut sfinoood^ev xcov axev(ov. xai t^eX- 
dovxog xov aexoixov dno xov n^Qxrjxog xov avyovaxioag , ev- 
dicog siadyet 6 x^g xuxaaxdaecog fiexu xai exsQov aiXevxia- 

34- xat xoH aileyx. ed. 

rursus super corona vittisquc precatur, finitisque precibus , coronam 
Domiuis tradit, qui ipsam capiti Augustae imponunt. Eodcm modo 
patriarcha ipsis vittas dat, quas coronae Augustae appendunt , mox 
patriarcha S. Stephani aedem una cum episcopis et secreto suo iu- 
trat, alius thronus Augustae pouitur, statimque Domini cum Augusta 
consident. Deinde omnes, Imperatores et Augustam adoraturi, a ce- 
rimoniario adducuntur , et postquam secretum adoravit , silentiarii 
adsunt, et per vicarium ad comitem admissionum adducti , adorant, 
deinde a tergo adstant, magister cerimoniarum adorat, praepositus 
vero, signo a Domino acccpto, dicit : lubete. Et sic fausta precantcs 
egrediuutur, abeuntque patricii ad onopodium, consules ad triclini- 
um XIX accubituum et ante fissura velum , comites vero , candidati, 
domestici ac rcliqui in tribunali et ante vasa consistunt. Egresso 
autem secreto e porticu augustei, ccrimoniarius et alius silentianus 
statim vela adducunt, primam senatoriam manu ducentes , quam re- 
liquae sequuntur, coram quibus ostiarius cum virgis procedit, et 
postquam his signum dedit, ter procidunt, Omacs vero a silentia- 

Constantinus Porphjrr. Vol, L i4 



2IO CONSTANTINI PORPII\ROGENITI 

C Qiov , yQarnvvTfg rrjv nQcorrjV rwv Gvyichjriy.(ov, xai oma&iv 
ut XoLTiai dyjAovd^ovaai , efinQoad^ev Ss oaridoiog /.isrd I^sq- 
yiov , xai svd^a vsvasi , nQooy.viovac rQirov. y.ai iiadyovrai 
ai nQOQQfjd^eiouL vjio oilevriuQicov xoarovfievai , y.ai nooaxv- 
vovoi rd yovuTU roiv deonOTOov , o/iio/ojg y.ai rijg avyovoTfjg,^ 
xai brs nXi]Qooaovoiv al ovyy.X?^riy.ui rtjV nQoay.vvrfOLV , s^eo- 
/OVTUL avruL eig rijv XQvar/V /jlqu y.ai loruvraL evdo&ev rljg 
y.OQTi'vug. y.ai rfjg uvyovarrjg e^eXdovaijg eig rrjv /Qvaijv 
yeLQu, eiosQ/ovruL onioifev uvrijg ul uutqlxlul xul ul koinui 
avyy.KrjTLxui, xui e^SQ/eruL ^ avyovora ev rio ovonodio), oxpi-io 
xevofievi] vno rov xovj3ovy.Aei'ov , xui lotuvtul oi nuTQtxLOL 
xovoioTcoQiov eig ro uvro ovonodLov, xui OTuatjg uvrtjg, ni- 

Dnrovaiv ol nuTQiy.iOL. xui uvuardvTCOv avrwv , vevsL 6 nQUV- 
nooiTog T(7) rijg xuruordoeoog , xui Xeyei ,,y.eLevouTe ," xui s- 
nev/ovTUL „eig noX/.ovg xai uyu&ovg /Qovovg." (r'. ) KuiiS 
Isls. ^b.h dnoxLVOvoLV oxpLxevovreg , xui aiQeraL ij xoqtivu vno dvo oi- 
XevriuQt'o)V , xui ToruraL ndXiv rj avyovara eig ro Slxlovlov, 
xai nijiTOvoiv ol avyy.XTjTLXoi u/.ia roig nuToixioLg , xui uvu- 
aruvroiv uvtcov, vevei 6 nQULncaLrog tm aiXevrLuQio) , xui )J- 
yeL „xeXevoure," xui snev/ovrui. xui unoxiveL rj ovyxXrjrog^io 
Ed. L. 124^«^' i'^£o/eTUL diu tov /iieoov nvXcovog rov TQt^ovvuXiov ev&ev 
y.dy.erd-ev eig rrjv xecpuXrjV rwv ^ud-Qojv, xud^wg oxpLxevovoLV 
ol ds Xoinoi uo/ovreg rtov ruy/idrojv xureQ/ovruL ev rw uv- 
Tf^ rQi^ovvuXi(i) , evdu lotutul OTUvQog xui ru oxi^nrQUf 
Xu^ovQu re u/iu xui roov Xoincov axevcov, ru ds dvo /(sorj svxS 

1. d oaiicfQ. cd. 17. Jixiovov cocl. 20. ovyxXtjrixi] ecl. 

riis stipalae accediint, ct Imperatornm aeque ac Augiistae genua ve- 
nerantur, peracta vcro adoratioue , scnatorura feujiuae ad aureara 
nianum abeunt et intra cortiuam subsistunt. Augusta ad eundcra 
locum digressa, patriciorura ac reiiquorum senatorum uxorcs post 
i|)sani intrant : inde, cubiculo comitante, ad onopodiura pergit, iibi 
patricii consistoriura constituuat et adstautem augustam adorant. 
Ipsis surgcntibus , praepositus ccrimoniario signum dat , et dicit: 
Jiihete , ceteri faustum ac diuturnum imperium apprccautur. (III.) 
Dnm hi ex oiiopodio in obsequio abcunt, cortiua a duobus silentia- 
riis tollitur, Augusta rursus in diciouio subsistit, senatores vero una 
cum patriciis adorant, ipsisque surgentibus, pracpositus silentiario 
signum dat, et dicit: lubete , ceteri pro niore acclamant. Inde se- 
natus discedit, et per mediam tribunalis portam progressus, in su- 
periori scalae partc ab ufroque latcre, ut in obscquio, adstat, cete- 
rorum vero ofliciorum priucipcs ad idem tribunal, ubi crux, sceptra, 
labara cum ceteris vasis , cluabus factionibus ac omui rcliqua tuiba 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 41. 211 

TM uua, y.ai ro Xoinov anav tov ).aov xai ol at)/ovTS<; t(ov 
TaY(.iuT(ov_ idTavTai t[u7iooa&sv twv oxsvoov eig tov; Tonov; 
avTcav. xai ots e^eXdrj rj avyxXtjTog a/na TOig naTQixioig xai 
oTcooiv, dvaqaivft ^ avyovoTa, odrjyovuhi] vno tov nouino- 
Sff/Vou xai noii.iixr^oi'ov , xai OTuarjg avrfjg sig rrjv /iiaatjv tov 
^Xtaxov, dvaxoduovai rd fi^Qfj xui unav tou Xaov • ,^dyt- 
og, uyiog, uyiog- So^a iv vxptaTOig Qsm, xui ini y/jg UQijpij," 
xui uxToXoyovot ru l-iiorj t« tw aT£rpi'ii(o dQuoLOj^TU. xui «-B 
noxivst Ti uvyovoTa dno ttjV /.liarjv tov TjXiaxov, xai ots d~ 

toniX&Tj eig to /nioov xd^oceXov, laraTai, xai inidi'd(ooiv 6 oaud- 
Qtog i^vyijv xrjoovg, xui XuSovoa TOvg xrjoovg noiet nooaxv- 
vrjaiv ini tov (rcavQOv , xai ev&icog ninTOvatv cl uQXOVTBg 
xai nQoaxvvovaiv uvTrjv xui tu oxsvrj nuvTu, oxijnTQa , Xd- 
^ovoa xui T« Xoinu, xui ots nX?jQ(6oovaiv Tce /liQfj xd uxiu 

i^rijg dvayoQSvas(og, xai slncoat' „tovxo to ^aoi^Xstov, Kvqis, 
OTSQi(ooov" {^.) Ev&iojg siaio/STUt ^ avyxXrjxog sig tov 
noQirjxu T(ov id"' uxov^ixoav , xui laxuvTUt xovoiaT(OQtov /li-C 
/01 TOv Sixtoviov xai ovonodiov , al ds avyxXrjTtxai yvvuT/.sg 
uxoXovdovout , OTS unoxivijost ^ avyxXrjTOg t>jv sato , /is&i- 

aooTftVTttt ui yvvutxsg xui uniQ/oiTut ini Tovg iXscfuritvovg 
nvXcovug xov xuaTQrjaidxov, xui ixdi/ovTut ixsias, /li/Qig uv 
siaiXdr] ^ uvyovoTu sig tov avyovoria. rj (ih avyxX^rog laxa- 
Tui , /li/Qig dv nXr^Qcoocoat rd /tiQrj „noXXd t« exrj" xui t« 
i|^g, xai OTB nXrjQcoacoat Trjv sv(prj/it'av xd /liQrj , nQoaxvvstMs.^. a. 

g. dno xrty coni. R. , int rtjv cocl. et ed. i5. Pro xal sXntja^ 

ed. einovai. a3. nolXd ittj ed. 

adsimt, descendnnt , praefecti turmariim siias stationes ante vasa oc- 
cupant. Dumque senatus et patricii egressi adstant, Augusta a prae- 
posito et primicerio adducta, comparet, eique, in medio solario ad- 
stanti, factiones et omnis populus acclamant: Sanctus , sanctus, 
sanctus ! Gloria in excelsis Deo , pax in terra ! recitant deinde fa- 
ctiones laudes coronationi aptas. Postquam Angusta e medio sola- 
rio excessit, ad medios cancellos subsistit, ubi ostiarius duos ipsi 
cereos tradit, qnos manu tenens, ad crucem adorat, quo facto, pro- 
ceres, vasa omnia, sceptra , labara et reliqua in genua procumbunt, 
et ipsam venerantur. Postremo, actis inaugurationis complctis, post- 
quam factiones precatae sunt : Repium hoc, IkuSj jirma et custodi! 
(FV. ) Tunc triclinium XIX accubituura senatores petunt , et consi- 
storium usque ad dicionium et onopodium constituunt, dunique se- 
natus intcriorem portam ingressus cst, feminac scnatorura una ad- 
stant , et ad portas eburneas castrensiura abcunt, ibi , dum Angiista 
ingrediatur augusteura, exspectaturae. Seuatus, usque dum duae fa- 



2 12 CONSTAJSTINI PORPHYROGENITI 

jy avyovara hv^sv y.axsta£ nqog r« dvo /^sQf] f xal unoxtvst 
Trjv £aco , xai Xiyovai r« Svo fieQT]' „neQia(6a£L o Qsog ttjv 
avyovarav" ai ds naTQiy.iat laTUirut svdov tTjq nvXi^g tov 
DTQi^ovvaXtov y y.ut ots eioekd^rj -^ avyovoTU dno tov ^'/uaxovj 
dnoxivovaiv 01 naTQixtoi fidxQt Ttjg XQvatjg yetoog oiptxsv-5 
ovTsg* To Se asy.QSTOv twv vnuxwv laTUTut (.isyQt tov 6t- 
xioviov, xofi OTS fisauatj ^ uvyovoTa sig Ttjv fiiaijv twv vnu- 
Tcov, insv/ovTat to „eig noXXovg xai uya&ovg XQovovg," 6- 
f.ioicog xai ot nuTQixtot sig Ttjv /Qva?jv XttQa, xui SiioysTut 
^ avyovaTU, xui siaiQysTUt eig tov uvyovaTsa, xai laTUTui lo 
t6 ndt Tov xov^ovxleiov sig tov uvyovaTia , xai 'P(Ofia'i%ov- 
Gf „^atvs, §utvs, Tj avyovaTW xaXcog fjk&eg, ^ avyovGTU." 
xui siasQyeTUt ^ avyovaTU sig to oxTuyojvov t6 s^co tov «- 
Ed. L. i25ytov ^TScpuvov , xui siaiQysTUt 6 ^uatXsvg xui jj avyovoTa 

sig TOv uytov ^TScpuvov , xui yivsTUt t6 f.ivtjaTQOV , xui i'^iQ-iS 
yovTut Trig ixxXi^aiug . xui XsiTOVQyst 6 naTQi(iQy?]g , xai otb 
anoXvasL ^ XuTOVQyia , siaiQyovTut ol SeanoTut xui rj uv- 
yovaTU , xui yivsTut to aTScpdvmfiu. ( E. ) Xorj $s eiSivai, 
OTt 6 ^uatlevg iaTSfifiivog aTScpavovTUt, xui s^iQyovTUi iaxe- 
g)avcofiivot ini t^v yQvaijv y^tQU , xui diyovTut ot nuTQixiot^o 
£v TW ovonoSio), xui otuvtcov twv Ssanorcov. ninTOvat oi uv- 
Toi. xai dvuoTuvTcov uvtcov, vevst o nQuinoatTog tm Tfjg xu- 
TuaTdascog , xai Xiyst ^xsXevauTS " xai inevyovTUt „eig noX- 

ai. Tw;/ om. ed. 

ctiones acclamaruut : Multos annos etc, ibi manct, peracta vero ac- 
clamationc, Aiigusta hiuc illiuc aJ duas factioncs adorat, mox intro- 
greditur, factionibus dicentibus : Deus Jugustam servet ! luterca 
patriciae intra portam tribunaiis stant ct Augustam , a solario huc 
venientem, ad auream manum patricii comitantur : secretum vcro 
consulum usque ad dicionium slat , quo postquam Augusta accessit, 
acclamant: In multa bonaque tempora! Sic etiam palricii in aurea 
mauu adsunt, dumque Augusta transitj augusteum , ubi totum cubi- 
culum congregatum est , ingressura , dicunt lingua Romaua : Bene, 
benCj bene, Augusta! pulchre venisti^ Augusta! Postea in octago- 
num extra S. Stephani aedcm venit, quod dum Imperator cum Au- 
gusta ingreditur, officium celebratur, et sic e templo disccdunt. 
Liturgiam vero sacram patriarcha celebrat, qua finita, Domini cum 
Augusta intrant, et coronatio nuptialis pcragitur. (V.) Ncque prae- 
termittl hoc loco debet , Imperatorem scrto redimitum corouari , ct 
ad auream raanum egressum a patriciis in onopodio excipi , qui, 
dum subsistunt Domini, in tcrram prociduut, Postquam vero surre- 
xere, pracpositus siguum ccrimoiiiario dat, qui dicit: Jubete, rcliqui 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. \. Hl. 3l3 

Xovg xai dyadvvg /Qovovg," xai dnoxivovaiv , o\l/ix£vovrsgB 
fii/Qt. Tov aexQSTOv tcov vtiutcov, xai aTuvToav xwv SeanOTav^ 
niTiTOvaiv 01 avyxXrjTixoi nuvTBg a/ua Totg nuTQixioig, xui d- 
ruaTUVTCov uvtwv, vevst 6 nQuinoaiTog t(o aiXsvTiuQUO, xai 
5)Jy£t „xeX£vaaT£," xai dnoxivovaiv oxpixevovTeg fxixQi rov 
nuoTOv. TU de fisQtj StyovTui elg tov tqixXivov t(ov xuvSt- 
t)«rcov evd^ev xuxei&ev nXt]Oiov tcov yQuStjliiov Tfjg fiavuvQug, 
01 Sk xQuxTui Toov Svo fieQcov ^voousvoi Xeyovatv oi ufKpOTe- 
Qot oftov Tug dvu(fcovrjaeig , tu Ss oQyuva avXovaiv sni to 

loueoog rciov IlQaaivoov. xai ots dieX^f] to aTe(f(xvooiie», eiaeo-C 
/ovTUt Tu fi£Qf] eig tov nuOTOV , xui loruvTUt ol ^uatXeig l-Ms.96. b. 
OTeftuevot sig rov nuoTov, xui uxxoXoyovat t« nei^r] t« xaTcc 
ovvr,d^etuv. xui dnsQ/ovTui 01 SeanoTUt saTsq^avcofisvoi eig 
TrjV xoy/Tjv tov naoTOv, sv&a TaTUTUt 6 ^uaiXtxog xQocfiuTTog, 

i^xui Ti&suat T« aTSjLifiuTa sni tov xou^uttov, xui £v9^6cog u- 
neo/oiTut 01 S^anOTUt Sid t(ov Sia^uTtxdov, tog sni rov sqcotu, 
eig Ttt t&' dxovliiTU, xui dxovu^tZovat , xui ots dvuoTwaiv, 
oQtXet, ovg xeXevei g^ilovg, xui eiasQ/ovTut eig tov nuoTov, 
dog s/et ^ avvi]deiu. (g.) Xq/j Ss yivooaxeiv, oti ov xud^SLOVTut 

200f SeanOTUC hstu /XuviSiu eig t6v nuoTOv fxeTu toov (piXtov, q 
dXX' 6 fteyug ^aatXevg (fOQCov auyiov /Qvaovv , Sk fitxQog 
^uatXevg (poQoov tl^itZuxiov, ol Ss (pi^Xoi, xud^cog dxovfi^tl^ovatv. 
/Qf] Ss yivcoaxetv, oti, suv s^sXdr] f] avyovoTa scnefifisvTi sv tw 

6. TO TQtxX. ed. 21. dXV deest in cod. 

faustum ac diuturnum imperium apprecautnr , et in obscqnio ad se- 
crelum consulum abeunt, et Dominis ibi constitutis , senatores o- 
mnes cum patriciis procurabunt, qui poslquam surrexere, praepositus 
signum silentiario dat, qui dicit: lubete, et sic in obsequio ad tha- 
laaium pergunt. Factioncs in triciinio candldatorum ab utroque 
latcre prope gradus magnaurae consistunt, ambarum rcro factio- 
num cautores , invicem iuncti, cantiones simul recitant, dum organa 
in parte Prasinorum pulsantur. Coronatione peracta , factiones ad 
thaiamum , ubi coronis ornati Imperatores stant, abeunt et solcnnes 
acclamationes peraguut. llli vero coronati , ad concham thalami, 
ubi grabatus irapcratorius repositus est, discedunt , ac dcpositis ibi 
corouis, per porticus, quasi ad amores, ad XIX accubitus abeunt, ac 
ibi mensae accumbunt, et postquam surrexere, amicos, quos invitari 
vult, Imperator nominat, qui, ut mos est, thalamum intrant. (VI.) 
Porro animadvcrsione diguum est, quod Domini non in chlamjdibus 
cum amicis in tlialamo cousidcant , scd magnus Imperator aureum 
sa;;iim, minor tzitzacium, amici vestes, in quibus accumbunt, gestent. 
Sciendum quoque est, Augustam in triclinium cum corona egressam, 



2l4 



CONSTANTINI PORPIiyROGENlTI 



Tqixlivo), ol GTiad^aQioi fiSTu ^iarQu7,iu oxpiy.evovaiv, rb ds uq- 
f.iu ovx uxoXovdit' el Sh eni rcoi^ i& uxov^iTtov , ovx oxpi-' 
y.svovoLv 01 anuduoiov to avvolov. ul de avyy.).?]riy.ui , u(p' 
ov eloil&rj ^ uvyovara ano rov rqi^ovvaXiov eig rbv avyov- 
aria, elaiQ/pvrai. xut al yvvuty.eg diu rov roLy.livov rvov id^S 

Ed.L. i26uyov^iT(ov dia Tfjg eiaodov rov ^uaiXixov uxov^irov , y.at d- 
niQ/ovruL elg rov noQri^xa rov avyovaricog, etda y.QifxuTav ^ 
y.OQTiva. xai ore Stik&i^ rb orefpdvco/iiu eig rrjv /Qvafjv /eV- 
Qu, eiaiQyovrai al narQixtui xui al loLnui omod^ev rijg uv- 
yovorrjg f^ti/Qv rtjg yerpvQug, xai ul xlTjrcoQevd^etaai dniQ/ov- lo 
Tui ini rov xo/liuv r/jg uyiag XoiarivTjg, xai al Xoinui uva- 
/coQOvaiv. /Qrj Ss eidivai, otl ov cpOQovoLv at nuTQixiuL eig 
rb arecfdv(Ofj.a Tfjg avyovarrjg nQonolojfta . /Qrj Se yLVto- 
* axetv, ovL oQtXet 6 ^aoLlevg ix rug nuTQixiag, oiag &iXeL, Lva 
eiaiX&coatv eig rbv uvyovoriu did rov oxzuycovov , xui idiooLi^ 
To orixpifiov rfjg avyovar7]g. bfioicog xui eig ro arecpdvcafia 
BoQiXeL b ^uaiXevg, iva eioild-rj b nuQdvvficfog , xui nuTQtxi- 
ovg, ovg xelevet, xui bre nlrjooidfi rb arecfdvcaftu, i^iQ/ovrat 
01 uvroi nuTQixtOL xai laravrat eig rovg rbnovg avrcov fieru 
xui rovg Xoinovg nuTQtxiovg. (Z.) Xq?] di- ytvcoaxeLV, ori^o 
TTji TQiTT] Tov XovTQoi} , oncog bcpeiXet yeviod^uL r^ dxoXovd^iu, 

Ms. 97. a ^orarai rb ftiQog rwv Beviroov eig rbv de^tbv eft^oXov rijg fta- 
vavQug,. og iartv ^ nvXrj rov avyovaricog, rd loa rov nivaov, 

2. Tioy y cd. 14. Pro ort, quotl R. inseruit, cod. ct cd. cx 

pracccdentibus perperam repetunt: slg t6 (fonovGty cd ncciQtxiai. 
23. Pro 6's cod. ws, uiide R. coni. ws is tijv nvkr^v. 

spatharios dextralia manibus fcrcntes comitari, arma vcro non sequi 
solere: si vero ad XIX accubitus abeat , spathaiios eam plane non 
coniitari. Quae postquani a tribunali in aut^ustcum in;j;rcssa est, se- 
natorum uxorcs per triclinium XIX accubituum per introitum im- 
peratorii accubitus intrant, ct ad porticum augustei, ubi cortiua 
suspensa est, abcuut. Cum coronatio iu aurea nianu acta est, pa- 
triciae ac ccterae post ipsam usque ad pontem , ad couvivium voca- 
tae usque ad cochleam S. Christinae abeunt , rcliquae disccduut. 
Notandum quoque est, patricias in coronatione Augustae propoloma, 
(quod capitis tegumentum est,) non gestare. Porro Impcrator ordi- 
narias patricias , quas vult, deligit , ut , in augusteum pcr octangu- 
lum ingressae, Augustae corouationem videant. Sic etiam ad nuptias 
ordinat, ut paranymphus ct patricii , quoscunque vult , accedant , 
qui , pcractis nuptiis, rursus cgrediuntur et cum reliquis in suis sta- 
tionibus consistunt. (VII.) Die tcrtia lavacri, quando ceriraouia pcr- 
agi dcbct , factio Veucta in dextra porticu magnaurae, quae porta 
augustci est, in raodum pilae maioris, Prasiui in opposito latere 



DE CERIMON. AULAE BYZ.\NT. I. ai. 2l5 

of^ioimg y.ui ol Tlnuoivoi sig t6 dyrtxgv fiioog nXrjatov roD 
arufiXov, t6 Ss oQyavov eig t6 uvadsvSnuSLOv, y.ai t6 iTfQOv 
fig T^v slaoSov tov otu^Iov , ohyov uno SiuaTrjfiuTOg , xui 
akXo ooyuvov ixsi&sv tov novXmxov tov xuTu^uaiov tov ),ov- 
Stqov. xai OTS s^iX&coatv tu aul^ava, ^ /iivQO&i^xt] , tu axQi-C 
viu xai Tu aixXoTQOvXla, oxjjixtvovaiv uvtu vuutol fti/oi tow 
xuTUfSuaiov TOiJ Xovtqov j rd ^vfxsXixii nuvTU oxpiy.svovatv, 
mg sysi rf avvrjd^sia, xai dnoacod^ivTtov twv au^uvm; sq/oviui 
oX vnuTOt, xui lOTUVTut sig TrjV noScoatv Ttjg yscfvoug xovat- 

looTaiQiov oi Ss nuTQixtot lOTUVTat sig tijv TQunsl^av Trjg ys~ 
(pvQug. xui OTS s^iXd^rj tj avyovoTU uno tou nuoTOv , unoxi- 
vovaiv 01 nuTQixtot oipixsvovTsg ini xo xutu^uolov Tr^g ysrpv- 
oag t6 fiiQog tov ojutov, xui dnoxtvovatv ol vnuTOt oipixsv- 
ovTsg fii/Qi Tov xuTu^uoiov Trjg uyiug XQiaTivr^g. xui Si^ 

iS/STUt nQcoTOV t6 fiiQog T(av Bsvixoav , ots dvuffuvji rj av-D 
yovoTU, xai uxToXoyovaiv, cog s/si ^ avvr^&siu . avXovaiv xui 
rd OQyava, xai ots fieouost tj uvyovoTu sig to uvaSsvSod- 
Siov, uQ/ovTUL dxxoXnysLV xui oi nQuotvot ofioicog. xui sioiQ- 
/STUL ^ avyovoTU eig t6 Xovtqov, xai ots s^iXd-rj, oitoicog yi- 

^orsxat rj dxoXovd-iu xov dxpixiov Tijg avyxXriTOv , xai sioio/ov- 
TUi oxptxsvovTsg fii/Qt tov nuorov, xui lOTUiTUL xovaiaxcoQiov, 
scog ov sioiXd^Tj ^ uvyovoTu sig t6 Ss':^i6v fiiQog Trjg xoy/rjg. 
t« Ss fiinrj sq/ovxul xui uvxu oniod^ev uxToXoyoijiTU scog 
TOv naoTOv , al Ss xXri^siaut yvvuTxsg dniQ/ovxat ontod^sv 

3. ard^Xov dXlyov, dno ed. 7. d-susXtxii ed. 8. dno aioO^iv- 
Tiov cd. 16. awij&sta, adXovOL ctL 17. ftsadarj cd. %6 om. ed. 

prope stabulum adstant. Orgamim in arboreto, aliudque in stabuli 
aditu intervallo quodam ; aliud organum in pulpito, uude ad bal- 
neum descenditur, positum est. Quando vero sabaua , myrotheca, 
scrinia et siclotrulla procedunt, consules ea usque ad desccusum 
balnei una cum tbymeHcis omnibus pro more comitantur , et post- 
quam sabana deduxernnt , redeunt, et in substrtictioue pontis , pa- 
tricii vero ad mensam eiusdem pontis consislorium constituiint. Et 
quando Augusta c thalamo egressura est , patricii , eam comitantes , 
ad descensum pontis partemque ovati , consulcs ad desccusum S. 
Christinae divertunt Hauc, dum comparet, prima Venctorum fa- 
ctio excipit, et , ut mos est , acclamat, organa quoque soiiaut : iu 
mcdio arboreto constitutae Prasini similiter acclamaut. Intrat vero 
Augusta balnenm, ex quo dum redit, officium obsequii senatores ce- 
lebrant, intrant cum obsequio ad thalamum, ct usque dum Augusta 
dextrum conchae latus ingressura est, cousistorium constituunt. Fa- 
ctioaes vero et ipsae a tergo , acta celebrantes, usque ad thalainum. 



2l6 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

Ed. L. iQ^rov couTOv. /Q?j Sa yivcoay.eiVy oii neQinaTOvai TQStg qoSico~ 
veg didXid^ot noQcpvQot, zb /usv 'iv §aaTu%u ^ naQaxa&iOTQia 
onio&ev Tfjg avyovoTtjgf xai aXXoi^ dvo iv&ev xdxet&ev, 

KE0. fi^. 
'Axxoloyta xtav ti^noiv , Siay tex^^ naiStov noQqjVQoyivvijTOv. 5 

"Avibvrmv tcov Svo fxeQcov iv tJj q)idXrj tov oiyf^aTogj X^- 

yovoiv ol yQaxTai „roig deanOTUig •" o Xabg „viy.at.g xaXij 

TjLieQU." ol XQdy.TUf ,,y.ai ri nQog avTOvg;" 6 Xaog* ,,xai 

'hivio/voov avTOvg, vai KvQie, ov avTOvg ocoaov , vai KvQie, 

vixaig xuXrj ^ixeQa." 61 x^axrat jyTatg avyovoTaig'" 6 Aaogio 

„vi'y.uig xaXrj ^fnsQu." ol xQdxTui' „xai ti nQog avTdg;" 6 

Ms.g^.b^ttog* „xai svioyvoov avTug, vai Kvqis , ov avrdg ocoaov, 

vai KvQie, vixacg xaXrj ^fxeQa." ol XQdxTui „t^ ovyxXi^TO) '" 

6 Xabg ,,vi'y.utg xulr^ i]fieQa." ol xQdxTuv ,,xai tl nQog av- 

rriv" hxbg* xai svioyvaov avTijv, vai KvQie, ov avT^vi5 

ocoaov , vai KvQie , vixaig xaXrj ^fisQu" ot XQdxTuv „tio 

OTQUToneSio ''^ b Xubg „vixuig xaXrj rj/neQu." ol xQuxTut' 

„xai Ti nQbg avTOvg;" 6 Xabg' „xai eviaxvoov avTOvg , vai 

C KvQie, ov avTOvg ocooov , vui Kvqis, vixaig xulrj ^fieQa." 

(B.) Ot XQuy.Tut ds Xeyovoiv dnb tovtcov ereQU axTw „>{a-20 

•}. xovs deanbTtts cod. i6. Tdjv GxQaToniSwv cod. et ed. 

mulieres vero vocatae pone ovatum veniuut. Ceterum observandum 
est, tria puuica mala gcmmis pretiosis ornata purpureaque in pro- 
cessione circumfcrri , quorum unum praescs houoraria teneuSj Augu- 
stam sequitur, reliqua ad latus eius gestantur. 

CAP. 4a. 
Acta factionum , quando puer porph/rogenitus natus est. 

Duae factiones posteaquam ad phialam sigmatis adscenderunt , 
cantores dicunt : Dominis ; populus : Dies victoriis insignis. Can- 
tores : Et quid contingat Dominis ? popuhis : Coirobora eos , imo , 
Domine , tu ipsos serva ! imo ^ Domine j dies haec vicloriis insignis 
est. Cantores : Jugustabus; popuhis : Victoriis insignis dies. Can- 
torcs: Et quid contingat ipsis? popuhis: Tu ipsas corrobora! Jmo , 
Domine, tuipsas conserva! imo , DominCj insignis victoriis est haec 
dies. Cantorcs : Senatui ; popuhis : Dies haec victoriis insignis est. 
Cantores: Quid huic contingut? popuhis : Tu ipsum corrobora^ imOj 
Domine , pulchra victoriis est haec dics. Cauforcs : Exercitibus; 
popuhis: yictoriis insignis est haec dies. Cantorcs : Et quid ipsis 
coniingai? popuius : Tu ipsos corroloia^ imo j DominCj tu eos ser- 
va, imo , Domine j insi-^nis victoriisest haec dies. (II.} Ilis iinilis, 



DE CERLMON. AULAE BYZANT. I. 43. 2 1 7 

Jlaf f^fiiQaq xai dya&ag Qeog naQaa/ri rotg OQdvdo^^oig ffe- 
anoraig'" 6 Xaog o(4.oi'(og ix y . 01 xqu/.tul* „0 Qsog xaXaig 
fjfiioaig nXsoydoei tt]V ^aaO.etav" 6 Xaog 6fioi'(og ix y, oX 
XQaxraf „0 Qeog xakdg ^fiioag xaTaniiixpei. lorg deanoTaig'" 
5o Xaog ojnotcog ix y. 01 xQuxTaf „0 Oeog xaXug ^^i^ag xec- 
runiixxjjet. rutg avyovaTuig avv xotg noocpvooyevviJTOig'" 6T> 
Xuog ofxoioag ix y . ol XQdxTUf ^reXeiug vixug 6 Qeog xoqtj- 
yijaei 6 Seiva xat 6 detva*" Xaog ofiotcog ix y. ol xQd- 
XTui' „0 Qeog xaXdg ^ixiQug xui xaXd yevidXia nuQua/Tj t(o 

iOTe/&ivTt. vfj.iv 6 detvu t(0 noQ^pvQoyevrijuo'" 6 P.aof 6i.iot'(og 
ix y. oi xQdxiai' ^nvevfia ro navdyiov, rdg avyovarag axi- 
naaov" 6 }.udg 6(.ioi'(og ix y. ol xQdxrai.' j,f.iTjTrjQ rov 
Qeov fifiwv , (fvXuTTe ru noQcpvQoyivvfjTw" 6 Xuog 6fiot'(og 
ix y. 01 XQCiXTui. €a ' „0 Qeog 6 dyiog, rovg SeanoTug tpv- 

i5?.aTTe'" 6 Xaog ofioiojg ix y. 01 xQdxruL' „KvQie, toarjv av- 
r(ov Std l^cotjv fifKov'^ 6 Xaog ofioiwg ix y, xa/ Ai/ovffiEd. L. 128 
ndvreg- j,noXvxQOVi.ov noirjaei 6 Qeog," 

KEO. fxy\ 
"Oaa SeZ naQacfvXdiTety ini xfiQOTOytrc xataaqos. 

20 AiTTjoig yivsTut rrjg avyxXjJTOv xat ndvTcov rcov aTQUTev- 
ftuTojv, xut OTS xeXevovatv ol deanoruiy rijg vnoa/iaeojg yevo- 

4- Toiis Stanoxas cocL 14. &tos Syios ed. 

cantores alia deinde acta recitant: Fulchras ac felices dies Dominisy 
veram religionem servantilus , Deus tribuat! populus eadem ter. 
Cantores : Felicibus diebus Deus regnum impleat ! populus eodem 
modo ter. Caatores: Deus felices dies Dominis concedal! populus 
simiiitcr tribus vicibus. Cantores: Deus felices dies Jugustae et por- 
phjrogenitis concedat ; populus eadem ter. Cantores : Perfectas 
victorias DeusN. et N. tribuat; sic popuius ter. Cantorcs: Deusfelices 
dies ac natales porphjrrogenito , quem suscepistis _, concedat! popu- 
lus eodcm modo ter. Cautores: Spiritus sanctissime ^ Augustas tue- 
re; populus eodem modo. Cantores: Mater Dei nostri _, serva por- 
phjrrogenitos; populus similiter. Cantores : Deus sancte^ Dominos 
serva! populus eodem modo. Cantores : Domine^ vitam eorum ex 
nostra vita ; populus eodem modo. Postremo omncs : Deus imperium 
vesirum diuturnum esse iubeat! 

CAP. 43. 
Observanda in Caesaris electione- 

Scnatus et omnis excrcitus de promovendo Caesarc sententia 
poslulatur , quo facto, ct , si Domini iubcnt , quando ciectio in san- 



2l8 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

/itsr/jg rfi uyia xvQiw/fj rtjg dyiag dvaaTaaeiog, ylvtxui ovxiog, 
Tr, uvxfi r^fxina nooS(j/ovxaL ra/iov ndvTeg ol aQyovTsg y.ai 
aTQaTev/uuTa eig to XQifiovvuXiov Trjg uQuiug s^w&ev tcov id' 
uyov^ircov , y.ut evrf.t^/iiovai Tovg ^uaileTg y.uTu roy of.ioiov 
'BTQonov. y.ui aiTOvvTut- diu tov y.aiauQu, y.ui avrroucog fM/i-S 
^dvovaiv unoy.Qiaiv , elrs uvtov tov (iaaiXecog e^^eo/oiLievoVj 
eiie dfjXonoiOvvTog avTotg, y.ui aiconmaiv , y.ad^eL.ovTUi Se ol 
deanoTUi iv t(o fteydXfo ToncXivu) tcov i&' uy.ov^ircov, xui eia- 
Ms. 98. a fjO^f rat nuTQiuQ/fjg tu/iov , y.ui ixde/erui eig vov uyiov 

^recpavov, y.ui y.adeadevTcov tcov deanoTCov , Se/ovrui to ae-io 
XQeTOv, (iijXov o, Tovg fiuyiarQOvg , y.ai t« loinu l^/jlu y.urd 
Tu§iv, cog e/ei avvtjd^eiu, xai ore eiae/.&coai tu ^tjXu y.ui nXrj- 
Qcod^coai , xeXevovaiV 01 deanoTai XuXijacu avTOig tu ne^i tov 
y.aiauQog, cpOQOvvreg xui tu di^tjTrjaia y.ai xug /Xauvdag y.ui 
C T« aTei-ifxuTU uvtcov, xui ndvrcov avvuivovvrcov ini Tij /et-iS 
QOTOviu Tov y.uiauoog , vevovaiv ol deanoTui rw noainoaiuo 
y.ui Xeyet „y.eXevauTe," y.ai enev/ovTUt . y.ui i'^eQ/eTut to ae~ 
XQeTOv , y.ai laTUVTUi 01 nuxQiy.iOi y.ovaicncoQiov eig tov noQ- 
Tfjy.u Tcov id"' uy.ovjSiTcov, oi de Xoinoi avyy.XrjTixoi i'^eQ/ovTut 
y.ui lOTavTai eig rd yQudtjXta Ttjg uQuiag evS^ev y.uy.et&ev rouao 
riXiuy.ov , t« ds ay.ijnTQU y.ai xu XdjjovQU y.ui ndvTU t« 
axevi] xui 6 aruvQog laTuirut iv tco TQtjSovvuXico xui nug 
Xuog, xai Ti&euotv uvTifiiaiov iv tw TQi^ovvuXiu) , iv ro 
xeivTUi al /Xufivdeg fieru tcov cfi^Xcov xui tcov neQty.erfuXui- 

4. pctaileis. xccTct ed. i5. ovvcaQOvvTcov ed. 

cta dominica sanctae resurrectionis celebratnr, ita institnitiir. 
Proccdunt dicto die statim omnes proceres et copiae militarcs ad 
trihunal araeae , quod extra XIX accubitus est, et Imperatoribus 
acclamant eodem modo. Tum ob Caesarem prccantur et brevi re- 
spousura accipiunt, dum aut Imperator ipse progreditur , aut id per 
aiiuni edit , et silent, Domini in magno tricliuio novendecim accu- 
bituum consident, patriarclia vcro celeriter ingressus, in S. Stcphani 
exspectat, et postqnam consederunt Domini, secreti velum primum, 
magistros, deinde reliqua vela pro more excipiunt , quibus omnibus, 
nullo deficiente , ingressis, iubent Domini, dibetesia, chlamydcs ct 
coronas suas gestanles, ut de Cacsare sermo instituatur, et quando 
omues in electionc Caesaris consentiunt, Domini praeposito signum 
dant, qui dicit: lubele. Tunc post faustas acclamaticnes sccrelum disce- 
dit, patricii consistorium in porticu XIX accubituum coustituuut , 
reliqui scuatorcs abcunt et in gradibus aracae ab utroque solarii 
lalcre , sceptra vcro et lal)ara et vasa omnia cum cruce et populo 
uuiverso iu tribuaali cousistunt , ubi ctiam antimensium coUocatur , 



DE CERDION. AULAE BYZAPsT. I. 43. 2 1 9 

(ov, TjTOi T« Xfy6,usi'u y.aiauQixia. ( B.) Kut iieQ/ovTui oiD 
SeanOTai ufia tov nuTQtuQ/ov, xui dsyomui 01 nuTQixioi ev 
TO) noQTtjxt , xui oxfJiy.evovreq TOvg SeonoTug e^eo/oiTut iv 
Tfi» TQi^ovvuXtif) , xui lOTurTUi ol nuxQiy.iot elq tu '/QuSrjXiu 
^sv^ev xuxeid-ev, 01 Se SeanoTui dveQ/ovTut iv uo rjkiuxto 
fieTU Tov nuTQiuQ/ov, y.ui ev&aojq 6 [iuaiKevq nQoaouuet t(o 
Xuo), ei Ti ^ovXeTui, xui et Tt e/ovaiv unoxQiO^fjiut 6 kuog, 
dnoxQivovTut. xui iniTQenet 6 ^uaiXevg rco nQuinoaiTfO xai 
TO) jiiay/oTOfo , xui cineQ/ovTUt xui ffeQOvat rovq drfeuovTug 

\o/£iQOT0vr^&/jvut dino SiiifjTijo/iov xui xuunOTOv^ifov . tu j-a^^EJ. L. 129 
/XaviSitt xai xa (pijSkia indvfo Tfov /XaviSicov xai tu xuiau- 
Qixiu eig nluyiu tcov /XunS/cov , xui inixeivrui eig t6 uvrt- 
fiioiov , xui 6 fiev nuToiccQ/f]g lOTaTui eunQOod^ev rov dvTt- 
(.itaiov, ol Ss SeonoTut evd-e xuxeidev uvtov , xul oniod-ev xov 

iSnuTQtuQ/ov 6 Stuy.ovog , xui 01 6(fei'xovT£g /eiQOTOVfjd/jvut 
xuiouQeg iotuvtui oniod^ev tov Siuxovog. xui kuu,Sdvovaiv 
01 SeanoTUt xui 01 xuiauoeg xrjQovg xui unTOvat , xui Xeyet 
Stdxovog' „iv siQrjVrj tov Kvqiov Serjd-catiev" OTQecfeTai 
ovv 6 iSaatXevg xuru dvuToXug xai unoxQiveTUt' ,,Kvnie «- 

^loXerjoov ." xui [xexd t6 nXtjocooat tov Sidxovov t^v Aframay Ms. 98. b 
xui unoxQid-ijvui t6v Xu6v „av KvQie ," dndo/eTut nuTQt-B 
aQ/rjg rtjg sv/^g t6 ,,SeonoTU KvQie'" xui ots nXr^Qcoar] 
rtjv iv/rjv fte/Qt tov „vvv xui dei , xui eic TOvg uicovug tcov 
aicovcov ," xai dnoy.oi&ijvut t6v Xu6v „uf.iriV," inuiQet na- 

12. xai om. ed. 14. iv&ey ecl. Cf. Reisk. ad h. 1. 16 xov Suc- 

xoyov cd. 

cui chlamydes cum fibulis et capitis ornamentis, quae et caesaricia 
dicuntur , imposita sunt. (II.) Dominos ciim patriarcfaa progressos 
patricii in porticu excipiunt, eosque stipautes, ad tribunal proce- 
dunt, in cuius gradibus ab utroque lalere subsistunt; Doniini vero 
cum patriarcha ad solarium ascendunt, ubi Dominus , si iubet, cum 
populo conversatur , qui si quid habet , id ad Imperatorem defert. 
Praepositus et magister Iraperatoris iussn abeunt, et ad Caesaris 
dignilatem provehcndos iu dibetesiis et campotubis adducunt. Tu- 
uicae enim et fibulae super tunicis , et caesaricia in latere tunica- 
rum in antimensio iacent , ad quod patriarcha, Domini ad utrumque 
latus eius, et a tcrgo patriarchae diaconus, post huuc ii, qui Caesa- 
ris dignitate ornandi sunt, subsistunt Tunc Domini et Cacsares 
cereos sumunt, eosque accendunt : diaconus dicit: Fn pace Domini 
precemur; huic Imperator , facie ad orieutem conversa , rcspondet : 
Domine, miserere. Lilaiiia a diacono completa , postquam popuhis 
respondit: Tu, Domine, patriarcha preccs: Deus ac Domine nosler 



2 20 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

TQiuQ/ijg t6 ylaviSiov €Tiiy.£i'i.isvov eig avTO t6 q)i^Xtov xut 
inididcooi- Tovg ^eaTtjTOQttg , ivd-ecog dnXovaiv avTO ol ^eaTn- 
roqeg, XQUTOvvTeg uvto efxnQoad^ev tcov SeanOTcov. (F.) Kai 
g)£Qei 6 TiQttinoaiTog y.ui 6 f.idyiaTQog xovg nQO^Xr^&evTug, xai 
TittQiaTooaiv ttVTOvg rolg 6 eanoT ttig , xai iq^anXovaiv ot ^e-^ 
anoTUL Tug yetQug , xui xQUTOvai. rtjv ylufivda, xal neQi^dX- 
lovai rovg xaiauQag xai (piXovaiv avrovg, xul dnoxQiverat 

Q Xubg, r^TOi. ol xquxtui, Xeyovreg „ivTV/(iog , evrv/dog •" xui 
A«6g ix TQiTOv t6 uvro. xut evd^ecog 6 nuTQiuQ/Tjg xutu- 
ocfQuyiXev nQog zov Xaov tqitov rd xard avvi^&eiav tqiu arav-io 
Qia xut leyev „eiQrjV7] nuoiv" xui unoxQiverut 6 Xuog 
„xui r(T) nvevfittTL aov ." xat Xeyei 6 didxovog • ^rug xerfu- 
Xug ^fi(ov TW KvQiio xXivcofxev" xut o Xuhg „av KvQie.' 
xui xvnrovrog rov Xuov fiixQOv fisQog , xut 6 nuTQLdQ/rjg xv- 
ipug xttt ol ^uaiXeig xut ol xuiauQeg, Xeyei 6 nuTQLdQ/tjg t^^ViS 
SevreQuv ev/rjv. xui ore nX?jQcooTj rrjv tv/rjv , xui dnoxQidjj 
Xuog TO „ufirjv," enuiQeL o nttTQLdQ/rjg ru xuLOUQixia , (pi- 
X(5v avTU, xai iniSido^oi rotg SeanoruLg, xut Xufi^dvovreg ol 

D SeanoruL , (piXovaiv uvru xai noiovoL (fiXrjoai xui rovg xai- 
auQug. xut evd^ecog xttrua(pQuyi%ovaLV ol Seanorav fier'' av-20 
Tcov indvoj rtjg xecpul^g uvtcov, xuTOvofLu^ovreg ro ovofiu rrjg 
dyiug TQidSog, ^dXXovoLv ttvru eig r^v xe^pttXrjv rov /eiQoro- 
vovfxivov xttiauQog, xut ev&ecog dvuxQuL,ovaL rd fiiQfj xai ndg 

I. xcet antc InixelfKvov cxcidisse putat R. 6. xtci xocnovcfi- 
XKiaccoas om. ed. 16. dnoxQiyeTcci cd. 21. xcti ivofi. pro 
xuioyofi. ed. 22. ccvtcc R. , « Jro cod. et ed. els xecf. ed. 

orditur, iisque ad verba: Nunc et semper et in saecula saeculorum, 
iccitatis, postquam populus rcspondit: Amen , patriarcha tunicam 
fibuiae impositam tollit et vestitoribus tradit, quam statim evolutam 
corara Dominis tenent. (in.) Quo facto, praepositus et magister 
proiaotos in conspectum Dominorum adducit, qui manus pandunt, 
et chlamyde sublata Caesares induunt eosque osculantur: factionarii 
seu cautores dicunt : Feliciter , feliciter , idemque popuhis tcr re- 
petit. Tunc palriarcha ter cruce populum, ut ipsi mos est, signans, 
dicit: Pax omnibus ; populus respondet: Et spiritui tuo. Diaconus: 
Capita nostra JJomino inclinemus ; populus : Tu Domine- Tunc po- 
pulus caput paulispcr inclinat, quod et patviarcha ct Imperatores 
et Cacsares faciunt; preces vero secundas patriarcha instituit. Qui- 
bus linitis, populus: Amen dicit, ipse vcro caesaricia sublata oscu- 
latur et Domiais tradit , qui ca quoque osculantur ac Caesaribus 
osculanda tradunt. Cum his dcinde supra caput sublatis signum 
crucis faciunt, invocato S. Triuitatis uorainc, post clecti Cacsaris 
capiti imponunt, dum factioucs iuterea ct populus ouiuis acclamaut: 



DE CERIMON. AULAE BYZAIST. 1.43. 22 1 

Xaog, ol xquxtm' f,(f>iXXiy.>iai/Li(, ipiXXixi^rnfie, (piXXixtjaifiS'" 
xai Xaog kx tqixov „(fiXXixr;aif.te." ol XQcixTai' ,,7ioXXa xo, 
£X?j xav ^aaiXacov, 6 detra xal 6 6etva f.ieyuXcov ^aaiXeoiv 
noXXix xa extj , d^eonno^lr^rojv (iaai/.eoiv" xui xu 'e'itjg. (^.) 
5Kai oxe nXtjocodyj rj evg)t]fii'a xai uvayoQevaig rtov xafaa(>wj',Ej. l. i3o 
tlaeo/ovxaL ol Seanoxai f.iexd xov nuxoicio/ov xai xoov xui- 
adocov eig xov tqixXlvov xcav i^ dxov^ixojv , xai xa&e^ovxaiMs.c)<).3. 
£V aeXXioLg^ xai ol xaiauQtg svd-ev xdxeld^ev , xui ev&eoig xd 
axevt] xai xd (.leQt] xui nug o Xaog uneQ/ovxaL xai laxavxai 

loeig xovg xonovg uvxcov, xai xa&ead-evxojv xciov deanoxcov, eia- 
eQXOVTUi 01 SidovTsg ti^v dydntjv dno nXayiov , xui nQOaxv- 
vovat ra Svo yovaxa xov fxeydXov ^aaiXeoog^ Ojxoioo; xui tov 
fxixoov, xui TiQoaxvvovacv ev yovuxov xov xuiauoog xov ex 
6e^i6av xai sv rov i'§ evcovvficov , xui nQoaxvvovvxeg diSooai 

i^xui xijv dydnrjv . xui OTe nXrjQcoaovat tu uno nXuyiov , eia- B 
iQ/exat TO aexQeTOV oXov , (iijXov d, oi fidycaxoot, xai ra 
kotnd ^ijXa xutu rd^tv, cog e/et ^ avvrjd^etu, xai nQoaxvvov- 
aa T/ avyxXrjTog SiSooat Trjv uydnrjv , xui nXrjQojadar^g , Xeyst 
6 nQuinoaixog dnb xeXevaeoog x6 ,,xeXevauxe." xui eS,eo/ov- 

2.oxai xai dXXdaaovaiv ol Seanoxut xovg XcoQOvg xui xu axifi- 
fiaxa, ofioicog xul ol xuiaaoeg xovg XcoQOvg xai za xaiaaoi- 
xta, xai i'S,eQ/ovxat , xui nXrjQOvxut nuau ^ uxoXovd-iu xrig 
ioQxrjg, cog rjv xvnixov . eig Se Trjv dydnrjv xui Tijv xotvaj~ 

4, d^eonQO^Jnjxa §aaikti eJ. 7. tlg to ed. i3. yovv ed. 

cantores quiclem: Felictssime , felicissime , felicissime; populus tcr: 
Felicissime. Cantorcs: Multosannos Imperatorilus! N.N. magnis Impe- 
ratoribus multos annos ! a Deo promolis Imperatoribus , et quae sc- 
quuntur. (IV.) Hac acclamatione et Caesarum inauguratione peracia, 
Domini cum patriarcha ct Caesaribus tricliuium XIX accubituum ingrcs- 
si , in thronis, et ad utrumque latus eorum Caesares consident. Tunc 
statim vasa , factiones et omnis populus abeunt , in locis suis subsi^ 
stunt , et considentibus Dominis , a latere agapen distribuentcs in- 
trant, genua magni et minoris Imperatoris oscuiantur , ita ut unum 
genu Caesaris ad dextram, unura ad sinistram assidentis venerentur, 
ad haec etiam agapen distribuunt. Quibus omuibus peractis , sccre- 
tum totum iutral, velum primum, magistri, et cetera suo ordine , ut 
more receptum est; senatus, adoratione facta, agapen dat, qua dis- 
iributa, praepositus a mandato dicit: lubete. Tunc egressi Domini 
lora et coronas , Caesares lora et caesaricia mutant et abeunt, et 
omne officium festi , ut in tj^ico praescriptum cst, celcbratur. Ad 
agapeu et commuaiouem primum Domiui cumque ipsis Caesares ab'- 



222 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

viuv 7iQ(oT0v 01 deanOTUV , y.ui ^cst' uvtwv ol xuiaanegy xai 
tlosQyovTUi oiiov iv toi f.it^TttTWom , y.ui nJ^r^QOvvrui ndvxu 
CxuTu TuS,LV Ttjg iOQTijg, cog ^v Tvniy.ov. 

'^xToloyici T(xJv dijfiwv ini •^EiQorovir^ xutaccQos. 

Tcov SeanOTOiV dieQ/Ofisvcov fxiTu xui tov nuTOiuQyov^ 
Slu tov f.uyu'Kov tqixXivov tcov id^ dxov^iTcov , fxijnco (p&u- 
advTOOv iv tm ijliuxw tov tqi^jOvvuIiov , iv (o nQOunoTi&eTUt 
dvTifiiaiov, eig o nQOxetvTUL tj r£ /lufivg y.ui o aTscpuvog, t}- 
yovv T« y.uiauQixitt , Xsyovaiv ot xQuxTttv ,,(tvdTeiXov ^ eV- 
^eog (iuou.iiw" 6 Auog ix y ,,uvuieLlov" oi xquxtul' „«-io 
^ vdTeiXov 6 ^etvu xui 6 decvu uvTOxQUTOoeg '^Pcofiuiwv" o 
Xuog ix y „dvdTeiXov." ol xQdxTui' „dvuTetXov ol d-eQu- 
novTsg Tov Kvqiov" 6 Xuog ix y „uvdTeu.ov." ol xQdxTUt* 
„dvdTeiKov 6 detvu xui 6 dfiiu uvyovoTut tcov '^Pcoftuicov '" 
6 Xuog ix TQiTOV „uvdTetXov," ol xQdxTUf „dvdTetXov ozi5 
SeanoTUt avv Tuig uvyovaTuig •" 6 Xuog ix y „uvdTetXov." 
xai dfj e^eo/ofievoiv tcov deanoTcov xui laTUfiivcov ini tov ^- 
Ed.L.i^iXtuxov TOv avTOv TQt^ovvuXiov , tov nuTQiuQ/ov laTUfiivov 
iv T(o dvTifitai(i) xai tov Siuxovov onta&ev uvtov, y.uTua(pQU- 
Ms.og. by^ovafv 01 SeonOTUt tov huov ix tqitov , xui eid-^ ovTcog Xi~20 

I. xccl ante eiaiQ'/- oni. eil. 9. Pro k^yovatv cd. xcd. 

2XO^i. 'Jariov, 6rt iv oig ronoig Xarccyrcfi ol r^g avyy.).>jrou 
xctl ol ctQxovreg y.id rcc ^ fiiQ>i xcd nccg 6 kccog, o,Tf arccvoog 
xcd rci GxijnrQcc xrd nccg lctog iv rrji aitiliifx^ rijg ccdyovattig^ 
larccyrcci y.cd iv rjj •/tiQorovir^. rov xcciaccQOg. 

eunt, simiilque mclatorinra iiitrant, omniaque secundum ordinem 
festi , ut iu typico seu ordinario est, aguntur. 

ACCLAMATIO FACTIOKOM IM PROMOTIONE CAESARIS. 

Domini cum patriarclia per raagnum triclinium XIX accubituum 
procedunt , ac noudum ipsis solarium tribunalis , in quo ara cum 
chlamyde et corona seu caesariciis aute reposita fuit, ingressisj can- 
tores accimint: Appareat divina maiestas! populus ter: Appareat. 
Cantores : Appareant N. N. Iinperutores Bomanorum ; popuius ter: 
Appareant! Cantorcs : Appareant famuli Domini.i populus ter : Aff- 
pareant. Cantores : Appareant N. et N. Augustae Romanorum! po- 
puhis ler : Appareant. Cautores: Appareant Domini cum Augusta- 
bus; popuUis tcr: Appareant, Egressi autem Domini et in solario 
tribunalis constituti , dum patriarcha in anti.mensio , post hunc dia- 
conus stat, popuhim ter signant, duae factiones dicunt : Sanctus j 
sanctus . sanctus etc, et precantur voce modulata huuc iu modum: 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 43. 2^3 

yovai Tu d'vo fisoTj ,,1x^10^, uyiog , uyiog," xut ahovvTai. d- 
710 (pS^o^y^g, Xiyovreq' y^Seanorui, rPjg oixov/nevrjg , de^aad^s 
rovg dovXovg vf.icav nuouxaXovvTug , cog dovXoL ToX/it(o/.tev 
nuouy.u/Jaui, [xeTU (fOiSov dvoojjiovuev TOi}^ SeonoTug, xal 
5uve'iixuy.(og naouxXi^&/]Te , to eveQyeTui, eig Trjv detjaiv tov 
Xaov vfxtov, SeonOTUt , yuQOnotrjOUTe TOvg SovXovg vf.tcov, 
SeanoTut , vnlo ev(fooavvrjg Ttjg noXecog v/Licav Svaojnov^ 
(xev ini(faveta&a) Totg SovXoig v/xav 6 xatauQ , nuQaxaXov- 
(.tfv 01 SovXoL vfxdov , SeanoTut, eig So^av /.teyiOTtjv Tijg avy- 

loxXi^TOv, eig evTv/iav /teytaTrjv Ttov oTQUToniSoov , eig /uQtto-^ 
avvTjv Ttov v/icov, eveoyiTat," (B.) Kai Sts yivrjTui to vev- 
/Ltu nuQu TOv nQutnootTOv tov oiyrjoui tu ftiQrj eig to XaXij- 
Gut Tov ^aatXiu nQog tov Xuov xui eig to TiXog Scoaat ev/ijv, 
dvuy.Qciuovotv oi xQaxTat xai Xiyovai' ,,Trjg Seijaecog r^fttov 

i5e ioijxovoav ol oTecpoSoTut, svcpQuvuvreg tov Xaov uvtcov /te~ 
yctXcog , /UQOnotijauvreg Trjv noXtTetuv ot SeanoTut , eig nXu- 
Tog xai av'%r}Otv tcov '^Pcottaicov, svSoxiu tov aTixjjavTog v/tug, 
eveoyiTui. , dXX' 6 nuvTcov noirjTr/g xui SeonoTrjg TOvg /QO- 
vovg v/ioov nXr^d-vvet avv Tutg avyovaTUig xai avv tco xai- G 

"xoauQt, t6 XQtJLTOg v/iwv (fvXuE,ei eig nXrjd-rj /qovcov iv ttj 
noQcpvQa, eiouxovaei 6 Qeog tov Xaov vficov , o Seiva xai o 
Setva (fiXo/QtOTOt iv Qerii , vtxuTe,'^ xai Srj tov /liXXovTOg 
yevia&ai xuiauQog iaTu/.tivov ontad^ev tov Staxovov , Xa/i^a- 

4. naoc(xcc).facci usrce ff6^ov,ed. 8. f7ii(fceyeiroco(\.,le^.fni(fceytj- 
Tio. 1 1. Twy dovkiay v fniiy coni. R. i3. i^uiasi cod. 17. evdoxia cod. 

Domini orbis terrarum, excipite servos vestros obtestantes : ut ser- 
vi audemus precari: cum timore veneramur Dominos : benevole j o 
Domini munijici , ad preces populi vestri attendite : gaudio servos 
vestros j o Domini, perfundite : ob salutcm urbis vestrae vultu ad 
terram demisso precamur. Appareat servis vestris CaesaVj ro^an:us 
nos servi vestri ^ o Domini, ad gloriam maximam senatus, Jelicita- 
tem perfectam castrorum ac laetitiam vestram , Domini berugni. 
(II.) Postquam vero a praeposito signum factiouibus , ut sileaiit, tla- 
tum est, et Imperator ad populum verba fecit ac taudem preces re- 
citavit, cautores voce elata dicunt: Preces nostras coronarum dato- 
res , qui populum vestrum summae laetitiae participem fecerunt^ 
audivere : audiverunt Domini , qui rempublicam ad florem et in- 
crementum Romanorum exhilararunt , beneplacito eius_. qui vos, be- 
nefactores , corona ornavit. At creator rerum omnium ac dominus 
tempora vobis, Augustabus et Caesari diuturna concedat, ac robur 
'vestrum diutissime in purpura cuslodiat! exaudiat Deus populum. 
vestrum , N. et N. Chrisii amantes , in Deo vincite. Dum vero 
futurus Ca&sar poue «Uacouum stat , cercos a praeposito Domiai et 



224 



CONST.VNTINI PORPHYROGENITI 



vovai Tovg xTjQOvg nuQu rov nQainoairov 61 ts Seanorai xai 
avTog 6 ^eXXojv ysvso&ui yaioag, y.at Siu rtjg Tfjiaa/jg nQoa- 
xvvriaetag anev/uQioTOvoi to) &e(o , y.al arQeferac unag 6 
Xaog y.aru uvaroXug, elauyo^iavov rov (xeXlovrog yiveaO^uv 
xuiaaQog nuQU rs rov nQuinoairov y.ui rov nQtarov fXuyiarQ0v,S 
xui Xeyei o Siuyovog' „iv siQijvrj rov Kvqiov 6er^&(o^iev'" 
j)y.ui 6 Xaog ,,Kvqis sAerjaov" y.ul /.lera ro nXrjQwaui rov 
Sidxovov undQ/erui 6 nuTQKXQyrjg rrjv sv/rjV , xuc drj rov 
7iarQi(xQ/ov rrjv eiojd-vtav nXrjQovvrog ev/rjv , xal rov Xaov 
dnoy.Qivoij.evov ro f,uf.irjv ," aiQeL 6 nurQidQ/rjg rrjv /XufivSuio 

Ms. 100. axa/ iniSidooai roig ^earijrOQai , ot de ^earrjroQsg unXovaiv 
avrrjv efinQoad^ev rcov deanorcov , y.ui (psQet. 6 nQuinoairog 
xut nQcorog fidyiarQog rov /eiQOrovovfxevov xaiauQU, xut 
svd^iojg unXovaiv ol deanorui rdg /eiQug xui xQarovai rrjv 
/XufivSu, y.ut neQiri&euai r(o y.uiauQi, xai (fiXovaiv aiJTOj',!^ 

EJ L. ,32xat XeyovaiV ol xQdxrui „evrv/(og, evrv/cogj evrv/cog'" 
xut Xuog ix y ro avro. (-T.) Kut sv&ecog 6 narQiuQ- 
/rjg y.uraa(pQuyiZ,SL uQog rov Xuov tqitov , xat Xeysi „siQrjvij 
nuaiv" 6 Xaog ,,xui rco nvsvfiari aov ." sira Xeysi 6 di^ 
dxovog* ,,tdg xscpaXug rjfidov rio Kvqho xXivcofisv." xui rrjg^Q 
avvrjS^ovg rdiecog r?jg xe(puXoy.Xiaiug reXovfiivrjg, drjXovort. xs- 
(puXoy.Xivovvr(av xui rcov ^aaiXecov xai rov xaiauQog, xui fis- 
rd rrjv reXeicoaiv rtjg sv/vig uiQei 6 narQidQ/rjg rov are^pa- 
vov, ijroi ro xuiauQixiov , (piX(Jov uvro , xui inidiScoaiv avro 
Tw ^aaiXet. 6 Sh (iaaiXevg dandl^erai avro , xat nocst <piXrj-25 

6. xal om. ed. 

candidatus cacsareae dignitalis sumunt, ac ter repetita adoratione 
^ratias Deo agunt , omnis vero popuius ad orientcm faciem convcrtit. 
Iiiterea dum futurus Cacsar a praeposito et primo magistro adduci- 
tui , diaconus dicit: In pace Domini precemiir; populus : Domine 
miserere ! quo facto , preces solenncs patriarcha orditur, quibus fi- 
nitis , postquam populus : Amen, respondit, patriarcha chlamydem 
toUit camque vestitoribus tradit , vestitores coram Dominis cxplicant, 
praepositus et primus magister designatum Caesarem adducunt, sta- 
tinique l)omini manus expandunt , chlamydem tenent eaque Caesa- 
rem vestiunt, vestitura osculantur, et cantores dicunt: Feliciterj Je- 
liciter , feliciter! populus idem ter repetit. (III.) Tunc patriarcha 
ter popuium cruce signat et dicit: Pax vobis; populus : Et spiritui 
tuo. Porro diaconus : Capita nostra Domino inclinemus. Pcracto 
autem solenni ritu inclinationis capitis, scilicet postquam Impcrato- 
res acque ac Caesar caput inclinaruut , precesque finitae sunt, pa- 
trlarcha corouam seu caesaricium sumit, idque osculatus Imperalori 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. HH, 22D 

aai avxo y.ai toj/ xaiouQa, xai evd-img y.aTttacpQayiXei indvcoB 
Ttji; y.s(fa).fjg avxov Xeyiov „«? xo ovof.ia tov nuTQog xat 
Tov vtov xai Tov nvevfiaTog uytov ," xui eid-' ovTiog neoi- 
Ti'd-f]ai Tov aT6(f>avov elg ttjv y.oqv(pi]V tov /eiQOxovov/xirov 

SxuiauQog, xai Xiyovaiv ol xQaxTaf ,,fpiXXixijaifi£, tpiXXixfjai- 
(.is , (fiD.ix/jOiue," y.ai o Xaog ix tqitov „(piX/.tx>jaiiiie ," y.ul 
eid-' ovT(og yirexuL ^ ev(prjfit'a ,,noX'/.u tu eTtj" xui tu eitjg, 
iv de T(o TfAfur«i'* „noXXa xd eTrj xov evTv/eaTUTOv xui- 
auQog." eiTw „r^ueig SovXoi tcov (iuatXevov , ^fieig SovXoi. 

loTOv xuiauQog, vis Qeov, (^(orjV avTOig, vte &eov, vtxtjv uvxoTg." 
xui OTS nXrjQ^o&ji ^ evq)/]/ut'u, eiasQ/ovTUi ol SeanoTai /iteTa 
Tov nuTQiuQ/ov xui Tov xuiauoog elg tov tqlxXiviov twv i&' 
dxov^iTcov, xai xad^sl^ovTai , xai iniTeXeiTui jJ nQoaxvvi]aig, 

KEO. plS\ C 

l5 "Oaa 6eV naocccpvXdxTetv int ^jfftooToy/^e vco^eX^alfiov. 

Hqo (.iiug SiSoTui unoxQiaig eig soqttjV TOig StjuuQ/oig 
xai Tw Qe(peQerSuQi(o , xui /j.tjvveTui. nuoa ^ avyxXtjTog , iva 
nQcot' iXd^coai. /leTu uXXu'S,(/i(ov , xai to nocot aXXdoaei nuou tj 
avyxXrjTog xui tu u'^i(o/iuTa t(ov a/oX(ov xai t(ov Xotncov ra- 
^oy/iuTcov, y.ui naQuXa/ifiuvovot xd oy.evrj nQog to oxptxevout tovsMs. loo. b 
SeonoTug. xui ndncov evTQentodivTcov , SQ/eTUt 6 naTQiuQ- 
/rjg xai eioeQ/eTut Std Tijg Sucprtjg elg tov uyiov ^TScpavov, 

5. cptXX. (pikX. xccl — (fiXL om. ed. r. nolld iri] ed. 

tradit, qui id etiam osculatur osculandumque Caesari tradit, statim- 
que super capite eius signum facit ac dicit : In nomine patris et Ji- 
lii et spiritus sancti. Sic quoque coronam capiti designati Caesaris 
impouit, cantores dicunt : Felicissime , felicissime j felicissime ; tum 
populus ter: Felicissime , deinde acclaniant: Multos annos et rel. ; 
postremo : Multos annos felicissimo Caesari ; deinde : Nos servi Im- 
peratorum , nos servi Caesaris ^ fili Dei , da ipsis vitam , fli Dei^ 
da ipsis victoriam ! Peracta vero acclamatione, Domini cum patriar- 
clia et Caesare triclinium novendecim accubituum iutrant, consident, 
et adoratio peragitur. 

CAP. 44. 

Observanda in promotione Nobilissimi. 

Pridie unius diei demarchis et referendario mandatum de festo 
datur , omuique senatui indicalur, ut sequenti mane cum mutatoriis 
vemant , quare eo die omnis scnatus aeque ac praefecti scholarum 
ac reliquorum ordinum vestes mutant , vasaque ad deducendos in 
obsequio Dominos adducunt. Paratis omnibus, patriarcha venit per- 

Constantinus Porph/r. Vol. I. i5 



226 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

D Xtti ixSi/£Tat TOvg SeanoTag, yai eilqyovTai tu axev/j ndvTa 
xai 6 GTavQoq av tw TQi^ovvah'(o rmv id-' uxov^itojv , b/notcog 
xai T« /J.£Qf] y-cti oi Tijg nokicog y.ai tu OTQUTev/nuTu • o ds 
Tijg xuTuaTuoeoyg evTQSTiiL,£L to, ^r^la sig tov noQTT^y.u tojv iS-' 
ay.ov[iiT(av , log e/ei ^ ovv7Jd^£iu , y.ui y.ad^eUoiiat. oi ieanoTUtS 
elg Tov avTOV tqiakivov iv oeVjoig, (fOQOvvTeg tu di^rjTriOia 
xai Tug /).u/ivSag y.ai t« ots/i/iutu, xui ejg xuiouQ xud^H^eTUL 
ix Se^icov y.ui eig i'^ ev(QVv/ioiv, xai vevovaiv ot SeonoTuc tw 
TiQUcnooiTfo , y.ui i'£€QyeTut. /neTU ootluqicov xui nQOoy.uXctTut 
Ed. L. i33/3^^ov (i, Tov xovQonu)MT)]V' c^evTeQOV , /xayioTQOvg' j'', rorgio 
naTQtxi:ovg, xai t« Aointx ^ijXa y.uTu T(k'S,tv , cog eyst r/ avv/j- 
deia. xai ots nlijoco&jj nuvia tu p/jlu xui oTudtj t6 aiy.oe- 
TOv oXov , y.eXevovatv ot SeanoTut XuXtjaat uvTOvg tu nsQt 
Tov vca^eXrioi/iov, xui et Tt ^ovXovtui, uvTunoxQtvovTau (B.) 
Kai vevovoiv ol Seanbvut tw nQainoai^Tfn , xui kiyet „y.elev- 15 
aaT£'" xui inevyo/ievot e^iQyovTut, xai e^iQysTat i) ovy' 
xlrjTOg xai laTUTut eig tu yQud>j)ua tov tqijSovvuXiov svS^ev 
xuy.etd-ev Toi> ^)uuxov. ot Ss naTQixtot YoTuvTut eig tov noQ- 
rrjy.a tcov id' uxov^i'tcov xovoioto}qiov , xai evd^icog e^ioyov- 
rat ot deonoTut u/iu Tcav xuiociQOJV xui tov nuTQKxoyov , xuiio 

B SiyovTut avTOv ot nuTQixtot iv t(Z noQTijy.rp , xui evdioog ni- 
nxovat , xui )Jyet 6 Ttjg xuTUOTdoecog ,,y.eXevouTe." xai i'i- 
iQ/ovTui xai lOTuvTut eig tu yQuS/jXiu tov tqi^ovvuXiov 
evd^ev xuy.ttd-ev ot Se SeonoTUt i'S,iQyovTut Siu tcov /liamv 

10. xovqonttXdTiv cod., xovQonuXdTiov cA. i3. cndtovg. xcd xu cod. 

que daphncm ad S. Stcphani peigit, Dominos excipit, vasa o- 
mnia una cum cruce ad tribunal XIX accubiluum proccdunt, fa- 
ctiones , civcs , cxcrcitus scqnuntur. Ccrimoniarius vela in por- 
licu XIX accubituura pro morc ordinat , sedcntque Domini in 
eodeni triclinio in scUis ^ dibetesia et chlamydcs ct coronas fc- 
rentes : unus Caesar ad dextram , alter ad sinistram scdet , Do- 
jnini praeposito annuunt, qui cum ostiariis egressus , vclum pri- 
mum , curopalatem ; secundum , magistros ; tertium , patricios , ac re- 
liqua vela ordine, ut raos est, arcessit. Completis autera velis 
omnibus ac secreto universo adstante , iubent eos Domini, ut, quae 
Nobilissimo accini solent, rccitent, sique volunt, respondent. (II.) 
Tunc signum Domini praeposito dant , isque dicit : lubete ^ prccati 
cgrediuntur unaque senatus, et in gradibus tribunalis in utroqne latere 
solarii subsistuut. Patricii vero in porticu XIX accubituum consisto- 
rium conslituunt , unaque Domini cum Cacsaribus et patriarcha e- 
grediuntnr, qucm postquam in porlicu patricii excepcrc , sc proster- 
nnnt , cerimoniario dicente : luhete. Egressi omncs in gradibus tri- 
bunalia ab utroque latcrc stant ; Doraini vcro pcr mcdias portas ad so- 



DE CERIMON. AUIAE BYZANT. I. 04. 227 

jivXtov iv ru) ^XiayjOj xat tv9^e(og xsXevovat. XaXijaav zoT^ Xa- 
tig Ttt TttQi Tov voiiSeXf;oi'/iiov f xai sl rt uv &€l(oaiv , dnoxQi- 
vovrai, y.ai ri^dsTat uvTif.iiaiov, evd^a y.ttrai tj re yXa/.ivg ital 
^ (fi^Ku. ^ ixev yXauv:; eartv IlQCiaivog, e/ovaa Qoda XQV- 
5au y.ui ra^Xia /Qvaa. xai vevovatv 01 (Seanorat r<^ nQutno- 
GiTM y.ai r(7\ /iayi'aTQ(n, xai uneo/ovrui xai (feQOvat rov d(fei'- 
7.ovru nQO/eiQt^uead-at vco^eXijaifiov, (poQOvvxa SilirfrTjaiov ^ot;-]\rs. toi. i 
Gtov xai xaf.tn6rov^a xai xafindyia' xai "iararui narQi-C 
uo/rjg efinooa&ev rov dvriixiaiov, ol Se Seanbrat eig ro n).u- 

loyiov rov naxQiuo/ov evd^ev xdy.eid-ev , xai ontaS^ev rdov .Se- 
anorcSv ot xatauQe^ , xai ovrcog 6 voj^eXijatfiog. xai Xuji^d- 
vovaiv oi Seanorut xai ol xuiaaQeg xai o v(o,3eXijat/iiog xrjQovg, 
xai unrovai, xui ore Xeyei 6 didxovog rtjv Xtraviuv, ttvnrei 
TiarQidQ/Tjg xai noiet rrjv ev/r/v, xai ore nXi]Q(6ari rijv ev- 

tSX^jVj Xa/ii^dvet r^v /Xa/.ivSa xai eniSidvoat rotg ^earrjroQai, 
xai ol ^earifvOQeg e(fanXovatv uvt^v, xai eid^ecog nQOa(fSQei 
6 nQatnoairog xui 6 /xdytcrrQog rov og^et^Xovra nQO/etQtXea&at 
V(o^eXi^ai/.iov e/tnQOad-ev rdjv Seanordov , xai Xaii^dvovaiv ot 
Seanorut rrjv /Xa/tvSu xui neoi^dXXovaLV uvt(o, y.ai (jiXovatv d 

%Qavrov , xai evde(og uvaxQdi^ovai rd /leQrj xui nug 6 Xaog' 
,,noXXd Ttt errj t<ov ^aaiXecov 6 Setva xai Setva /leydXcov ^a- 
GtXecov xai uvtoxqutoqcov noXXd ru err] • Setvu rfjg evae^e- 
GTdrrjg avyovarrjg noXXu ra err]' Setva evrv/eardrov xuiauQog 
noXXd rd err]* 6 Setva intcfaveardvov vco^eXr]ai'/iov noXXd ru 

8. xa/i^oTOv^a ed. 

larlum abeunt , statimque populum iubent, ut Nobilissirao acclamet^ 
cui, si lubet, responclent , mo.x^ antimensium, in quo chlamys et fi- 
bulae reponuntur, collocatur. Chlamys illa Prasina est, rosis aureis 
ac fimbria aurea ornata. Mox Domini praeposito ac magistro signum 
dant abeuntque , eum , qui Nobilissimus creari debet, russumque 
dibetesium , campotuba et campagia gestat , adducturi : patriarcha 
coram antimensio , ad utrumque eius latus Domini, post hos Caesaresj 
deinde Nobilissimus , stant. Tunc Domini, Caesares et Nobilissimus 
cereos accendunt , et quando diaconus litaniam recitat, patriarcha in- 
clinato capite preces dicit, quo facto, tunicam sumit et vestitoribus 
tradit , quam explicant , statimque praepositus et magistcr Nobilissi- 
mi dignitate ornandum in conspectum Dominorum producunt, qui 
accepla tunica eum induunt, osculantur, factionibus et omni populo 
exclamantibus : Multos annos Imperatoribus ! N. N, magnis Impcralo- 
ribus ac Dominis multos annos ! N. piae Augustae multos annos ! N 
felicissimo Caesari multos annos ! N, iUustrissimo Nobilissimo miil- 
iosannos! (III.) Fiaita acclamalione , Domini, Cacsarcs etNobiliasi- 



2 28 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

Irtj" (r.) Kai sv rjj avf.m7.7]Q(6asi xijg svifrifxiuq dasQyoV' 
rai^ 01 deonotai, y.at ol xatcaQsg xal o voj^sX/jai/uog , xat xa- 

£d.L.i34^f'CoJ^«'^ ^y "^V ^?"f^^'H^ T(ov i&' uy.ovpir(ov , y.ai efg xuTaaQ 
xa&ti^STai iv t(o ds^uo /usQSt y.at sl; sE, uQiatSimg, y.ut laxa- 
Tui v(o^sKtjaif.LOg eig to ds^iov fisQog, y.at eiasQ/STai to as-S 
xQSTOv, ^tjXu ^Tjla, wg saTiv rj avvjjdstu. el fisv sotiv ^ d- 
yiu xut fisy(ilrj xvqiux/j , nQoaxvvovau ^ avyxXrjTOg didcooi- 
Ttjv aydnrjv, ei $6 uXlrj tOQTr] , Trjv nQooxvvijaiv xut fiovov, 
xut nQOaxvvovai Tovg noSug xat tu Svo yovuTu tov fisydkov 
deanoTOv , ofioioji; xut tov fiixQov , y.at noooxvvovaiv sv yo-iQ 
Vurov Tov ix ds^iov xuiouQOg , xui sv tov i'^ sv ojvv fiov , tov 
Ss saT(OT0g vo}^sXrjOi\uov (piXovai Trjv XSIqu , xut noooxvvovv- 
xsg XoTUVTUL y.ovaLOToiQiov. xut ot€ n).rjQ(6orj ^ ovyxXrjTog 
xrjv ev/UQiOTiuv , vsvovaiv ol SsonotuL t(o nQuinoaixo) , xut 
"B Xsyei „xsXsvaaTS ," xut insv/ovTui , xat i'S,SQ/STUt t6 oexos-iS 
rov, xat nlrjQOVTui nuou rj dy.oXovd-ia rrjg soQTrjg, (6g ijv tv- 

Ms. ioi.hniy.6v. /Qrj Ss yivcooxsiv , otl sig TrjV dydntjv xat sig Tijv 
xoLVcoviav ol xuiauQsg xut 6 vw^sKrjOLfiog fiSTu tcov Ssanorcov 
XOLVWVOVOLV ofLo/ojg xut eig Trjv dydnrjv. 

\4.xro).oyUc nJJV ^rjfiwv int ^siQorovin ycj^sXijalfiov, ^O 

XQrj yivcooxsiv, ori, iuv ^uOLXevg d^sXrjori noiTJauL voa^e- 
QK^aLfiov , ^ ndoa TUt,ig y.at uxoXov&ia tsXsltul , cog int tou 

II. ix <S(^i6v cod., ix Stlnuv R. 17. sls rijv (xyctnijv delen- 
dum putat R. 

mus ingrcssi , ia triclinio novendecim accubituum consident , ubi 
unus Cacsar in dextro , alter in siuistro latere sedeut, Nobilissinius 
vero ad dcxtrain stat, et intrant secreti vcla singula , ut mos est. 
Sique sancta et magna dominica incidit , senatus flexis genibus aga- 
pen dat, sl aliud festum , tantum adorat: veneratur autem. pedes et 
genua magui aequc ac miuoris Domiui , unumque genu eius , qui ad 
dextram sedet Caesaris , et uuura eius , qui ad sinistram est, Nobi- 
lissimi autem adstantis manum osculatur , et post adorationem con- 
sislorium constituit. Gratiarum actione a seuatu completa , Domini 
praeposito anuuunt , is dicit : lubete ^ et precautur, secretum abit, 
omncque officium festi, ut institutum praescriptumque est, peragitur. 
Ceterum obscrvari mcretur, in agape et communione Caesares ac No- 
bilissimum cum Dominis commuuicare unaque agap^n accipere. 

ACCLAMATIO FACTIOKtJM IH PROMOTIOKE MOBILISSIMt. 

Observandum est , si Iraperator Nobilissimum creare voluerit, 
•mnem ritum ac offlcium idem , quod in Caesaris promotione , obti- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. 1. 45. 229 

}cai'aaQog, ofio/tog xai at uxroXoyiai t^v S^fxmVf tj Se x^f*H^S 
•jj TOVT(o nsQiTi^e/iisvrj ovx eaTi noorpvoa, oia rov xaiouQog^ 
dXld x6xxti'og' aTt^pavov ds ov neoni'&£Tai , ovts fi^v nooa- 
xvvHTai, (og xalauOj vno tcov dn/ovTtav, 

5 KEO. ne, 

"Oaa del nttQcKfvXdtxsiv int nQoaytoy^ xovQonaXdtov, 

^AXXfAoaovaiv 01 SeanoTUi xa ii^ijtrjaia xai rag TOvTtovH 
yXaixvSag xui tu aTs/u/uuTa uvtoSv , xui xu9sL^ovtui eig t6 
aevL,ov 6 Sh tjj^ xuTU(TT(iae(og e^co farcog evTQeni%eL tu ^fj- 

lo).u , (og f^« tJ avv^deia j xai vevovaiv ol SeanoTUt uo nQai- 
noamo, xai e^eQ/eTut (.leTu ocrTiaoimv xai ^eQyiojv, xai nQoa- 
xuXetTut ^rjXu u, tcov f.iuyiaTQOJV' ^, TOvg nuTQixiovg' avV" 
etaeQ/eTut ds xui 6 fiovXofievog yevea&ai xovQOnaXuTrjg* ^tj" 
Xov y, Toug avyxXTjTixovg, vnuTOvg, xofiTjrug, xavSiS(xTOvgj 

louno €nuQy(ov xui OTQUTriXuTug, ^rjXu ^tjXu* avvetaeQyovcai 
xui aiXevTiuQiot eig ttjv avfj.nXi]Q(oaiv tcov ^r^Xcov, xai TaTuv- 
Tut, xui OTS eiaeXd-coat tu ^rjXa nuvTU xui nXrjQcod-coaii 
vevovaiv 01 SeanOTut t(o nouinoaiuo , xui enuiget tov o(r«'-Ed. L. i35 
XovTa nQO^Xi^d-r/Vut , xui laTfjaiv uvtov fieaov tov aexQsrov, 

^oxui ntnTet, xui ndXtv nQoa(fSQet uvtov, xai ninTet xui (pi- 
Xei TOwj noSug xai tu yovuTU tov fieyuXov ^aai)J(og, 0- 
fioicog xai tov ftixQOVf xai dvaardg dnXot rdg yetQug, xai 

12. avyiQxerai ed. 

nere , acclamationes quoque factiomim similes, tantiim tnnicam, qua 
induitur, uon purpuream, ut Caesaris , sed coccineam esse. Corona 
vero ipsi non impouitur, neque, sicutCaesar, a proceribus adoratur. 

CAP. 45. 
Observanda in promotione Curopalatae. 

Domini dibetesia , tunicas coronasque suas mutant iuque throno 
consident. Cerimoniarius foris vela ordinat , ut mos est , Domini 
pracposito signumdant, isque cum ostiariis et virgis progressus, vela 
advocat, primum, magistros; secundum , patricios, cum quibus is, 
qui Curopalates fieri cupit, ingreditur; velum tertiura, seuatores ; 
dein vela consulum, comitum , candidatorum , expraefcctorum et du- 
cum bellicorum. Silentiarii , una cum his ad vela complenda ingressi, 
adstant, quo facto et velis omnibus completis , Domini praeposito 
signum dant , qui promovendum adducit , in medio secreto constituit 
ct procumbit, deinde eum rursus producit , ac pronus in terram pedcs 
et genua magai ac minoris Imperatoris osculatur, et postquam surrexit. 



23o CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

7m^^uvh- nuou tcov ^eonorcov Si^riTr^aiov ulr^d-ivdv , xai g)i- 
Afi Tag ysiQug uvt(ov. xai ijiutoei, uvzov 6 noainootTog, 
^ai £E,£QxeTUL sig iniay.outjv Tcav nuTQiY.iojv, xai iy.^dXlei. ro 
i^iov avTOv y/.avidiov y.ai ivdvei- uvtov to Si^r^Trjoiov , xat 
nQOowioev uvt<o nuXiv 6 nQuinoauog, xai ninTet e^inQOo&ev^ 
l^s. 102.^1" '«'*' SeonoTcov, y.ui )MUi3uvovot.v ol nQif.iiy.i^Qioi. xai ol doTiu- 
Qioi trjv /)Muvd'a , xai ^uD.ovoiv uvTfjv uvuo ol SeonoTui 
B xui lOTuvzut avToi OQdoi, xui (fi^lovoiv uvt^v iSiuig /eQoi, 
xai oniadonoSeZ uvtov 6 nQumooiTog, xui iotutul eig to 
fiiaov y xai eloiQ/ovTui ndvTeg , xouTOvfievoi, vnu oilevria-^iQ 
Qiwv , ninTOVTeg xai unev/aQiOT0vv.Teg. (B.) Kui ote nXrj- 
Qooatj T^ avyy.)kf]Tog xrjv (v/uqiotiuv , vevovoLv ol SeanoTat 
j(o noumooiTfii, xui nQoacfeQei uvtov xai liyei „y.e).evouT£ '" 
xui inev/ovTut, to ,,eig noD.ovg xui uyud^ovg /Qovovg." xut 
i'^iQ/eTui z6 aixQSTQv , cfvve^iQ/eTut xai 6 jiQO^Xtjd^eig , y.uii5 
lOTuvTut nuTQiy.iOL , vnuTOL , atXevTiaQLOL , xovoiOTCoQtov xui 
C Svo otXevTtdQiOL ^aoTdl^ovTeg ^eQyiu, ol nuTQixioL oxptxev- 
ovotv (tdTOv oXtyov ronov, ol da vuutol xai OLkevTtuQLOL avv- 
etaiQ/ovTUL ^tfr' uvtov ixi/QL T/jg ixxXfjaiug xov Kvqiov, 
y.ui uuTet xtjQOvg xai e^iQ/eTUL 6xjjty.ev6i.ievog vno Twy vnuT(aviQ 
xui atXevTtuQitav fti/Qi' Tfjg Qtjytug, xui uva/wQOvoLV ol Sa 
aiicouuTiy.oi y.ai xourjTeg tojT uQtd^Liov xai t« oy.ovTdQta tov 
(iQtduov y.ui xovQocoQeg xui ol dtuiTdQiOL tcov oXcav Slultcov 
y.uL 01 Sexuvoi Slu t(ov a/oXcov. Si/ovTUL tu f-iiQf} (ig Tovg 
Tonovg avTiZv, )mh^uv£l xai Xi^eXldQia nuQU tcov Srif.tdQ/vov,'}.^ 

5. nQoacp^Qei adioy malit R. 8. (fip.ovaiy cod. ex emendatione 
vetustae manus, (filovaiv ed. 24. God. distiuxit post fttQi et 
KVTwy. Deesse aiiquid videtur R. 

manus pandit , a Dominis dibetesium purpureum accipit et manus 
eorum osculatur. Tunc a praeposito stipatus, ad custodiam patrici- 
orum egreditur, et propria tunica dcposita, eum ,dibetesio induit 
ac rursus reducit, ubi poslquam Dpminos flexo genu veneratus est, 
primicerii et osliarii tuuicam sumunt, quam Domini ipsi imponunt, 
recti stantes , eamque suis mauibus fibula adstringuut: praeposilus 
vero eum a tergo sequitur inque medio consistit, et intrant omucs, 
9 silentiariis stipati, procumbunt in gcnua et gratias agunt. (II). Qua 
gratiarum actione a seualu peracta, Domini praeposito signum dant , 
qui eum adducens , dicit : lubete \ omnes : jf/i multa bonaque tempora, 
acclamant, Et egrcditur uua cum secreto promotus ; patricii, consu-: 
lcs , sileutiarii , duo sileutiarii virgas gestantes , consistorium consti- 
tuunt: patricii cxiguo spatio scquuntur , consules vero et sileA-s 
tiarii una cum ipso ad ccclesiam Domini perguut , ubi cereos ac- 
^?ydit, aquc QoasuUbus ^^ silealiariis stipatus , ad regiam progre- 



DE CERIMON. AUIAE BYTAKt. I. 46. 23l 

x«t uicroXoyovatv , w; syii ^ avvrj^eiu y.ai ini rtov nuTOtxuov, 
xui siaio/ezai Sid tov yvrov Tfjg /alxtjg eig ro uyiov cposaQ, 
y.ai anrei xt]oovg , xui eS,Bo/iruL 6 narQidQ/ijg y.ui noiei ev^n 
/r^v^ y.ai xoivcovsc, xai vnoarQsrfsi tig rov oixev avrov , oxjji- 
^xsvouevog vno rvav uvrwv , xui dvo aiXsvriuoiot ^uaruZovrsg 
ru (ieoyiu uvrtov f-ii/Qt- TQKxiv ^iieQojv, (poQOvvrog uvrov oa- 
yiov uktj&ivov ovra>g nQosQ/erai> oxpixevo^ievo^ 6fioi(og xai 
eig rijv dva/cootjaiv avrov, 

IJenl nooeiycoy^s xovgonaXuTOv. 

lo XQfj eiSsvui, ori , yivo/nsvov xovQonuXurov , ov yiverat 
aiXsvriov, dXX' 6 ^uaiXevg Xuu^dvtav iv rfo iSiro rov /usXXov- 
ra ysvsa&ut xovQonuXdrrjv , snaioec §SQyi'ov s^ svog rwv ^a-£d.L. iS6 
aiXixtov dartuQmv, xai enidiSmotv avrio, xui yivsrut ^ nQO- 
ayoyy^ uviov, 

i5 KE0. /ug. 

"Oaa Jft nttoacfvXchrsiv ini nnoaycoyij uaytaroov , el xeXsvSi 

avzQv not^aai. iv nooxiyao) x^s fxeydXr^g ixxXt^aias d 

^aatXevs. 

^ES^eoy erat 6 ^aaiXevg uno rov avyovarsoyg iareiii/iisvog,Ms. lOa.b 
%o<fOQ(ov rr^v /XufivSu, xai lararut eig r^v /Qvarjv /eiQa cc-B 

8. ccvTOS om. ed. 

(litur, proceres, deiude comites , scutarii numeri , cursores , diaetarii 
omuium diaetarum et decani per scholas abeunt. Factiones in locis 
suis praesto sunt, libellaria ipse a demarchis accipit, hi acclamant, 
ut patriciis quoque soleut Deinde per chytum chalces ad sanctum 
puleum descendit, et cereos accendit , patriarcha procedit, sacras 
preces recitat et communionem impertit, ipse domum ^bit, ab his 
ac duobus silentiariis , qui per tres dies virgas ipsi praeferunt, sti- 
palus sagumque purpureum gestans. His etiam comitibus, dum re- 
cedit, utitur. 

DE PROMOTIOKE CDROPALATAE. 

Notandum est , in promotione Curopalatae silentium non fieri , 
sed Imperator in privato cubiculo candidatum dignitatis Curopalatae 
excipit , virgamque ab uno imperatoriorum ostiariorum sumtam ci 
tradit. Atque ita ipsius promotio peragitur. 

CAP. 46. 

Observanda in prometione Magistri ^ si Jmperator iubet, ul in 

processu magnae ecclesiae instituatur. 

Imperator corouatus ac chlamyde iudutus , ex augusteo proce- 
dit , et in aurca manu ad velum picturis avium ornatum subsistit ; 



23a CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

TiivavTi TOu ^ijXov tov rayrjvaQiov , nat vevet. 6 TcgatnoaiTOt; 
Tw oaTiuQiM TM y.QaTOvvTL t6 ^tjXov Tov fj.ao/LiaQtvov novX- 
^tTOv rov i'^so/0/xsvov elg tq ovouoSiov . xat otuv Xu^ji to 
vev/iia , eiodyovai rovg naTQiy.iovg, xa&cog e/ei rj avvij&eia 
Twv eoQTCov ' ovveiaeQxsTat Ss xai 6 ^ovXo/tievog yevea&ai^ 
/LidyiaTQog , xa} ninTOvaiv eig ro aTevdy.iov rijj /Qva^g xei- 
Qog , svd-a laTUVTat- ot deanoTai, y.ac dvaaTUVTOiV uvtcov, 
vevovatv ol SeanoTui rw nQainoaiTco, xat Xeyet j,y.eXevaaTe," 
y.ai s^eQyovTut oijJtxevovTeg Tovg deanoTug /^exQt tov ovono- 
tfog, svda laTUTut o rtjg xuTuaTuaecog xui tu uq/iutu xui otio 

Cana&uQtot ^aaTdtovreg t« hnXa avroov, xai ninTOvatv ot av- 
Toi nuTQixiot xaTa avvrjQeiuv , xai vevet o nQutnoaiTog tw 
Tijg xaTuaTdoecog , xai Xsyet „xeXevauTe " xui snevyovcut ot 
nuTQixiot , oxptxevovTeg rovg SeanoTug /leyQt tov (xeyuXov 
xovoioTCOQiov , ev&a lOTavTut oi vnuTOt xovoiotcoqiov xui oii5 
"Xotnoi GvyxXrjTtxoi , xui OTdvTcov tcov deanorcov eig to xi^co- 
Qiov endvco tcov noQCfVQCov yQudr/Xicov , ninTOvatv ot ovyxXr/- 
Tiy.oi ndvTeg. (£•) l^ai eid-' ovTcog vevovotv ol SeojiOTUt 
Tto nQUtnooiTCO , xui eiodyet tov ocpeiT.ovTU nQO^Xrj&ijvat /ud- 
yiOTQOv eig Tovg noSag Tcav SeonOTcov , xai ninTet eig to20 

TinQ^TOv yQuSijXtv 6 nQo^uXXo/ievog , xui uvucpsQSt uvtov eig 
t6 TQiTOv yQuSrjXtov , xai nQoaxvvcov cptXet Tovg noSag tcov 
SeanOTcov , sotcotojv uvtcov xai ov xad-eto/nsvcov , StOTt eig s- 
OQTrjV uQQ^dXXsTat iv nQOxsvaco t/;j ixxXijoiag. xai danaad-' 

10. x« om. ed. 21. yQctJtjliov nQO^aXX. ed. 

praepositus o^tiario, velum marmorei pulpUi, quod inonapodinra pro- 
tendilur, tenenti , annuit. Hi signo dato, patricios , ut festis die- 
bus consuetudo est, adducunt, curo quibus is , qui Magistri dignitate 
ornandus est , nna ingreditur, et in angiportu aureae manus, uhl 
Domini stant , omnes procidunt. Postquam vero surrexcre, Domini 
praeposito annuunt , is: lubete dicit , et sic in obsequio Dominorum 
ad onopodi,um, ubi cerimoniarius et arma et spatharii sua arma ge- 
stantes adsuut , pi;-occdunt, palricii pro more se prosternunt , prae- 
positus vero cerimoniario annucns , dicit: Jubete- Patricii Dominos 
ad magnum usque consistorium , ubi consules ac rcliqui senatoresi 
adsunt, laetis ominibus prosequuntur , ac Dominis in ciborio super 
porphyretica scala constitutis , scnatores omnes procumbunt. (II.) 
7'unc , accopto a Dominis sii,'no, praepositus Magistri dignitate or- 
nandiim ad pedes eorum adducit ; is in primo gradu se prosternit, 
deinde ad tertium adscendens , adorat ac pedes Dominorum, qui 
stant , non sedcnt , quouiam festo die in processione ccclesiae crea- 
tur, osculatur. Osculo pedibus iufixo, promotus surgit, aliu5t|ue 



DE CERIMON. AULAE BYZAM. I. 46. ^33 

/iitvOQ Tovg nodaq 6 Tino^lr,d^eiq ^ uviaraTui , y.ui o evsooq 
noainoairog naniysi jotg dsanoraig t6 ari/doiov xai t6 ^aX- 
tiSlov , xal ol dsanoTai iniSidovai uo nQO^aV.oiuiu) f.iayi- 
OTQOj, xai (fiilu Tug /nQa; twv deonorcov 6 nQO^kr,d^eig, 
BXuuiSdvQjv TO axiyuQiov y.ai t6 fiuKTiSiov, xai ).au^dvft uvtu 
6 avT6g nQainoauog , eiadycuv avvov iv tw /{luenirot xovai- 
OTtoQifo, xai ivdvet avrov t6 aTi/doiov xai l^covvvatv avTOVEd. L. lij 
TO (ialTi'Siov , Xtti (fooit t6 /XuviSiov uvxov to iSiov iy-ravtoMs. io3. a 
TOv aTi/UQiov. xai inaiQSt uvtov o avTog nQuinoaiTog , xai 

lOeiadyei avT6v tig t6 xi^coqiov, evd^a laTavrat ot Seanorai, 
xui ninret eig t6 nQ<oTOv youSi^Xiov xai q<i'/.et TOvg noSug 
Tciiv SeanOTcov, xui dvaardg unev/uQiaTet , xui larrjaiv uvrov 
6 nQainoatTog eig xefpuXrjV rov aexQSTOv indvoj ndvrcov tcov 
nuTQixi(ov, xai ev&ecog ot aiXsvTidoiot onta&ev tov aexQerov 

iSh^dev xdxstd^ev eiadyovat xaxu Tif.irjv sxuarov , xai ninrovaiv 
£finQoad-ev twv Seanorcov dnev/uQtarovvTeg , cog Xu^ovreg xs-^ 
g)a).tjv aexQsrov, 6fioi'cog xai vndrovg fJ-e/Qt rov ia/drov rcov 
avyx)^Tixcov . ei&' ovrcog vevovatv ol Seanorut ro) nQuino~ 
aiTfo , xdxetvog vevet Stu rijg /XavtSog avrov t6v atXsvrtd-B 

20Qtov t6v earcora /iisaov rov aexQsrov , xai Xeyet „xe).evaure," 
xui inev/erat ndau rj avyxXrjTog „eig noXXovg xai uyad^ovg 
XQOvovg," xai unoxtvet iv t(o nQOxivata T^g ixxXr^ai'ag afia 
Totg Seanoratg, 

9. aCios om. ed. aa. xal ante dnoxivsV om. cod., add. 

Leich. 

praepositus sticharium ct balteum Dominis, hi Magistro promoto 
dant , is manus Dominorum osculatus, sticharium ac balteum sumit, 
rursus eadera idem praepositus accipit, ipsum, in hibernura consi- 
Storium dediictura, stichario induit balteoque cingit , et gestat pro- 
priam tunicam super stichario. Tunc idem praepositus eum ad ci- 
borium , ubi Domini stant, adducit, ibi in primo gradu procumbcns, 
pedes eorum osculatur, et postquam surrexit, gralias agit: deiu 
praepositus ad caput secreti supcr omnes patricios cum constituit, 
ac statim silentiarii post secretum singulos pro sua dignitate addu- 
cunt , qui proni in terram , quasi in capite secreti constituti , Do- 
minis gratias agunt: sic et consules ceterosque usque ad postremum 
senatorem adducunt. Uitimo Domini pracposito , is tunica sua si- 
leutiario in medio secreto constituto signum dat , et dicit : lubete; 
aenatus vero multa bonaque tempora Domiuis apprecatus, in processu 
ccclesiae una cum Donjinis discedit. 



234 



CONSTANTINI POrvPllYROGESlTI 



"Vocc Jet 7ZUQa(f:v).dTi€iy kni nQOceyojyji fiuytaTQOv , $t xeleuet 
avioy noi^aat, eig xvQicaojy nayay^y. 

IIqo fiiug rfi avTfj lansoa uarpahZovTat. ol TQfig nvXco- 
vsg ol sXscpdvTLVOi, tov xovcjiotcooiov, y.al oi i'^so/6/nsvoL slg 
Cxov fidxQcova t(ov xav^idoiTcov xuc XQSficoaLV ^tjXa sig Tovg^ 
TQsVg nvlcavag, docpaliXsTat xal t6 TQid^vQOv tov ovonoSioVy 
oiiOKag xal al dvQui tov dsXcpaxog, xai lOTaTai to oevt,ov 
sig t6 xi^caoiov tov xovaiOTcoQiov , xai Trj sansQct (pvXcxTTS- 
TUL vn6 otlsvTiaQi'cav xai yoo^alTcav, vai ovdsig disQ/STai t?j 
iantQCi ixsivrj iv tco xovaiOTCoQ/co, toTai.isvov tov oevl^ov. xai lo, 
firjvvsTat, dcp' sonsQug naoa ^ ovyxXf]Tog, iva nQoiX&cooiv eni 
nQOslsvosi, xui to nQo/C uXXuoosi rj ovyxXrjTOg iv tco ficxxQca- 
vt Tcov xavdiduTcov , xai ot nuTQtxiot u)J.uooovai-v sig TOvg 
^lvSovg, firj e/ovTsg aSsiav sioiivui iv tco xovoiOTcoQicp, lOTa- 
fisvov Tov ocrtov . xui ots xslsvovoiv ot SsanOTUc xud-iouiiSt 
sig t6 oivl^ov, i'E,iQ/ovTUL ix tov avyovoTicog ioTSfifiivoi, cpo- 
jynovvTsg xai Tug /Xaf.ivSag, xai fivaTixm.g dipixsvofisvot vno 
Tov xov^ovxXsiov , xad^itovTUi sig t6 oiv^ov , 6 Ss t^j xutu- 
OTCxoscog s^cod^sv tcov iXscpuvTivcov nvXcov sig t6v ficixQcova 
Ms. loS.brco)/ xavSiScxTcov , svd^a xai rj nQoiXsvoig , svTQ£ntZ,si tu ^ijXu^o 
dno TS fiayioTQcov, nuTQixicov xui Xoincov ovyx7,rjTix(Jov, (B.) 
yiafi^dvsi vsvfiu nuQu tcov SsonOTcov 6 nQainooiTOg xui i'^- 
iQ/STUi £$0) Siu Tov fiioov nvXcovog tov xovaiaTcoQiov j oxpt- 

12. T^5 nQcot' ed. 

OBSEEYAKDA IH PROMOTIOKE MAGISTRI , SI lUBET IMPERATOR , TJT DIE 
FESTO PAGASO CELEBRETDR. 

Pridie eius diei vesperi tres eburneae portae consistorii , tnm 
quae ad macronem seu porticuni candidatorum exeuut, clauduntur, 
\ela ia tribus portis suspenduutur , tripiex ianua onopodii aeque 
ac portae deiphacis clauduntur , thronus iu ciborio consistorii col- 
locatur et vespere a siientiariis et chosbaitis custoditur, nec licet 
uili hac vespera, posito throuo , consistorium ingredi, Porro vesperi 
scuatus omnis, ut in processione prodeat, monitus , mane in ma- 
crone candidatorura , patricii in eo loco , qui ad Jndos vocatur , 
quoniatn ipsis, throno constituto , consistorium intrare interdictum 
est , vcstes mutant, Si vero Domiui in throno considere volunt, co- 
rouas ac chlamydcs gestautes, ex augusteo prodeunt, et cubiculo 
eos secreto comitaute , in throno considcnt, ceriraoniarius vero extri 
portas eburneas iu longa porticu caudidatorum , unde processio fit, 
vda magistrorum, patriciorura ac rcliquorura senatoruui ordiuat. (II). 
Praepositus sigoo a Dominis accepto , foras per mcdiam consistorii 



DE CERIMON. ALL.\E BYZANT. I. 46. ^35 

xsvousvog vnb dvo oariaQioiV , y.ai siadysi ^rjXov d, fiayi- 
aTQOvg' iSfjlov ^, naTQi/.iovg * ^rjl.ov y, Tovg vndTOv;' /?^-Ed.L. i38 
).oy S', TOv; y.OjLirjrag osy.OQcov ^r^.ov e, TOvg dno indo/cov 
y.at aToaTrfkaTag. xai u(p' ov nJ.rjQcod^coaiv tu ^r^la xai eia- 
5i).9^(oaiv svSov tov xovaiaTcootov , vsvovatv ol dsanoTai rw 
nQainoaiTfo , xai siadyst tov orpsi^/.ovTu noo,S).rjd'/j vat fidyi- 
OTQOv ix Ttjg Tu^scog tvSv nuTQtxitov, xai (fsQSt uvtov ftsaov 
TcJjv noQ(pvQ(ov yQaSrp.iaiv sixnQOad-sv tov xi^coqiov , xai uva- 
(fSQSt avTOv sig t6 tqitov yQudijXtov, xai ninTSt sfinQOadev 

lorov vnonoSiov rov asv^ov , xai (pt/.si TOvg noSug toJ /usyd- 
}.ov Ssanmov xui tu Svo yovuTa , o^uoicog xai tov fitxQOVf 
y.ai uvuoTdg un/.oi Tug /(iQag y.ui XuuSdvst nuQU tcov Ss- 
anOTcov t6 aTi/dQtov xui t6 ^ulTiStov. xui siadyst uvtov 03 
nQutnoaiTog iv tco /stusQtvfo xovatarcoQico , xui ivSvsi avTOV 

i5r6 (XTi/uQiov xui Lcovvvatv uvtqv t6 jSu/.TiSiov , y.ui sld-' ov- 
rcog TiQoarpsQSt uvtov nQog Tovg noSug t(ov SsanOTcov , xui 
(ptXsl Tovg noSug , cog t6 nooTSQOv , unsv/UQtarcov rovg Se- 
anoTug. xui ).u.j(6v uvt6v nQutnoaiTOg lOTi^atv uvtov sig 
y.scpu/.r^v Tov osxQSTOv tcov nuTQixicov , xui siodyoiTut uno ts 

"iOjiuTQtxicov fis/Qi Tcav ia/dTcov, xQUTOVfisroi vno aiXevTiuQtcov, 
y.ui unsv/aQiOTOvotv , cog /.u^onsg xc(puXrjV osxqstov. 6 Se 
aiXsvTtuQiog, soztog tiiaov tov osxqstov, Xuu^dvst rsvua nu- 

I. pijXa, a. uKyiaTOOvg, y.ai ^ ed. 3. asxonioy, vocabiilum 

incertae significationis, cod. h. 1. praebct et inlra p. 237, 1 1 et 
la. Leichius cx coniectura ter aaxniuy , semel autcm atxqitoiy 
rescripsit, utrumque iure improbante Reistio. 4- nXrjOto&^ ed. 
slaiXU-oiaiy R., stasX&diy cod., liaqXd-oy ed. 

portam, a duobus ostiariis stipatus, procedit, et vela adducit: primum, 
magistros; secundum, patricios; tertium, coasules; quartum, comites**; 
quintum, expraefectos et duces copiarum. Vela sic compieta post- 
quam consistorium ingressa sunt, Domini praeposito signum daut, 
qui Magistri dignitate ornandum ex patriciorum ordine adducit, et 
m medio graduum porphjTclicorum coram ciborio , deinde in tertio 
gradu coustituit: is ad scabellum throni procumbit, pedesque et 
ambo genua magni Impcratoris aeque ac minoris osculatus, surgit et 
expansis manibus sticharium et balteum a Dominis accipit. Tunc 
eum praepositus , in hibernum consistorium deductum , stichario in- 
duit et baiteo cingit, sicque ad pedes Dominorum constituitur, quos, 
ut primum , osculatus , ipsis gratias agit. Tunc eum praepositus ia 
capitc secreti patriciorum constituit , et adducuntur patricii omnes , 
sileatiariis stipati, et gratias agunt, caput secrcti quasi tenentes. 
Silentiarius autcm, iu medio secreto constitutus , uutum a praeposito 
accipit , ct dicit : Jubete , seaatus muUa ac felicia tempora appreca- 



236 CONSTANTINl PORPHYROGENITI 

pa TOv nquinoaiTOv y.ai liyei ,,y.elevoaTe " y.ai inev/STai -^ 
avyy.7.rjTog ,,eig noXXovg y.ai uya&ovg /Qovovg" yai eS,eQyov- 
C T«t ev TO) (.idy.QWVL twv y.avSiduTwv, y.ai diSovTuv fxivoui nu- 
gu Tov aiXevTiuQiov . 6 d's nQO^Xr^S-eig f.iuyiaTQog s^eQxeTui 
eig TOvg ^lvSovg, y.ui dlXdaaei auyiov uXrjd-ivhv enuv(0 tovS 
OTi/UQiov uvTOv , xui uvu/wQeL eig tov olxov uvtov , xai el 
f.iev iaTi nXrjaid^tov tm nuXuTuo 6 or/.og uvtov , oxpiy.eveTaL 
vno uS,i(0(.iuTiy.(ov y.ui Soi.ieaTiy.o3V neSiTOv xui a/oXuo{'(ov ne- 
Ms. io4-aJ"/Voi; y.ui ayovTUQiwv tov dQid^/.iov y.ai SiuiTUQt'(ov y.ui Se- 

y.uv(ov' ei Ss ioTL f-irjy.odev, ol avToi uvev t(ov u'^i(OfiuTix(ov.iO 
/Qtj Ss yiV(6ay.eLV , otl y,ui iv eoQTJj , iuv nQO^Xr^d^fj, ovToog 
<lvu/(OQet. 

KE0. fil^. 

D "Oaa 6si naqa^pvXdxTeiv inl nQOccyojyrj naTQixtov avyxXrj txoii 

xttl axQattjYOvvxoS' l5 

TIqo fiiug SiSoTUL dnoy.QLaig , y.ui firjVvexaL nuaa fj 
GvyxXrjTog , iva nQOsX&rj fieTU dXXu'§t'fi(ov , y.ui t6 nQOtn uX- 
XdaaeL iv iw InnoSQO/Ko , xui eiaeQ/eTUL rj nQoiXevaig etg 
TO TQixXivov Tov ^[ovoTivLuvov xui nug 6 Xuog , ya&(og e/ei 
^ avvtjO^eiu Ttjg xvQiuxrjg. xui OTe y.eXevovaiv oi SeanoTUL^o 
^s^uad^uL t6 asxQSTOv, XiyovaL tm nQaLnoaiTio , xui i'S,sQ/eTO^L 
Ed. L. iBgo nQULnoaLTog xai Xiyei tw r^g xaTaaTuoecog, xai nQoaxaXet- 



tur, et sic in macroncra candidatorum sc conferunt, silentiarius mis- 
sara dat. Proraotus ad magislri dignitatera ad Indos discedit sagum- 
que purpurcura supra stichariura suum induit, et domum abit: quae 
si proxima palatio est, proceres, domcstici et scholarii pedites, scu- 
tarii numcri, diaetarii et decani eum sequuntur, sin remotior, iidera, 
exceptis proceribus , coraitantur. Observaudura vero est , eum fcsto 
quoque die^ si promotus cst , his comitautibus , domum reverti. 

CAP. 47. 
Observanda in promotione Patricii senatoris et militum praefecti. 

Pridie imius diei responsum datur, omnisque senatus monetur, ut 
in mutatoriis procedat: is mane mutalorias in circo induit, et processio 
oranisque populus, ut diei dorainicae solennitas postulat, triclinium lu- 
stiniani ingreditur. Et si Dominis secretura excipere placet, id pracposi- 
to dicunt, qui egressus, ceriraoniariura adraonet, utpatricios senatumque 
advocet. His tripetonem ingrcssis, ipse vcla ibi ordinat, Domini dibetesia, 
ehiamydcs coioaasquc suas mutaut, intftie throuo considcnt. Tunc 



DE CERIMON. AUIAE BYZANT. I. 47. ^^1 

Tttt T^g y.ara(JTua£(og rovg naTQixt'ovg xai r^v avyxlTjrov, 
xui HoeQ/oiTav eig rbv roiTikaiva, xai svrQtmXu ru ^tjXa 
eig rov avrov rQindrcova, xai uXXuaaovaiv ol dsanorai. ta. 
Si^rirr^aiu xui t«? /luftvSag xai ra ar^iuura avrtov , xai 

SyM&iCovrat ev rro aevOo . xai evdeiag eiaEo/ovrai ot xov^i- 
xovXdoiot liivaTty.tog unb nlayiov evdsv xdy.er&ev , xai laruv- 
rui xovaiareoQtov , xai revovaiv ol deanoruL rw nQUinoairM, 
xai siiQ/erai ^ierd bariaoivav, (6g e/ei ^ avvj]&eia, xai nQOO" 
xaleiruL iSrjXov d, rcov fiayioTQoov ' ^ijXov ^, rovg natQixi^- 

loovs* l^nlov y, rovg indrovg- ^^Xov d', rovg xoftt^rag rcov 
oexoQtov ^^Xov e, rovg xavSiddrovg aexoQcov ^ijlov g, 
roi); dofteariy.ovg aexbocov (iijXov C, «^» inaQ/wy , rovgB 
arQart}idrag. (B.) V (5e Qe(feQevddQiog eiasQ/erui uno 
nluyiov , ors eiarfk&ev rb fiijXov rdov narQtxi'(ov, xai iararai 

i5oniod^ev avrdov ol ds uot^xQijrai ol fxrj ovreg vnuroi eiaiQ- 
/ovrui uiiitjvvri, ore eioeXd-rj rb ^ijXov r(av vndr(ov , xai ?- 
aravraL onLod^ev rcov vndreov • b/iio/cog eiaiQ/ovrai ol OLXev- 
TidQiOL eig rijV avunXriQ(ooiv t(ov C (itjXcov, xui iaruiruL o- 
nio^ev hd^ev xuxeL&ev. r(o ds r^g xuruardaeoig xeXevovaiV 

-xoOL dsanoruL XaXijaaL nQO rov iXB^stv ru ^ijXa tw G^feilovrt 

nQO^Xri^vui, xui ors &iXeL siauiuL ru ^ijXu, XiysL nQog t«Ms. io4.b 
iniotj rb bvOLiu uvoriy.cog, xui uniQ/ovruL t« fJ.iQrj, xui nOL- 
ovoL T« noir,iiura rov nQOpuKKOfxsvov xara ro ovofxu. xaic 
u(f)' ov arud^fj rb aixQsrov xovaiorcoQLOv , xui oradwaiv ot 

•xSaLXevridoiOL evd-ev xuy.ei&ev , vsvovolv ol dsanoruL r(o nQUL- 

II. Pro priore aexoQDjy ed. Gsx^itoiv, pro altero aaxQfSv, idem- 
que versu proximo. 

statim cubiculaiii secreto ab ntroque latere veniunt et consislofiunl 
constitnunt , Domini signura praeposito dant , qui cum ostiariis prd 
more egressus, advocat velumprimum, magistros ; secundum , patri- 
cios ; tertium, consules ; quartum, coraites**; quintura, candidatos**; 
sextum, domesticos** ; septimum , expraefectos et militum ductores. 
(II,) Refcrendarius ex obliquo post velum patriciorum ingreditut , 
ac pone illud subsistit , a secretis vero , qui consules non sunt, in- 
gresso velo cousulum, non vocati intrant ac a tergo consulum consi- 
stunt: eodera modo silentiarii ad septera vela corapleuda intrant, ac 
post ea in utroque latere subsistunt. Domini cerimoniarium iubeut, 
ut, antequam vela ingrediantur, cum candidato loquatur, is igitur, 
vela adducturus, factionibus nomen candidati clam dicit , hae abe- 
unt et carmina , quae promoto accini solent, secundum nomen eius 
conficiunt. Ex quo vero secretum consistorium constituit, ac silen- 
tiarii ab utroque latere adsunt, Domini praeposito, is cerimoulario 



238 



CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 



nootTM, xai 6 nQainoairog tw r^q y.aTaaTuoecog , y.ai inaiQtt 
Tfjg y.aTaordoeojg /usrd rov oexovv^/jyj^giov rov noo^allo- 
fxevov nuTQixiop, y.ai Torarai (.lioov rov oey.oirov , y.Qarovi^ie^ 
vog vnb rov rrjq y.aTaoruGccog y.ut rov Iriqov oikevriaqlov* 
v.av rs fig ioriv, y.uv re dvo, y.uv re TQetg, y.ut avrot ovveio-S 
eQ/ovruL vno oilevriuQiov yQurovfievot , yat ninrovoiv ol 
nQO^aXL(')(.ievoi xat /.wvov , y.at elouyovot roy nQiorov uvrtav 
efxnQOod^ev rov vnonoSiov tojv deonortov , y.ut ninrec y.ut (pi- 
ItXet TOvg noSag xut ru dvo yovuru tojJ fxeyuAov ^uoi/.ecog, 
ofioi'cog y.ut rov /iiy.QOv , xut iyeQ&etg unlot rag yetQug , xutio 
?M/.i^uveL Tu xcodixiXliu nuQu rcov deonorcov xat cfilet rug 
y^etQug avrcov. (r.) Kut lort^oiv avrov , onov YoTuvruv ot 
loinot , xut eiauyec tw SevreQov, xui nQOocpiQei xuxetvov iv 
TW vnonoSun , xut ninrei y.ut cptXet rovg nodug o/ioi'cog xut 
T» yovara rcov Svo Seonorcov , xut XujScov t« xcoSixil/uu (pi-i5 
let rug yetQug, xut omodonoSet xuy.etvog, 6/ioi'cog xat ol ).oi- 
noi, oaOi iuv eiot, noiovoiv ovrcog, xuv re TQetg, xuv re rio- 
Ed. L.\^oaaQeg, xat OTf Xci^cooiv ol ujiiq^OTeQOt ru y.coSixiDua xui 
crru&caoiv, etouyoirut dno re rov /uuyiorQOv f-ieyQi rdov iayu- 
Tcov ovyxXrjTiy.cov e/tnQoadev rcov Seanorcov , XQUTOv/Lierot r-20 
710 oilevriUQuov , unevyuQiorovvreg . xut ore nXT^Qcoorj ^ 
Gvyxlfirog rrjv evyaQiariuv , nQOocpiQet ndliv 6 rrjg xura-* 
cruoecog xov nQO^Krjd^ivra nQcoiov, xut ninret iv rcjj vnonO- 

1. C J"£ TW T)j? cd. g. y.al cFtJo cd. 

slgntim dant, cerimoniarius cum sccimdiccrlo promotura patricium in 
medium secretum perducit, a magislro cerimoniarum alioque silen- 
tiario stipatus : sique unus est, aut duo tresve , omnes , silentiariis 
stipati , una intrant, ^candidati semel se prosternunt , et primus eo- 
rum ad scabcllum Dominorum pcrducitur , is pedcs et ambo genua 
magni ac minoris Imperatoris osculatus, surgit , et expansis manibus 
codicillos a Dominis accipit , eorumque manus osculatur. (III). Tunc 
ipsum cerimoniarius eo in loco, ubi reliqui stant, coustituit et se- 
cundum adductum in scabello coUocat, is procumbit, ac pedes et 
genua Dominorum osculatur, codicillis vero acceptis , manus oscula- 
tur et abit : sic etiam reliqui, quotquot eorum sunt, tres quatuorve, 
faciunt. Ambo vero postquam, acccptis codicillis, constiterunt, a ma- 
gistro senatores omnes, a primo ad ultimum , in conspectum Domi- 
norum, stipati silentiariis , ducuntur et gratias agunt. Qua gratia- 
rum actione a scnatu peracta , cerimoniarius primum e promotis ite- 
rum adducit , is in scabello se prosternit, pedes ac genua magni ae- 
que ac minoris Imperatoris osculatur , ac Dominis^ nova dignitate 
oraatus, fausta precatur. Tunc cerimoniarius ipsum in loco, quera 



DE CERIMON. ALXAE BYZANT. I. 47. 289 

J/w ral (fiXeT tov<; noSug -/.ui t« yovaxa rov fifydXov Jf^ 
cnoiov y d/j.oi(OQ xai rov fitxQOv, xai sv/srai rovg SeanOTagy 
cog Tifiri&eig. xai lOTT^aiv avrhy 6 Ttjg xuTuaTuosa); ev&a i- 
artv tj Tif.irj uvtov, y.uv ovQUTt^yog 6/j.nQUTo;, xuv ts uRQUTOgy 
Sofioico; xai toi; Xoitiol; nouT ovtco; , ninTOvai xuxsivot. xai 
(fiXovai. TOvq noSa; xat rct ydvuTa, xat lOTtjaiv uvTOvg, exa-yu. lo^.i 
(JTOv xuTU TTjV xif-Lrjv uvxov , xut OTS av/inXr^Qcooovoiv d/flJPO-B 
TSQOi. oi TiQO^Xrjd^ivreg , vevovaiv 01 SsanoTUL x<o noainoaiTdj, 
xat Xiyti j^xsXsvouts /' xui fv/ovrui, xv „Hg noXXovg yo6~ 

lovorj." xat iiiQ/STUi tj avyxXrjTOg ixstu tcov nQOootjd^ivTcovt 
xat Xa/t^dvovaiv ol aiXsiTKioioi ra xcoSixiXXia avicov, xai s- 
xaoTog atXsvTKxQiog oxfjtxsvst xov iStov avTOv , ^uaTCiLOirsg 
xu xcoSixiXXta avrav. (■^•) K-ui sjio/ovTut- Sid Ttjg nQoe- 
Xivascog, xat uniQ/ovTUt, sig Ttjv ixxXr^aiuv tov innodQoiiiov, 

l5xai unTOvoi xtjQOvg , orptxsvo/nsvoi vno uitcof.iuTtxcov , xai a-C 
niQ/ovxuL iv xc^) xovaiaxcoQto) , xai anxovoi xuxeios xtjoovg^ 
0/j.ot'cog xut sig xov Kvqiov. xui laxavxat, ol u:,i(of.iuxtxoi xai 
xd axovxuQtu xov uQt&iiov xai 01 SiutxuQioi. xcov SXcov Siat- 
Tcoy xat ol Sexavot sig xov /iiuxQcova xcov xuvSiSutcov, xai u- 

20niQ/ovTUt, ol avxot nuTQixtoi oxptxevo/isvoi /li/Qi tcov /aX-^ 
xcov nvXcov tcov xOQTivcov j xut Xiysi 6 uS /iriVaovvuXiog , uneQ 
q:(ovo^oXei 6 vov/ieQUQiog, xut Xiyet ,,aT)jT(0'" xui xQUTet 6 
vov/ieQUQtog t6 ^rjXov , xut nuXtv Xiysi dS/ir^voovvuXtog, u- 
nsQ (fcovojjoXei 6 vov/isQUQto;' i,Xs^d nuTQixie OTQUTr^ys 

21. vov/ieoewr^s cod. liic et deinceps. 

eius dignitas postiilat , sive diix militiim ordinarius , sctl honorarlus 
sit, constituit, sic et reliquis facit, qui se itidem prosternunt pedes- 
que ac genua osculantur , deinde singulis pro suo munere locum 
adsignat, et postquam utriqiic promoti cerimonias ritusque omues 
peregere, Domini praeposito signum dant, is dicit: lubete , et mul- 
tos annos apprecantur. Tunc scnatus cum supra dictis discedit , si- 
lentiarii codicillos eorum sumunt ac singuli singulos candidatos co- 
mitantur, ipsorum codicillos portantes. (IV). Egrediuutur rero in 
processione ad ecclesiam hippodromi, cereos, proceribus circumdati, 
accendunt, ad consistorium abeunt , et ibi aeque ac in teraplo Do- 
mini cereos acccndunt. Proceres, scutarii numeri, diaetarii omnium 
diaetarum et decani in longa porticu candidatorum stant, ipsi quo- 
que patricii in obsequio ad aencas cortinarum portas discedunt, ad- 
missionalis , quibus numerarius praeiverat , vcrba repetit, ac dicit: 
Sta. Tunc numerarius velum lcuet, ct admissionalis verba nume- 
rarii: Leva te , patricie stratege , loco , repctit, et egrcditur pri- 
mus patricius: rursus dicit ad secundum : Staj et dicit secundum 



2^0 



CONSTAJNTINI PORPHYROGENITI 



Xvo'K ,^* xai e^sQ/STat- 5 tiqwtoq naxQr/.iog , xal ndXiv XiyH 
jjffT^rw" eig rov Sbvtsqov, y.at )Jyei, linsQ g^ojvo^oXsV 6 vov~ 
j) /iteQuoiog, el f^iev ioziv enao/og , eire Xoyod-aTrjg, eue y.vai- 
arcoQ , Xeyev ,,Xe^d naTQixie enuQ/e X(6x'" ei Ss soti na- 
TQiy.iog, jiiovov „Xc[3u nuTQiy.ie ." xai sS,iQ/eTai xdxetvogS 
eig Ttjv nvXrjV, xai dnsQ/ovTai ol avToi nuTQiy.iot orpi.xevo/iie- 
voi <)t« rmv o/oXcov, xai ds/ovrui rd /nsQt] sxaovog eig rovg 
ISiovg TOnovg, xai dxToXoyovoiv sva sva naTQtxiov , sxuotov 
xard rrjV ri/iirjv avrov , xai snididcoot ro XtlhXXdQtov o drj- 
(xaQ/og rtT) nQCOTro tog nQcoTto , rto SevTeQO) cog devTsofp, 6/ioi-io 
(og xai rotg Xotnoig, Xsycov xai r« notjjuuTa avrcov. ore de 
Asyet. To ovo/iu xai rt]V a^iuv, nQOoy.vvet noog rov ot]/tuQ/ov 

Ed.L.'\^ixai rov d/j/tov, xui 6 iirj/iaQ/og nQog avrov noitov ro ai^aQf 
6/ioiwg uxToXoyovoL xai rovg Xotnovg, 6/tot'cog xai 6 d/j/iog 
rov BsvsTOv . xui dnSQ/ovrai- oi nQO^Xr^d^svTeg dtd rov /v-i^ 
rov rtjg /aXxtjg eig t6 ayiov tpQsaQ , xai dnrovai xrjQOvg xat 
eiosQ/ovrut sv rto vuip, y.ui loravrai eig ro oxd/ivov riov na- 

Ms. io5. l)^?''^''^^) 5^«^' oVf sGriv 6 xuiQog yevsod^ui rrjV ev/ijv rcov na- 
rQtxicov nuQd rov narQiaQ/ov , SQ/erut 6 QecpeQSvSdQtog xai 
nQooxaXeLTat avrovg, xai eiosQ/ovrut eig rov vuov eig rrjvi.o 
ocaXuiuv , svd^u lOTarat ro uvri/iiotov . xai sS,SQ/STai 6 na- 
TQtdQ/rjg sx rov Q-voiaorrjQiov , xai Xa/i^dvei rd xcoStxsXXta 
s^ avTcov , xai ri&rjOtv avrd sv rco uvrt/itoico , xai notet rrjv 
Jiev/rjv, xui eid-' ovrcog sniSiScoatv evi sxdorcp narQtxicp rd 



numerarJiim, seu praefectus sit, seu logolheta , seu quacstor: Leva 
te , patricie praejfecte^ l&co ; si vcro patriciiis tantuni est : Leva , 
palricie. Ipse all portani dum procedit , iidem patricii per scholas 
abeunt, factionarii singuli in locis suis adsuut, ct unicuiqiie patricio 
pro sua dignitate acclaniaut, dcmarchus primo libellum ut priino, secun- 
do ut secundo, sic ctiam cetcris, tradit simuJque carmina in eos recitat. 
Dum vero nomen ac diguitatem singulorum dicit , demarchum ac po- 
pulum adorat, dcmarclius vero cullum solenncm ipsi exhibet: eodem 
modo etiani reliquis una cura popuio Yeneto acclamant. Et abe- 
tiut promoli per chytum chalces ad sacrum puteum, cumque cereis 
accensis templum ingressi, in scamuo patriciorum consistunt, et cum 
tempus prccatiouis a patriarcha siiper patriciis recitandae appropin- 
quat, venit refcrendarius cosque advocat, ct sic templum et soleam, 
iibi antinicnsium positum est, intrant. Patriarcha ab altari proce- 
dens, codicillos ab ipsis sumtos in antimenslo reponit, preces reci- 
tat , et his (inilis , unicuique patricio suos codicillos tradit; quo fa- 
cto, singuli patricii dona sua seu apocombia in antimensio offerunt, 
sftrategus nummos LXXII, ordinarius L, honorarius XXXVI. Patriar- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 47. M^ 

y.(oSLxikXt.ci, avT(ov , xai exaaTOg nuTQixiog Ti&tjat ro unoxofz-^ 
^iov avTOv sv T(7) uvTiixiam , 6 OTQUTJjyog vofuafiaTa o^, o 
i/nnoazTOg vofua/iiaTa v, 6 unQOTTOg vouiaiiara }.g'. xal dnio- 
yaTUL 6 nuTQiocQ/fjg ev rw dvrijiuauo , evd^u jueTudidii, xut 
SBiasQyovTut. ol nuTQixiOL xui xoLvoavovaiv , eid-' ovTcog dniQ- 
yovTUL tig t6 axuf.ivov Ttov nuTOixioiv , xui (pOQOvaL aayia 
dXrjd^ivu ufx(f6T£Q0L, xui Siu/.i£oi^STUL t6 oipixLOv iig Tovg 
nQO^Xij&ivTug , xui dvuyooQOvaLv tig rovj oixot;^ avTcov oxfn- 
x€v6/ntvot. xai 01 aLAsvTLUQLOL (fOQOvvTsg auyia QOtjg xu^SuX-^ 

loluQLOL, (iuaTd^ovTsg tu x(oSiy.i/Mu uvtcov, xai dniQ/oviuL 
fxi/QL Tcov olxcov avTcov dipLxtvovTeg. ei fiev s/sl yvvaixa oC 
nQOiSXfjdsig nuTQixLog, snididcoaiv 6 aLXsvTiuQiog rd xcoJl- 
xiXXiu Ttj nuTQLxia, xui Xu/i^uveL s^ uvTtjg voiuaiiuTa ^^' 
ei Sh ovx s/ec yvvaixa, rid^fjaiv avTa sig tov XQUjiurrov 

iSuvToSJ , xui Xu/ijjuvsL T« i^ vo/xia/iuTu £| avTOv , xui dQl- 
OT(i /ist' uvtov , xai ovToyg dvu/coQei sig tov oixov uvrov' 
(E.) Xqt] Se yivooaxeLv , otl ev soQTrj nQO^ioXtj nuTQtxiov ov 

yivSTUL, Tt]V dojSsxUijuSQOV T(OV SOQTCOV yivSTUL Xui TrjV e^uij- 

fiSQOv Ttjg SLuxuLvr^ai/iov , xui tkjv rj/iiQuv tcov [iuicov xui iv 
2onuyuvfj xvQiuxfj , xui t6 uyLOv aujS.jUTOv /ii^vveTui ^ avyxXij- 
Tog, iva ^uoiui^coaL tu uanQu /XuvidLU fieru tcov drQu^uTL- 
X(ov, xui nQ6 Tov dneXd^etv Tovg deanOTug sig r^v ixxXijaiuvj) 
Si/eruL aixosTOv fieTu Xevxcov /XuviSicov eig t6 /qvootqix^u- 
vov, xui yiiexuL ^ nQO^oXrj T^g naiQLXLOTrjTOg , xui SiSorat 

4- /leTccdidioai, ed. i8. ttjv ^codexcc^/ieQoy. Aliquicl dccssc 

videtiir R., e. c. dXXu, vel et /c)] /loyov , vel Srny de xccicc. ao. 
xvQiaxfj, xai ed. 

cha ad antimenslum , in quo dona reposucrunt, progresso , patricii 
mtrant , ct communione ipsis impertita, ad scamnum patriciorum 
disceduntj omnes saga purpurea gestant , et obsequio promotis dis- 
tributo , ad domos suas cum comitibus disceduut. Silentiarii sagis 
russis induti, consccnsis equis , ipsorum codicilios portant et usquc 
ad domos suas eos sequuntur. Si promotus patricius uxorem babet , 
silcntiarius codicilios patriciac tradit , ct ab ea nummos XII accipit : 
si caelobs est, sileutiarius codiciilos in grabato cius rcponit, ab ipso 
nummos XII accipit , et convivio insuper exceptus , domum discedit. 
(V.) Obscrvandum est, quod die festo promotio patricii non institu- 
atur, iustituatur vcro in dodecacmero festorum, in bexacmcro se- 
ptimanae reuovationis, in die palmarum et dominica pagana. Sancto 
sabbato scnatus admouetur , ut albis tunicis et atrebaticis incedat , 
et pnusquam Domiui in ccclcsiam vcniunt , sccretum candidas tuni- 
cas gestans in chrysotriclinio pracsto est , promotio ad patriciatus 
dignitatcm celebratur, et in consistorio solcnnis Imperatoris iu throno 
Constantinus Porph/r. VoL I. i6 



2^2 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



(ifTttarttm f^iov ev t(o y.ovaiaT(iOQi'o) , y.cti dXXdaae^ nrlaa ij 
Ms.ioGaavyxX/iTog iiTntt,^(xTty(x yXavidia y.(XTu t/)j/ avv^&eiav rijg v}/t£- 
Qttg Tov dyiov att[i[j(xTOv , (j/Ltoiwg xttt ol nQofihj&hreg nu- 
TQiy.LOi Ttt drQttfittTty.tt , ei f-ttv ioTtv aTQUTrjyijg , ffOQst auytov 
dk7]9^ivov , ^ttaTtt^^fov y(xi t« y.ojdty.iXXiu uvtov t/iinQOod-evS 
T(5v 6eanOT(ov. y.tti unBQyoiTUi ft^XQC Tfjg ey.y.Xr^aiug , y.ui 
Ed.L. i42or£ dXXu%ovaLV ol deanoTUL Tug evdvTug rijg £y.xk?]oiug, vno- 
OTQirfOvotv iv t(o nuXuTiw xui dXluoaovatv ot nQO^Xvjd^ivTeg 
nuTQiy.toL t« uanQtt /Xttvidta, y.tti inttiQOvaiv ol atXevTiuQiOL 
T« y.oodty.ilXia uvtcSv, ol /iilv aTQccTfjyoi f.ieTu auyicov d).tj-io 
&tv(av uniQ/oiTttL iv ttJ iy.y.).7^ai'ft , Xttd^cog tu nQOOQr^&ivTU f 
ditt T(5v a/oXdov y.tti Tug do/ccg Ttov /ueQcov , y.tti i'E,iQ/eTttL 6 
nuTQiuQ/tjg ix rov &vaia(nr]Qiov , xai TtoieL Tfjv tv/tjv , cog 
£/ei Tj avvrjd-eta , y.ai dvtt/coQOvatv eig Tovg oixovg uvtoov , 
xtt&ojg dvcoTiQco eiQrjTttt. iv rjuiQn nttQttxvnTtxov fptfxXrjgiS 
yiveTUL, xui nuQaxvnTeL f.ieTU t6 xfoSixiXXiov , xui iv ttj 
avfinXfjQcoaeL tov nuQfxxvnTtxov • Ttjg (ptdXt^g tcjov BeviTcov 
B ttniQ/ortttL Ttt f.iiQrj eig Tovg Tcmovg ttVTcov eig Tug a/oXug, 
ofioicog xui ol nQO^iXrjd^ivreg nuTQixiOL oxfjixevofievoL dniQ/ov- 
Tur eig Tug a/oXug , y.ui di/ovTUL uvTOvg t« fiiQrj, xui dnSQ-io 
/oirut iv TTJ iy.xXrioifx , y.tti nXrjQOvruL nuaa ^ uxoXov&ia , 
tog £/eL 7) avvtjdetu , xudcog dvcoTiQCO eiQijTui. ei dh ovx 
eoTL avyxXjjTtxog 6 nQOjSXijdeig nuTQixtog, uXX' eortv rxno 
antt&iov , ovx eiaiQ/eTttt iv tco /QvoOTQty.Xivo) , dXX' ivSveL 

l6. ttjjv X(tiSiy.£X}.i(iiu ed. 

consossiis fit, scnatus omnis atrebaticas tunicas, ut tHe sancti saLbati 
inos cst , palricii reccns creati atrebatica mutaut, sique in his stra- 
tegus e#t, sagum purpureuni suosque codicillos coram Dominis gestat. 
Et abeunt ad ecclesiam , dumque Domini iustrata ccclesiae muta- 
runt, ad palatiura rcvertuntur, promoti patricii albas tunicas indu- 
iint , sileutiarii eorum codicillos gestant. Slratcgi sagis purpureis , 
ut dixinnif! supra , ad ecclesiam pcr scholas et factionum stationes 
abeunt, patriarcha ab ara progressus , ut mos est , precatur, sicque 
domum unusquisque , iit di.\inuis, discedit. Porro si promotio eo 
dio^quo in phiala thronns imperatorius ponitur, instituitur, is quo- 
quc cum codicillo prospicit , ct postquam Veneti eo die soleunes ce- 
rimonias phialae peregere , factioncs ad loca sua in scholas se con- 
ferunt : abeunt quoque promoti patricii cum obsequio in scholas, 
ubi a factionibus excipiuntur , deinde in ecclesiam, omnisque ritus 
ibi pro more , qucm nos supra exposuimus , pcragitur. Si promotus 
patricius non senatorii ordinis , sed unus de spathariis est, non in- 
greditur chrysotricliuium , scd cerimoniarius ipsum sago russo induit. 
Velis omnibus chrysotriclinium pro more ingressis et ia consislorio 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 47. ^43 

avxov 6 rfjg xaxaaxuaKoq aayiov QO/jg, xai oxe siaek&oaaL 
Tu ^ijXa o).a y.uru xr^v avvij&eiav iv xfTi /QvaoxQixXmo xai 
aTtt&(aat xoiataToioiov , xqutu 6 xijg xaxaaxuason; xov ocpti^ 
J.ovtu fiQO^jlr^d^r^iut iig x6 TiovXnixov X(Sv uoyvotav nv/.iov 
5u£xu uXlov ailsvTiuQiov j xai eQ/txai. 6 oaxiuQiog fxovog, 
xai TaxuTui sig t6 iS/j/.ov eaiodsv, xui ots }.utSrj x6 rfiuaC 
nuQU xov nouinoaiTOv , xQOvst x6 ^^/.ov, xai inu/oei utho 
6 aiXsvxLUQiog , xui eiasQ/ixui 6 nQO^'kr,d^sig nuxQixiog uno 
auyiov Qor^g , XQuxoufisvog vn6 xoiJ xijg xuTuaTuascog xat 

loeTSQOv aiXsniuQiov , xui ninTSt ixstu xwv au.svxiuQiojv o noo- 
^Xtjdtig x6 nQwxov j x6 Ssvxsqov ninxst sig xijv fisarfV xdv 
XQixXivov , x6 xQixov niTtxst un6 diuaxfjjitaxog xov cjfV^or. Ms.io6. b 
xai (fSQOvaiv uvt6v , xui ninTSi sftnQoa&sv xov vnonoSiov ^ 
xai (ftXst xovg noSag xov fisydXov ^uatXstog xai xu Sv6 

i5uvT0v yovaxa, 6/iioi(og xui xov /ttixQOv , xui (xnXot xug ystoug 
xai Xuu^txvst nuQu xtov dsanoxdov xd xoadtxiXXtu , xui (fiXst 
xug /siQug xdov dsanoxcov, xai onia&onodet avx6v 6 x^g xa-D 
xaaxdiastog , evd^a x6 xqitov nQoasxvvtjas , xai siaeo/ovTut ol 
nuTQixtot dno rs fiuyiaTQfov xai xtov Xotntov naxoixioav f 

20XQuxovftsvot vno atXsvxiuQt'(OV , unsv/uQtaxoviTsg xoig dsano- 
xatg nuxQixtot xui fiovov ot 6s Xoinoi avyxXTjxixoi ov ni- 
nxovaiv , tog fiij yevofisvov avyxX7p:txov. xui dnsQ/^sxat oxpi- 
xsvofisvog iv x(0 xovataxcoQid), xai ovxcog dnsQ/ovxat iv xjj 
ixxXtjatu, xui xu Xoinot ndiru nX?}00vxut , cog e/st jy avvrj- 

aD'^'^^», xui ini xdov Xoincov nuTQtxicov , xai bxs uvu/coQSt dnO 

5. 6 om. ed. 

constitutis, cerimoniariiis candidatum in pulpito portarura argentea- 
rum cum alio silentiario tenet , tunc* solus ostiarius venit , eum in 
velo interiori constituit , et signo a praeposito dato , velum pulsat, 
quod silentiarius tollit, et sic promotus patricius in sago russo, a 
cerimoniario alioque silentiario sustentatus, ingreditur et una cum 
silentiariis primam adorationem exhibet, secundam in medio tricli- 
nio , tertiam quodam a throno intervallo. Mox ab his deductus, pe- 
des ac genua magni et minoris Imperatoris osculatur, et expansis 
roanibus , postquam codicillos a Dominis accepit, dextras eorum o- 
sculatur , cerimoniarius eum ad locum , ubi tertium procubuit , re- 
ducit , et patricii a magistris, ceteris patriciis ac silentiariis circum- 
dati, intrant , e quibus tautum patricii gratias Dominis agiint , reli- 
qui vero senatores , quoniam non unus sui ordinis proinotus est, 
haud prociduut. Poslremo iu solenni obsequio ad consistorium, inde 
ad ecclesiam abit> ubi reliqua omnia pro more etiam a ceteris pa- 



244 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

Tjys iiiji%rja^a(; f cpoQtt xai aifzog aayiov ulrj&ivov, y.ai ovrtaq 
dvay^(OQet slg rov oixov amov. 

Ecl.L. 143 KEO. fxij. 

"Oda 3tt naQacpvldtretv ini ngo^oXp narQixtcov. 

Elasld-cav 6 ^aailsvg tlg rtjv y.a/udQav TfjV ovaav nQogS 
Tov vaov Tov uyiov QeodcoQOv evSov rov ^rjXov, nQoay.aXu- 
rat 6 nQainoairog rovg ^tarrjroQag, xal neQi^dXXovai ti]v 
yXaviSa rov Baaikea, xat rovrcov e^eX&oircov , areaerai, vno 
Tov nQainoanov , eneira e%eQ/erai ex rr/g xa/.iaQag , ev tj 
eareipd-r] , xui uvek&cov xad^eteruL eni rov aev^ov avrov tov^o 
iarufA.evov eig ro /QvaorQixltvov. ardvrcov Ss Tcav uQ/ovrcov 
Btov y.ov^ovxleiov evd^ev xdy.ei&ev , ol y.ov^iy.ovXuQiOi xai ol 
anu&oy.ovfiiy.ovldQioi laTUvrai oniaco xvxXio rov aev^ov, xa- 
&(ag eart ro ^/my.vy.Xiov , Siu ro /coQtj&zjvai rovg (.leXXovrag 
eiaeld^eiv diu rcov oy.rco ^fjXcov ot Ss nQcoroanad-uQiot- evvov/oi\5 
laravrut nXrjaiov rov oevLov. eira Xa^cov rov d^v/iLurhv 
[.uvaovQdrcaQ 7] xui 6 naniag rov nuXariov tov fieydXov , 
9^vf.au und rov aiQOf.thov ^i^Xov rov /QvaorQiy.Xivov , xai 
uveQ/erat d-v/iticov rov ^aatXsa , xai rovro noiciov ex rQirov 
Ms.io^^.Sivno/ojQer. xai Xujjcov vev/ia 6 nQuinoatrog nuou tov ^uai-20 
7Jcog, uneQ/erat xui iaruTut s/unooa&ev tov ^aatXecog /.isaov 
rtSv dQ/oi^rcov rov xov^ovxXeiov , xai scfanXtaaag xdg /eioag 

II. IdTttvxoiv ed. 

triciis pcraguntnr, cx ecclcsia vero disccdens , sagum purpurcum ge- 
staus , domum abit. 

CAP. 48. 

Ohservanda in promotione Patriciorum, 

Imperatore cameram propc tcmplum S. Tlicodori intra Tclum 
ingrcsso , pracpositus vestitoies vocat , qui ipsum tunica indnuut, 
liisque egrcssis , a pracposito coronatur , dcinde c camera , ubi co- 
rouatus est, prodit atque in throno suo in chrysotriclinio constituto 
scdet. Interea praefccli cubiculo ab utroque latere , cubicularii et 
spalhocubicularii a tergo throni in circulo adstaut, ut cst semicir- 
culus, quo per octo vcla ingressuri venire debcnt: protospalharii 
vcro eunuchi prope thronum consistunt. Deinde mensurator aut c- 
tiam papias palatii magni thuribuium sumit, ct a velo sublato chry- 
sotriclinii cum thure vcniens , Imperatorcm inccnsat , quo ter facto , 
disccdit. Tunc praepositus , signo a Domino acccpto, abit ct coram 
Imperatore in mcdio praefcctorum cubiculi stat , manibusque una 
cum tunica sua expansis, Imperatorem vcneratur, nou inclinalis ta- 



DE CERIMON. AULAE BYZ.VNT. I. 48. 2^5 

avTOv fUTu Tov yXavidiov a{iTov, nQoaxvvtt xov ^atnXia, firj 
y)u'vug T« yovuTu , ei /.irj f.i6vov To a/ijfia Trjg nQoay.vvrjaeooq, C 
ov TQOnov ■^ Tfjg ^fieQug Tu'S,ig unuiTst. xai ei9^' ovTcog i'^eQ- 
;^fTat /leTcc 6vo oariuQi^ojv , eiinQoa&ev uvtov (iaaTatovTOiV 
5y.ai T« ^eQ-yiu uvxtov ev t(o TQinercovt , xai evQtaxet Tovg 
/nayiOTQOvg ^TOifiaa&eirag nuQu tov Trjg xuTuaTuaecog , xut 
TiQoaxuketTai avTovg 6 nQainoatTOg* xut taTuvTat 1*^0) tov 
firjXov Trjg nvXtjg tov yQvooTQiy.).ivov 6vo aiXevTiuQioi , xal 
■^vixa nQoax/.Tj&doaiv oi fidyiaTQOt nuQu tov nQutnoaiTOv 

loaiQeTut vneQd-ev to ^ijXov vno atXevTtuQioov, xat eiaeQ/ovra^ 
01 fxuytoTQOi jiieTd tov nQainoaiTOv , to nQtoTOv ^tjXov , xut 
OTug 6 nQUinoaiTOg nXr^aiov tov uvtov (ir^Xov y ol ds fiuyt- 
aTQOi oniaco uvtov, vevet 6 nQainoatTog rovg dartaQtovg, xat 
TaTuvTut Ivdov Tov ^rjXov. Xa^cov J"£ vevfia o evSov nQuino-H 

i5atTog nuQu tov (juaiXecog , d'i'dcoat veinia t(o fuvaovQdtcoQi ri 
Tw xov^txovXuQi'(o T(l> uiQOVTt TO fi^/.ov, xui eiaeQ/eTUt 6 
TioainoaiTog xat uveQ/erai iv TJj aTuaet uvtov' ot ds fiu-^ 
yiaTQOt eiaeXS-oireg evSov tov ftrj^.ov , ninTOvat, xat uvuaTuv- 
teq icnavTui iv ttj Tu'^£t avTcov dno tcov uq/ovtoov tov xov- 

:iQfiovx7^eiov ev&ev xuxel&ev. (B.) Kut av&tg y.u^oov vevfia o 
nQuinooLTOg nuQu tov (iuou.ecog , eiaeQ/tTut eig to fieaov ^ 
xut nQoaxvvr^aag , cog dvcoreQco eiQtp^at, e^eQ/eTUi, fUTU J^veEcLL. i44 
daTiuQtcov iv T(o TQtnercovi, xat nQoaxaXeadiievog Tovg dvd^v- 
nuTOvg , eiadyet avTOvg , /j^Aoj^ /?'• nQOoxvvrjOuvTsg de xal 

i6. ZXO.i. ^laxiov , 6x1, el tdxtv eCvovxos 6 fitvtSovqdxoiq , 
aiQfi xo ^ijlov, ei dk fiij , xoi^ixovXccQtog. 

men gcnibns; est enim tantum species adorationis , qualem ortlo 
diei requirit. Sic cum duobus ostiariis , qui ante ipsuin virgas suas 
in tripetone gcstant , progreditur, magistros a cerimoniario ordinatos 
repex-it, eosque praeposltus advocat: cxtra velum portae cbrysotri- 
clinii duo silcntiarii stant, ct arcessitis a praeposito magistris, velum 
a silentiariis sursum tollitur, et ingrcditur primum velum magistro- 
rum cum praeposito , qui prope illud constitutus, dura post se ma- 
gistros habet, ostiariis siguum dat iulra velum stantibus. Porro 
pracpositus in velo , signo ab Imperalore accepto , raensuratori aut 
cubiculario velum tollenti capite annuit, et ingreditur praeposilus , 
suumque locum occupat. Magistri vero iutra velum ingrcssi, se pro- 
stcruuut, ct postquam surrexere , in ordine suo post pracfcctos cii- 
biculo ab utroque latcre adstant. (II) Rursus pracpositus secun- 
duni Imperatnris nutum in medium venit , et adorationc, de qna 
supra dixiinus, Aicta, cnm duobus ostiariis tripetoncm pctit, ct post- 
quam proconsules vocavit, cos in sccundo vclo adducit, ipsique post 
adorationem ad utrumque niagistrorum latus se confeount, praepesi- 



246 



CONSTANTmi PORPHYROGENITI 



(x.vTot, YoTuvtat dno tcov ixuyiaTQOJV erdsv. y.uxsi&sv , o Ss 
7ioai£i6acTog uveQysTUL iv TJj otuosl uvtov , tovto dh nout 
y.aTu eiGodov sy.uaTOv ^rjXov. y.ul uvd^ig Xa^iwv vsvfia, s^SQ^ 
ysTui , (ag uvcotsqo} siotjTui-, ev t(o TQinsTcon , y.ai i^iooy.u- 
XsiTUL nuTQiy.iovg y.ui OTQUTr^yovg , y.at siouysi uvTOvg, ,3tJAov5 
y' sxTsXovvTvov y.ut avTtSv nQOoxvvt^oiv y.at otuolv, lag xat 
01 nQ(6t]V. loTSOV dh , OTL , si /.ilv ovy. sotiv vnaoyog na-^ 

TQlXlOg, 6V T(0 TQlTfi) (jtj/JO TtOV nt^TQiyiOiV eioSQySTUL iv Tfj 

li doyrj, suv ds y.vuioTcoo tj Xoyod-STf]g tj yevixog ^ sy. tcov tu 
Ms. loj.bTrpcora 6rp(pi'y.La yuTsyovToov , ovy. sioL nuTQiy.LOi , ovdstg sio-io 

SQySTUL I-ISTU TWV nUTQlXl'oiV , UKV sioSQyOVTUL f.lSTU Tfjg 

^ GvyxXrjTOv. xut Xa^cov nctXiv vev/Lia 6 nQuinoaiTog nuQu tov 

ftuoilsoyg, siosQysTut eig to (.isoov, xut nQOoy.vvijoug y.ut 
ixTsXsaug nuvTU , u iv t(o nQooT^o (SijXco i'§STilsaev , i'^SQye- 
TUL /.iSTu dvo oaTiaQicciv iv t(o TQLnsTcovL, y.at eiadiyeL tvJviS 
avyy.lrjTOv, d^ fttjXov ixTsXotoL ds xut uvTot d/iioi'o)g. avv- 
etasQyovTUL avTOig Siu TTJg n)Myi'ag aihcov iv /isv t(o Ss^ko 
f.iSQei 01 ^soT^TOQsg , iv dh t(o evoovv/uo 6 koyod-STr^g /ist(x. 
Tcov (x(T^'/rQ?]T(OV xut QsrpSQSvSdQiog /ist' avTcov (poQcov rps- 
C lcovj]V uonQOV. ioTSOv ds , otl ol /isv dor^xQTJTUL y.ut Ol /?f-20 
an^TOQsg xat 6 Xoyo&iTf^g xut 6 dsxuvog eioiovreg ov ni- 
nTOvoiv , uXX' lOTuvTUL onLob^ev Tov osxQSTOv svd^sv xuy.SLdsv , 
Tj ds avyxXtjTog , cog nQOSiQtjTUL , insld^ovaa ixTsXsL ccnuvTU. 
cog xut OL nQOTSQOV. eiTa (xvs/.&cov ndXiv 6 nQainoaLTog^ 

i6. 6' ^^ltt cod. 20. aanqav ed. a^- (<vsl&rj ed. 

tus vero suam slalionem repetit, et sic vela singiila ordine intro- 
ducit. Rursus signo dato , ad tripetonem , ut supra diximus , pro- 
gressus, patricios et strategos vocat et in vclo tertio adducit : ipsi, ut 
priores , adorant suasque stationes repetunt. Observaudum est, prae- 
fectum , si patricius non sit , tertium velum patriciorum in rece- 
ptione inlrare ; si vero quaestor aut logotheta aut aerario praefectus 
aut e proceribus, qui primis officiis admoti sunt, patricii non siut , 
nullum eorum cum patriciis, sed cum senatu intrare. Rursus siguo 
ab Imperatore dato , priepositus , in medio constilutus , postquam 
adorationem ac reliqua omuia peregit, quae in primo velo acta sint, 
cum duobus ostiarils tripelonera adit , ac senatorum quartum velum 
adducit , qui eosdcra ritus observant: cum his ab eorum latere , a 
dextra parte vestitores, a siuistra logotheta cum a secretis et refe- 
rcndarius , albam penulam gestans , accedunt. Ex his a secretis , ve- 
stitores, logothetes et decanus dum intrant, se non prosternunt, 
sed post sccretum ab utroque laterc subsistunt, senatus vero , ut 
diximus, accedit eaque omnia , quae priores^ peragit. Poslhac prac- 



DE CERIMON. AULAJE BYZANT. I. 48. 2^7 

JatUTai iv rjj ra|ft avrov ^ xai Xu^atv na^u tov ^uffiXfwg 
ysvfia, eiofQ/STut. /ndaovj xai nQoaxvvtjaag s^sQ/iTui fUTu 
VGTiuQioJv xut ^fQyi'(ov iv T(i) TQintTcovi , xui tiouyn Tovg 
x6/.if]Tag Tiav a/oX(av sig t6 £ (iijXov • axTeXovai ds xai uvToi 
S6(.ioi(og. 6 6e nQuinoaiTog dvsQ/STUt xui laTUTui iv TJj tu^si, 
uvTOv , xai uv&ig ).u^(6v vsv/iu siasQ/STui sig t6 /isoov xa* D 
ngoaxvvsCf xai s^sXdxov siadysi xurdidccTOvg, ^rjKov g', xai 
uvToi, (og nQOsiQrjTUL , xu avvrj&f] ixisksauvrsg , iotuvtui iv 
rrj T(x'^st uvT(ov. xai 6 nQuinoaiTOg siasX&(ov ndkiv xui 

lonQooxvvr^aug, siadysi SousaTixovg, ^qXov ^' xui uvToi ixxs^ 
Xovatv 6fioi(og. s2tu siadyst rovg dn6 inuQ/wv, (i^Xov jj . 
(r.) Kai TsXsadivKOV t(ov rj [itj/.coVf avvstasQ/ovTut fisTu 
rov (jySoov ^^Xov 6 Trjg xuTuoTuasbjg xui oi oiXsvTiuQiotEiii.h.il^b 
Iv&sv xuxsidsv oniadsv tov osxqstov , xui si /nsv siar^X&sv 

i5o /isXXcov yivsa&ut nuTQixiog iv svi rtJv ^tjXoov, xui laruTUt 
iv TJj So/rj Tov asxosTOv , nQoaxuXsiTut 6 ^uaiXsvg tov nQui- 
noatTOV , xai ov civ xsXsvtj nQOiSuXsa&ui nuTQixtov , Xsyst ro 
ovofxu uvTOv T(o nQutnoaiTd) , xuxsivog Xsyst x(o xrjg xuxucrxu- 
as(og , xuxstvog Xu.j(6v /nsx' avxov atXsvxtuQiov xui x6v /isX~ 

^oXovxu nQOjiXr^&rfVut , s^uiifvr^g uyovatv xui laxuat /lioov *]u-Ms.io8. a 
nQoadsv xov ^uaiXitog. si Se £*^<» s/istvsv, (og /ir/ u^iag ovor/g 
Tijg X(i'^sa>g uvxov siasXd^siv /isxcc t(ov r/ §/jX(ov, /iivst /isx' 
uvxov 6 xr^g xuxuoxdascog /isxu otXsvxiuQiov sv6g, 6 Ss j3u-B 
oiXsvg nQOaxuXstxut x6v nQutnoatxov xai yv(OQi%st xo ovo/ia 
17. xslivsi cod. nQO^dXlsad-ai ed. ao. taiccai ed. 

positus , rursus ingressus , la suo ordine sfat, et signo ab Impera- 
tore dato , in medium pergit, factaque adoratione, cum ostiariis et 
virgis tripetonem petit, ac comites scholarum ad quiutum' velum per- 
ducit, qui cosdem, ac priorcs , ritus observant Praepositus vero ac- 
cedens , in suo loco subsistit, ac rursus signo dato , in medium ve- 
nit , adorat , et egressus , caudidatos ad velum sextum ducit, qui et 
ipsi, postquam solennia, ut diximus, celebrarunt, in suo ordine con- 
sistunt. Iterum praepositus ingressus , post adorationem domesti- 
cos , velum seplimum , adducit^ qui easdem cerimonias observant: 
deinde octavum, expraefectos. flll.) Octo autem veiis ita compietis, 
cum octavo cerimouiarius et silentiarius ab utroque latere post se- 
cretum intrant, et si candidatus patriciae dignitatis in uno ex his 
velis ingressus est , iuque loco sccreti stat , Imperator praepositura, 
et quem ad patricii dignitatem evehere vult, vocat , nomen eius 
praeposito, is cerimoniario indicat, qui secum sumto silentiario et 
candidato , statim eos in medium in conspectum Iraperatoris pro- 
ducit. Si vero foris mansit, cura sciiicet eius dignitas ipsi cum octo 
vclis intrare non permitLit, ccrimouiarius ac uuus e sileutiariis cum 



3:4 



9 
8 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



rov fii/^XovTog 7iQo[ilr}S-?ivai , o d'h TiQainonirog laravctt (x^aov 
Tov aexQsrov, r.at nQoaxvv/joagf s^eld^av fisrd 6vo daria- 
Qi'(ov f nQoaxaXstrat avrov , ymI eiauysi, (poQOvvra aayiov 
QOtjg, XQarovai Ss avrov o,t£ ri^g xaTaardaeoig y.ai aiXevrid- 
Qiog, y.al laraaiv avrov /neaov rov aey.Qtrov l[unQoad^ev rov^ 
^aaildcog , 6 6s nQainoairog elaeld-iov sv rfj xaf.idQa xai rdg 
nXdy.ag naQU rov devrsQov Xa^mv , sniSiSwaiv avrdg tw /Sa_ 
aiXet. ayovai Ss rov fisXXovra nQO^Xi^d^rjvaL o r^g xaraard-' 
aeojg xai 6 oiXevridQiog , xai Qinrovaiv avrov sig Toug noSag 

C Tov ^aaiXecog, xai nQoaxvv/jaag uand^erai avrovg, slra ru yo-io 
vara avrov , eiru Xafjcov rdg nXdxag dno rov (iaaiXeoig, q)i~ 
Xct xai rdg y^etQag avrov. xai Xa^ovreg avrov dnocfSQOvaiv 
oniad-oq!ai'to; , xai larcoaiv avrov fisaov rov aexosrov dva-' 
fisra^v T(ov rov xov^ovxXeiov uQyovroiv , SiufieQiQovrai Sh ol 
aiXeiTidQioi. , ol fisv sx Se^Kov , ol ds s§ sv(ovvfi(ov, xai Aa-i5 
(iujv 6 ds^iog rov nQoSrov fidyiarQOv , ayei avrov xai tartjaiv 
kv T(o Se^uo fisQec tov nQO^X/jd^svrog narQixiov , xuxetvog 
nQoaxvv^aag , vneQSv/ovTUL rov ^aaiXsa , xai sid-' ovrcog 
(/.nsQ/erat sv rfj avrov ardasi rs xai ru^ei. xui rjvixa reXsari 
T/jv ev/ijv xai sv/aQiariav 6 nQ(OTog fidyiarQOg, svd^scog xa-^o 

jyxuXafi^dveL o svcovvfiog aiXej^idQiog , eiadycov fidyiaroov sx 
rov irsQOv fiSQOvg, xui tartjaLV avrov s^ svcovvfitov rov nQO" 
(iX)'^9-hTog narQixiov , xai avrog vnsQSv/eraL rov ^aatXia 
dniv/aQLarwv y fjvixa Ss fisXXsL sgeXd^etv 6 avrog fidyiaTQog , 

5. et i3. laxaaiv ccl. lo. ra om. cocL et cci. i8. vneqevxirai 
coni. R. 2(. i'i€J.9styj 6 avxog ftdyiaTQOS xaxaX, ed. 

co remanet , Imperator vero praepositHm vocat ac nomen promo- 
Tentli ipsi inclicat, praepositus in niedio secreto adorat, deinde cum 
duobus ostiariis egressus , eum arcessit sagumque rubrum gestantem 
adducit. Cerimoniarius ct siientiarius eum coraitantur, et in medio 
■ secrcto coram Imperatorc constituunt, praepositus cameram ingressus, 
tabulas a secundicerio sumit easque Imperatori tradit. Adducunt vcro 
candidatum ccriraoniarius ac silentiarius, eumquc ante pedes Imperatoris 
prosternunt, quos, adoratione facta, acque ac genua, deinde et manus, 
tabulis acceptis, osculalur. Tunc ipsum retro abductum in medio secre- 
to iutcr cubiculi pracfectos constituunt, ipsi silentiarii partim ad dex- 
tram, partim ad sinistram discedunt, quorum is , cjui ad dextram stat , 
jirimum magistrum ducit, et ad dextram promoti patricii statuit, qui, 
adoratione facta, Imperatori prospcra apprecatur, deinde ad stationem 
suam ordinemque abit. Precibus autcm ct solenni gratiarum actione a 
primo maglstro peractis , statira silcntiarius ad siuistram constitutus 
magi.strum ab allo latcre adducit , cumqua ad sinistram promoti pa- 
iricii sistit, Ipse solcnnes Impcratori gratias agit, faiistaque precatur. 



DE CERIMON. AULAE DYZA^T. I. ItS. 2^9 

xaTaXaft^civet o ix Ss^kov tu ai*Ta iroicov. lariop ds, oxt 
ndyrsg ot siasXd-oiTsg did rtov oxtco ji/j).a)v yoioig tcov cicrrj-' 
XQTjTcov xai Tcov ^taTrjTOQcov xui tov Qi(feQ€vdaQiov , ?xa- 
aTOg avTcov xutu t^v idiav tca^iv, tiaio/nai, xQUTOv^Bvog 
SvTio 'ouevTiuQiov, n).t]aiov tov nQOiSXtjd-aiTog nuTQixiov , oi 
fihv ix ds^icov , ol ds i'^ dQiOTtQcov ^ ixTslovai ds xui uvToi 
ndrra cixoXov^cog , dv tqotiov 6 ix Sil^ttov fiuyicxTQOg xai 6 £|E(1.L. i46 
cxQicrTSoojv e^STiXeaui: xai nuiTcov nQoaxvvr^auvTcov z«/ «yifv-Ms.io8. b 
/uQiOTrjOUiTcov Tov ^ttoO.ia , XuijoiTsg tov nQOji/.r^d^ivTU na- 

loTQixiov o,TB TTJg xuTaoTuascog xui 6 oiXsvTiuQiog , uyovoiif 
avTOv noog tov (iaaiXia , xai nsacov cptXst Tovg nodug tOv 
[juaiXicog, eiTa tcc yovuTa avxov , xui sv^dusvog xui dnsv- 
^aQioT^aug tov ^aaiXia, dnsXd^cov iotutul iv TJj tu^sl av- 
Tov , siTU XuScov vsvua 6 nQuinoatTOg nuQu tov (iuatXicog 

\\i}.iysi „xs).svauTS." [J.) Kui ndvcsg vnsosv^d^usvot. s^sq/ov- 
Tui , ds §aotXsvg dvaordg uno tov oii%ov avxov , siaSQ/s- 
Tui iv Trj xuudou tov uyiov QsoScooov , xui XuScov 6 nQui- 
noatTog to oTiuua dno Trjg xscfuXijg tov (jaatXicog , nooaxu-B 
XsiTai TOvg (jsaTrjTOQug , xui dnaXXdaoovoiv uvToi ttjv /Xa- 

2ori'd'u avTOv. 6 ds nQOfiXrjd^sig nuTQixtog igio/STUi 6tu tcov 
oxvXcov iv TO) innodoouco , xui neotnuTSt eiinooo&sv uvtov 
otXsrrtdQiog ^acnd^cov Tug nXdxag, xai eiaeXd-cov sig tov vuov 
Tov uyiov ^TScpdvov j unTSi xtjQOvgy xai ev^dfxevog s^sQ/erat 

II. Tov om. ed. 

egressurura vero magistrum silentiarius , qui ad dextram constitutus 
est , eosdem ritus observans, excipit. Ceterum omnes -ac singuli 
praeter secretarios , vestitores et referendarium per octo vela , pro 
sua dignitate ac ordine, a silentiariis stipati, prope patricium pro- 
motum , partira a des.tra, partim a sinistra , ingrediuntur, et omnia 
ordine, quae magistcr ad dextrara sinistramque percgerunt, peragunt. 
Postquam vero omncs adorationem et gratiarum actionem Imperatori 
exhibuere, cerimoniarius et silentiarius promotum patricium excipi- 
uut, a quibns ad Impcratorcm perductus, pronus in terram pedes 
ac genua eius osculatur, precatus vero et gratiis Imperatori actis , 
ad suum ordinem abit: praepositus, signo ab Imperatore dato, dicit: 
Jubete. (IV.) Sic omnes fausta precati discedunt, Imperator vero a 
throno surgcns , cameram S. Theodori ingreditur, praepositus, corona 
.a capite eius demta, vcstitorcs vocat , qui tunicam imperatoriam 
mutant. Promotus a<item patricius per scyla ad hippodromum abit, 
coram quo silentiarius, tabellas gestans ,* procedit, ipsc, templum 
S. Stephaui ingressus, cereos acccndit, precatusque cgreditur , et «b 
honoratis , a sceuopUoris , a militibuj ta^matuaa , decanis ac diaeta- 



25o CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

ix£i&£v f yai d/^Qiytvofisrog vno re u§icof.iaTiy.(av , axevorpoocoy, 
OTQaTicoTcap Tay/LiuTCov , dexavoov y.at diaiTaoioiv , duo/fTut 
diu TOv ImiodQOfxov y.ai rijg d^eQ/ucxoTQug , xai dneoyiTui iv 
TO) y.ovaiOTCOQUO , yMi aipuq y.rjQOvq e^eQ/fTUi, y.ui vno tcov 
avTcov drjQiyevofxsvoq , e^tQ/nat did t£ tcov e^y.ov^noiv y.ai5 
Crfov a/oX(ov. de/ovTat uvtov ol tov fieQOvg twv BtveTcov, 
£V (0 unTSL y.rjQOvg 6 ^uaiXtvg ev t^ t^/Vtj T«§ft, ots uQoeQ^ 
/tTui e^cod^tv Tcov (xtycxXcov nvXcZv , (xy.ToXoyovai de uvtovj 
xad-cog xeXovaiv iv Tuig nQo^oluig tcov nuTQix/cov , /JyovTtg 
xai t6 y,6 deiyu", xui „tioe nuTQixcog " xai enididcoaiv uvtcoxo 
o StjixuQ/og Xi^tXXcxQLOv. xai dveXd-cov iv t^ nv}.t] nl/^aiov 
Tjjg /aXxtjg , 6i/€Tai avTOV t6 ^iiQog tcov JIquoivcov ^ xui ini^ 
dt'dcoatv 6 Srj^uQ/og to Xi^tUMQiov , xui lOTUTat ftioov, cog 
eid-iOTUt avTCo nuvTOTS iv Tutg 6o/utg yivtad^ut. thu TtXs-' 
advTcov rmv dvo fxtQoSv , i^iQ/txut dtu xrjg /uXxrjg , xui dttX^iS 
Scov fxi/Qt xov ayiov (pQeuTog, unTtt ixitae xrjQOvg, y.ai tid^ 
D ovT(og eiaiQ/tTut eig Trjv fttydXrjV ixxXr^oiuv , xui efinQoad^tv 
Ms. 1 09. a Twy ay/W d-VQcov tOTOjg , ev/eTut, xui nQoaxaXsodfitvog av- 
x6v 6 nuTQttxQ/f^g , xXivet t/jv uvtov xtcfuX^v , Xiytov ev/ijvy 
tid-' ovxcog xoivcovtt xov d/Qcxvxov ooifiuTog xai uifiaTog tov^o 
KvQiov ■^ficSv 1/^oov Xqiotov nuQu tov nuTQtuQ/ov , xui 
donuoufisvog uvt6v 6 nuTQi(xQ/rjg , unonifintt uvtov. 6 dk 
nuTQixtog Trjv i'^ edovg t^ ixxXr]oi'(i didofiivT^v avvrjd^ttuv Jf- 
dcox(6g , i^iQ/fTut dtd fxiaov xov vuov tig x6v vdQ&/]xa, 

I. d^icDfiarixtav GxfvoffOQcov , aTQCcTKiniZv, TccyuctTcov ed. 8. 
tiov om. ed. iSe om. ed. 20. xui f?5-' ed. 

riis stipatus, per circum baineumque in consistorium abit, et ccrcis 
acccnsis, iisdem comitantibus , pcr cxciibias scholasque discedit. Fa- 
ctionarii Veneti eum , ubi Imperator ccrcos acccndit, iu tertio or- 
dine excipiunt, et dum per magnas portas proccdit, ipsi , ut in 
promotionibus patriciorum solent, acclamant, dicentes : N. N. et: 
es patriciusj demarcbus vero ipsi libellum tradit. Ad portara pro- 
pe chalcen ascendcntcm factio Prasina excipit, demarchus libellum 
ipsi tradit, in mcdio , ut scmper in his reccptionibus solet , consti- 
tutus. His a factionibus pcractis , per clialccn egreditur, et ad sau- 
ctum puteum digrcssus, cereos accendit, postea maguam ecclesiam ingre- 
ditur, ubi ad sacras ianuas subsistens, precatur: patriarcha, post- 
quam eum advocavit, inclinato capite precatur, a quo postea sacrum 
corpus et sanguinem Domini nostri lesu Christi accipit , datoque 
osculo , dimittitur. Patricius , solenni munore ecclcsiae oblato , per 
inedium tcmplum ad narthccem abit , ubi , mutata vcste , scaraman- 
gium suum sagumque purpureum iuduit, ct consceuso C{|uo, UH,a 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 48. 25 I 

xuxstae dnalXu^aq ^dX/.ci ro axaou^uyyiov avrov y.ui au- 
ytov dk/j&ivdv, xui f/5-' ovtco; i'iel&(6v ujieQ/erui, t^finnog 
avTog, xui 6 ai-XsvndQiog eiinooa^tv uvrov , ^uaTu^ojv rug 
nldxuq, fpo^cov aayiov dkfjd-ivov , ot tfg komoi y ovg avcor£OtoEd.L. i47 
Seioi^xujiiev, S/joiyevovaiv uvtov fie/QC rov olxov uvrov* 
iareov Ss , ort ovg uycoreQco einofiev, ne^oi dtjoiyevovai, 
xarttXu^(av de 6 nurqixiog rov oixov avrov , vnoSe/erui nuv- 
ra?, 7y de sv rfj rquneZri xudeSqu rov aiXevriufJiov nXr^aiov 
Tov nuTQixiov eig ro uQiarenov fieoog iaoriuojg xud^t^erui ' 
lo^ yuQ ru^ig orrajj nuQe/ei' Xafi^dyovai de xai avroi nuoa 
Tov nuroixiov oi re aiXevriuQioi xui oi arQuricorui rug £$ 
£&ovg dido/.ievug uvroTg avvtj&eiug, xui uneQ/erui exuarog 
eig rov oixov uvrov , ev/uQiarovvreg rov Qeov xui vnSQ- 
ev/ofisvoi rov nXovronoLov rmcSv (iuaiXeu. B 

l5 '..ixroloyCa xiuv drjuuyy inl nQoayeoy^ naxQixlov. 

T/jg avpijd^ovg rd^^ecog reXovuevrjg iv Tfo nuXuruo ini rfj 
Tov nuTQixiov nQOuycoyjj , e^eQ/erut did rtjg nQoeXevoecog , o- 
yjixevo/iievog vno aiXevriuQiov , d/jXorori rov oiXevriuQtov (iu-. 
aruLovrog rov rovrov xcodixeXXov , xui uneQ/erui, eig rrjv ix~ 
2oxX?jaiuv Tov innodQOuov eig rov uyiov 2req)uvov , xui unrec 
ixeiae xtjQOvg, xui dipixevofievog vno a^tcofj.urixcov , uneQ/e~ 
rai iv TM xovaiarcoQifo, xui unret ixetae xrjQOvg, ofioioog xut 
eig Tfjv TOv Kvqiov ixxX/jaiuv, xui laruvrut ol re u-icofiurt- 

cum silentiario, tabcllas antc ipsum ferente sagumque purpureum 
gestante, discedit; reliqui usque ad aedes suas eum comitantur, Hic 
Tcro observandum est, eos, quos supra commemoravimus, pedibus 
comitari, quos quidem patricius domi omnes cxcipit, ubi selia si- 
lentiario ad mensam prope patricium ad sinistrum latus , aequo ho- 
nore , quod eius dignitas postulat, ponitur: accipiunt vero et ipsi 
silentiarii ac copiis praefecti a patricio solennia munera , omncsque 
domos suas , gratias Dco agentes et dementissimum Imperatorejui 
nostrum laudantes, repetunt. 

ACTA ET ACCLAMATIOSES FACTIORCM IK PROMOTI05E PATRICII. 

Solito promotionis patricii ritu in palatio peracto, in porapa 
ogreditur, comitante silentiario, eo scilicet, qui codicillos patricii 
portat, et ad S. Stephani ecclcsiam in hippodromo abit, ac cereos 
ibi accendit. Deinde ab officiis aulae stipatus , ad consistorium per- 
gens, cereos ibi accendit: ita et in ecclesia Domini, ubi proceres 
et scutarii numeri et diaetarii omnium diaetarum et decani in por- 
ticu caudidatorum adsunt. A quibus stipatus patricius ad aeaeas 



2J2 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

Cxoi xal Tix axovTUfjia tov uqiS^uov >:ai ol SiaiTUQiot Tcoy o-- 
}.(ov t^iuiTcov y.ut 01 Sey.uvol eig xov jiiuxQOJVot tcov xuvdiduTCOv. 
xai unsQxevaL o uvTog naTQixioq , oxpixevousvog vji avxooVy 
6cog Tcov /^aXxcov nvXwv xcov xoqtlvwv , xui Xayet 6 «J/tvyr- 

Jiili.ioQhffOvvd^uog y,aT)JTO} ," xai xQUTet 6 vovfieQUQCog t6 ^tjlov xui5 
heyei' „Xe,3a nuTQixis iXcoy.." xui nuuv "keyei o udf.ifjvaov'' 
rdXiog, uneQ q)oovo(ioXet 6 vovf.ieQdQiog , xai e^sQ/eTut o na~ 
TQixtog, xai SieQ/ezat Std tcov a/oXwv, oxpixevo/iievog dtjXovoxt 
vno Toov nQoeiQ7]usvoov » to Ss (xeoog tcov JlQuaivcov taxaTat 
elg Tovg uyiovg unoaToXovg eig xdg a/oXug^ exSe/otxevov royia 
naTQixiov, xui ixerd xo aTfjvai tov nuTQixiov eig tov eicod-OTU 
DTOnoVj Xeyet 6 dtj/uog* ^nQO ndiTcov ev(p7]/ti]^acoiiev TOvg Se- 
anbiag t^^ oixov/iisvfjg'" ol xQdxTUf ,,o Setva xai 6 Setva 
/neyuXojv (juaiXecov xai uvtoxqutoqcov noXXd tu st?]'" 6 Xuog 
ix TQiTOv ofioiwg. 01 XQuxTUf „0 Setva xai 6 Setva evae-i^ 
^eaxdTcov avyovaTcov noXXd tu stt] '" o Xuijg 6/iioi'cog ex xQi- 
Tov. 01 xodxvat' ,,tcov noQcpvQoyevvrjTOOv noXXd t« STtj'" 
Xaog 6/iQicog ex tqitov. ovTcog ot XQdxTut' xai eiTa Xeyovaiv 
UXTU uno (p&oyyijg • ,,t/? ovx s/si sni nXeVov So'^daat tov 
/.lovov dd-dvuTOv ^aat/Ja," sx y', „y.ai nQO^i^dt^ovxa a'§i'uV20 

Ed.L.i^Sjotg u^iotg," sx y , „xai as 6 Setva sTi'/it?]aav nuQuSoicog,'' 
ex y, „T^v TOv nuTQixiov neniSo^ov u§i'uv," ex y , ,,uXX' o 
navToov notjjtrjg xai Seanox/jg Toiig /Qovovg avTcov nXrjd^vvst 




Tov Sr}fit(Q-j^Qv. i^xdiyoiityos cocl. i\. /ieyccXo> ^ciOtlei 

xcti aOTOXQccTOQi ed. i5. evaf^s^aidKo cd. i8, ovriog om. 

cod. 21. ti/xtjaayTa legeadum aut aliquid deesse vide- 

tur R. 

portas cortinarum abit, dicitqnc admissionalis : Sta; numcrarius au- 
tem , velura tcnens, inquit: Leva te jyalricie loco. Rursus admissio- 
nalis, quac acclamaverat numcrarius , rcpctit, et cgrcssus patricius 
pcr scholas transit, scilicct a dictis slipatus. Factio Prasinorum in 
S. S. Apostolorura acdc in scholis e.\cipicus patricium , praesto cst, 
quo loco solcnni constituto , populus ait: Jiite omnia fausta Domi- 
nis uiiiversi precemur. Cantores : N. N. magnis Imperatoribus et 
Caesaribus multos annos ! cadcm populus ter. Cantorcs : N. N. pi- 
issimis Jugustis mullos aiinos ; eadem populus tcr. Cantorcs : Por- 
phjrrogcnitis multos annos; cadem populus tcr ; ct sic postca canto- 
res acta rccitant: Quis non maxime lauclarct solum immortalem re- 
gem , ter ; et dignitatem dignis tribuentem , ter j et te gloriose hono- 



DE CERIMON. AULAE BYZAiST. I. 48. 253 

ijvy Ta?? ttvyovaraig xal rotg nOQCf.vQoyeryiiTOig.'' xai jiieju 
xavTa iniStdajGt to Xi^eXXuqiov 6 Srif.ia{)Xog roi narqixuo, xul 
Xeyovaiv ol xqdxrar „eios 6 dtim, eios 6 Seiva, eioe 6 dtiya'" 
xut 6 Xuog ex y ' „eios narqixiog , eiae." ol XQdxxaf 
5^,xaX(og ^Xdeg, nQoSoX^ rcoi' eveQyezcov'" 6 Xaog „xaX(og 
^X&eg." 01 xodxTUf „xaX(og ^X&eg, no&jjre rcav uvdxrwv'" 
6 P^aoj „xaX(og ^X&sg." ol xquxtul' xaXdov ^Xd^sv 6 ev- 
yevtjg ix nQoyovtov" 6 Xuog ,,xuX(og r^Xd^ev." ol xQdxTuv 
„xuX(og r^Xdeg , 6 Selva nuTQixis rdov 'P(o/.iui'(ov'" 6 Xuog^ 

io„xuX(og ^y.^-fs.'* ol XQdxrui' „xaX(og i^XS^eg eig (fiXovvrd oe 
Si^fiov'*' 6 Xaog „xaXcog ^X&eg." ol XQdxrui' „d'ii'cog oe 
ijydnr^auv ol Seanorai , (og oiru xad^UQOv xul enu^iov" o 
Xaog „xuXcog ^Xd^eg." ol xQdxrai' „uXX' 6 ndiicov not^- 
xtjg xtti SeanoTtjg'" 6 Xttog „xaX(og r^X&ev." ol xQuxTUt, 

i5,,ifvXd'^ec ae, nurQixis, eig nXij&t] /qovcov." (B.) Kul uno- 
xtvovvrog tov nocTQixiov, oxpixevet eunnoad-ev avrov 6 ^^/fo?, Ms.iio.; 
Xeytov uneXurtxov tj/. S" ' „ol ex rijg uv(o nQOvoiag scTreft/iie- 
voi (t^ioSoTcog ndvaocfOi eveQysrui ae , cog nQoacfiXscnurov 
SovXov, 6 Setvu, sriutjaav ev vneoTeQutg d^t'ai.g, nQojroana&d-Q 

lOQiov svTitxov xut evyevfj ix nQOyovcuv , xut eig vnsQTiuov S6- 
'iav , rrjv nuTQtxiov uvvipcoauv ct^iuv." xut undyovatv avrov 

1. ro om. ed. 5. rjXO^s ed, 6. rikd-ev ed. g. ZXO-i. 

^lGtiov, ort, TOv ^ijucin^ov Xsyoyros' „xaXiSg t,i.&fs, <5 dtiva 
TtctTQlxiE", nQOGxvysl 6 nciXQlxiog noos rov (^rluao^ov xai loy 
iSijfioy xai 6 d^f.tos nQog aijov dfioiios, notwv to ot^as. 
10. sis (ftXovvxus <yiJuov cd. i5. 'xQovov ed. i8. d^ioJo- 

Tcci ed. 

raruntN.N. , ter; splendida Patricii di^nitate, tcr ; sedomnium creator 
et dominus tempora festra cum Jugiistabus et porphyrogenitis au^eat ! 
Postea demarclius libcllum patricio tradit, et diciiut cantorcs: Tu es N.N., 
imo es N.N., tcr ; populii?: Tu es patricius, es! Cantorcs : Pulchre venisti, 
a benejactoribus promotus! popuhis: Pulchrevenisii. Cantorcs: Pulchre 
venistij desiderium principum! j) opulus : Pulchre venisti. Cantores: PuZ- 
chre venit nobills a maioribus ! populus; Pulchre z'enit ! Cantorcs: 
Pulchre venisti, N. N. patricie Homanorum; populiis : Pulchre venisti. 
Cantores: Pulchre venisii ad populum tui amantem: populus: Pul- 
chre venisti ! Cantores : Merito te amarunt Doniini , iit egre^ium 
dignumque virum ! populus : Pulchre venit. Cantorcs : Sed omnium 
creator et dominus ; populus: Pulchre venit! Cantoics : Te j o pa- 
tricicj quam diutissime conservet ! (11.) Inde gradum dimovcntc pa- 
tricio , comitatur cum a fronte populus, et apelaticum dicit cx quarto 
tono : A suprema providentia coronati pro merito siio et sapientis- 
simi benefactores te , ut carissimum servum, N- N, summis honori- 



254 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



oipixevovTsg ecog Trjq Soyrjq xwv Bevircov , (fi£/Qi yuQ iy.etaB 
nXrjQOvxaL xo not'tjfia,) y.al /nsTa to nXT^QOjdfjvai- Xeyavatv ot 
XQa-^Tat ea' „6 Qsog 6 uyiog, acoaov tov nuTQixiov" xat 
6 Xaog ix y ea ' „o (dsoq o uyiog'" y.ui ds/eTut uvtov to 
/LisQog Tcov Bsvctcov eig ttjv yulxfjv, y.ui yivtTui fj dxoXovd-i'u5 
xui Tj TaS,ig Tijg So/Jjg, xud-cog xai nQOJijv iui Trjg do/ijg to5v 
JlQuaivcov nXrjV Xeysi dneXuTixdv rj/. d' ' ,,ol ix Oeov xqu- 
rov j.ievoL'" nQoeynufprj. xai SiiQ/eTUi Siu tov /vtov Ttjg 
D /uXxijg, xui eiaiQ/eTui sig to uytov cpQiuQ xui unTSt xrjoovg, 
xui (xeTa tovto eiaiQ/eTui eig Tfjv acoXiuv, ev&a laraTat roio 
dtTijiiiaiov. 6 Sh natQicxQ/rjg i'S,iQ/STUL dno tov d^vaiacjTrjoiov, 
y.ai 7Mfi^clvst toj/ xcoSixeXXov uvrov, xai Ti&fjaiv uvtov iv tco 
uvri/iiiairo , eira noiet rrjv ev/tjv, xui fiercx, rrjv ev/rjv intSi- 
Scoai Tov xcoSixsXXov rcT) nuTQixico , xai /listu t6 XujSstv rov 
xcoSiy.sXlov , ri&st 6 narQixtog to dnoxoufjiov iv rco dvTi/iit-iS 
Ed-L. i^gcr/f»». o Si; nuTQicxo/rjg eiaiQ/erat iv rcjj d-vaiaartjoicp , xai 
aniQ/erat iv rco uvTi/iitaico , evd^u xui rotg Seanoruig rutg «- 
OQraig /iisruSiScoaL , y.ui f^isruSiScoaL tm nuTQiy.ico. /.istcx, Ss 
Tr^v /.iSTuXrjipiv dnio/sruL 6 nuTQixiog eig ro axci/icvov rcov na- 
TQixicov, xai neQipcxXXeTUL dXrjd^Lvov aayiov, xui e^iQ/eruL d-io 
no Tcov ixetae , xai xu^^uXlxsvU , xai dniQ/STUL iv rco oixco 
avTOv , c)xpixev6/.isvog vno rav nQOSLQijiiivcov xui vno rcSv 
Svo Sij/iccov, xai XiysL exaarog avrcov ro iSiov dneXurtxov 
6 Se atXevTtcjLQiog cfOQwv aayiov Qoijg, xai uvrog xa^aXXu- 

3. et 4- i<i om. ed. 7. liyovGtv aut liyerat. R. ex coinpend. 

cod. i3. ^fra e^^tjv ed. i^- Xct/x^dvsiv ed. 

bus ornarunt , protospatharium illustrem et nobilem a maioribus ^ 
adque splendidam patricii dignitatem provexerunt. Sic abducunt 
eum in obsequio ad Yenetam factioncm; illiic enim delatis desinit 
carmen; quo facto, cantores dicimt: Deus sancte, serva patriciumj 
popuius ter: I)eus sancte. Factio Venctorum in clialce patricium 
excipit, pcragiturqiie officiura et ordo factionis , ut ante a Prasina ; 
praeterea dicit apelaticiim tonilV: A Deo custoditi, ut supra relatum 
est. Deinde pcr chytum chalces sanctumqne puteum, ubi cercos acccn- 
dit, transit ac solram, ubi antimensium stat, ingreditur. At patriarcha 
exit a sacrario eiiisque codicillos sumit, quos in antimensio rcponit, 
deindc preces facit, et his fmitis, patricio codicillos tradit, quibus accc- 
ptis, apocombium ibi rcponit. Deinde patriarcha sacrarium intrat, et ad 
altare, ubi fesLis diebus etiam Imperatores communicant, abit et sa- 
cram coenam patricio impertit. Quo peracto , patricius ad scamnum 
patriciorum discedit, sagumque purpureum induit, ct inde exiens, equo 
domum vehitur , a dictis omnibus et duabus factionibus stipatus , 
quarum unaquaeque suum apelaticura dicit: silcntiaiius autem , sa- 



DE CERIMON. AULAE HYIAKT. I. 49. ^^5 

QlOg, OXf/lXSVfl TOV nUTQlXlOV , fiafTTd^fOV TOV TOVTOV x(oSi'xeX- 

Xov. y.ai jneToi t6 (T(o9-/jvai tov tiutqixiov eig tov oixov avTOv 
V7ioaToi(fov9iv 01 orpixevovreg ndneg xai ol rwj' dvo ftegcSv 
6Kuot, Gvve(rci(Join:ui ds Ttn nuTOixi(o iv t(o oixd) uvtov ttB 
^uvTfi ^fdQu 01 nQuinoaiTOL xut eieooi. nuTQixLOi xai 6ff(fi'Ms.no.b 
xiuKiOL xai OL dvo 6t]f.iuo/OL xat 6 atXevTtuoiog , oi de ngat- 
noaiTOL Xaftfidvovatv dvd tfiuu'(ov ioQUftfiivojv dno tqi- 
^Xam'(ov OQveftiiwv /J', xai ot SrjfiaQXOL d^dia, 

KE0. fid^. 
lo "Oaa Jft n(tQ(t(fvldrtetv inl nqo^oX^ uv&vndrtjy. 

Ku&iZ,eTut ^uatlevg ini tov aivCov i(rcefifiivog , (fO^ 
Q(ov TtjV yXuvtSu uvTOv , xui laTai-TUL 01 TOv xov^ovxXeiovC 
UQ/ovteg iv TJj To|ct avKov ot Se anad-UQOxov^LxovXdQiOL 
xui ot xoVjjtxovXdQtOL taruiTUL oniaS^ev Tov (iuatXioog xvxXo- 

i5^f TOy rjfitxvxXiov, ol Se nQOjTOanu&dotot ot evvov/OL TaTaV" 
TUL nXrjaiov tov aivtov , (fOQOvvreg t(\ aa,SdvLa avTtov , /?«- 
crrdl^oneg xai rd anad^o^dxXta uvrdov . xui Xu^dov &vfita- 
Tov 6 n(tni'ag, &vfiiu 6uoi'cog , (og ini nQO^oXfj naTQtxi'(ov , xai 
vno/tooet. eiTu Xu^cov vevfiu 6 nQutnoaiTog nuQa Tov ^aai- 

^oXiojg, eiaiQ/eTUL xui icrtuTUL fiiaov uvafiera^v T(ov uq/ovtohv 

7. TQi^X(CTla}v dQV((ii(vmv ed. 14. xvxXCO^Ev cod. i5. eis f^X^t~ 
fia i^uixvxklov coni. R. 

gum russiira fcrens, equo consccnso, patricium, cuius codicillos por- 
tat, comitatur. Cumquc donium suam sic deductus cst, comites 
omncs cum duarum factionum hominibus revcrtnntur, convivium ve- 
ro cum patricio in acdibus eius praepositi aliique patricii.et officia- 
les , duo demarchi et silentiarius eo die celebrant : praepositi quo- 
quc singuli vestes consutas, limbo purpureo oruatas , tribuui &eu 
demarchi abdia accipiunt 

CAP. 49. 
Observanda in promotione Proconsulum, 

Imperator in throno coronatus suaque tunica indntus sedet, 
cubiculo pracfecti sccuudum ordincm suum, spatharocubicularii et 
cubicularii a tcrgo Impcratoris , in semicirculo protospatharii eunu- 
chi prope thronum , sabania sua et spatliobaculos fcrentes, adstant. 
Papias, thuribulo sumto , simiiiter , ut in processione patriciorum, 
incensat et disccdit Dcinde signo ab Imperatore accepto, intrat 
pracpositus et inter cubiculi pracfectos medius stat, pcracta adora- 
tione, in tripetonem cum duobus ostiariis procedit, omnemque ri- 
tura, quem in promotioue patriciorum supra exposuimus, observat. 



256 CONSTANtlNI PORPHYROGENITI 

tOv yov[]ovxAei'ov , y.ai TTQoaxvv/jaag, kS,£Q/erui iv rw rQini- 
Trnvt fieTU Svo ogtiuqicov ^ y.ui exreXet nuvTu, ov TQOnov uv(o- 
reQto eiQ)jy.u/uev ev rfj nQO^oXfj r(ov nurQix/cov . xai eiauyei 
D ^fjlov Uy f.iuyi'oTQOvg , xal ixTeXovai nuiTU, (ag rj avvi]&eia 
£Xei, of.ioi'cog nuXiv t^eX&cov eiauyet (ii^Xov ^ , narQtxwvg y.uiS 
oTQurrjyovg, xui unXcSg t« Xoinu ^ijXa ^ rovg re dtjfiUQyovg 
xui Tov TonOTr^Qr[ii]V rcJov ayoXcav. xui ei [.iri eioijX&ev iv rjj 
^oyfj fdXXcav yeveodat dvd^vnarog, nQOOXuXeoci/uevog 6 ^uat- 
levg rov nQutnoatroVj keyet ro ovofia rov fieXXovrog nQO^Xrj- 
&/]vat , xuxetvog Xeyet rc^ rijg xaraarciaecog, xuxetvog Xu^chv lo 
avTov, (og ini nurQtxiov ^ icrrr^atv uvrov efinQoa&ev rcov uq- 
yovTcov rov xov^ovxXeiov , xai Xa(icov o nQuinoatTog nOQcpv- 

Y.A.\j. \5o Qovv TeTQ(x^iov, inidid'(oat rco ^aatXet' 6 de rijg xaruardaeojg 
fieru atXevTiuQiov , iveyxuvreg uvrov nXriaiov rov ^aatXicog, 
noiovat nQoay.vvijaat xai q)iXi]oat rovg nodug rov ^uotXecog,i5 
eid-' ovTcog rd yovuru uvtov . eiru /.u^cov ro noQcpvQOvv rs- 
rQ(xSiov nuQU rov (]uoiXe(og, tjyovv ro uvd-vnurixtov , cptXet 
xai rag yetQug uvrov , xui eid-' ovr(og djiayayovreg avrbv o- 
mod^ocfuvcog, iGTuotv uvrdv fidaov unuvreg ds ol iv rij (To- 

Ms.iii.a;^^ eioeXd^ovreg ixreXovat r^v nooaxvvr^atv , ov TQonov dv(0Ti-20 
QOJ £tQi]rat iv rfi nQO^oXfi rcov narQtxi(ov. (B.) Ei de ovx 
I ■^eiaijXd^ev iv r^ ^oyfj o fieXXojv nQOjSXrjd^ijvat, dXX' ivanifiet- 
vev e'S,(o, cog fiij ivdiyeo&at rr^v dS,iav uvtov eioiQyeod^ut iv 
ratg Soyutg , ^ y.ura varrcQrjatv ivanifieivev e^co , iS^iQyerut o 
nQatnoairog xui eiauyet avrov, reXetrut Sh fieyQig ccv xura-iS 

17. tlvS-vnariy.iov R., (Iv0-vnaxt'/.6v cod. et ecl. 18. clndyovteg ed. 

Deinde velum I sivc magistros , qiii omnia, xit mos est, perficiunt: 
iterum cgressus, vclum 11, patricios et strategos, ceteraque vela , 
demarclios quoque ct sciiolarum vicarium adclucit. Si vero futurus 
proconsul in processione non ingressus est, praeposito accito Impe- 
rator nomen promovcndi clicit , Iiic ccrimoniario , cjui ipsum excipi- 
cns , ut supra de praeposito obscrvatum est , coram praefcctis cubi- 
culi statuit , ct purj^urcum cjuaternionem Imperatori tradit: cerimo- 
niarius vero cum silentiario eum in conspcctum Impcratoris ductum 
adorarc pcdcsque ct geuua cius osculari iubcnt. Postea ab Impera- 
tore purpureum cjuatcrnionem seu proconsulares codiciilos, manus 
eius osculans , recipit, et ita retrorsum abductum in mcdio collo- 
cant. Omncs vcro in processione ingressi solennem adorationem , 
ut supra de promotionc patriciorum dictum est, exliibcnt. (H) Si 
vero promovendus in pompa ingressus uon est, sed foris remansit, 
quod in pompa intrare maius cst quam pro cius dignitatc, aut si , 
quia posterior ordinc cst, foris substitit, cgressus patricius cum ad- 



DE CERIMON. AULAE BYZAKT. I. 50. 2^7 

Xu^f] To av&vnaTtxiov naQU tov- ftaoiX^cog, tog dvarrsQoo iv ttj 
yaTaaTuasi twv nuTOixtojv iS/]).(6auusv . TsXiouvreg ds nuv- 
Tsg iv Trj ^o/jj Tijv ovv>]9-f] nQOOXvvtjOiv xut sv/UQtaTfjOUV- 
Tsg, Xa/^jSuvovot tov nQO^Xrj&ivTU uid^vnuTOv 6 T^j xutuotU- 
5as(o; fiSTU otlsvTiuoiov, xut unuyovatv uvtov UQog toj' (iuat- 
Xiu, xut noooxvvijoug tov ^aoiXiu vnooTQicfSt , xut laTUTUt 
iv Trj Tu^st avTOv , xat Xa^(6v vsvfiu nQainooiTOg nuQu 
xov i^aaiXiojg, Xiyst, „xsXsvoais." C 

KEO. V. 
10 'K)oa Ssl naQacpvXaTTStv ini n^ouyuyy^ fwffr^ff narqixtas. 

"AXXdoaovotv 01 SsonoTUi tu dt^rfiTjOtu xut Tug yXufiv- 
Sag, xat lOTUvTut sig Tug nvXug tov quQOv, (iXinovrsg int 
xhv (xiaov nvXdSvu , tu v(OTa i/ovTsg nobg uvuToXtjv, (nifi- 
fiuTa Se ov (fOQOvatv 01 SsanoTui. xut ots Xa^rj nQutno- 

iSouog t6 vsvfiu nuQu tcov dsanOTcov, siodysi xovg nuTQixiovg 

. xut fxioog Tmv vndTcov xut fxioog tcJv otXsvTtuQicov nQog Tijvj) 

/(OQrjaiv Trjg ixxXrjOiug, xut Ilotuvtul xovoi(TT(6otov etg t^v ix- 

xX?]aiuv 01 siasXdvvtsg svd^sv xuxsLdsv . xut Xu^cov vsvfia 6 

nQutnoaiTOg naou t(6v deonOTCov, i%io/eTat slg tov naouvuQ- 

ao^^xa, xat inuiQSt Trjv (iovXoftivrjv uno tov cpvXuxog, iv&u si- 
atv 01 yuvoiTot nvXdHvsg 01 uvTinSTrrot , xut siadyst. avTrjv 

20. Post ^ovXofiiyr/y dcesse censet Leich. nqo^dXXea&aL aut ali- 
quid simile. 21. dyxmsntoi cod. 

ducit, et peraguntur omnia , usque dum ab Imperatore proconsula- 
res codicillos accepit, ut supra in cerimonia patriciorura declaravi- 
mus. Omnes vero , qui eum excipiunt , postquam consuetam adora- 
tionem et faustam apprecationem peregere , promotum proconsulera 
cerimoniarius cum silentiario ad Imperatorem ducit, quem postquam 
adoravit, revertitur et in suo loco stat, acceptoque signo ab Impera- 
tore, praepositus dicit: Jubete. 

CAP. 5o. 

Observanda in promotione Patriciae Zostes. 

t)omini dibetesiis et chlamydibus mutatis , ad portas phari , mc- 
dium atrium prospicientes, tergo ad orientem convcrso, subsistunt, 
coronas vero non gestant. Signo ab ipsis dato, praepositus patricios 
et partem consuUira ac silentiariorum ad processionem ecclcsiasticam 
ducit, qui in templo consistorium hinc et inde ingressi faciunt. 
Signo a Dominis accepto, praepositus in paranarthoccm egreditur, 
et promovendam a custodia , ubi cancellis instructa vestibula sunt, 
ad mediam portam adducit , ubi semel in genua procidit. Postquarti 

Constantinus Porphjrr. f^ol. L 17 



258 CONSTANTINI PORPHYRGGENITI 

TiQainoaiTOq ivSov rmv fnsacov nvXcSv , yui ntmei nqoq rov(; 
noSag avzi^ xal fxovov ^ yal dvaardatjg avrrjq, dno(f)£QSL av- 
Ttjv nQog Tovg Ssanoxag , aai ninvei nQog rovg noSag avxav, 
xai avaaxuaa dnXot Tug yuQug y.ut Xufx^dvsi nuQU t(Sv Ss- 
anordovTO SeXfxaTiyiov yul t6 Scoquxiov y.ui [xacpOQiov uanQ0v,5 

Ed.L.i5i xttf <pt-Xet Tug /siQag rciov SsanOTcov, yal dnocpsQSi avTrjv eig 
Tov cpvXuyu, o&ev e^fj/.d^e , y.ui evSvei avTrjv t6 SeXf.iuTtyiov, 
xai cpOQst t6 /uarpoQiov t6 uanQOv , yui ndXiv eiadyet avrtjv 
eig t6v cpuQOv eig t^v iyyXTjaiav , evd^a laTuvTUC ol Seanorut 

Ma.iii.h xai ol avyyXijTiyot'. eld-' ovTcog cpt-Xet Toiig noSag twv Seano-^o 
rcov, yai s%eQyeTui dnev/aoiaTOvaa , yui dneQ/erut. eig ro 
Tidv&eov, yai fiierd fiiyQov Xufi^dvet- vev/Lia 6 nQutnoatrog, yai 
%eyei, „yeXevauTe." yui e%6QyeTat, fj avyyX?]Tog dno rtjg «x- 
xXTjaiag f yai dnsQ/ovrut. ev rco TQtnircovt, yui 6 Tfjg yura- 
GTdaecog evrQentZ,eL ru (3/jXa dno re rcov nuTQtyicov yut roJj/iS 
%.oin^v avyyXTjTiycov eig tov avrov TQtnercovu , yctt ore dneX- 
'B&f] ^ l^coar^ nurQtytu eig rh ndvdsov , ivSverut rb d^coQuytov 
endvo} rov SeXfiurtyov , y.ui cpOQst y.ut XcioQOv yat t6 nQOno- 
Xo}f.ia. (B.) Kut eid-' nvrcog cpOQOvatv oi Seanorat. rd avifi- 
fxura, y.at y.ud-il^ovrui iv tco aivrtio, yut vevovat tco nQuino-^o 
circo yui i%iQ/eruL fieru ocnLUQtcov y.ut ^eQyicav, yui uQoayu- 
letrui ^tjXov a, fxay/arQOvg' (itjXov /9', nurQtyiovg' fttjXov y, 
cvyyXtjriyovg , vnurovg , yofitjrug , yuvSiSdrovg , SoLiearixovg, 
dno indQ/cov yut OTQurrjXurag* GvvetoiQ/ovrai Sa yai ol oi- 



vero surrexit, coram Dominis cam constituit, ad qitoriim pedes pro- 
cumbit, ct postquara surrcxit, manus explicat, aque Dorainis dalma- 
ticani, tlioracem et maforium album accipit, et manus eorura oscu- 
latur, Tunc eam praepositus ad custodiam, unde egressa cst, rcdu- 
cit ipsique dalmaticam induit, maforium albura gestanti; itcrura eam 
in ecclesiam phari, ubi Domini et senatores stant, perducit. Deinde 
pedes Dominorum osculata ct gratiis actis, cxit ad pantheum, bre- 
vique intericcto tempore, praepositus, accepto signo ab Imperatore, 
dicit: lubete. Senatxis ex ecclcsia ad tripetonem abit, et cerimonia- 
rura magister vela c patriciis et ccteris senatoribus ad eundem tri- 
petoncm ordinat. Ad pantheum vero cum accessit zoste patricia, 
thoracem super dalmaticam induit, lorum quoquc et propoloma ge- 
stat. (II. ) Porro Domini , coronis ornati, in throno sedentet signum 
pracposito dant, qui cum ostiariis virgas gestantibus egressus , ve- 
lum primum, magistros , velum secundum , patricios , tcrtium , syn- 
cleticos, consnles , comitesj candidatos , domesticos, expraefcctos , 
ductores exercitus advocat , unaquc silcntiarii post senatum hinc et 
inde ingrediuntur. Quando ycla coroplcta totumque secrctum con- 



TOJVf 

xai 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 5o. 2^9 

XtyTidgioi oniad^v Ttjg avyxXi^rov £t>&sv xdxsrdtv, xai ore 
7iX?joa>&fi T« ^/jXa xai ara&fj ro aixQBxov oXov , nvovatv olc 
^sanorai T(f nQainoanm , xai e^sQ/STav dia Ttjg nXtjocoaKOi 
Tij; Taiecog tcov nuTQiyJtov to jueoog tov nav&sov, xai dnsQ- 
B/erai eig t6 ndv&eov, tv&a iariv ^ nQO,SXrj&eraa tooaT/j naTQi- 
xia, xai eiaayei avTr^v, xQaTcov avTrjv dnb tiov wfxojv, xai Sl- 
^Q/STai eig t^v nXijocoatv Ttjg Ta|fa)j xwv naTQixicav, xui TaTTj- 
ctv avTrjv fiaoov tov aexosTOv tcov naToixtav , tpoQOvaav roy 
XaQOV xai to nQOnoXcofia. xai nQoaxvvet fiiXQOV, cog ftrj SvvU' 

lOfiev/jg avTtjg neaecv 6td tov Xcoqov xai t6 nQonoXoofta, xainu' 
Xiv dnoydoei avTrjv oXiya (ir^fiaTa, xui nQoaxvvel ofioicog, xai 
eig To TQiTOv. nQoatfSQei. aiTrjv eig rd yovuTa tiov deanoicov,D 
xai (ptXet tu Svo ybvuTa tov fieydXov SeanoTOv , 6ftoi'cog xai 
TOv fiixQoi;, noSug Se ov (fiXei, cog firj Svvaiiivrjg uvTrjg ne- 

tSaetv. eid^' ovrcog unXot Tug /etQug, xui Xufi^uve^ rdg nXd- 
xag fieTu Tcov xtoSixiXXcov , xui (ftXet rdg ^^tQug tcov Seano- 
h; xui vno/oooet oXiyov XQUTOviiivr] nuQU tov nQuinoaiTOv 
i eiadyovTut vno oiXevTtuoioov xQurovfievot dno re fiayi-j^g iia a 
(TTQOv fii/Qi' Twv aTQUTTjXuTcov unev/uQiaTOvvTeg Sid t^v xi- 

20firj&etouv . xai oruv avfinXrjQcoori rj avyxXrjTog Trjv ev/UQt- 
(niav, eloayet uvTrjv ndXtv 6 nQutnoatTog eig t« j-orara rcov 
SeanOTcov, xai unev/uQiaTet Totg Seanurutg. xui revet 6 ^a- 
otXevg Tfo nQutnoaiuo tiZ sotootl eig to nXuyiov tov (Xfrr^oi;, ej l ,5, 
xuv TS nQtfiixrjotog Tv/rj , uvev tov XQuroviTOg Trjv ^ojot^v, 
8. TO XujQov ed. 12. To tqiiov nooacp. ed. 

stitutum est, Domini praeposito signum dant, perque coetum ordinls 
patriciorum factio ad pantheum abit, ubi promota zostepatricia stat, 
quam humeris sustinens adducit, digressamque per patriciorum coe- 
tum, lorum et propoioma ferentem, in mcdio secreti patriciorum 
sisliL Haec paululum se inclinat, quod loro impedita procidere nequit, 
deinde iterum per paucos gradus adducta, similiter se inclinat, et ter- 
tio. Tum genibus Dominorum atlmota, ambo magni aeque ac mi- 
noris Domini genua , non autem pedes . cum procidere nequcat , o- 
sculatur. Postea manibus expansis tabulas cum codicillis sumit, Do- 
minorura manus osculans , paululumque a pracposito sustentata re- 
cedit: tunc omnes a silentiariis sustentati, a magistro ad ducem ex- 
ercitus inducuntur , pro dignitate ipsi collata gratias acturi. Quibus 
a senatu peractis , ipsam praepositus ad geuua Dominorum iterum 
adducit, ipsaque gratias agit. Impcrator vero , ut signum praeposito 
ad latus throni constituto dcdit, etiamsi primicerius sit, praeter 
eum, qui zosten sustentat, dicit: lubete. (III.) Fausta apprecatus, 
«enatus unaque zoste egreditur, cuius tabulas silentiarius accipit, 
et ad lausiacum in obsequio silentiariorum et cubiculariorum , tuni- 



^Go CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

y.ai liyet ,,y.tXBvauTS." ( -T". ) Kui hnivytTak jy ovyyXr^xat; 
xui t^sQyexuLy avve^sqyeruL ds y.ui tj tcoad^eioa, xai Xuf.i^u^ 
vet Tug nXdycag avTrjq aiXevTidQioq, y.ui l'S,SQyeTai elg xo }mv- 
aiaxdv , oxpr/.evofisv/] vno oiXevTiuoiwv y.ui y.ov^iiy.ovXuQiuiV 
qjOQOvvToov yXuviSia Xevy.u , y.ui uneQyeTut- ini Ttjv TQoniy.ijv5 
rov Xuvaiuxov , y.ui ovx sS.SQyeTUL , svd-u soxiv ^ nQOsXevatg, 
dXX' sni xhv sqwtu , y.ui sy.^uivei, sni to nXayiov t^? fxuvuv- 
Qug , xui ini tov /huxqcovu tcov xuvSiddTcov eig tu i'^y.ov^iTa 

"Bxui 6iu T(ov ayoXcov, xui SeyovxuL tu fieQt^ , tog ini rdov nu^ 
TQLxicov, Xufi^dveL xui Xt,SeXXuQiov nuQu T<av di^fidQycov , xui lo 
uxToXoyovoL ra fieQij , cog Tj avvijd^eia sysL . xai unsQyeTUL 
Siu Tov yvTOv T/jg yuXxSjg eig to clytov (pQSuo , xai eiasQye-' 
TUL iv roT vu(7i eig ru uyiu d-VQiu , sv&u nQOxeiraL to uvtl- 
/.lioiov , xui sx^uivsL 6 nuTQidQyfjg uno tov d-vaiuarrjQiov, 
xui Xufi^dveL rug nXdxug uvTrjg , xui Tid-r^oLv uvTug eig toi5 
uvTifiioLOv , xai noLSL evyrjv, cog ini tcov nuxQiy.icov . avvo- 
'ifjixevovoL Ss uvTrjv fisyQL Trjg iy.xXr^aiug xui ot u'^icoftUTixoi 
xai 01 Xotnoi xcov uiicofidxcov, xui otuv avfinXrjQcoar] Ttjv ev- 
yrjv nuTQidQyrjg , inuioovotv uvxrjv oi xov[ity.ovXdQtOL xui 

Col ail^evxiuQtot , xui uvucfSQOvatv uvx^v eig to firjTaTcoQtovio 
ini Tov Qcofiuifrjv , xui xd Sta^uTtxu dvuywQOvvTeg soco&ev 
toTuoL . ot ds u^iojftUTtxoi xui OL Xotnoi uvuycoQOvatv uno 
T/jg iy.xXrjoi'ug, at ds nuTQixtut xui ut oTQUTr-ytaauL icrruvxuL 
xovotoTcoQtov eig tov xQixXtvov rijg fiuvvuvQug, ixSeyofievat 

21. TO Oojuceirtoy ed. ia(o&ev laTccGi Leich. , t^oj&ev iacj 

coui. R. , iOto^sv ia(o cod. a^- to tqixL ed. 

cas albas gestantiiim , ad trojjicen lausiaci abit, nec eo , ubi pro- 
ccssio ost, scd ad e.rotcm pergens, ad latiis magnaurac atque ad 
porticuni caudidatorum , ad excubias perquc scholas venit, ubi a 
factionibus , ut patricii , excipitur, libellum quoque a tribunis acci- 
pit, et, ut mos est, ipsi factiones acclamant. Abit postca per chy- 
tum chalces ad sanctum puteum, ingreditur templum sacrasque ia- 
nuas, ubi antimcnsium positum est : patriarcha ab oratorio egreditur, 
sumens eius tabulas, quas in antimensio reponit, precesque , ut su- 
per patriciis, recitat. Ad ecclesiam proceres et reliquae dignitatcs 
una ipsam comitautur, peractisque a patriarcha precibus, cubicularii 
ct silcntiarii admctatorium in triclinium Thomaitcs dictum deducunt, 
perque porticus transeuntes , intus stant. Procercs vero ac ceteri ab 
ecclcsia disccdunt, patriciae et strategissae consistorium in triclinio 
magnaurae , zosten excipientes, constituunt. Quac cum eo pervenit , 
a capite inter patricias media constituitur , unaque et item altera 
procideutes in gcnua , sportulam ab iila accipiunt , singulae scilicet 



DE CERIMON. AULAE BYZANT-. I. 51. 261 

T^y ^(oad^HGav. xai Srs y^atTTj , laTcnat xara xeq^aX^g drd 
/Lisaop ToJy naTQixiwv , xui dntg/jTat fxia fiia riQoaxvvovaa 
xut Xau^uvovaa anoQxvXov nao' uvzr^gy eyovra uvu vofti'-' 
a/nuTU g. 6/noi'a}g xui al OTQUTrjyiaaat nQoaxvi'Ovatv «i;T^y, Ms. i la.b 
Sxai snev/ovTut TOig deanoiutg, xai ttjv nQO^Xrjd^etaav . xai 
uvuyojQOvatv al nuxQixiat , xai enuiQOvaiv uvxtjV 01 xov^i- 
xov/MQiot xai 01 ailfVTiuQtot , xui eiatfeQOvatv uvttjv iv tw 
nukuTiM Siu TOv eQtoTog xui rcov diu^uTixcSv tcov uyitav ^',d 
xui entxonret z6 rj}uu/.ov tov /QvaoTQix/.ivov y xui eiaeo/eTut 
xoeig tov <J)uqov, ev/oftevrj roig deanoTUig, xui Ti&et anoQTvXov 
vofti'o/:iUTu i^' eig to uiTiftiaiov, xui unTet xrjQOvg xui egeQ- 
/erut eig to xeX).iov uvTfjg. /q^ ie ytvojaxetv , ort ev eoQTrj 
ov yiviTat^ ei firj iv xvgtaxrj nuyavfj, 

KEO. va. EAL. i53 

l5 "Oaa Jft naQacpvJidrTeir ini nQoayaryp nQatnoaitov. 

'Ev "^fiiga aXXa'i,ifio)v , ots xeXevovaiv ol Seanorai Si^ch' 
ad^ui aixoerov ini nQoeXevaet, dXXuaoovaiv 01 Seonorut rd 
diiSrjTijoiu uvTfov xui rug /Xufivdug xui rd arefifturu , xui 
xad^itovTui iv r<7i aivrtfo eig rov /QvaorQixXtvov , xui tiaio- 
7.0/oiTUL 01 Tov xov^ovxXeiov dno nXuyiov , (og eoiiv tj avvrj- 
3^fiu, xui laTuvrut xovotorojQiov. xui vevovatv oi deonorui, 
xav T£ nQutnoaiTog ersQog iart, xdv nQifiixrjQiog, xai inaiQet 

i. tp&daei cod. ig. tls to ed. 

nnmmos VI, et sic abcimt. Similiter stratcgissae eam adorant , Do- 
minisqiie et promotae fclicia apprccantiir. Deinde diffcedunt patri- 
ciae, at cubicularii cum silentiariis cam excipiiint , perque erotem 
et porticum sanctorura XL in palatium diicunt, unde pcr solarlum 
chrysotriclinii transiens , pharum intrat, et felicia Dominis precata, 
in autimensio nummos XII rcponit, et ccreis accensis, ad aedes snas 
rediL Ceterum observandum est, fcstis diebus, dominica pagana ex- 
cepta, promotioncm nuli^m institui. 

CAP. 5i. 
Olservanda in promotione Praepositi. 

In die mutationis vestium , quando Domini sccretum in proces- 
sione excipere iubent, mutant ipsi dibetesia, chlamydes et coronas, 
sedentque in throno in chrysotriclinio , at cubicularii a latere, ilt 
mos cst, ad consistoriura constituendum intrant. Signo a Domiuis 
dato, scu alius praepositus , scu primicerius adsit , sumit is promo- 
veudum pracpositum, eumque per mcdium secreti consislorii cubi- 



262 CONSTAISTINI PORPHYROGENITI 

BToy dfsikovza nQop.i^d-tjvui nqamoanov , xui eladysi avxov 
xaxu navxoq (.liaov tov oe7cq6tov tov y.ovaiaTcooiov xov xov- 
^ovxXsiov. xai ninxti, xui tlauyu uvtov ai-inQOad^ev tov v- 
nonodiov xtav Seanorcov, xui ninxei xui (filel Tovq nodug xai 
ra yovuTu tov (.leyuKov Seanoxov , oftoiojg xui xov ^ixoov , ol5 
«Je Tov xov^ovxXeiov laxuvxui (SaneQ II. xui uvaaxug ifpunXot 
%dg /siQug, xai Xa/ii^uvec nuou xtov Seanoxtav nXdxug uvev 
x(QdLxeXXi'a)v , xui (piXet xdg /etQug avxcov, xui oni.adonoSeZ 
(xiXQov dno Tov aivr^ov , xui evd-icog unev/uQi(novai nuvxsg 
ot Tov xov^ovxXeiov, xui ndXiv nQoacpiQei avxov efinQOod^v lo 
T(ov SeanOTCov, xui ninxev xui (piXet Tovg nbSug xui xd yo- 
vuTU Tcoj/ Seanox(ov, xui dnev/UQLcrxet, xui inaiQOvoiv avxov 
Cot xov^LxovXdQLOi. xui ol oaxLdQLOi, xui eS,iQ/ovTai oipLxevov- 
Tfg avTOv f-ii/QL xov vQinixoovog , evd^a laxuvxuL 01 nuxQixLOi 
xui 01 Xoinoi ovyxXrixixoi, xui nQOaxvveV xovg nuTQixiovg xuiiS 
ovg ^ovXeTUL, /?aoT«^o)v xui Tdg nXdxug uvtov , xui ndXiv 
Ms.ii3.a fifff'^/£T«^ avxog nQuinoaixog fiexd xov xov[iovxXeiov , xui 
laxaxai eig xtjv xu&iSQuv xcov SeonoxcHv , ^aaxd^cov xui xdg 
nXaxug. ( J3. j '0 Ss T/]g xuTuOTdaecog evxQeni%eL xd (ifjXa 
jyeig tov TQLniTcovu, cog s/eL tj ovvi^&eLu, xai ots xeXevocooLv^iO 
01 SeonoxuL eioeXS^etv xd ^rjXu xov oexQixov, vevovov t(o nQO- 
pXr]d^ivTL nQuinooiTdj , xui i%iQ/exuL fiexd Svo ooxLaQioov xai 
fisQy/cov, ^aoxdl^cov xai xdg nXdxag , xui siodyeL ^ijXov a, 
Tovg fiuyioTQOvg, xui tu Xoind (ifjXa, cog e/eL rj ovvi^d^eia. 

Q. Tou aexQhov , lou xovOiotwqCov , xov xovpovxXeiov ed. 
5. lii om. ed. 

culi inducit. Deinde postquam genu flcxit , eum ad Dominorum 
subscllia constituit, procidensque in terram, pedes et genua magni 
ct miuorls Domini osculatur: cubicularii vero ea forma , quam littera 
JI habet, adstant. Surgens, manibus expansis , tabulas sine codi- 
cillis a Dominis accipit, eorumque manus osculatus, paululum a 
throno retrocedit, statimque omnes cubicularii bene precantur. Deinde 
iterum ad Dominos adductus, procumbit, eorumque pedes ac genua 
osculatus , fausta insuper apprecatur : quo peracto , eum cubicularii 
et ostiarii sumunt, et ad tripetonem usque, ubi patricii ac ceteri 
senatores stant , eum coniitati, abeunt. Ipse inciinato corpore pa- 
tricios et quoscunque vult salutat,, tabulas suas portans , iterumque 
praepositus idem cum cubiculo intrat, et ad thronum Dominorum , 
tabulas gestans, accedit. (II.) Cerimoniarius vela in tripetonc, ut 
mos cst, ordinat, ac Dominis , ut ingrediantur vela secreti, iuben- 
tibus , signum promoto pracposito dant, qui cum duobus ostiariis 
et virgas gcrentibus , tabulasque portans, abit. Mox velum primum, 
magistros, ac cetera ycla , ut mos cst, adducit. Quibua omuibus ia- 



DE CERIMON. AUI^VE BYZiVNT. I. 5'J. 2G3 

xui Szav £X&(ooiv o).u ru ^r^Xu, vtvovatv ol dsanorai tw tiqo^ 
^lrf&ivti TiQuiTioatKO, xui Xeyei ,,xsX£vaur€J" xui insv/ovrui 
j,eig noXkovg XQOvovg xui uya&ovg," xui i'^£Q/ovrai, xui nXrj^ 
Qot nuvra ra vov/ueQu o nQo(iXri9-tig nQuinoairog, /Qrj Ss 
SyivcSaxeiv , bri xai nuroixiov si xsXsvcoaiv uvrov noirjaui, 
uXlug nXuxug Xu/Li(idvsi ^sru rwv xcodcxeXXcov, xui nXtjQOvraiEd.L. i54 
TOTf ?f uxoXovdiu, oog xui ini t<ov Xoinmv narQtxtcov, 

KEO. v^. 
^aa dsl naqttifvXdrisiy ini nQoayoiyp i5ndQxov, 

lo IlQooxuXsTrui b ^uaiXevg, ov av ^ovXerut nQO^aXiaS^M 
vnuQ/ov, nQoaxuXsirut xui rov nQuinoairov , xui Xiysi nQog 
uvrov jfUnsX&e xui nuQuSog avrov vnuQ/ov noXscog," na- 
QuXu^oov de uvrov 6 nQuinoatrog , nsQi^dXXsi uvrov auyioy 
QOfjg, xui svd-icog unoariXXet atXevrtdQiov , nQoaxaXiaua&ui -q 

iSrrjv noXirixrjV xardaruatv unuauv iv rio xovaiorcoQiio, xui i|- 
iQ/srat 6 nQuinooirog fisru rov vndo/ov diu rov Xuvoiuxoy 
xui rvov axuXicov, xai i^iQ/erui diu rov fiovo&vQOv rov ov- 
Tog eig ro eidixoVy xui ixeidsv Stjotyev6f.tsvog, dtoSsvoov 6tu 
Tcov Siu^urixcov xui rrjg dxpiSog , xai sioio/srut fii/Qi' row 

^oavyovoricog , xui xa&ii^oiiut u/.ig)6rsQ0i ixsioe, ixSs/6/nsvoi. 
fii/Qtg uv xuruXd^fj ro noXirsvixa . toov Se aiXsvnuQt'(ov iX~> 
&6vroov xui unuyyetXuvrcov , oog OTt nuQSori ro noXirsvfia iv 

5. xsXfuaoiaiy ed. lo. nnoay.ak^aaa&ai. pro noo^aXia&ai ed 

17. axaXiwv ed. 19. xai ante siaio^. om. ecL 

gressis, Domini praeposito signum dant, quidicit: lulpte , longaqne 
et bona tempora prccati , egrcdiuntur , omnesque numeros promotus 
praepositus congregat. Sciendum vero cst, eum, si ipsum patrlcium 
quoquc esse vclint, alias tabulas cum codicillis accipere, officium 
vero ritusque omnes, ut in ceterorum patriciorum promotioQe, 
celebrari. 

CAP. 53. 

Observanda in promotione Praefecti. 

Imperator pracfectum , quem creare vult, aeque ac pracpositum 
vocat, et dicitadbunc: Abi, et ipsum urbi praefectum impone. Quem 
sumcus praepositus, sago rubro iudiiit, statimque silentiarium ad 
convocandum omnem civitatis magistratum in consistorium mittit, 
praepositus cum praefecto pcr lausiacum et scalas pcrque ianuam, 
quae ad fiscum privatura ducit, egreditur, indeque cum processione 
per porticum et apsidem usque ad augusteum transit, ubi uterque 



264 



CONSTANTINI PORPHtROGENlTI 



ru) y.ovaiaTtoQifOy 7.ttf.i^dvovai ndXiv ol avtoi aiXsvridQidi nQoa- 
Tu^tv nuQu Tov nQuinoaiTOv nQog ro unayuyetv ro noXnev- 
f^a tlg Tov dvonodu . tots lu(iwv 6 nouinOGUOg tov vnuQXOVf 

Cxui i^sXd-cov «710 TOv avyovaTecog , dieQ/STUi, diu rov artvov 
Ms-ii3hy-ai fi^^'^t^ vnuo/og svSov rfjg nvlrjg Ttjg sS,uyovar^g nqogS 
Tov ovonoSUf e^i()/STUi fxovog, svd^u laTUTUt ro noXiTSVf^aj 
xui Xsysl avTOtg, « sSiSu/d^rj nuQu tov ^uaiXscog Xsyetv vov- 
d^sGiug svey.u y.ui vofUfKov Siuy.QdTtjaiv. (B.) HleTu Ss t^v 
SiuXuXiuv y.eXevei 6 nQuinooiTog t(o Trjg xuTuaTdaecog uvot- 
yrjvai to ^tjXov , y.ui nQoayuXetrui tov vnuQ/oVj xdxeivov s^-^o 
sXd-ovTog , nuQuSiSiOGiv avTOV o nQuinoGiTOg ttJ noXiTeiu v- 
nuQ/ov yui nuTeQU noXecog, y.ui eid^' ovTcog uno tou ovonoSog 
vnoGTQScpei 6 nQumoaiTog sv rco naXuTio), 6 Ss Tjy? xuTaaTd- 
ascog fieTu tcov aiXsvTiuQicov Xufi^dvet tov vnuo/ov, xui eia- 

HuyeL avTOV sv tw xovaiaTcoQiio , xui vnuXXdaaet uvtov TfjV^S 
rov vndQ/ov aroXrjv , rjyovv t6 xufitjaiov y.ui to neXcoviov 
xui Tov XcoQOv , xui vnoSvev uxnbv xui t6 xuXiyLOV . xui eid^ 
ovTCog Trjg xaTaaTdaecog fieTu tov noXuevfiuTog xui rcov 
drjfiOTcov Tcov Svo fieQcov, oXiyov oxptxevovTeg avrov, StsQ/ov- 

TUt SlU TS TCOV S^XOV^irCOV Xui TCOV G/oXcOV , UXTOXoyOVfLSVOV'2.0 

vn' uvTcov, Xey6vT03V uvtcov „6 detvu elae vnuQ/og'" suv Ss 
saTLV nuTQixiog, dxToXoyet ovrcog' „6 Setva eias vnuQXog, el- 
ae xai naTQixiog" xai rd s^tjg . xai eid-' ovrcog eiaeQ/STUt iv 

6. 6 Sk nQcetndcSiTOS ante tlio^^exai excidisse putat R. 7. 

kiysiy om. cd. i^. rb Xwqov ed. et sic deinceps. ao. «'- 

XTO?.oyovfievot ed. 21. eiae ed. 

exspcctans, dum magistratus praesto sit, adsidet. Silentiarii vero ad- 
vcnientes et nuntiantes , magistratum in consistorio adesse , rursus a 
pracposito raandatum de magistratu in onopodem deducendo ac- 
cipiunt. Tunc praepositus praefectum sumit, et egressus ex augu- 
steo , per stenum transit , praefcctus intra portam ad onopodem du- 
centem manet, ac solus exit, ubi raagistratus stat, cui ab Impera- 
tore dc acquitate servandisque legibus praecepta tradit. (IT-) Post 
hoc colloquium praepositus cerimoniarium iubet, vclum aperiat prae- 
fectumquc advocct: quem egressum praepositus civitati praefectum 
patremque urbis tradit. Postea praepositus ab onopodio ad palatium 
revcrtitur , cerimoniarius autem cum silentiariis pracfectum adsumit, 
eumque in consistorium diicit, ubi eum praefecti veste , camisio 
scilicet, pelonio et loro, pedes vero caligis induit. Deinde cerimoni- 
arius cum civitate populoque duarum factionum, qui eura omnes 
paululum praecodunt, per excubias scholasque, inter acclaraationcs 
dicentium: N. N. praefeclus es, transcunt ; si patricius est, accla- 
mant ita : N. N. praefeclus ea et patricius etc. Atque sic ad ma- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 53. 365 

tt; H^ydXri i/.xXTja^a Siu tov ayi'ov (foictTog, xai aypa(; xrjoovg 
xui evgdfi£Vog, vnooTQ£(fei eig tov oixov uvtov, 

KEO, vy'. E<LL. r55 

'jixToloyta Tiov (T//«tuy ini tjj? w';r«^;fOi; nQoaytoy^e. 

5 TPjg avvij&ovg Tuieiog TsXovfiivTjg iv tio naXaxuo ini t^ 
TOv vnuo/ov nQOaycoyfj , xai tov nouinoaixov tovtov t^uyov- 
Tog Siu TOv TQix6y/ov xui r^j uxpidog sig tov avyovoxiu, o- 
niQ/ovrai iv tw ovonoditpy xai Srj ndarjg rrjg Ta^^soog jov 
TTQuinoaiTOv €V T(o dvonodup civso/Oftivfig, nuoadiSioaiv o 

lonQuinoaiTog nuxiQa ndXeojg tov nQO^Xtjd-ivta vnuo/ov. eixa 
inaiQU avTOv 6 Ttjg xuTuaTdafoog ^ xui tiacfiofi uvtov iv Tio 
xovai(jTcoQi(o T(o /fififQiv(^) , xui ivdvn aiTOv to xufirjaiovB 
xai Tov /Moov, xui vnodveTui^ xaX/jyiov, xui eQ/sxai, ini tov 
fidxQcova T(ov xuvSiddTcov , oxpixsvofisvog vno ndarjg Trjg ra-Ms.ii^-* 

i5'^e(og Tov TiQctiTOjQiov icog tcov /aXxcov nvXcov tcov xootivcSv. 
xai Xiyei 6 dd]uijvaovvdkiog ^oxrjaj'" xui xqutsl o vovfie- 
QctQiog t6 ^ijXov, xui Xiyei' „As^d vnuQ/e riQorfixxtoQ Xtox,' 
xui ndXiv Xiyei 6 dSfitjvaovvdXiog , unso (fcovOiSoXet 6 vovfie- 
QUQiog. xui i'^iQ/eTUi 6 vnuQ/og, xui diiQ/etui. diu tcov 

aoa/oXcov , 6tpix€v6juerog vno toJi' nQoeiQtjfiivcov. (B.) To ds 
fitQog Tciov Bevixcov HaxuTui eig Tovg Xv/vovg , ixde/oiievog 
x6v vnuQ/ov, xtti nQO xov cpd^uout avTOv eig t6v tov Bevi- 

ai. ixd£)(6u6voy ed. 

gnam ecclesiam per sanctum puteum abit, cereisque accensis, et pre- 
catus, domum revertitur. 

CAP. 53. 
jicta et acclamationes factionum in promotione Praejecti. 

Consueto promotionis praefccti ritu in palatio peracto, cum eum 
pracposilus pcr triconchum ct apsidcm ad augusteum eduxit, in ono- 
podium abeunt, quo postquam omnis ordo praepositi pervenit, prae- 
positus patrem urnis promotum praefectum constituit. Deinde ceri- 
moniarius eum sumit inque consistorium hibernum ducit, ubi cami- 
sio, loro caiigisque indutus , ad porticum candidatorum Tcnit, ab 
omni praetorii ordinc ad aenoas usqnc cortinarnm portas stipatus , 
admissionali diccnte: Sta^ tcnetque numcrarius vclum , et: Leva te 
hjparche praefecte loco , inquit , statimque adraissionalis dicta a 
numerario repetit. Pracfectus abit, perque scholas , a dictis circum- 
datus, transit. (II.) Factio Vcncta stat ad lychnos , praefectum ex- 
cipicns, qui priusquam ad eam pervenit, dicit populus cursorium 



^66 CONSTANTINI PORPinROGENITI 

Ctov dfj/itov )JyeL 6 Sfjf.iog noi'/^/.ia Sqo/uxov tjx- ^' j,ol i)C 
Qiov HQazaiovfxevoi rutg vixaiq , xoa(.LOn6d't]roi. StonozaL tcSv 
^Pio/uaicov, asj tog yvrjaionodfjTOv xai ntoTOTarov SovXoVy nQoe^ 
^i^uaav dS,io}g iv vnsQTSQaig u^iuig , nQOJTOonu&uQiov svri- 
(xov y.ui £vyev/] ix nQoyovcov , y.ai elg vneQn/nov dclgav t^5 
Tov vnuQ/ov dvvipojouv uS,t'u ." aui (tiTU t6 OTrjVUL tov v- 
TiaQyov eig t6v eicoS^OTa Tonov Ttjg uvtov oruaecog Xeyec o 
d?j/iiog' ,,7tQ6 ndvTiov ev(fr^fn^a(o/itev TOvg SeonOTug Tfjg oi- 
y.ov/.tivrig'^' ol y.Qu/.TUf „o Setva y.ui 6 Seivu /neyuXtov /?«- 
Gtletav y.ui avToy.QUTOQcov noXlu ru eTf]'" 6 Xu6g 6/noi(ogio 
ix y. ol y.Quy.TaL • „o Seivu xui 6 Selvu tcov evae^eoTurcov 
avyovorcov noXXtx ru eTfj •" 6 luog o/xoiojg ix y. xui eid-' 
D ovzoog "kiyei uxra un6 (p&oyyrjg • ^^rig ovx e/ei ini nXeiov 
So^uout" ix y\ „Tov /lovov dd-uvurov ^uaiXia/' ix y, „t6v 
TOtovrovg SeScoy.oru v/.iiv deonorug" ix /, y^nQOvoov/ievog £-i5 
xuoT(i) rrjV ocorriQiuv ^" ix y\ y,xui nQO^t^ut,oov d^iuv rotg u- 
%ioLg" ix y , ,yxui oe 6 detva iri/irjouv nuQudo^oog ," ix y, 
f,rfj rov vnciQ/ov neQtS6'^(o dS,iu" ix y', ,,aA^' o nuvroov 
TcOLrjTTjg xui Seonorrjg rovg /Qovovg uvtcov nXtjdvveL avv Tatg 
avyovorutg xui rotg noQfpvQoyevvrjrOLg." (jT. ) Eira Xiyov-20 
atv 01 y.Q(xxTUL* ,jev(pr]/it)jacofiev xuru /Qecog t6v vnuQ/ov 
'^Pw/.iuioov, £ios detvu, eioe Setvu, eioe 6 detva, tias v- 
Y.A.L. \hQnuQ/og y eioe." xai eid-' ovrcog XiyovoLv 01 xQoixraL' „xa- 
Xcog ^ld^eg, d^eoarinToov SovXog*" 6 Xa6g ^xaXcog tjl&eg.'* 

12. xat om. ed. i5. et 16. nQOvoov/jilvovg et nQO^i^u^ovxccs 

coni. R. aa. Tertiura dae d detva om. ed. a^- d-toatentog ed. 

carraen toni IV: Per Deum victoriis insignesj desiderium orbisj Do- 
mini Romanorum, te, ut ab omnibus expetitum j fidelissimum servum, 
merito in summa dignitate collocarunl ^ illustrem et nobiiem genere 
maiorum protospatharium , teque ad excelsum honorem officii prae- 
fecti provexerunt. In solito autem loco stationis suac pracfecto 
collocato , populus dicit : .d^nte omnia concetebremus universi Do- 
minos ; cantores : N. N. magnis Imperatoribus et Augustabus piissimit 
multos annos; popuius eadcm ter ; postea magna voce acclamat : 
Quis nollet vehementer coUaudare , ter ; solum immortalem regem^ 
ter; qui tales nobis Dominos dedit , ter ; omnium prospiciens saluti, 
ter; et dignitatem dignis tribuens , ter; et te N. splcndide honora- 
runt, ter; excelsa praefecti dignitate , ter; at omnium creator et 
dominus tempora eorum cum Auguslabus et porphyrogenitis augeat. 
(III). Postea cantorcs dicunt: Laudemus ex debito praefectum Roma- 
norum ; tu es N., tu es N.j lu es JV.j praefectus es. Deiude cantores: 
hene venisti , famule a Deo coronutorum ; populiis : Bene venisti. 
Cantores : Bene venistij a beneficis Dominis pio/note ; populus : Bene 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 53. 267 

ol XQdxrai' y,y.aXcog r,Xd^eq, nQo(ioXr} fdeQyiTav" 6 Xa6(; 
„xa).cjg ^Xd-sg." ol xquxtui' „xu).(og ^).&eg, evysvrjg ix 
nQoyovtav" 6 Xaog ^xalwg i^/.d^eg." 01 xquxtuv „xa).cog 7]X~ 
&eg, 6 Setvtt vnuQxe rcov 'Poojuaiojv •" 6 Xuog, „xaX(og TyPw-Ms.u^.b 
59eg." 01 XQuxxttL' j,dXX' 6 navjcov noi?]T^g xui SsanoTtjg 
(fvXu%ei ae , vnao/e , eig nXrjd^rj /oovoov." xai fieT(x tuvtu 
£ni8iSco(jL Xi^eXXuQiov 6 SijfiuQ/og tco vncxQ/u) , xui Xeyovaiv 
01 xQ(xxxat* „xttXcog ^P»^f 5 , nodTjTS toov dvdxToav" 6 Xaog 
„xa).(og ^Xdeg." 01 XQ(ixTai' ^xaXcog ^Xdeg, Setvu vnuQ/s 

toT(ov "^Poofcauov '" 6 Xuog „xaX(og ^X&eg." 01 xQcixTUf „xa- 
Xwg ijXd^eg eig (piXovvrd as Stjfiov" Xuog „xaXcog t]Xd-£gJ"B 
01 XQUXTUL' „u^/oog ae tjydntjauv ol SeanoTUL'" 6 Xaog ,,xa- 
Xoog ^Xdsg." 01 xquxtul' „oog otTtt xuS^uqov xai inu^iov" 
6 Xaog „xttXoog ^Xdsg." 01 xQdxruL • „uXX' 6 ndvrcov noiij- 

iSTrjg xai SeanOTrjg (pvXd%eL ae, vnuo/e , eig nXi^d-f] /qovcov." 
(z/. ) Kui unoxLvovvTog tov vndo/ov , (jxpixeveL sfinQoa&ev 
avTOv 6 Sfjjiiog, Xeycov t6 Sqojhlx6v not/jiia ij/. S' „01 ix 
Oeov XQUTaiovuevOL Tutg vixuig." nQ0syQd(ff] , xui and- 
yovaiv avTOv smg Tfjg So/fjg tcov IlQuaivcov , (/hs/ql yuQ tcov 

ioixetas nX^QOVTUL to noi'/]tuu,) xui nXrjooo^ivTog XiyovaLV olc 
XQuxTUL* „0 Osog 6 uyiog, aooaov tov vnuQ/ov" 6 Xuog 
Ofxoiojg ix y. xui Ss/sTaL tovtov t6 fiiQog toov IIquoivoov 
flg Tug a/oXdg, xtti yivsTUL ^ dxoXov&ia xtti ^ ra^ig rtjg So- 
/ijgj xad-cog xai ini tcov Bsvstcov, xai SLiQ/STUL Sid tov /v- 

5. ZXO^d. 'lariov , ort, xou d/juov Xiyovtos- ,,xaldjs f]).&es rf 
Selvu SnuQ^e," nqoaxvvel 6 vnuoyog ngos rov Jijuov xui tov 
S^fiuQ^oy, o/to/ojff xai 6 d^fiog nQos avioy noiwv t6 ai^as. 

veniati. Cantores: Bene venisti , nobili genere illustris; populus: 
Bene venisti. Cantores : Bene venisti, N. Romanorum praefecte ; po- 
pulus : Bene venisti. Cantores : Jt omnium auctor et dominus te , 
praefecte , multa tempora conservet- Postea tribunus praefecto 
libellum tradit, et cantores clicunt : Benevenistij desiderium prin- 
cipum; populus: Bene venisti. Cantores : Bene venisti, N. Romano- 
rum praefecte ; populus : Bene venisti. Cantores : Bene venisti 
ad factionem tui amantem ; populus : Bene venisti. Cantores.- 
Bigne te amarunt Domini ; populus : Bene venisti. Cantores : Ut 
praeclarum et dignum; populus: Bene venisti. Cantorcs: Omnium 
auctor et dominus te j praefecte , diu conservet! (IV.) Abeuntem 
praefectum praecedit popnhis , cursorium carmen toni IV canens: Per 
Deum victoriis insignes. Supra id retulimus. Et eum ad Prasinam 
factionem abducunt ; ibi enim carmen completur: quo facto, canto- 
res : Unus Deus sanctus servet praefectum .' populus eadem ter , Pra- 
siaorum factio eum ia icholis excipit, cuius factionis ritus et ordo 



268 CONSTANTmi PORPHYROGENITI 

TOv Tfjg yuXr.rjg^ r.ai elaifi/eTai eig z6 uyiov (pQiaq y y.ai «- 
yrrft XTjQOvg. laxiov, o%t 6 nuTQiuQyrjg ev/tjv tov vnuQ/ov 
Tioui y.aTa tov eioo&oTa zvnov twv nuTQiy.mv . y.ai /xiTu 
rovTO eioaQ/fTai eig to oy.uf.ivov twv nuTQiy.iwv, y.ai ixu iv- 
Svei avTov 6 t^^ yaTuoTuoeoig toV t£ Xcoqov y.ai ro neXcovi-S 
ov , y.ui i'^iQ/eTUL 6iu Ttjg nlayiag rov vaov , tag ini t6 tov 
BftfjTaTcoQtov fiiQog, eig t6 coQoXoyiov , ev&u lotutul b Xsvxog 
Innog /uezd xov /i(oi.iaTog y.ai x6 xuXu/liuqiov xai ol xa'§aia-' 
xat fiexa xwv neXcovimv uvTtov , xui y.u^aliy.evei o vnuQ/og 
xai dneQ/eTut iv t(o nQaiTcoQm , y.ui uvtov dveldovTog xuiio 
xu^eodivTog eni xov lavxov &q6vov , Xiyovoiv ol xijg Td'^efog 
xui xfjg noXecog' „u'^iog, u^iog, u^iog, noXXu xu IVt; tcov §u- 
aiXimv" xai xa e^TJg xijg evcpTjiniag' iv Jfi xfj xeXevxaia ev- 
Ed.L.iS^jfprjfint Xiyovot „xai xov nQO^Xrjd-ivxog ." xui eid^ ovxcog 
Mi.iiS. nTiuXiv xu^aXixevet xo /icofLU , xui dniQ/erat elg x6v oixoviS 
avxov, oiptxevofievog vn6 xcov nQOQQrjd-iircov, 

KE0. vd', 
"Oaa (Tf» nciQccfpvXdzTeiv inl nQoaycoyg xoiaiOrcogos. 

KeXevovotv ol deonoxut trjxTioat xov ocfei^Xovxa nQO^Xrj- 
d-KjVut xoiuiaxcoQa , xai iuv evQed^fj, tr^xovGt tov nQainoatTOv'^^ 
fxexu xov nQo(iuXXofiivov , xai nuQuXufi^ctvet avxov 6 nQai-' 
nooixog nuQU tcov deonOTCOv , Iva uneX&cov nQO^uXXrjxat av- 

8. x^^iojfiatos cd. i5. ^fa/w^ua ed. 

idem ac Venetae cst , transitque per chytum chalces , ct sanctum pii- 
tcum intrans , cereos accendit. Sciendum vero , patriarcham preces 
pro pracfecto eodem , ac pro patriciis , modo dicere. Pracfectus 
scamnum patriciorum intrat, ubi cerimoniarius lorum ipsi ct peloni- 
um induit ; egreditur per latus templi ad partem metatorii in horo- 
logium , ubi cquus albus collari ornatus, calamarium et officialcs cum 
suis peloniis adsunt : deinde, equo conscenso , pracfectus in praeto- 
rium abit , quo cum pcrvenit, inque sella sua consedit , officiales 
aequc ac cives cxclamant: Dignus , dignus j dignus , multi anni Im- 
peratoribus! et cetera acclamationis , cui adiiciunt in fine : et pro- 
moto, Sic rursus, consccnso equo, stipatus a dictis , domum abit. 

CAP. 54. 
Observanda in promotione Quaestoris. 

Mandalo Dominorum quaestor promovendus quaeritur, eoque 
invento , pracpositum cum promoto quaerunt, quem praepositus a 
Domiuis, ut abicus quaestorem eum coustituat, sccum abducit. 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 55. 269 

xov xoiai'ara}Qa, xai e^iQXBxat S nQainoaiTog , oy/ixBVOfievog 
vno xov^ixovXaQfoav xai atXevTianiav , rj iv tw r^fUxvxXio) ^B 
ij iv rfj &{Q!iidaTQa, xai ^yyrff toi'? dvTiyoafpiag xai xayxiX- 
KaQiovg, xai nuQaSiSojaiv uvToTg tov xoiaioTOiQa , xai inev^ 
5/ovTat Tovg dtanorag xai dva/ooQOvai. xai ev&icog noo- 
^Xr^&tig dnoaTiXXei av&QConov uvtov /neTu Te tov /coalidiTOv 
Tov ^eaTiaQiov , xai inaiQti Ttjv otoX^v tov xoiaiaTCOQog tov 
SiaSe/d^ivTog, xai 0x6 eiaiv dXXa^ifta iv t^ uQoeXevaei, ai- 
Xdaaei, xdxeivog, 

10 KEO. ve, 

TOtfcf SeZ na^aq>vXdxteiy inl nQoaytoy^ SrjfidQ^^ov. 

Hqo fiLug ^fiiQug Xaix^dvev dnoxQiaiv 6 noumoaiTog q 
naQu Tcov SeanoTcov ne^i tov ^ovXo/iiirov nQOiSXr^d^r^rai Sq- 
fidQ/ov, xui Xiyei t(o T/jg xuraaTdaeojg, xdxetvog dnoariXXei 

iSdSftf]vaovvdXiov , iva fiijvvarj TOtg tov fiioovg, TOVTioTi tO) 
SevTeQevovTL , rw yetTondQ/?] xai Totg Xotnotg uQ/ovat rov 
fiiQOvg, xai rd nQCOTeta uvtcov , onoag t^ «s^? sX&coaiv kv 
T(o xovaiOTOjQtd) fiexu aayiajv. xui t6 nQan, or« avf.Kfd^d- 
aoiai xui eXS^taatv ot rcov fieQcov iv rw xovataTcoQtw fieTu 

2.oauyiu uvtcov , fitjvveTUi 6 nQutnoatTog nuQu tov rijg xutu- 
axdaeojg , xai dvaydyec xotg SeanoTUtg , xai nuQuXafi^dvei 

4. avttv xoiaiarcoQa cod. et ed. 6. tlvd^Qcanov R. ex com- 

pendio cod., ilvoxaQiov ed. 8. diaSeix^ivxos cd. ao. 

aayiwv ed, ai. dvdyet ed. 

Ipse a cubiculariis ac silentiariis stipatus , aut in hemicyclium , aut 
ad caminum abiens , scriniorum magistros et cancellarios quaerit , 
qui, quaestore sibi tradito , fausta Dominis precati , abeunt. Statim 
promotus primum famulum suum cum chosbaita vestiarii mittit, et 
sumit vestem decedentis quaestoris , cumque mutatioues in proce»- 
sioae iiunt, ipse quoque vestes mutat. 

CAP. 55. 
Observanda in promotione Demarchi. 

Pridie nnius diei praepositus a Dominis responsum de eo , qui 
tribunus fieri cupit, accipit , idque cerimoniario refert, qui pcr ad- 
missionalem factioni, hoc est secundicerio, gitoniarchae ac rcliquis 
factionis praefectis indicat , ut principes sequenti die in consisto- 
rium cum sagis veniant. Mane igitur , quando factionarii cum sagis 
suis in consistoriura convenerunt congregatique sunt, praepositus a 
ccrimoniarum magistro achnonitus, Dominos de eo certiorea facit. 



270 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

o nQumoGiTog naqu, xwv SeanOTWv , ov povXsrai nQO^a%f 
lyXead^ai d/jfxaQ/ov. xat evd^ioaq i'^€Q/£Tai dilJixsvo/uevog vnd 
xov^Ly.ovXaQi'ov , y.ai avxoq nQO^lt^d-eig /hst' avzov , y.al 
oveQyeTai did xov Xavaiay.ov xai tov SQortog xai xijg Su- 
^vtjg elg tov avyovaTsu, y.ui y.u^eteTUi iy.etae. xui uneQ/STaiS 
CilevTLUQLog f y.ui nQOOxuletTai t6 fieQOg y xui uniQ/ovrui, 
nuvTeg iv tm dvonoSitOj (pOQOvvTeg tu auyia , xui laTUvrat, 
ixetae. xui i'^iQ/eTUL 6 nQuinoaLTOg xui 6 Ttjg xuTuaTuaemg 

Ms. ii5. b/Wfr« aLlevTLUQioiv twv ovtwv e^dofLUQiwv , ipoQOvvTeg d(.L(f)6- 

rsQOi auyia Qorjgy o/noifog xui xov^Ly.ov}.uQLOg , 6xpLy.eva}V 10 
Tov nQULnoaLTOv, 6/u.oio3g xui 6 nQOjS).?j&eig , cpOQoiv auyiov 

£JL j5g^o^?, uxoXovd^eL dni'a(o tov nQULnoaiTOv , t6 Sh aayiov (fOQet 
tig TOj' uvyovaTia. (5.) Kui uviQ/eTUi 6 nQULnoaLTog iv 
rw dvonodi(o , xui xud^d^g s/eL tj avvrjd^eiu , nuQuSidojaL rov 
nQO^lr^&ivTU S/j/iiuQ/ov , Xiycov t(o /xiQeL* ^^xelevovaLV oli5 
SeanoTUL , nuQaXd^eTS uvtov 8rj/iaQ/ov " xui inev/ovruL 01 
Twv /ieQoov Tovg SsanoTug , xui Xu/i^uvovai- t6v nQO^l?jd^ivTa 
Sri/iuQ/ov , drpLxevovrsg uvt6v /le/QL tov xovaLaTcoQiOv. xui 
eiaiQ/eTUL nQO^Xrjd-eig , xai unTeL xrjQOvg iv Tui aTUvoio, 
y.ui uniQ/eTUL eig rrjV tov Kvqlov ixy.Xrjaiuv , xui unTeLio 
xuy.etas xtjQOvg, xai dniQ/STUL dxpixevo/xevog Slu tcov xoqtl- 
"Bvcov , y.ui svcfrj/iovaLv uvt6v etg t6v Tonov uvtov dno rrjg 
/uXxTJg [^i/QL TOv /irjXiov. xut xa^uXiy.eveL nQO^Xrid^eig uno 
auyiov f xai dxpiy.svsTui' vno tov /liQOvg, (fOQOvvToov xuxsi- 



qui praeposito, quem tribumim creare vcHnt , indicant. Is statim a 
cubiciilario stipatus , una cum promoto exit , pcr lausiacum , erotera 
et daphncm in augusteum adscendit ibique sedet. At siicntiarius , 
factionem advocaturus , abit , et omncs in onopodium saga ferentes 
convcniunt et ibi subsistunt. Praepositus et cerimoniarius cum si- 
lentiariis, qui per eam septimanam officio funguntur, saga rubra ge- 
stantes , progrediuntur : cubicuiarius vero pracpositum comitatus , 
unaquc promotus , sago rubro indutus , praepositum a tcrgo sequi- 
tur, sagum autem in augusteum usque gestat. (H.) Deinde praepo- 
situs in onopodium adscendit, et, ut mos est, tribunum promotum 
factioni tradit , dicens : lubent Dominij hunc tribunum accipiatis : 
factio Dominis fausta precatur, sumentesque promotum tribunum , 
eum ad consistorium usque comitantur. Intrat ille , cereisque in 
cruce accensis, ecclesiam Domini petit, ibique cercos accendit, ac 
in obsequio per cortinas abit, eique in loco suo a porta chalces ad 
milium omnes felicia apprccautur. Promotus, sago indutus , cquo 
vchitur, praecedente eum factione, quae etiam saga rubra et scara- 
mangia fert. Sic ad stabulum factionis procedit, eiusque equos 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. 1.55. 27 1 

ytov auyia ^o^f xai axa^uiiuyyia, xai dniQxeTai ovriog fii- 
/Qt xov aTu(iXov Tov fi^QOvg, xai ^sooQst xovg innovg avrovj 
xai xa^aXixevet , xai uneQ/srai oipixevofisvog /nd/Qi tov 01- 
xov avTOv , dxoXov&ovi^Toov xa^aXXuQiojv TOt/ 6svTeQ€vovTog 
5xai Tov ysiTOviuo/ov xui tov votuqiov , (poQOviTcov oxaQa- 
fiayyia, XQrj Ss yivcooxstv , otl nQokufi^dvovatv fig rov 01- 
xov TOv nQOjSXijd-dvTog avTog ystTOvtuQ/rjg xai 6 voxuQtog 
xai ol Xoinoi , xui toTUVTUi fiSTu tov fisQOvgy sv^rjfiovvtsg 
rov nQO^Arj&hra , sig tov nvXcova avTOv y xai^oog e/st ^ avv-Q 
lOtjd^fta, *xai xuXst xov SsvrsQSvovta xui rov ystiovtaQ/tjv xui 
rov voTaQtov xai rovg Xotnovg ao/ovTug xai t« nQooTsta, 
/^QTj ds ytvooaxetVf OTt jy avTrj dxoXov&ta yivSTUt xui eni tov 

STSQOV flSQOVg, 

'Oaa «fe* naQatpvlditsiv, et xelevei d paatXevs nqo^Xia&ai jyj^ g l^ 
f5 «fwo dijixaQxovs iy xfJ Sfta. 

MTjVvovrai xai uviQ/owui, rd Svo fiiQrj iv rio dvono- 
SiMy xai naoadiSooaiv 6 nQutnoaiTog tov nQcoTOv dfjfiuQ/ov 
lig t6 fisoog uvtov , ofioioog xai tov eteQOV eig to fiSQog uv-H 
Toi;* rd 6e Xoind ndvTu reXeiTut , xa&co; dvcoteQQ} eiQrjTat. 
aoTa fiev /XuviSiu inuioovaiv ol Si-uuQ/ot dno rtov SiuSeSs- 
yfiivoov Stjudo/cov, 6 Bivexog Biveiov xai TvQeov, xui 6 HQa- 
atvog ofioiojg, ineiS^ ^uotXtxd eiatv, 

14. nQO^dllea&at ed. 20. SiaStSeiyfiiycov ed. 

conspicatus , domum in solenni pompa equo vchitur, caballarii se- 
cundicerii seu vicarii, gitoniarcha et notarii, scaramangiis induti , 
ipsum sequuntur. Ceterum observandum est, in aedibus promoti 
gitoniarcham, notarium ac reliquos exspectare, et cum factione pro- 
moto gratulantes in atrio eius , ut mos est, adesse, ubi secundice- 
rium , gitoniarcham , notarium ac ceteros praefectos et principes ad 
convivium vocat Atque idem ritus ab altera etiam factione obser- 
vatur. 

OBSERVAKDA , SI IMPERATOBI DCOS DEIIAECHOS UKA COHSTITUERB 
PLACCERIT. 

Duae factiones admonitae in onopodium ascendunt , et praepo- 
situs primum tribunum factioni suae , pariter et alterum suae, tradit. 
Cetera omnia , ut supra dictum est, pcraguntur. Tunicas vero ac- 
cipiunt ab exauctoratis tribunis, Venctus Vcnctam et Tyriam, ita et 
Prasinus , quoaiam hae Imperatoris sunt 



272 



• 
CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



KE0. vg. 
"Oda (ffr 7iaqa(fvXdxxHv ini JiQoaymyp (Jfurf^fuovro?. 

KeXsvovaiv ot deonotai, to) nQamoaixo) nsoi nQO^oXtjg 
Ed.L.i5c)Sevr£QSvovTogj y.ai unooxeKKsv nQumoanog otXevTiuQiov , 
xai t^rjrel xov d/j/iiag/ov, xai idv evQe&rj , iitScoaiv utioxqioivS 
ToVg deonoTuig , xui ol deanotui naQudidovat, tw noainoaiTco 
ov ^ovXovTUL nQO^aXiad-ai. devreQevovTu. xui i'§eQ/eTui. oipi- 
xevofievog vno xov^lxovXuqiwv xui aiXevTiuQicov tcov ovtcov 
e(idofiuQi'o)v , xai naQudi'd'coat tov SevreQevovTU tco St]f.idQ/(o ^ 
xui inev/ovTutTolg dtanoTUtg. nQo^^uXXeTuv Sh rj iv tco r^{.ii~io 
xvxXico, 7} iv TJj &eQ(xdaTQ(f,, ei Sh dad^evet Stj^uQ/og, e- 
nuiQei avTov 6 e^jSof.idQiog oiXevTtuQiog nuQU tov nQumoai- 
Tov , xui dniQ/eTUL iv t(o olxco tov Sfj/iiuQ/ov , xui nuQaSi- 

Scoai TCO StJflUQ/(p TOy SevT£Q£VOVTa. /Qtj Sh elSivUL, OTL^ 

OTS 6 nQuinooLTog nuQuSiScoai xco otXevTLUQito tov SevTeQev-iS 
'BoiTU, evQioxovTUL xui 01 Tov ixiQOvg, yeiTOViuQ/rjg , 6 vo- 
Ms.ii'j. aTttQLOg , rjrOL 6 /UQTOvXdQiog , 6 noir/Ttjg , 6 /neXLOTrjg xui 
6 (xutoTcaQ , Ivu xai uvToi naQuXd'{i(aoLv uvrov nuod tov 
nQuinoaiTOv. /q^ Se eiSivuL, otl ol Sio SevTeQevovTeg r/jv 
ttVTtjv dxoXovd^iav e/ovai, tov BsveTOv xui IlQaaivov. ao 

7. nqopdXXea^at ccl. 

CAP. 56. 
Observanda in promotione Secunaicerii. 

Domini praeposito cle promotione secundiccrii manclatnm clant, 
et mittit praepositus silentiarium, ut tribunum quaerat: quo reperto, 
vesponsum acl Dominos perlert, hi praeposito, quem secundiccrium 
constituere volunt, tradunt. Ipse cgrcditur, a cubiculariis ct silenti- 
ariis, qui ea septimana illo niunere funguntur, stipatus , hi secundi- 
cerium tribuno tradunt , Dominisque fausta apprecantur. Promove- 
tur autem vel in hemicyclio vel in camino , si autem tribunus morbo 
laborat, silentiarius, qui per illam septimanam officio fuugitur, eum 
a praeposito suscipit, et abiens ad tribuni acdes , ipsi secundicerium 
traclit. Observandum vero est, quod dum praepositus sccundicerium 
silentiario traditurus est , factionis gitoniarcha, notarius seu chartu- 
larius , poeta , musicus et magister , ut ipsi quoque eum a praeposito 
accipiant, adsint. Cetcrum utriusque factionis, Vcnetae et Prasinae, 
secundicerius codem ritu creatur. 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 57. 273 
KE0. v^. 

"Otia SeZ 7ittOa(pvXdTX(iv int nQoayay^ avfxnovotv xal Xoyo^ttuip. q 

Kslfvovaiv 01 SsGTiOTUL noo^u}.X£ad-at avxovq xro noai- 
Tioaixo) , xai 6 n^ainoaixog ovx iitQ/frai , ak).' dnoaxeJJ.et 
^aiKeviLUQtov tov s/ovva h^dofiuda iv Tfj nQOSKivasi tov 
innoSoOftov, iva ISt] , iuv ioTtv vnuQ/oq ixHae. xui ei (xiv 
eaTiv y eiaiQ/fxut 6 at/.evxtuQiog , xui SiScoatv unoxQtaiv tw 
noutnoairo) , xui nQuinoaiTog uvuyuyet TOig Seanorutg, i^ut 
naQa/.af.i,Suyet nuQu twv SeanOTtav tov dcfeilovxu nQO^Xri^ 

toS^fjvut avfinovov. xui e^sQ/exut nQutnoatxog oil/txevofievog 
vno xov^ixovXuoiojv xui atlevxiuQi'(av , xcii tr^xovat zov v- 
nuQ/ovivxu) ■^fiixvx/Mp T(av oxv/.ojv, xai nuQuSiSovatv uvToj o 
avjLinovov , xui inev/ovTUt Totg SeanoTutg , xui i'^eQ/ovTai, 
suv Ss ovx svQedfi b vnuQ/og h> t]] nQoeXevaei , ^rjTetxut na- 

iSoa Tov SiuTQe/oiTog , xui el fxhv eKd^ri noo tov uxovu^taut 
TOvg Seanoxug, uvuyyiXlei 6 nQuinoatxog xotg Seanoxutg , xui 
yivSTUi ^ uxo/.ovd^iu , xud-tog uvcoxsqco eiQrjxut, nuQuStSovg 
avxbv iv tv^ d-SQiiuaToa. ei Ss avfi^jj uod^ereiv tov vnuo/ov, 
nuouStSovatv oi SeanOTUi tov avfinovov t(o nQuinoaixco , xui 

^os'ie/.d-(6v 6 nQuinoaiTog Ctjxet, idv iaxt Xoyod^iTTjg rj xai 
exSQOg avfinovog , xai nuQciSiStoatv uvtov ivcontov uvxtav xto 

2. loyoO-itcav cod. 8. dyuysi. ed. la. naQaSiSovOiy cod. h'; 
1. et mex. 

GAP. 5;. 
Obsefvanda in promotione assessorum iudicii et logothetarunt.- 

Domini praeposito mandant, ut eos renuntiet, at is non exit, 
sed siientiarium , qui per eam septimanam officio illo fungitur, ad 
processioncm liippodromi mittit, ut , an praefectus ibi sit, videat. 
Si adest, siipntiarius intrat, et pracposito rcsponsum dat, is vero ad- 
monet Dominos, et ab iis assessoris muncre ornandum accipit. Dcih 
praepositus in cubiciilariorum et silcntiarioriim obsequio procedit, ut 
pracfectum in hemicyclo scylorum quaerant, et ipsi asscssorcm tradant, 
faustaque Dominis precati egrediunfur. Praefecto autem in proces- 
sione non reperto, a ciirsore publico quaeritur, et si, antequam men- 
sae Domini accubuerunt, venit, praepositus id Domiuis annuntiat, 
servatoque ritu supra memorato , ipsum in camino tradit. Si vero 
accidit, ut aegrotus sit praefectus, Domini asscssorem praepositO 
tradunt, qui egressus, quacrit, ulrum logotheta sit, an alius assessor, 
eumque , ipsis praesentibus , silentiario eius septimanae committunt, 

Cofistantinna Porph/r. Vol. I. 1 8 



274 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



aiXiVTiaQiu) tw ovzi. 't^iSofiafiifo , oTrojj uneXd^cov iv rro oixo) 
Ed.L. leorov vnuoyOv , naoadfo avtfo av/iinovov ouoi'cog y.ui o Xoyo- 
&£T?]g rov nQuiTcoQiov ovrcog TiQO^dXXeTUt , /.lij £j^(ov dxoXov- 
diav 1] xuiiv nXsioj tj eXuaaco. 

KEO. V7]. 5 

'Enl nQOccycayfi dpxiyQttcpioig. 

KelevovaLv ol SsanoTai ro) nQamoairMy xat s^io/eTac 
y.ai Itjtu aiXevTiciQLOV , y.ui dnoaraXlsL ^ ivu iSrj , iuv nQO/jX- 
d^sv 6 y.oiuiarcoQ, y.ui iuv svQe^jj, Xa/.i^dvsL unoy.QiaLV 6 nouL- 
noaLTog , y.ai uvayyiXXu rotg dsanoraLg, y.ai naoaXaix^dvsLxo 
'KnuQu rcov dsanovcov rov ocpsiXovru nQO^Xrjd^ipuL dvriyQUfia , 
y.ui s^sQ/sraL oxpiy.svoixsvog , y.ud^cog uvcoriQco siQt^raL, y.ai 
M3.117. b^jyrfr rov xoiuiarcoQu iv Tcjj ■^/.iLy.vy.Xi'co , xui naoadidcoai rov 
dvTLyQucfiu , y.uv rs sig iarL, y.uv rs Svo , y.ui insv/ovruL 
TOig dsanoruig , y.ui i^iQ/ovruL iv rjj nQOsXsvasL. si de av/i-iS 
^fj fifj svQsd-ijvuL Tov xoiaiarcoQU iv ravrf] rfi nQOsXsvasi , 
t,rjTSLraL nuQa rov SiurQi/ovrog , ns/xno/iivov avrov nuQa 
Tov nQULnoaixov , y.ui si /ihv sXdr^ nQo rov uxov/.i(jiauL , «- 
vayyiXXsL nQainoaLrog rotg Ssanbraig, y.ui Xa/i^dvsL rov 
ocfSiXovTu nQO^Xf]d^ijvtti , y.ui trjrst rc)V y.oiuiarcoQU iv rf^ dsQ-20 
C fj.daTQc(, y.ai naQuSiScoaiv avxco rov uvriyQucpia , y.ai insv- 
yovruL rotg SsanoraLg xai ctvu/WQOvoLv. si St: av/iiSfj iv 

tit, abicns ail praefecti domum , asscssorcmipsi tradat. Eodcm modo 
et practorii logothcta constituitur , quippe qui acqualcm plane , nec 
maiurcm minoremve dignitatera habct. 

CAP. 58. 
In treatlone magistri scriniorum. 

Ad mandatnm Dominorum egressus praepositus silentiarium qnae- 
rit, cumque mittit , ut vidcat , an proccsscrit quacstor , quo rcpcrto , 
responsum accipit pracpositus, id Dominis nuntiat, suraitque ab his 
scriniorum niagistrum proniovendum , et in obscquio cgrcssus , ut 
dictum cst, quacstorcra in hcmicyclio quacrit, cui scribam tradit, 
unus duovc siut, et lclicia Dominis apprecati, in proccssionc egrcdi- 
iinlur. Si vcro accidit, ut quacstor in illaproccssionc non rcperiatur, 
pcr eursorcm a pracposito missum quacritur, et si adcst, antcquara 
mensac accubucrunt Domini, hoc pracpositus ipsis nuntiat, surait- 
que promovcndum , ct quaestori in camino quacsito scriniorum ma- 
gistrum tradit, faustaquc apprccati Dominis , disccdunt. Sin coutin- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 60. ^;^ 

do&eveia fivai tov xoiaiorcoQa , xui &£Xijoovoiv ol isonorac 
nQO^aXdo&ai uvTiyQacpda , ynerai nuoa ^ dxoXovd^ia, xa&iog 
dv(or€Q(0 eiQijrai ini avfinoio). 

KEO. vd'. 
5 "Offa Jft naQnipvXdTtety , ance&aQOxnyJiddrov fiiXXovro: ytyea&ttt 
TiQtaxoanad-ttQtov, 

KeXsvovoiv 01 Stanorui rto nQuinoanrp , xai eiaeQ/srat 
o /itsXXoiv yivsa&ui nQooToanad-dQioq dno axaQU}.iuyyiov xui 
anud^iov , eiauyo/iievog vno dariuoiov , xQUTOv/iievog vno nQco-T) 
lOTOanuduoiov evvov/ov. xui ntniuiv (fiXet rovg noSuq , xai 
rd yovuTU r<av Seonoroav , xui ^dXXovoLv oi Seanorat rb fia- 
tiuxLOv eig rov rQci/fjXov uvtov , xui eS,eQ/eTui, 

KEO. r. 

*EntTd(ftos ^aaiXiay. 

i5 "E^eo/traL ro Xei\pavov Sid rov xu^uXXuQiov , xai rid^ruL 
eig Tu id' uy.ovjSiTU rj /Qvotj xXivrj rj enovo/iui^o/ievtj Xvn/jg , 
xai nQOxeiTUL ixeiae ro uvio Xeixpuvov , ioTf/iiisvov fieru Si~Ed.L. i6i 
^r^rr^aiov xui /QvaJjg /XuiivSog xui y.ufinuyicov , y.ui eiasQ- 
XOVTui 01 rtjg uyiug ^otpiag yijXooveg xai 6 xXiJQog , {oaavTOjg 

II. fiayidxiv cod. 16. XQvOrj TQixXiyt] ed. 

gat, ut quaestor acgrotet, ac Domini scribam creare vclint , id co- 
dem modo, ac supra dc assessoris promotione dictum est, pcragitur. 

CAP. 59. 

Observanda , quando tpaiharocandidatus ad protospaiharii digni- 

tatem proveJiendus est. 

Mandato a Dominis praeposito dato , futurns protospatLarius 
cum scaramangio ct gladio intrat, ab ostiario adductus , a protospa- 
thario cunucho sustentatus. Procumbcns humi , pedes et genua Do- 
minorum osculatur, ct, postquam torquem collo eius imposuerunt, 
egreditur, 

CAP. 60. 
Deductio funeris Jmperatoris. 

Corpus exanime per caballarinm effertur , repositoque in XTX 
accubitibus aureo lecto, dicto doloris , ibi coilocatur, corona, 
dibetesiis, aurea tunica et campagiis omatum, et sanctae Sophiae 
gelones et clerus , aeque ac senatus omnis , in scaramangiis intrant, 



276 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



y.ai nma -^ avyxXfjro; utio axaQafxayyiMV , xai xpdXXovat y.aTu 
dy.olovd^iav. siS'' ovrojg vevei 6 nQamoouoq t(o xijg y.ara- 
oTcecrfwg, y.ai Xiyet £y.eLae' ^l^^eA^f, ^aoiKev^ y.ulet os 6 ^a- 
aiXevg Ttav ^aaiXevo'vTO)v yai y.vQiog tvov y.vQievovxcov" tovto 
Asyei TQijov , y.ai nuQavTiy.a uiQeTUL rd Xet'xpavov naQu tc5i'5 
Ms. 1 1 8. a /SaffiPaxd) V , y.ai nuXiv eio(feQ0vaiv avTO evSov rijg /^aXy.tjg , 
xtti Tid^eaaiv uvto ixeiae , xai notovat tu £$ e^ovg. xui oVe 

"B d(f>ei"ket UQdtjvut t6 leixpuvov , vevet 6 nQuinoaixog t(o Tr^g 
xaTuaT(Ji.ae(X)g, y.ui aQ/erut Xeyeiv ix TQnov t6 ^^e^eXd^e^ /Sa- 
aiXev" xui tcc e^tjg, xui eid-' ovTCog e^eQyeTui t6 Xe/if/uvovio 
uno jrjg /uXxtjg , (iuaTu^o/iievov vno ^uaihxoov nQcoToanud-u- 
Qi'(ov , xai dieQ/eTUt diu Ttjg [.learig , xui tov ronov xaTuXa- 
§6vT03v , iv (0 fiiXXet xt]devdJjvui , yiveTut tj uxoXovd^ia T/jg 
ipaXfKodiag xui r« avvijd^fj. eiTU vevet nuXtv nQutnoatTOg 
r(7) T/jg xaTuaTciasiog f xai notetrut Ttjv uvu(f(6vrjotv omojg-xS 
„ei'aeXd-s, ^uoiXev , xaXet ae 6 ^aaiXevg tvov ^aatXevovrcov 
xai xt'Qiog tcov xvQtevovTcov ," ex tq/tov. eid-' ovroog' ^unO" 
^ov t6 aTi/.i/iiu un6 rijg xerpaX^g aov •" xai ev&icog uiQeTUt 
naod Tov nQutnoairov , xai ri&erat ar^fievriivov f.ierd noQ~ 

C (pvodg Xirijg , xai ri&eTUt iv rio fivrjfieio). ioriov , ort 6 av-20 
Tog Tvneg xai ^ uvrrj rut,tg xui uxoXovd-ia yiverat xai eig 
rijv rijg avyovart^g xtjdeiuv. /Qrj rff tov t^? xaTaffTacftog 
ini rfi i'S,6ii(o rr^g uvyovartjg Xiyetv' ,,e^eXd^e, (iuaiXiaau, xu- 
Xet ae 6 ^uaiXevg rdov ^uaiXevovrojvxaixvQiogrcov xvQievovroiv. 

3. 6 oja. cd. la. xaxakctpov cd. 19. arjfievielov ed. 

canuntque ca , quae canere mos est. Postea praepositus cerimoniarum 
magistro signum dat, qui dicit : Et^redere, Imperator, rex te regum et do- 
miitus dominantium vocat; quo ter repetito, statini a ministris Imjiera- 
toristoliitur corpus, et in clialcen dcportatum, ibi reponitur, omniaque 
more solenni peraguntur. Cum corpus eiFerri debet , cerimoniario 
praepositus sigaum dat, qui tcr diccre incipit: Egredere, Imperator y 
et quae sequuntur, atque ita corpus ab imperatoriis protospathariis 
e chalce exportatum, per mcdiam transit, cumque ad locum , iibi 
componi debet, pervenit, officium cantus et cctcra , quae institui so- 
lent, ibi pcraguntur. Postca ccrimoniarius, signo a praeposito dato, 
ter cxclamat: Intra, Imperator , vocat te rex regum et dominus do- 
minantium ; deinde sic: Depone coronam a capite tuo , et statim 
liaec a pracposito tollitur, et imponitur fascia purpurea simplex ; at 
illa jn monuraento reponitur. Sciendum est, eundem morem, eundem 
ribum eandemque consuetudinem etiam in Augustae funere observari. ; 
Debet autem cerimoniarius in fnnere Augustae dicere : Egredere, Im- 
ptratrix , voeat tt rtx regnantium et dominus dominantium. 



DE CERIMON. AULAE BY^LAWT. I. 61^ 277 
KEO. 5« . 

'Oaa Sli naqacpvldTttty , t^? alnjams XElov/iiy>is ytvtO^Xlvay jj 
^uiorf T0«7 ^aaiJiiios. 

riQOO£Q/oi^eti UTiavtfg 01 aQ/ovTe; r^XXay/iivoi ^ xat f- 
SoxaraL ^ noodXsvaig iv rro ^lovariviavfi) , xai TQiTTjg fooag 
xaTaXuSovaKjg, OTOi/iuai xo xXtjTfogiov y rj Se TOcinsKu loTa- 
Tttt iv Tfo 'lovoTivtavrjj TQixXivfo . xai i'^iQ/£iai ^uoiXevg 
neQi^s^Xrjuivog di^rjtrioiov noofpvQOvv, xui xud-il^eTtti ini jtjg 
TiLiiag avTOv rQani^t]g , xai doiQ/ovTUt, oi xXrjd-ivrsg uno rs 
lo^uyioTQfov y nuTQLxifJiv xai XoLncav ovyxXrjTLxcHv. unuvng Sh 
uvTfav eioiQ/ovTUL jjXXuyf.iivoi ^ xu9wg eld^LOraty 01 fihv na- 

TOIXIOL Ttt /QVOOTU^Xu UVTCOV /7>UVl3lU , 01 Ss fTTQUTrjyoi TcJ 

auyiu uvTtiiv, 01 ds nQcoToanu&ctQLOC xui ol XoLnoi uQ/ovTSg, Ed.L. i6a 
exuoTog xutu to l^lov a^iaLia, fpoQOvoi xai rag frroXug, xai 

iSicad-il^ovTui iv xfo xXrjTcaQifo ijXXuyuivoL. (B.) Kui ntivTcov 
xad^ead^ivicov tcov nQOSLQrjixivcov uq/ovtcov iv xfo xXrjTfonifo, 
drjXonOLet 6 ^aoiXevg TOig nuTQixioLg tSLa xov T^g Tpa/if^jyg, Ms.iiS- b 
cof ofTL y,ixjSciXXsTe t« /XuviSia vf.icov," xui uvaaTfxVTeg ol 
naTQixLOL XUL ot OTQUTr^yoi vnsQsv/ovTUL Tov ^uoLXiu , xai 

OiounuXXdiooovoLV ol (xev naTQixiOL tu /Xavidiu uvtcov, ol 6g 
OTQUTrjyoi t^ ouyiu uvTfov , UTio/Mu^ctvovat Jg Tixg uvtcov 
OToXag iyyLOTLCtQiOL ^uoLXLxoi ol naoiaTctusvoL iv ttj xcctco 
TQuniLrj, xui inL$Ldovat avra totg vnovQyotg avTcov sig ra B 

CA.P. 6r. 
Observanda post finitas preces et vota in natali die Imperatoris. 

Praefccti omnes postquam vestibus mutatis progressi sunt , pro- 
' cessio in Iustiniani triclinio subsistit, horaque appropinquante , con- 
vJvium paratur, raensa in lustiniani triclinio reposita. Deintle egrecli- 
tur Imperator , dibetesio purpureo amictus , vencrandae mensae suae 
assidet, et ad convivium vocati magistri patricii ac rcliqui senatores 
mtrant. Omues vcro mutatoria , ut mos est , veste incedunt , patricii 
tunicis auro praetextis , strategi sagis suis, protospatharii ac ceteri 
ministri , pro sua quisque dignitate, vestes gcstant et in convivio ia 
mutatoriis considcnt. (II.) Omnibus autera dictis proceribus assi- 
dcntibus, per mcnsaepraefcctum Imperator patriciis edicit, vestes suas 
deponant, surgentesque patricii ct strategi fausta Imperatori precantur, 
mutantque patricii tunicas , strategi saga, quorum vestes Imperatoris 
apparitores, in inferiori niensae adstantes, sumunt, et eorum famu- 
lis iu scylis stantibus tradunt. At cubiculo praefccti , mutata ve&te. 



278 CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

axvXu . ot Sh uo/ovTsg tov xov^ovxXeiov i^lXayfiivot omg 
ty.TeXovai SinXovv naQuoTuaifXQV , ti tv/tj iv xvQiaxtjg' ov 
yuQ hds/BTai TJj avTJj '^f-iSQa ytvsad^ai de^^if.iov, xui diu tow- 
TO uXXuaosv nuau ^ avyxXfjTog. 

KE0. l^, 5 

"Oaa 6ei naqaffvXdxxeiv iv naqafiov^ ^e^tfiov. 

EiasQXOVTui rd Svo fisQtj eig rb aiy/iia, xui airovvraif 
CXsyovTeg ol xquxtuv ,,noXXu, noXXu, noXXu" Xuog ^noXXu 
STtj eig noXXu," ol xquxtul' ,,noXXoi vf.uv /qovoi , ro nQO- 
(iXrj[.tu rTjg TQinSog*" cpd^oyyet xui 6 Xuog sx y ,,noXXoi v-io 
juiv /Qovoi," ol xQuxruf „noXXoi vfuv /qovol, Setvu xut 
6 SeVvu uvTOXQuTOQeg 'Pcofiui'cov'" q^d-oyyei xui 6 Xuog ix y 
,,noXXoi vi.av /qovoi." ol xouxxui • „noXXoi vfuv /qovoi, ot 
deQunovreg rov Kvqiov •" cpO^oyyet xui 6 Xuog ix tqitov • 
j,noXXoi vfitv /Qovot,." ol xquxtui' „noXXoi v/iuv /qovol, oiS 
Setvu xui 6 Setvu uvyovarui rdov '^Pcof.iui^cov •" q)&oyyet xui o 
Xuog ix y ^,noXXoi v/.ttv /qovol." ot xquxtul* „(6g SovXot 
ToXf.i(o/iev nuQuxuXsauL'" ^<&oyyet xui 6 Xuog ix y ofioitag, 
ot XQtAxruf „fieTU (po^ov Svatonovfiev rovg Seanorug'" cpd-oy- 
D yet xui Xuog ix y Ofioico;, ol xQdxruL* „dveE,Lxcjixcog na-20 
QUxXijd^/jre, (o eveQysruL'" 6 Xuog oftottog ix y, 01 xqcxxtul* 

a. y.vQiaxfj ed. Cf. R. ad h. I. 10. (f&oyyfj ed. ubiquepraebel, 
ut siipra. ai. tus tdiQy, ed. 

duplicem faciunt consessura, si dominica die contingit : non enim eo 
die susceptio solennis Iinperatoris fit, et propterea omnis senatiis 
inutat. 

CAP. 62. 
Olservanda pridie eius dieij quo Jmperator in urbe excipiendus est. 

Duac factioncs sigma intrant, et precantur; dicunt cantores : 
MuItoSj multos, multos; populus : Multos annos in multos. Cantores : 
Multa vobis tempora , tvinitatis propugnaculum:, clamat et populus 
ter : Multa vobis tempora. Cantores: Multa vobis tempora, N. N. 
Jmperatores Romanorum ; clamat ct populus ter: Multa vobis tempo- 
ra. Cantorcs: Multa vobis tempora, Jamuli Bomini ; clamat et popu- 
lus tcr: Multa vobis tempora. Cantores: Multa vobis tempora^ N. 
N. Jugustae Romanorum; clamat ct populus tcr : Mulla vobis tem- 
pora. Cantorcs : Ul servi precari audemus ; clamat et populus eadem 
tcr. Cantorcs: Cum timore suspicimus Dominos; clamat et populus 



DE CERIMON. KlJlAE BYZAJST. I. 6J. ^79 

,,fig trjv S^fjatv twv SoiXcov ^ftcov Bsvhtov" o ^Mog ix y 
oitoioiq, 01 xguxTUf ,,TrjV avTOXouTOQi'uv oov aiTOi/.t{&u 6~ 
ooTuauf" (fdoyyei xui 6 Xuog ix y Ofioitog, ot XQuxTUf 
yfKvQie, acooov Tovg ^sanoru; tcov 'P(o/iui'(ov" qi&oyytt xai o 
5),u6; ix TQiTOv „KvoiSy otonov." ol xocixTUf ,,Kvoie , ac5- 
aov TOvg SeanoTug avv Tutg avyovaTuig xui Totg noQq>vQO^ 
yevviJTOig." (B.) Kui deikrjg eiasQ/oitui t« /^iofj tu dvo 
eig TO aiyfxu (.tSTu (fUT).i'u, xui y/veTui ^ Xeyofiivtj (puxXuoiu, 
xai Xiyovai, t6v dneXuTix6v /OQevovTeg, rj/. ^uQvg* „;<a/'|0£T£Ed.L. iG3 

xoSeanoTui, t(ov 'P(Ofxui(ov , /uiQeTe, 6 nodog Ttjg hXr^g oixov/ni- 
Vf]C, /uioeTe, uvuxreg 6 diiiu xui 6 detiu, ovg jj TQiug drtj- 
yooevaev vtxtjTug xui xoa/nov eveQysTug ." xui [xeTU tuvtu 
uviQ/ovTat, eig tu ^u^qu, xui Xiyovaiv uneXuTixov fj/. nA. Ms.119. a 
d' • ,,/uiQei 6 xoatiog 6q(ov ae uvtoxqvltoqu deanoTTiV, xai 

i5^ n4Xig aov TiQneTui, ^eooTenTS 6 detyw (oQuiCeTui r^ t«'- 
'^ig oe ^Xinovaa Tu'§iuQ/r^i', xui tvxv/ovai ra axr^nTQU axtj- 
nT0v/6v ae xexrrj/iivu. xuTuxoa/tetg yuQ tov d-QOiov Tfjg na- 
TQtoag ^uaiXeiug , avv TJj uvyovaTj] nQonij.ino3v ftuQjiiuQvyag 
evTa'^t'ag, o&ev evtjfieQOvaa d'i(i oov rj noXiTeia , xijg ar^g «^- B 

^QTOXQUToniug t0QTuL,eL Ttjv ^jitiQuv." xui Xiyovaiv 01 xquxtui 
Tu uxTU ' ,,KvQie, atoaov TOvg deanorag '^P(o/iui'(ov •" xai 
Xaog ex y „KvQte, adaaov." ol xQoixTaf ,,KvQts , atoaov 
TOvg sx oov ioTs/i/iivovg'" (f-d^oyyet xui 6 Xa6g sx y „Kv- 



similiter. Cantores: Non iniuria invocnminihenefici; clamat et popula$ 
similiter tribiis vicibus. Cantores: Jd preces servorum vestrorum Ve- 
netorum', clamat et populus ter. Cantores: Maiestatem tuamfeslum 
hunc diem ut nobis celebrare permiltatj precamur; clamat et populus 
similitcr. Cantorcs : Dominos Romanorum serva j Domine; clamat 
et popuius tor: Domine serva. Cantores: Domine , serva Dominos 
cum jiuguslis coniugibus et porphjrogenitis. (II.) Ves])eri cluae fa- 
ctioncs , sigma cum facibus intrantcs faculariam, ( ita cnim (liciUir, ) 
celebrant , ct saltantes, apclaticum toni gravis cantant: Salvelc Dn- 
mini Romanorum j salvete deliciae universi orbis ^ salvete reges N. 
N., quos trinitas victores et benefactores constituit. Postbac asccn- 
dunt in gradus , et dicunt apelaticura toni gravis IV: Gaudet orlis , 
te Imperatorem Dominumque conspiciens, tuaque urbs laetatur. A 
Deo coronate N., laetatur ordo , principem te ordinis conspiciens, 
et beata sunt sceptra , te sceptrigerum nacta. Ornas enim solium 
paternae maiestatis , una cum Jugusta pulchri ordinis radics tmit- 
lens , quare fortunata per te civitas imperii tui dem utjestuin agit. 
Cautores acciamant : Domine , serva Dominos Romanorum ; populus 
ter: Domine, serva. Cautores: Domine, serva a te coionatos; claioat 



aSo CONSTAJSTINI PORPHYROGENITI 

Qie f owaov" 01 y.Quy.TUL' ^^Kvqit , ocoaop TOvq ^eaTtSjpig 
Gvv TUig avyovoTUtg y.al ToVg noQffvQoyevv/JTOig." 

KEO. ly. 
q "Oan 6ei ifvXutxeiv t^ inavQiov ets ro 6iliuov. 

Il()d Tov dvievat Tovg SeonoTug enl tov oevrl^ov )J-5 
yovoLV ol xQuxTUi' j,uvuTeilov ri evd^eog ^uoiAeiw" (pd-oy- 
yet y.ui o Xuog ey. y „avttTei.Xov" yat tu e^ijg rwv uy.Tcov. 
xui oie uvek9-coaiv ot deonoTut- eni tov oevtLov , yuTuorpQu- 
yi%ovai nQcoTOv, xui Xeyet 6 Xaog ,,uyiog, uyiog , uytog-" ot 
XQuy.TUt ,,noVKu, noXXa, noXXd'" 6 Xaog „noXXd ettj eig noX-iO 
Xd." y.ai ei9' ovTcog Xeyovot tu uy.ra ot y.ouy.Tut' ,,8ot,u ev 
vxjji^OTOig Oero , y.ui eni yijg eiorjvrj'" 6 Xaog ex toitov o/noi- 
(og . ot y.ndy.xat' „ev dvd-oojnotg XotoTiavwv evdoyia'" 
(fidoyyet y.ai o Xaog ex y 6/iioi(og, ot y.Quy.xut' ,/)Tt r/Xerj- 
oev Qeog tov Xai)V uvtov '" (fd-oyyet xai 6 Xaog 6/tioi(ogi5i 
J) ix y. ot y.QdxTUf „So§u Gero t(o deanoTr; nui'x(ov" (pd-oy- 
yet xui 6 Xuog ix y 6f.ioioig. ot y.odxxat „noXX(\, noXXd, noX- 
Xa." TQtXeiiov a, r/y. d'' „6 Qeog 6 Seanol^oov doQdTcov xut 
OQwuerwv u^tcooet vf.iug, SeonOTUt, exaxov iv eiQrjvri /oovovg 
§uoiKevetv '^Poof.iuioJv , xai TrjV nuoovouv rjueoav Tfjg uvto-^o 
XQUTOQtag eOQTd^eiv." (B.) "'Axtov u ' Xeyovatv ot XQdxxut' 
j,noXXoi vfxtv /Qovot, rj ev&eog ^uotXeiw" (pOoyyet xat 6 Xa- 
4. ^ei deest in cocl, i8. zQiXi'^iv cocl. 

et populus ter : Domine , serva. Cantores : Domine , serva Impera- 
tores cum Augustis coniugibus et porpkj^rogenitis ! 

CAP. 63. 

Ohservanda mane eius diei^ quo in urbe excipiendus est Imperator, 

Antpquam DomiuL in thronum aclscenclerunt, cantores clicunt: 
Oriatur divina maieflas; clamat et populus tcr : Oriatur , et ceteri^ 
acclamationis. Postquara conseclcrunt in solio , primura cruce si- 
gnant, (liccnte popnlo : 5aiicius, sanctus , sanctus. Porro cantores : 
Gloria in excelsis Deo, et in terra pax ; populus sirailiter. Cantores: 
Inter homines Christianps beneplacitum] clamat et populus eaclem ter. 
Cantoros : Quod populi sui Deus misertus est ; similiter clamat et po- 
puliis tcr. Cantores: Gloria Deo omnium domino : populus eaclerater. 
Cantores : Multos ,, multos, multos\ populus : Mullos annos in multos. 
Triiexium I. toni IV: Deus , dominus invisibilium et visibilium, vos 
Cenium annos in pacc Romanis imperare sinat ^ praesentemque diem 
vestvi impcrii ut festum celebrare •' (II- ) Acclamatio I } dicuut can- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. 1.63. 28 1 

6g 6A Y „7toXXoi vfxttf /ooyot" xai tu il^ijg twv uy.Ttov. tqit- 

Xt^iov ^' ,,davYxoiTOi aTQaTicoTai, oly.ovixevrjq ol 7iQ6f.ia/oi, 

aT£(pr]fp6Q0c , 01 iy. Qeov vxpoid-evTS^ enl d-oovov Ttjg liuaiXsi'- Ed.L. 16^ 

aj, SieaxoQTiiaaTS s&vfj bnXoig ivd^eotg Trjg svas^stag' uXk' 

56 Oeog 6 aTsxpug i\uug xai nuvTOjv xriaTtjg sni nXsiov nXso^ 

vdasi, vficov Tug rif.isQug." uxtov ^' Xsyovaiv ol xquxtul' „0 

iislvu xui 6 Sstva ftsydXoov ^uatXecov xai uvtoxqut6q(ov noXXu 

ru erf]' cog tu uiaiu anavTU sig tu nsQUTU exfpcovsiad^ai. £V-Ms.ii9.b 

<fTju]jacof.isv BivsTOL xuxu /Qecog' evas^stg, noXXoi vfitv XQO- 

lOVOL ' vLxr,Tuiy noXXoi vfitv /Q^vot' ixXoyrj Ttjg TQiuSog, noXXoi 

vfitv /QOVOL." TQiXs^itov y ' „nuQU Qsov (pLXav&oconov vfistg 

iaTifpd^rfis, uvyovoTUL, vofjTO) ds iXuico insvXoyrj&r^TS ovQuv6- 

d^sv sig /uQfcoavvrjv tov XuoH vticov, &£0nQ6iiXrjT0L avyovaTaty 

xai sig xuTunTcoaiv nuncov ivuvTicov." uxtov y ' Xiyovaiv 

iSol xQdxTUL* j,noXXoi vfitv /q6vol, 6 Sstvu xai 6 dstvu ov- B 

yovoTUL Tcov '^Pcofiuicov'" (f&oyyst xui 6 Xuog ix y „noXXoi 

vfitv /Qoroi." 01 xQdxTUL „noXXu , noXXu, noXXu'" 6 Xu6g 

„noXXci £Tr] sig noXXu'" xui uvXst to OQyuvov , xai Xeyov~ 

Giv j,uyia/ag" xui ots nXrjQcoarj, Xeyovaiv ol xQdxxut cpco- 

'i.ovrjv rj/. n. 6' • „t6 i/dSLV uyia'" xui 6 Xa6g' ^uvSqi^Zstul 

Tj noXig 37 Ttoi' '^ Poifiuicov , Ss^ufisvrj ix tov iSiov d-QififiUTog 

rrjv acoTr}Qt'uv xui So^u^stul t6 axrjnTQOV rrjg i'^ovot'ug' d 

nuvayiu, otl insaxiipuTO uvtio uvuxoXrj i'^ vipovg Sid aov, 

Sstiu uvui, Tov uyunrjauirog StxuLoavvr^v xui /Qia&ivTog iv 

3. aTSffticpoQOt ix Qsov, Hip. ed. aa. dyayayia cod. pro d nay. 

torps : Longa vohis tempora maiestas divina ; popiilus tcr : Longa 
vohis iempora ct cetera acclamatiouis., Trilcxium II: Incompara- 
biles milites, defensores ac tutores universi^ coronati a Deo , ex- 
altati in throno maiestatis , suhigite gentes divinis armis pietatis. 
Sed Deus , qui vos coronavit ^ creator omnium, dies veslros magis 
magisque au^eat Acclamatio II; dicunt cantorcs : iV, N. magnis jm- 
peratoribus et JJugustis multos annos ^ ut felicia omnia in terminis 
imperii nuniipntur. Jcclamemus Feneti ex dehito. Longa vobis ^ o 
pii_, tempova! victores , longa vobis t.-mpora! electi a trinitate , 
longa vohis tempora ! Trilexium III: J Deo, hominum amico , co- 
ronatae estis , Jugustae , et sfipientiae oleo ad laetitiam populi ve- 
stri coehtus perunctae, a Deo promotae Augustae , et in exitium o- 
mnium inimicorum. Acclamatio III; cantores : Longa vobis tempora , 
N. N. Au'j,ustae liomanorum; clamat et populus tcr : I.onga vohis 
tempora. Cantores : Mullos , multos, muUos : populus : Multos annos 
in muitos; ct sonante or-jauo , dicunt: Sanctc ; quo finito , cantores 
tono obhquo IV una cum populo cantant : Sancta. Confirmatur urbs 
Momanorum a proprio alumno salutem nacta j et exaltatursceptrum 



28.i CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

iXai'(ft uyi'o) jiaoa Kvoiov, i.Soa^sv&tj eiQijvt] Trj noXivBta tto 
C (jvaa/iiivw i'^ i/d-gcov rovg ai/jLiaXcotovg. (F.) 'AnsXuxiy.ov 
anh ffcov^g rj/. n. J' ♦ ,y/aiQ€t 6 xoofiog oqcov gs uvtoxqoL 
TOQU deanOTfjv , '/.ai ^ noXig aov TeQnSTUi, d^eooTtnTS 6 $ei- 
vu* (ooaiXeTUL tj Tuiig, as ^Xinovaa TU^iuQ/tjv , xut svtv-^ 
/ovai Tu oxr^ntQu , oy.rjnxov/ov as y.ey.Tt]/j.ivu . y.aTaxoa/.ieig 
yuQ Tov d^Qovov Tfjg nuTQfoug ^uai^^iug ovv TJj avyovoTr], 
nQonifj.no3v /naQ/naQvyag emu'S,iag, o^sv evrj/.i.eQOvaa (Tta aov 
rj nokiTsia T/jg otjg uvTOXQUTOQiug eOQTfil^ec Tt]V ^/liQuv." y.ui 
Dano TOVTOv Xiyovaiv ot x^azrat* „KvQie, ocoaov Tovg ds-io 
anoTug^^PcoiiaioJv" 6 Xuog ix y „KvQie , acoaov." ot y.Qd- 
xTttf ,,KvQie, acoaov Tovg iy. aov iaxe/.i/xivovg'" 6 }.u6g ix 
y „KvQis , ocoaov." ot y.Qfxy.Tui* „KvQie , ocooov TOvg ^e- 
anoTug ovv Tutg avyovoTuig xac Totg nOQfpvQoyewr-TOLg'" o 
laog i/. y „Kvqis , ocooov." (A.) Kai unb tovxcov 6i/ov-i^ 
ruv ol nQcxoLVOi, y.ui /lexd xo nXrjQcoauL rovg TlQuaivovg Xi~ 
yovaiv 01 y.odxTUL tcov dvo /xeQcov eo' „tovto to ^uaileiov, 
KvQie, aTeQicoaov" 6 Xuog 6/xoicog ix y, ot y.Quy.TUL ' „nvev~ 
Ed. L.j65/t*a t6 nuvdyiov, Tug uvyovcrcug axinuaov" o Xubg o/ioicag 
Ms.iao. afx /. ot y.Qdy.xuL' ,^/j.r^xrjO xov Qeov ^/icov, cpvXuxxe xu nOQ-io 
(pVQoyivvrjXU'" 6 Xabg 6/ioicog. ot y.Quy.xuL' „KvQis, t,cotjV 
avxcov Sid xr/v ^tojjv rj/icov" 6 Xubg 6fj.oi(og ix y, y.ui a- 
VLoxu/iircov roSv (juaiXicov dnb xov oivx^ov , Xiyei 6 xQoucTijg 

i. Jt« Tou Qvact/iivov cd. 20. Qsov, ^{idjy ed. 

potentiae : o sancfissima ! qund ipsam oriens ex alto invisit per te , 
N. I/nperator j qui amavisti iustiiiam et unctus es oleo sancto a Do- 
mino ! civitati pax per eum, qui captivos ab inimicis liberavit, do- 
nata est. (III.) Apeiaticum toiii obi. IV: Gaudet orbis^ intuens te 
Imperatorem Dominumque , laetatur urbs tua , a Deo coronate N. ^ 
exsultat ordo, te ordinis instilutorem videns j felicia sceptra sunt, te 
sceptrigerum nacta. Ornas enim thronum paternae maiestatis cum 
jdugusta , emittens splendorem boni ordinis , quare per te exhilarata 
res publica imperii tui diem celebrat. Postea canlores dicunt: Domine, 
serva Dominos Romanorum\ populus ter : Domine , serva. Cantorcs : 
DominCj servaa te coronatos; populus tcr: Domine, serva. Cantores: 
Domine , serva Dominos cum Augustis coniugibus et porphyrogenitis ; 
populus ter. Cantores: Domine, serva. (IV.) D(?inde Prasini cxcipi- 
iint, qui postquam finierunt, cantores duarum faclionum Simul dicunt: 
J-foc imperium , Domine , confirma ; eadem populus tcr. Cantores : 
Spiritus sanctissime , Augustas tuei-e; populus similiter. Cantores: 
Mater Dei nostri, scrva porphyrogenitos; populus simililer. Cantores: 
Domine, v:tam eorum per nostram vitam ; eadempopulus ter. Surgcu- 
tibus Dominis a solio, dicit cantor: A^ana ; et incipiunt duae factioncs: 



DE CERIMON. AUIAE BYZ.\NT. I. 63. ^83 

^doyyfj* „vavd" xai uQ/oyrut Xsyeiv tu Jvo fUQr]' „7t6- 
QLOfoasi 6 Qeog rovg dsonorag" o Xaog o/iioioig ix tqitov. 
ol y.QdxraL „noXXu , nokXu , noXXd" 6 Xaog „noXXu STrj dg 
noXXu ," xui at037i(O(Ji r« dvo f-iSQ/] , xuc nQOxvnrei diu TOiV 
5/aXx(av xayxeXXoiv sfinQoa&ev tov aevri^ov 6 tov xov^ovxXeiov 
(foJVO^oXog y xuxe/cov tov touov, xui Xeyet tu exet eyysyQuii- 
fievu, uneQ eiai tuvtw ,,o nuvTodvvuuog xui noXveXeo; rjU(ov b 
Oeog 6 areil/ag Tfjv vfisreQuv yaXrjvrjv Sid nQea^jSKav Trjg 
navu/odvcov uvtov firjTQog ujitoaet rjiiug uuu toi; (piXo/oi- 

loaroig vfuv, eni noXXovg /qovov; eiorjvtxd}; tu; uiaiug tuv- 
Tug ^fieQag eniTeXeiv." (E.) Kui eid^ ovTtog exTeivei 6 oi?- 
t6; (pojvo^oXog Trjv Se^tdv avvov /etQu, Totg euviov $axTV~ 
Xoig u/.Ttvoeid(a; dtuaieXX^ov , xui ndXiv ^ovQvdov eniavareX- 
7mv. xai Xeyovac tu 6vo fieQrj ea' oi XQuxTUf ,,vavd'" 

i5xui 6 Xao;' „eiaaxovaet 6 Oeo; Tr^g (fmrjg rjiuov." ol xqu- 
xTut „noXXu, noXXd, noXXd •" o Xuog „noXXu errj ei; noXXd." 
01 XQuy.TUf j^noXXoi vfitv /Qovot, t6 nQOfiXrjfia Trj; TQtdSog'"C 
xui 6 Xao; ,,noXXoi vfitv /Qovoi" xui tu e^/jg Ttov uxtojv. ei- 
devut de 6et, on xutu tov tvtiov xui Trjv rujtv Trj; eniTeXov- 

louevrjg uxoXovd-iug Trj nuouiiovfj tov Se'^i'fiov, 6fcoi(o; xai dei- 
Xrjg iv Trj (puxXuQeu , xui nuXtv ini Trj avQiov eig uvto t6 
de^iftov enireXovnui ndvva tu deiifia , nX/jv oi uneXuTixoi 
xui Tu TQiXeliu xui tu TSTQctXexTa 6(pst7.o}ai- Xeyead^at, neoi 

I. Pro vayci, de qua voce cf. Reisk. ad h. 1., ed. nayayCa. 6, 
y6uoy ed. 8. dianQsa^evcjy ed. i^- naycc ed. 

Conservet Deus Dominos:, cadem populus ter. Cantores: Multos, 
multosj multos; populus : Multos annos in multos; silcntque duae 
factioues, et prospicit per aencos cancelios ante thronum cubiculi 
praecentor , schcdamque tencns , ibi inscripta legit in hunc modum : 
Omnipotens et misericors Deus, qui serenitatem vestram coronavit , 
per intercessionem beatae Firginis sinat nos simuL cum vobis Christi 
amantibus has dies tranquille et feliciter transigere. (V.) Postea 
praecentor illc dextram manum extendit, digitis instar radiorura por- 
rcctis ac rursus in uvae formam compositis , et dicunt una duae fa- 
ctiones : cantores: Nana; popuius : Exaiidiet Deus vocem nostram. 
Cantores: Multos^ multos , multos; populus : Multos annos in multos. 
Cantores : Multa vobis tempora j trinitatis propugnaculum; populus : 
Multa vobis lempora et rcliqua acciamatiouis. Scicudura vero cst , 
sccundum formam et ordinem peracti in vigilia susceptionis ofHcii, 
ut et vespcri in facularia, ac denuo sequenti die in ipsa susceptione 
omnia, quae ad ilhim ritum spcctant, pcragi, praeter quod qua ra- 
tione etargumento apelatici, trilexia et tetralciia- fiant, dici debcat : 



!i84 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



o?ag vnod^^aetog iar^ t6 ^e^iuoy , iv juav rfj wdxoy.QonoQiu xu 
Ttjg avioxouvoQiag y ev ds t(o /^QVGO) in7codQO/iii'(i) t« tov nu- 
aya , iv de tw KuyavLyjo xa tov yeved^Xiov, iv 6s TJj nsvTTj- 
xoaTfi T« T/jg nevTtjy.oaTtjg^ y.ai ankcag neQi oiag vno&io£(6g 
ioTi TO (5t'*|/jif oj/ , ofpeikovoi Xiytadav ol t£ dneXuTixoi xai t«5 
DXQiXi^ia y.ai tu TeTQoikey.Ta. 

KEO. tiT. 

"Oact (Tfi naqa(f,vXdxTHv tig xo (fi^ifiov xov ^qvaov InnoJQOfilov 
dtviiQff ^[liori fiiTtt x6 dyitnaaxct. 

Ms. lao. b ^iSoTat t6 neQUTOv (xno xeXevaecog Sia tov nQainoaiTOvio 
Eil-L. i66r7j y.vQiaxjj eansQug ^ -^vixa vnoaTQirpec 6 §uatXivg Tfjg xov 
uyiov Mcoxiov nQoeXevaeojg , xai iy.TeXovai TJj avTJj 'fjfiiQC» 
T« Svo i-iiQri , exacnov iv Tij iSia (fidXi] , t^v uvtov cpuxXu" 
^iaVf w; ei&taTui. uvTotg sv exciaTri tovto TeXeiv. ttj Ss im- 
ovarj^ rjyovv xfj SevTiQct, nQoiQ/ovTat unuvTsg ■^XXuyf.iivot «-i5 
710 Xevxcov yXuviSioiV , ol /iisv nuxQixiOL Sia /QvooT(i^Xcov 
/XaviSiojv, 01 Ss Xoinoi , exaoTog xaxu ttjv uvtov Tciiiv, o 
d's Tfjg xaTa(TToiaeQ)g iXd-cov St]Xot t(o nQatnoaiTfi) , cog oti ol 
Si]/uuQ/ot ijveyxuv t« Xi^eXXdQia uvtcov • xui laTuvTat. iv 
1(0 ^lovaTtviav(T) TQtxXiv(o unuvTeg uvtoov , ot Se nQutnoaiTOtio 
siasX&ovTeg iv tw TQtniT03Vt, cag (xvcoviQOJ siQfjTut, /neTa T(av 

I. inl xo J"*?. cd. 10. nSQcirov R., nloaxov cod. 20. anuv- 
xes avxtov, R. aliquid deesse, aut aixoCyies legend. censet. 

scilicet in imperii suscepti memoria , quae ad eam pertinent eique 
conveniunt; in aureo liippodromo, quae paschati; in laciianico, quae 
natali; in pentecoste, quac pentecostc, uno Terbo, ciiius rei causa 
susceptio Imperatoris instituitur, quae ipsi congruunt, apelatici, tri- 
lexia , tetralexia dcbeat recitari. 

CAP. 64. 

Observanda j si Jmperator iti aureo hippodromo postridie anii- 
paschae excipiendus est. 

Paratum a mandato per praepositum die dominica vesperi , 
quando ImperatOr a processione S. Mocii reverlitur, datur , eoque 
die duae fuctiones , uuaquaeque in propria phiala , faculariam suam, 
quam siugulae agere soient, ceiebrant. Sequenli vero scu secunda 
die omnes albis tunicis induti , patricii quidem tunicis auro prae- 
texlis , ceteri vero pro sua quisque dignilate procedunt. Cerinio- 
niarius aiitem venit, praeposito , quod tribuni suos libellos attule- 
rint , nuntiaturus , omnesque in lustiniani triclinio adsunt, praepo- 
aki etiam tripctonem^ ut «i^pra dictum est, cum omnibus. cubicula-. 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 64. 285 

xovfiovxXsiov ujidvTcov , ^aaxal^oiTtov tojv daTiuQi'<av ra uv- 
xwv ^eqyiu, xai SriQiytvofievoq vn uvtiov nuvxojv i^eQ/ov^B 
Tui ex Tov Toin6T03vog , xai 6isX9^6vTsg 6iu tov Xavoiuxov, 
siodo/ovTui iv tio "lovaTivtuvo) TOLxf.ivdK xui ot (iuv tov 
5xov^ovxksiov unavTsg xui 6 Ttjg xuTuaTuastog xui aiXsvTLu-' 
QiOL laTavTui €v T(o uvTO) TQixlivfi) svd^sv xuxsias xuTu Tug 
uvTWV Tu^sig' 01 06 nQuinoaiTOL laTUVTUL 6V xr^ /iisa-tj av- 
Tcov nQog Tfj xsg>akfi. (B,) Kai iXSdvTsg ol d^fiu^/oi nXtj- 
aiov T(ov aLXsvTiuoioJv , nooaxvvovai' TOig nQuinoaiTOLg ^ sixa 

loSLsXd^ovTsg fisaov t(2v tov xov^ovxXsiov , iniSidovai r« Xi- 
^sXXuQLu xotg nQULnoaiTOLgy uvToi 6e Ss^u/usvoi uvtu dtTidi- 
dovoL dno xsXsvaswg t6 nsQUTOv , xui sld-' ovTcog vnooTQs- c 
rjjuvTsg dno tlov ixstas ol nQUin6aiT0L , SrjoLysvo/^svoi vno 
ToSv nQOSLQtjfisvmv , siaeQ/ovTuc Slu xov Xuvaiuxov iv xio 

i^TQinsTfovL' o/iioicog xai ol Stj/.iuQyOL xuTeQXOVTUL , sxuoTog 
uvTtov iv Tjj idin (pidXr] , nQOSvTQSni^^ovTsg tu tov 6i'S,i/j.ov • 
T/vixa 6s svTQSnia&coai xd fisQrj y i'S,sX&oi)aL is xui xd axsvrj^ 
xtti unXcog unuvTsg ol xu&vnovQyovVTsg iv xio Ss'^i/i(p, si tv- 
/ojaL de xai unoxQiaLuoioLy xui /bravrat xdTO) iv Tjj (fiuXr]^ 

loxui xoTS siasQ/STUL 6 xijg xaruaxdasa^gj xui StiXot t(o nouL- 
noaiT(o , (og otl unuvTU sTOi/id iaxiv. {T.) '0 Se ^aailsvg 
siasXd^cov iv xfj rov uyiov QsoScaoov xa/idQ(t xai aTStf&sig , d 
StsQ/STat Std Tov /QvaoToixXivov , S/]Qiysv6/.isvog vno t(ov 
dQ/6vT(ov TOv xov^ovxXsiov, oniad^sv Sh xov ^aaiXia^g svvov- 

a. S^Qiyfvo/usvot coni. Leich. 12. to nioaTOV R. , tw ns~ 

qdioi cod. , Tw nSQdtm ed. ig. xcd ante laxavTcti. om. ed. 

riis ac ostiariis virgas suas portantibus ingrediuntur. Abliis omni- 
bus stipati ex tripetone procedunt , perque lausiacum transeuntes , 
Justiniani triclinium intrant. In hoc cubicularii oranes , cerimonia- 
rius et silentiarii ab utraque parte secundum suam dignitatem, prae- 
positi in capite medii inter ipsos stant. (11.) Tribuni silentiariis 
appropiuquantes, inclinato capite praepositos salutant, postca me- 
dium cubiculum transeuntes , libellos ipsis tradunt , qui eos sumunt, 
paratoque a mandato reddunt , postea inde rcversi praepositi, dictis 
comitantibus , per lausiacum tripetonem intrant: sic et tribuni ab- 
euntes , in sua quisque phiala omnia deximo seu exceptioni Impe- 
ratoris necessaria parant. Quando factiones ordinatae , vasa pro- 
gressa sunt, et verbo omnes , quorum ministerio in deximo opus 
est, processerunt , apocrisJarii autem , si qui adsint , infra stant ia 
phiala , tunc intrat cerimoniarius , praeposito , parata esse omnia, 
nuntiaturus. (III.) Imperator autem S. Theodori cameram ingressus 
ct corona redimitus, per chrysotriclinium, a praefectis cubiculo sti- 
patus , post eum eunuchi protospatharii tunicas , sabana et spatho- 



286 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

Ms. i2i.a;^ot 7tQWT0anu9-(tQi0i , ffOQOvrreg tu re aTi/uQia avTwv xal 
aa^uvitt, ^aard^ovreg v.ui t« ana&o(idy.Xia uvrcov y y.ui i'^£X- 
&6rr£g ev rfjj Toinircovi, laruvruv iv rfj 6d(d rfjg i'§uyovatjg 
nvlrjg dno rov TQtnircovog iv rco )Mvatuy.(o , ol ds nurQixtoi 
xui aTQUTT^yoi laTavrut ev&ev xdy.eiae ev tw Xavoiay.co [.le/QtS 
r^$ eiauyovai]g nvli^g iv tco ''[ovartviuvco . e/tnQOa&cv de rijg 
avrtjg nvXrjg rov ^lovarivtuvov larurut 6 rijg y.araaruascog , 

Ed.li.,i6'j xui neaovrcov rav nQoetQi^/ievcov nurQtxicov re xui aTQUTrjycoVf 
vevei 6 nQutnoaiTOg tw rrjg y.uruarcxaecog dno xeXevaecog, xui 
^t]Qtyevu/ii£Vog vno rcov aQyovrcov rov xovliovy.Xeiov , nurQt-\o 
xicov re xui aTQUTT^ycav, e^eQ/erat ev t(o ^lovarivtavcp TQtxhvip 
Trjg nQoe/.evaecog. y.ai arcivTCov unuvrcov iv tw avrco TQtxXivdi 
ev&ev xuxetae tcov nQoetQrjfxivcov nuTQtxicov re xui arQurrjycJov 
fierd ndarig rrjg avyxX^rov, Xarurut. 6 ^uatXevg ev rw nQcorco 
Vfiq-uXiyp. iXS-ovreg ds unuvreg oi nQoXeXey/iiirot nQOay.vvovai,i5 
xui dvuaruvreg, vevet 6 nQutnootrog rco otXevTtuQico tw e- 
CTcari iv tco xuTcozeQfp /.liQei. rrjg avrijg ^o/rjg und xeXevoe- 
tog, xdy.£tvog Xiyei ^y.eXevaure''" avroi ^s vneQev/ovrai rov 
Ti^uaiXea „eig noXXovg xai dyudovg /Qovovg." (■^•) K.(*i ^f]- 
Qiyevo/xevog 6 ^uatXevg vn' avrcov ndvrcov u/iu anud-uQOxuv-^iO 
dtdurcov , rpoQOinrcov /laviuxta xui onadia , ^uaru^ovrcov xui 
cy.ovruQia xai dioTQdXia, dieQ/erui, xui /i£XX6i>ro3V uvrcov 
eS,eQ/£ad^ui rijv i'S,dyovauv dno rov 'lovonviavov nQog ro ^- 
Xiuxov nvXr^v , evdecog ecpanXot to nuQaxvnrty.ov e/inQOod^ev 

a. Gc.^jcivict ^ccaTCi^ovreg , xal cd. 12. >^ nQoiXevaig ed. 

liaciilos fcrcntes , prodeiint , cgressique in tripetonem, prope portam 
a tripetone ad laiisiacnra ducenteni , patricii vero ct provinciarum 
pracfecti ab utvoque latere in lausiaco usque ad portam in tricli- 
niura lustiniani «hicentem consistunt. Ad portam hanc etiam ceri- 
moniarius adest, ct dictis patriciis et strategis procidentibus, prae- 
positus cerinioniario a mandato sisnum dat , inque comitatu prae- 
fcctorum cubiculi , patriciorum ct ducum ex processione in lustinia- 
iii triclinium ingreditur. In utroque huius triclinii latcrc dictis pa- 
triciis ct praefeclis omnibus cum toto senatu congrcgatis , Imperator 
stat in primo umbilico. Venientcs autem dicti omncs adoraut, et 
postquam surrexcre, signum praepositus silcntiario in iuferiore parte 
oorum stanti a mandato dat, isque dicit : lubete ; ipsi Imperatori 
acclamant: /;i multa bonaque tempora. (IV.) His oranibus comi- 
tantibus, una cum spatharocandidatis , lorques et gladios , scutaria 
ct dcxtralia gestanlibus , abit, ct dum ipsi cx porta lustinianci tri- 
clinii, quae ad solarium fert , cgressuri sunt , statim velum ante so- 
lium super pectoj-ali cancellorura cubicularius praecentor tollit: 
cerimoniarius autera , apprehensa extrema Imperatoris tunica, rho- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 64. 287 

TOv aiyr^ov indrio tov aTti&dov tov xayxdXXov yov^ixovXd- 
qioq 6 (fvyvo^oXog' 6 dk Tijg xuTUOTdastag Xu^tov t6 uxqov 
rijg Tov ^aaiktcog yXuviSog, noist xb Qojad^sXiov, xui snidiioo- 
at Tw ^aatXst' 6 ds (iuoiXsvg uvsX&div loTUTut s/iinooad^sv 
5tov aevTLov , xai acpQuytZsi tov Xaov ix tqiiov , xui nuvTog 
rov Xuov uva(fm'>^aavTog „uyiog," xu&sZsTut ini tov asvTLov C 
avTOv , 01 Je uQ/ovTsg tov xov^ovxXsiov laTUirat svdsv xd- 
xeiaSy fid-' ovitog laTuvrat nUTQixiot of.ioi(og er&sv xuxsias 
cifxa TOtg Soiisarixoig xai rijg avyxXrjTOv nXrjoiov toov nuQU- 

lOXvnTtxcov TOv xuyxiXXov , fxr} insostdofisvot in uvTOig , uXX' 

laTUVTUt OQ&lOt, xui flSTU rO UVUXQd%Ut TOV Sr^flOV TO ,,ayt-Mj.i2i. b 
og", uvXovvTOg xai tov ooydvov iv Trj q)idXr„ Xu/iijSdrst Tsi\ua 
6 nQutnoaiTOg naod tov ^uatXiojg , xui vsvst diu t^^ X^^Q^^ 
ix TQiTOv , xai Xijysi ro oQyuvov. xai sid'' ovTCog ao/ovTut 

iSot Tov [xsQOvg ixTsXstv Ttt avvtjdrj unavTU , svcprjfitjaurTog Sh 
TOv Sijfiov xtti ixg^ojVfjauvTOg , avXst ro OQyuvov, xui nuv- 
aavTog uvtov , uQ/STUt 6 Sijfiog tov dnsXuTtxov. xai ^vixa 
UQ^tprut 0/jfj.og tov ansKuxtxoy, vsvst nouinoaiTO; ano xs-j) 
Xsvasojg t(o Tr^g xuTaaTuascog , 6 Ss Tijg xuTuaxdascog unsX- 

20^ft)v rsvsi TOig fisydXotg SofisaTtxotg TOiV TayfidTvav xutu avv- 
tjdsiav , xui xaTiQ/oiTUt xdTOJ iv rjj (ftdXrj, xui laTavTUi iv 
rfj uvToov Tujsi, xai nXr^QOvfiirov tov unsXaTixov, avXst to 
OQyavov, xai navaavTOg uvtov , /.syovatv 01 xov fisoovg, cog 
eid-iaTut uvxotg, xd TSTQdXsxTU, xai dxToXoyovat • Jjyovat ds 

^Sxcci uvyovaTtaxd, xai TsXsa&ivTcov tovtcov, uq/ovtui TtjV yco- 

sthelium facit , idqne Imperatori tradit, qiii adscendcns ante thro- 
num stat, terque populum siguat, quo acclamante : Sanetus ^ in 
throno suo rcsidet. Cubiculo vero praefecti ab utroque latere , pa- 
tricii similiter cum domesticis et senatu prope cancellorum fenestras 
stant , non autem ipsis innituntur, sed recti stant, et postquam po- 
pulus , organo in phiala sonante , exclamavit : Sanctus ctc, nuturn 
praepositus ab Imperatore accipit , et ter manu signum dat , siiente 
organo. Postea factio consueta omnia peragere incipit, interque 
faustas precationes et acclamationes populi organum soaat, qno si- 
lente, apelaticum populus orditur. Tunc praepositus a mandato 
signum cerimoniario, hic abiens , magnis domesticis cohortium pro 
more dat, qui descendentes in phialam , in suo ordine adstant. Ape- 
latico finito , organum sonat, eoque cessante, factionarii, ul eornm 
nios est, tetralecta dicunt , et acclamant: praeterca augustalia di- 
cunt, hisque peractis , cantum incipiunt. Quo facto, signum ceri- 
moniarius a praeposito a mandato accipit, datquc consularibus ; ipsi 
Tero abeuat, et lustioiaQi tridiaium iatrantes, hinc et illinc ia suo 



288 



CONSTANTINI PORPHIROGENITI 



v^v» ■^vixa 6s uQl^ovTat ttjv qmvrjv , 7Mf.i^uvci vevfia 6 ryjg 
xaTaaTUGecog nuQU rov nQumoGiTOv uno xslsvascoc, y.ul V6vei> 

Ed.L. 168 Tor? vnuTixotg , ol ds dneQ/onai, y.at hosq/ovtui iv t(o 
'lovaTtviavfo , yMi liaTUVTui sv Trj uvx(av t(ji.'S,sl srd^ev y.a- 
ytid^sv , y.ttl Tijg (pcovr^g Tslead^eioijg , dviaxaTai ^uaiXevg,5 
xui evd^scog nu)uv uv/.et to oQyuvov. yui laTUTui 6 /Sa- 
aiXevg ontaS^ev tov asvTl^ov , xui dniaoj avTOv lOTuVTUt ev- 
vov/ot nQioTOanud^fxQiot rjXXuyf.isvot' ol ds uQ/ovreg TOvy.oVj3ov- 
y.lei'ov, nuTQiy.iOL te y.ui aTQUTT^yoi lOTuvTut svd^ev y.u/.ei&ev 
€f.inQ0Gd^ev Tov ^aatXscog fxs/Qt Ttjg eiauyovaf]g nvXrjg dnoio 
Tiluyiug Ev T(o ^lovaTivtavio. (E.) Kai Xa§(ov vevf^a 6 nQui- 
nooiTog nuQu tov ftaoi/Jcog , vevet xov^ty.ovXuQi'(o t(o (pcovo- 
B §OK(o, y.uy.etvog nuQuy.vxpag vevei sx tqitov t(o Xu(7), y.ui nuvet 
TO oQyavov xai avv avT(o ot tov fisQovg, y.ui sv&scog uQ/STUt 
6 (fcovo^oXog Xsyetv „6 nuvToSvvufiog y.ui noXvsXeog Qe6g"i5 
y.ai Tu s'^/jg. y.ui TeXsaaVTog uvtov , uQ/ovrat Tug avvrj&etg 
aiTt^aeig uiTeta&ui , y.ui sxuoTijg aiTrjae(og TeXeod-eiarjg , vevet 
o nQuinoatTOg t(o (pcovo^6X(0 , y.d/.etvog avvTi&eTut did rijg 
y^eiQ^g sx y y.ud-' syuoTrjV, cog dvcoTsnoo siQrjTat. y.ui ndi-Tcov 
TsXsad^svTCOv , SisQ/STat 6 ^uaiXsvg, S?]Qiyev6fifvog vno tcovio 

Ms.i23i. aw^^ojTWj' Tov y.ov^ovy.Xeiov, nuTQty.icov t£ y.ui aTQarrjycov, dtd 

rov ^IovoTivtuvov TQiy.Xtvov j rj ds avyxXtjTog ufiu anu&uQO- 

xuvdiSdTcov xui ana&UQioiv lOTuvTat svdsv xay.etos, cooavTcog 

y.ai t6 uQfiu lOTaTat s^ uQiaTeQug Ttjg s^uyovat^g nvXt^g uno 

Tov ^lovoTtviavov sv T(7) Xuvatax(7), iv jj xai t6 oxufivov iotu—z5 

7. Verba: dnlacj — nQcoroana&dQiot R. acld. Vid. p. 170. B. 

ovdine stant , peractoque cantu , surgit Imperator, et statim orga- 
num souat. Imperator prope ihronum , eius ministri, qui mutare 
vestes solent , praefecti cubiculo , patricii et strategi coram Impe- 
Tatore usque ad portam, quae a latere in lustiniani triclinium du- 
cit, utrinque adstant. (V.) Admonitus ab Imperatore praepositus , 
cubiculario praecentori signum dat, is prospiciens ter signum populo 
dat: organo, cumque ipso duabus factionibus silentibus, statim prae- 
centor incipit: Omnipotens et misericors Dens j et postquam desiit , 
consuetas petitiones dicere incipiunt, quibus singulis finitis , prae- 
posito signum praecentori dante , is ter post siuguias preces manu 
signo dato, ipsis annuit, ut supra dictum est. Pcractis omuibus, Im- 
perator a praefectis cubiculo , patriciis et ducibus stipatus, pcr lu- 
stinianeum triclinium disceditj senatus autcra cum spatharocandida- 
tis , spafharlisque hinc et illinc adstant, milites quoque ad sinistram 
portae e lustiniani triclinio in lausiacum ducentis stant, ubi scamnum 
curopalatae est. Imperatori , per medium senatum, ut diximus, di- 
gredienti, omnes longa ac felicia tcnipora apprecantur, quo facto, a 



DE CERLMON. AULAE BYZAKT. L 6*. 289 

rai TOv xovQOnaXdxov. (fuQ/oiuyog Se ^aaiXsvg, cog noo-C 
siQTjTaif fxiaov Ttjg avyxXrjxov , ovtol unavTeg vneQSv/ovTat 
,yeig noXXovg y.ai uyu&ovg /oorovg ," y.ai S/]Oiyev6furog 
(iaoilevg vno t(ov uq/ovtojv tov xQv^ovxleiov, diio/eiuL Sia 
5tov zQineTOfvog, xai eiaaQ/eTui iv tm /QvaoTQixAivo), xui eia- 
eX&cov evSov tov ^rjXov iv tt^ xafiaQa tov uyiov OeodtoQOv, 
Xa/n^dvec 6 nQuinoaiTog to oTiuua dno r^g xeffuXr^g tov /?«- 
aiXicog, xai eid^' otTcog eiaeX&ovTeg 01 (jeaTr^TOQeg uno xeXev- 
aecog, Xuu^dvovat Ttjv /Xavida zov puaiXicog xui i'*iQ/ovTui. 

100 de ^uocXevg xu&i^eTui, /.li/Qig uv fj nuouaxev^ unuaa tov 
Se'^ifi0v o/ioiOTQoncog Tr^g fidXrjg tcov ILQuaivo)v [xeTiXd^r^ iv 
TJj qidXri Tcov Bevizcov, TOVTioTi rce t£ axei/] xui to noXi-H 
Tev/.ia, ei tv/cooiv, cog nQoeiQrjiui , xai nQia^ieig id-vcov. xai 
ei9-' ovTOjg /leTU t6 ndvTug evToeniod-ijvut TOvg ftiXXonug 

iSxad^vnovQyetv iv tco de'^if.i(o (f.idXr,g tcov BeviTcov , eiaiQ/eTut 
6 Tfjg xuTaoTdaecog, xai drjXot T(n nQuinoaiT^o , cog ort eTOtiiu 
ioTt ndvTU, xui nQuinbatTog dr^Xot t(7) fjuotXet, u nuod tov 
Tijg xuTUCfTdoecog idiSd/9-r], xui ).u^cov vevfia Trjg xutu- 
OTuoecog nuQu tov nQUtnoaizov dno xeXevaecog, SiScoot ftSTa- 

nooTuoifiov iv T(o Xavoiax(n, (?•) Kai diiQ/oiTUt 01 Te 7ia-EiLL. 169 
T^/'x/ot xui OTQUTrjyoi fieTu tcov ovyxXr^Ttx^Zv xai vnuTixdjv 
Ttjg &eoftdaTQug , xui dveX&ovTeg tu yQuSijXtu, eioiQ/ovTUt 
Stu Tr^g diutTuoixiov nvX/^g , iXd^ovTeg de Std Trjg xaiidoug 
ifinQOodev Toi; nai9iov, i'giQ/ovTat Std tou ftovo&i-QOV iv 

SDTW rjXtay.co , xui ndvieg 01 nQoeiQt]ftivot iv jco ^Xiaxto ioTav- 

9. Ji« xov ^ccaiX. ed. a2. xccl ji-s O^snu. coJ. 

cubiciilo praefeclis stipatus , per tripetonem ad aureum tricliniiim 
transil , veluinquc in camera S. Theodori ingreditur, iibi praepositus 
corouara ab eius capite toliit, vestitores quoque a mandato iugressi 
tunicam cius sumunt, et abeunt Imperator sedet, nsque dum omnis 
apparatus deximi eodem modo , quo in piiiaiam Prasiuorum. in phia- 
lam Venetorum translalus est, vasa nempc , senatus et legati gcntium 
exterarum, si qui , utdiximus; adsint. Sic omnibus. quorura mini- 
sterio in deximo phialae Venetorum opus est , ordinatis, cerimonia- 
rius intrat , parataque omnia esse, praeposito , praepositus Impera- 
tori , ut a cerimoniario accepit, uunliat , et postqaam huic pracposi- 
tus a mandato signum dedit, solcnriem Imperatoris iu laiisiaco con- 
sessum ordinat. (VI.) Patricii et strategi cum seuatoribus et consu- 
laribus per caminum digressi , per scalam adscendunt , ac portam coe- 
nacnli, inde per cameram coram pautheo perque iaiiuam solarium 
ingrcdiuntur, et in ulroquc eitis laterc a porta aurei triclinii ad di- 
clnm solarium ducenle usque ad camelaucium , ubi thronus positus 

Constantinus Porpli/r. Vol. 1, 19 



290 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

Tui evdsv xu/.eiat ano T?jg s^ayovGrjz nvXTjg tov yQvaoxQi- 
xXivov , sv Tco nQOSLQfjiiiivfp ^XiaxM fis/Qt Tov xa/iukavxioVf 
iv M y.ai t6 aevT^ov laTaTai. 6 dh ^aailsvg siasX&cov s/x- 
TCQOod^sv Tov siorjfxevov ^ijXov, nSQifidXXsTai. ttjv /XaviSa av- 

TOV dlU T(OV pSaTtJTOOOJV , y.ai TCOV ^SaTIJTOQOJV i'is).&6vTCov,$ 
Ms.i22. b trrf^ft nQainoaiTog toj/ ^aaOJa, y.ul dtjQiysvo/isvog 6 /9a- 
BcxiJ^svg vno Tcav uq/ovtcov tov xovjSovxXsiov , ansQ/STai [xs- 
/Qc TTjg y.ufidQug T/jg ovarjg nQog uvuToXug tov yQvaoTQLxXi- 
vov, saTojTcov si&sv y.u/.stas uq/6vtcov tov y.ov^ovxXsiov' ul 
Ss Xomai nvXui tov /QvaoTQixXivov ul i^dyovauL nQog toio 
^Xiuxov siat y.sxXsiafxivuL. y.ut taTuvTui Svo xov^ixovXcxQioi, 
sig ix ds^icov, 6 ds sTSQog i'^ uQiaTSQug, xuTi/ovTsg uvu /liuv 
nvXrjv , Xu^ovTsg ds vsv/xu ol uvTot xov^lxovXcxqiol s^avoi- 
yovaiv uvTug ucpvco . xat dtjQiysvo/xsvog ^uaiXsvg vno tcHjv 
nQ0QQrj9svTcov UQ/6vTcov TOv y.ov^ovxXsiov , sS,io/STUL iv Tr»7i5 
'^XluxcJ), xut XaTaTUi iv tw noQcpvQio Xi&co , xui nuoavTixa 01 
TS nuTQixioL y.ut aTQUTfjyot xut 7j avyxXfjTog naau ninTOvaL, 
Qxut onia&sv uvTcav lotuvtul nQWToanud-cxQtOL , anud^uQOy.uvdL- 
dcxTOL xat anud-cxQioL, 01 /xsv nQcoToanu&dQioi (fOQOvvrsg tu 
/xuvicxxLu uvTCJov, (iaaTul^ovTsg xut t« anad^o^dxXLU uvtcov , ol^o 
Jfc anud-UQOxuvdiduTOL t« fxuvidxia uvtcov , ^uaTd^ovoL ds 
xut axovTdQiu, (oauvTcog xut 01 ana&aQiOL axovTaQia xat Sl- 
GTQdXia. laTUTUL Ss Trjg xuTuaTdasojg sig t^v /xiarjv Ttjg 
do/rjg, xut drj , cog nQOsiQrfruL , nQoaxvvrjadvTcov ndvTCOV xut 
avuoTdvTcov , vsvsl 6 nQuinoaLTOg uno xsXsvascog tco Trjg xa-^S 
TuaTdasojg, xuxsivog XiysL ,,xsXsvguts." (Z.) Kut ol /xlv 



est , adstant Impcrator ad dictum velum ingressus , tunica sua a 
vcstitoribus induitiir, quibus egressis , praepositus ei coronara impo- 
nit. Deinde, praefectis ciibiculo comitantibus , ad cameram , quac 
versus oricntcm aurei triclinii est , abit , praefcctis cubiculi utroque 
in latere constitutis : reliquae aurei triclinii portae ad solarium dii- 
centes clausae sunt. E duobus cubiculariis unus ad dextram, alter 
ad sinistram stant, unamque portam singuli tenent, quas, signo 
dato , statim apeiiunt. Ab his cubiculariis stipatus Imperator , sola- 
rium petit , et ibi in porphyretico lapide stat : ocyus patricii et stra- 
tegi cum omni scnatu in terram procidunt: post ipsos protospatharii, 
spatharocandidati et spatharii stant, quorum isti torques et spatho- 
Laculos suos, hi torques et scutaria, spatharii pariter scutaria et dextralia 
gestant. Magister cerimoniarum in medio eorum, qui Imperatorem exci- 
piunt, stat, et postquam omnes adorarunt ac rursus consurrcxere, praepo- 
situs a mandato cerinioniario signum dat, hic dicit : lubete. (VU-) Palricii 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 6*. 29 1 

nargixiot. xai GTQaTrjyoi fievu Ttjg avyxXiJTOv xai toov vnuT^- 
xcov dniQyovraiy xai lOTavTai, (og dvtOTSQCo siQfjTui, iv rjj 
avTcov OTaasf 6 de T/jg y.aTaaTaafcog noiijaag ro QajadsKi- 
ov, (6g fi&ioTai avTfii , inidi'S(aoi, tw (iaoiKtV, xai naQavTtxa 
5o (foovo^oXog xov^ixovXaQiog irpanXot t6 naQUxvnrixov vnSQ- 
&£v TOv oi^Tog vno tov xa/iieXavxiov OTrj&iov eunoood^ev tov 
aivT^ov , xai xaTaoffQayiZei 6 ^aoiXevg ro»' Xaov ix tqitov, 
tog sid-ioTai avT(o, xai xa&iLeTai ini rov aivil^ov , xai sv&i- 
(og 6 SijfiaQ/og, avXovvTOg xai tov ooydvov, uvaxQaLet (.leyd- 

loX(ag TO „uyiog/' Xa^cov ds vevfxa 6 nQutnoaiTog naou tov 
fiuoiXicog xui nuQuxvipug , revei diu rijg yeiQog ix tqitov, 
xai navei t6 OQyuvov. nuvouvTog Je tov OQydvov, aQ/ovTUi Ed.L. i-^o 
01 Tov /LiiQOvg ixTeXetv tu avvrjd-q dnuvTu . evffr^urjauvTog 
6i Tov fxiQOvg xai ixcpcov^oavTOg, avXet t6 oQyavov, xui nuv- 

i5auvTog uvtov, uQ/erat 6 Srjfiog tov dneXuTixov. xui fj^fojs Ms.iaSa 
XafijSdvet vevfia 6 nQutnootTog nuQU tov ^uoiXitag, xui vevev 
TW T^5 xuTaoTdoeojg, xuxetvog Totg TioauQot dofieoTixotg tcov 
ruyfiuTcov, cog xutu avvrjd^etuv , xui xuTsXd-ovTeg iotuvtul xd- 
Too iv rfi (fidXri iv TJj Tu^et uvtcov. TeXeo&ivTcov dk tcov d- 

^oneXuTtxcov, uvXet t6 ooyavov, xai navouvTog uvtov, Xiyovaiv 
01 Tov fiioovg Tu TeTQuXexTu dxToXoyov vreg , Xiyovat Ss xui 
avyovoTiuxd, xui tovtoov TeXeo&ivrtov, uQ/ovTut 01 uvToiT^vB 
qxovijv. rjvixa Ss ao^rjTai , Xufi^dret vevfia 6 Tr^g xuTUOTd- 
aeojg nuQu tov nQuinooiTOv, xui vevet Totg vnuTtxotg, uvtoI 

^S$a dneXd^ovTsg siaiQ/ovTui iv t^ /QvaOTQixXivt^ , xui iotuv- 

ct strategi cum senatu et consularibus abeunt , et, ut diximus , ia 
sua statione consistunt, cerimoniarius vero rhosthelium pro more fa- 
cit, et Imperalori tradit, statimque cnbicularius praecentor fene- 
stram, quae super pectorali prope thronum sub camelaucio est , 
aperit, unde Imperator populum ter , uti solet, signat , et iu throno 
considet: demarchus, dum puisatur organum, magua voce exclamat : 
Sanclus. Praepositus , signo ab Imperatore accepto , prospicit , ter- 
que manu annuit , quo facto , organum silet , et principes factionis 
solennia quaeque peragunt. Post fausta omina et laetas acclamatio- 
nes organum pulsatur, tacenle eo, populus apelaticum orditur. Porro 
praepositus, siguo ab Imperatore dato, cerimouiario , hic quatuor 
domesticis numerorum , ut mos est , annuit, qui in phialam descen- 
dunt, inque suo ordine cousistunt. P^initis apelaticis , organum so- 
nat, eoque cessante, factionarii tetralecta et augustalia recitant , 
posthaec iidem voce canunt. Quornm cum fieri initium debet , ce- 
nmoniarius a praeposito signum accipit et consulares admonet, ipsi 
▼ero abeunt ad aureum triclinium, ubi ordiue suo consistuat. Posl 



292 CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

TUi ey.etcrs iv zuig avxwv tu^sgi' TsXeoS^sifftjg ds Ttjg (ycovjjg, 
uviaTUzaL 6 (jucjilsvg, y.ui uvXsi to OQyuvov, v.ai iotutui 6 
(iuoO.svg OTiLod^sv TOv osvtlov , y.ui onioca uvtov lotuvtui 

evVOV/OL TlQCOTOOTlud^UQlOl. ^)^Xuyfl£VOL , XUl SflTlQOod^SV UVTOV 

lOTUVTUi uo/ovTsg TOv y.Gv'^ovy.Ksi'ov svdsv y.u/.stos /LtSTU nu-S 
XQiy.iwv T£ y.ai OTQUTrjywv i-is/Qi Ttjg siouyovot^g nv/.T^g sv t(o 
/QvooTQixXivM . y.ai Xu^wv vsvfia 6 nQuinooiTog nuQu tov 
^uoiXscog, di'do30i vsv/iiu y.oviJiy.ov/Mo/ro toi (fcovo,36'/.(p, y.uy.stvog 

C nuQtty.vipug, vsvsl iy. tqitov tco Xucj) dia Ttjg /stQog, y.ai nuvsi 
t6 OQyuvov, ovv uvtco y.ui 01 rov {.isQOvg, xui cpcavo^oXog Xs-io 
ysr „6 nuvTodvvuuog y.ui noXveXsog Qsbg" xuiTu s^ijg. y.ui ts~ 
XsouvTog avTOv, uq/ovtui ol tov /nsQovg uiTstoS-ui Tug ovvri- 
&sig TsoouQug uiTt]osLg, y.ui tovtcov nsQug siXtjCfjOTCOV, vsvsi 6 
ftuaiXsvg xco nouinooiuo, y.ay.stvog t(o cptovOjSoXco, y.ay.stvog ovv- 
xi&STUL Siu Ttjg /SLQog, iy. tqitov tovto tsXcov xu&' sxdioTfjvtS 
ai'xi]aiv, cog dvcoTCQco siQr/TUL. (H.) Eid-' ovTcog Sisq/stul 
fiuoiXsvg dici TOy uvTOv if/.Lay.ov , drjQLysvo/isvog vno xs xcov 
dQ/6vT03v TOv y.ov^ovxXsiov, nuTQixioiV xs xai oxQUTrjycov, xai 

D siasQ/STUL iv t(o /qvootqlxXivco , xui lotutul sfinQOodsv tov 
osvtIov , ol ds nQOSLQt]/iiivoL nuvTsg Iotuixul svd^sv xuxstos.io 
xui Xu^wv vsvfiu 6 nQULnooLTog nuQU tov ^uoLXsoig, XsysL 
„xsXsvouTS '" 01 Ss vnSQSv/ovxuL xov ^aoLXiu „sig noXXovg 
/Qovovg," xui s^io/ovTUL. tov ds ^uoLXiwg siosXd^ovTog, Xu/l- 
Ms.iaB. b/^wj^c^ nQULnooLxog to OTSf.if.iu uno xijg fcscfuXtjg avTOv , xai 

tiaeXdovTsg 01 ^saT^TOQsg Xufi^uvovoL xui uvToi Ttjv /Xufiv-iS 

canliira Iinpcrator surgit , organum pulsatur, Iniperator pone ihro- 
num , a lergo eius cunuchi protospatharii in rautatoriis, ante ipsum 
praefccti cubiculo ab utroque latere cuni palriciis et strategis 
ad portam usque in aureum tricliniura clucentera stant. Praepositus, 
siguo ab Iraperatore accepto , cubiculariura praecentorem monct, is 
prospiciens ter manu populo annuit, organoque et factionariis silen- 
tibus , precari incipit : Omnipotens et dives misericordia Deus etc, 
Quo finito , factionarii quatuor solcnncs .petitiones instituunt, qua- 
rura ut data copia est, Imperator praeposilo , hic praeccntori annuit, 
is nianu ter annuit , idque ad singulas precaliones , ut supra dixi- 
mus, repelit. (VIII.) Sic Imperator per idera solarium digressus , 
praefectis cnbiculi, patriciis, strategis coraitantibus , aureura tricli- 
uium ingreditur, et aute thronum subsistit, in utroque eius latere, 
quos diximus , proceres. Praepositus ut ab Imperatore signura acce- 
pit, dicit: lubete \ hi Iraperatori tempora muita apprecati, disce- 
dunt. Imperatore ingresso , pracposilus coronam ab cius capite de- 
niit, vcstitores tumcara sumunt et egrcdluatur: iile, si placetj pro- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 65. 293 

Ja, xat i'^sQ/ovTat, 6 Ss ^aaiXsvg , h xcXcrft, 7iQ0^uX).STai 

nQOlioXug u'^ioiudT(ov j uno ts uno snun/oiv ngoava^ijSutfov 

-. h^/.Q'' TtuTQiy.iwv , xai siS-' ovrmg, aTOi/r^d^svTOg tov xXr/TOjQt- 

ov , yivovrat [.iivaai. Iotsov, ort sv tuvttj zjj ^/hsqu a«"^//faEd. L.171 
5sv Tfo xXrjTOiQiio ovx siosQ/ovTut , uQtaTciiat 6'6 01 tSt]f.iaO/0L 
XttTa TO avvrjdsg sv tuvti] Ttj ^iisqu, sxaaTog iv TJj idia qn- 
uXri /nsTa xui TOvg tcov /.isqwv nQOv/ovtag, 

KEO. is'. 
"Oaa JeZ naQatpvXuTxsiv sls to ad^t/xov, t{yovv sii 10 xltjTiuQtov. 

10 iHfra Tfjv TOv ds'%i'f.iov dnoXvaiv SidovTat /niraut , xui 
yivsTui xXrjTvoQtov anoxonTov ev~ tm svnQsnsaruTO) TQtxXivot 
TOv lovaTiviuvov , xui twv dsanoTwv uxov/.i^t^6vTOJV ini xijg 
XQanstrjg, iniTsXstTut jj ovvrid-rig Tu^tg tov xXtjrojoiov , xa/fi 
dno Tov 6nTOf.iivaov s^sQ/ovTUt ol uQTOxXtvat , xui siauyovat 

i5rof5 offsr/.ovTug /OQivoat sv tw aa.;/'/<w, r^yovv t6v dofxsaTt" 
xov T(ov a/oXfov xai tov vovfiSQOv xui tov drjfiuQ/ov twv Bs~ 
vsTcov f.iSTd xai tou iSiov fiSQOvg, Tovg ts TQi^ovvovg xai 
^ixaoiovg. xai S/] tovtojv siasQ/Ofisvojv svSo&sv tov ^tjXov, 
insv/ovTut Tovg SsanoTug noXv/Qoviov, xui svd-swg xqutsV 

20TO Xt^sXXuQtov Tji Ss'S,ta /siQi SoiisoTtxog twv a/oXav. siTa 
XUTSQ/STUL 6 Tfjg TQunstrjg , xui uiost uvto , xai dvuffSQSt, 
xai iniSiSfoat t(o vtxptaTiuQifO , xui Xsyovatv ot tov fisoovg 

a. an6 te ini'(Qx^v ed. 9. ttg <Tk|. ed. sls xXtjT. ed. 

motiones procerum ab expraefectis inde usque ad patricios insti- 
tuit, paratoque couvivio , missae dantur. Ceterum observandum 
est, eo die saxima ad convivium non accedere, sed demarcbos pro 
more , singulos in propria phiaU , uua cum priucipibus factlonum 
epulas soleunes celebrare. 

CAP. 65. 
Observanda in saximo seu in convivio. 

Finito deximo , missa datur , mcnsaque magna in splendidissi- 
mo lustiniani triclinio reponitur, cui postquam Domini accubuere , 
solenuis ritus convlvli peragitur, tricliuiarii ab optomenso discedunt, 
eosque, qui saltare in saximo debent , domesticura scilicet schola- 
rum et numerorum , deraarchiim Venetorum cum sua factione , tri- 
bunis et vicariis adducunt. Hi inlra vehim ingressi, Dominis vitam 
longaevam apprecantur, statimque domcsticus scholarum libclhim 
dcxtra mauu tencl: id praefcctus racnsae accedens, toUit, subia- 



294 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



UTieXanxdv tj/. «'• „ip Tutg xsgai aov ot^/xsQov naQad-ifxevoq 
QTO y.QttTog, Qsog as snexvQcoaev avTOXQaTOQa SeanOTrjv , xai 
nQOsld^cov ovQuvod^sv uQ/ioTQUTr^ydg 6 f.uyug , nQO nQOoconov 
aov t]voi§s Tug nvlag T/jg (tuoiKsiug' v&ev 6 xoo/iiog nQoa- 
iiinTSi T^) ax^nTQM Ttjg de^iag aov , sv/aQiaTcov tw Kvqii^^ 
T(o evSox/jouvTC ovTojg, as yuQ i/siv knsno^si tov evos^fj 
^uaOJa , dsonOTT^v ts xui noifxsvu, 6 detva uvtoxqutojq." 
xac etd^ ovTcog aTQSffSTai 6 T/jg TQunsl^rjg , xai ixTsivei ttjv 
ds^iuv avTOv /siQa, xaiTOvg SuxTvXovg uxTivosidcog diuoTsX- 
Ms.ia^-a^^*^ xui nciXiv ^OTQvdov int.ovoT€X}.cov, uq/stuv /oqsvsiv o^tsio 
dofUoTixog Tcov a/oXcov ixsTa xai tov vovfiiQOv xai tov drj- 
fiuQ/ov xai Tcov tqi^ovvcov xai ^ixuQicov xui tcSv S/^fiOTcov, 
nsQiSQ/OfievoL yvQod^sv Trjg TQans(^?jg TQiTOv. /Qtj ds yirco- 

D aXSlV , OTL ol TQl^OVVOC Xui ol ^lXUQLOi nSQl^i^XrjVTUt TU /QV- 

aoai^fisvTU SiuxonTu xovrofiuvixa BivSTu ts xai Xsvxu, xuiiS 
£V Totg noai tu noSoxpsD.u , §uaTull,ovTeg iv Tutg /jQoi tu 
}.sy6fisva cpsyyia. (jB.) Kai [xsTa t6 /oqsvoui TQiTOv xuTig- 
EJ. L. i7a;^o^Tai nuvTsg, xui lOTuvTai xuTcod^sv Ttjg TQunitrjg uvtixqv 
T(ov dsanOTcov. xui Xiyovatv ol xq(xxtui so' ,^tovto to ^u- 
aiXsiov , KvQiSj oTSQiojoov'" xai 6 kuog ix y ol so' „to0to2O 
TO ^uoi/.SLOv, KvQis, aTSoicoaov." ol xqclxtul' ,,Kvqis^ t^ojrjv 
avTcov Siu Trjv ll,cot]V ^ficov" xui 6 Xuog ofioicog ix y , xai 

i3.^X0_</. 'lariov, OTi, Twv xoQSv6vTcov&iegxOLiiv(ov [cod. ^i^qxs- 
o&cd'] ffinQoaO^ev rijs djioxonT^g TQccniCas, i(p' fjg ol deanoTai 
xct^i^ovTut , inev/ovTCd tovs dtanoTag laig [^rols ed.] x^Q^^ 
fidvov. 21. KuQis ante ^ojrjv R. , xal ed. 

tumquc niiaistro a lotionibiis tradit , dum factiones interea apelati- 
cum loni I recitant : Hodie , reposita in manibus tuis potestate f 
Deus te Imperatorem Dominumque constituit , magnus dux exe.rci- 
tuum, coelo progressus, coram facie tua portas imperii aperuit. 
Hinc orbis aa sceptrum dextrae tuae procumbenSj gratias Domino, 
cui sic visum fuit , persolvit. Te enim Imperatorem pium , Domi- 
numque et pastorem desideravit , N. Auguste. Sic deiude mcusae 
praefectus reverlitur, exlensaque dexlra digitos instar radiorum de- 
mittit, rursusque ut uvas coniponit, domesticus scholarum ac nume- 
rorura cum demarcho, tribuuis, vicariis, factionariis saltare terque 
circa mensam discurrere incipit. Hoc loco observaudum est, tribu- 
jios et vicarios aurea segmeuta, artificiose excisa , cum curtis mani- 
cis Venctis et albis, in pedibus ocreas, manibus lunulas, quae phen- 
gia vocautur, gestare. (II.) Postquam ter choreas duxere , desceu- 
dunt omnos, inque pailc nicnsae inferiori e rcgione Dominorum 
consistunt. Tunc cantores : Hoc regimm^ Domiiie , couftrma! po- 
pulus tor: Hoc regnum^ Domine , conjirma! Caatores : Dotnine ^ 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. 1. 65. 290 

eld^' ovT<og xuTsg/eTat 6 t^? zQans^rjg (xtTu tov dnoxo^^iovy 
dtjkovoTV vno UQTOxXivov ^aaTutofiSfOV j xut sntdidoiot tw 
dofXEOTixM f xai tovtcov nQoaxvvovvTCOv j Xdyovaiv ol xquxtui 
jynoXXa, noXXu, noXXd'" u Xaog f,noXXd sttj (ig noXXd." xai 
bXiyovat tov /oqsvtixov „Xu/itnovaiv oi SsonoTUt , yuiQiTui 
6 xoa/nog , Xdjiinovaiv ul uvyovoTUi , /at'Q6TaL 6 x6af.iog^ xui 
Ttt noQcpvQoyivvr^u , /uiqstui 6 xoafxog , uydXXtTui ^ avy- 
xXj]T0g xui oXov to nuXdTiov , /uiQtTut 6 xoa/uog , uydXXsTuiB 
■^ noXtg xui oXrj ^ ''Poaiiuvta , /utonuL xoa/xog' avyovoTUtj 

io;f«^a xui 6 nXovTog rjfxwv , vui KvQie , noXXu t(ov tu tTrj." 
01 xQdxTui ))T(av (iuaiXioiv '" 6 Xuog ,,noXXd tu £Ttj." ol 
XQdxTut' ,,xuXd Ttt £TT] TfJv ^uatXioiv' 6 Xuog* „rui KiQie y 
noXXd xui xuXd tcov %d 6Trj." 01 xodxTai „xui t(ov avyov- 
OTtov'" 6 Xuog „noXXd tc* iV//." 01 xQdxTut ,,xuXd Ttov t« 

iS^Trj'" 6 Xuog" „vui Kvnis , noXXd xui xuXd Tciov t« i-T^." 
01 xQuxTut, y,T(ov noQ(pvQoy£vvrjT(ov'" 6 Xubg „noXXd r« tTr^." 
ot XQdxTUi „xuXd T(ov T« £Tr]'" 6 Xttog' „vui Kvqis, noXXd 
xtti xuXd Twv xd tTr]." xui eiS'' ovTtog inev/oi'Tai ndvTeg no- c 
Xv/QOvtov. au^ifxov ^' eia£Q/€Tui to fxiQog twv IlQUGtrviv 

loy-ttTu xov nQOQQr^d-ivTU Tvnov fierd xai tov SofieaTixov x(ov 

e^xoviSiTcov xai xov xet/ecoxov xui xov SrjfidQ/ov xui xtov 

TQt^ovvcov xui ^txuQicov xui T(ov Sr^fiOTtJov xov fiiQOvg. /Qrj 

da eiSivttL, oxi xutu tov nQoetQrjfievov xvnov intTeXeiTUi xut 

a. ^aaral^oiiiyov ed. 

vitam eorum per nostram vitam ! sic populus ter. Tunc mepsae 
praefectus cum apocombio, quod triciiniarius gestat, descendit, id- 
que domestico Iradit, hisque procidentibus , cantores : Multos , mul- 
tos j multos; populus : Multos annos in multos. Porro hymuum sal- 
tationi aptum canunt : Splendent Domini , laetatur orbis! Splen- 
dent Augustae j laetatur orbis! et porphjrogeniti j laetatur orbis. 
Exsultat senatus totumque palatium j laelatur orbis. Exsultat urbs et 
Romania universa j laetatur orbis. Augustae , divitiae et gaudium 
nostrum ! ita j Domine , mullos ipsis annos concede. Cantorcs: 
Jmperatoribus ; populus : Multos annos ! Cautores : Felices annos 
Imperatoribus ! populus : Imo , Domine , multos ipsis et feliccs an- 
nos! Cantores : Et Augustabus :, populus : Multos annos ! Canto- 
res : Felices annos ! populus : Imo , Domine j multos ipsis et felices 
annos tribue ! Cantores: Porplijrogenitis ; populiis : Multos annos! 
Cantores: Felices ipsis annos ! populus : JmOj Domine , nniltos i- 
psis adde et felices annos! Postremo omnes vilam iongacvam appre- 
cantur. Saximura II. Faclio Prasina , ritu supra exposito cum do- 
mestico exciibitorum , praefecto murorum , dcniarcho itcm, tribunis, 
vicariis ct farlionis cius populo ingreditur. De reliquo notandum 
cst , sccundum carimouias adductas hoc ctiam sa.\imura sine uUa 



296 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



rovTO t6 au'it/iiov unaQuXXuxTCog , jtX^v w tqi^ovvol y.ai ol 
^ixaQioi neoi(ii^XfjVTUi. t« /ovooai^/iievTU diay.onTu xovtoixu- 
JMs. la^.byi/ftt TIquolvu t£ y.ai Qovaia. laTsov, otl avTrj ^ Ta§ig 
unaaa eniTeXeVcaL xai ini %ov avyovaTiay.ov y.XijTioQiov. 

D KE(D. tg. 5 

"OiJa ^€t naQtt(fv).nTreiy, Si^ifxov ysvofiivov iv rf, /ivOrix^ (pidXyj 

TOy TQixdyyov, ystucSvos ovios xal piato^v dvtuujv , xal fi^ 

avyyajQovvrcov ysvia&ai iv ralg i^ tO-ov; tpiKltai. 

TlQoiQ/ovTUL Tji uvTJj ^jnsQa svvv/ioi naTQixLOi y.ai aTQa- 
Ed.L. 173 T7;j'0f xui nuau rj avyy.X?jTog , xai sxaaTog uvtwv u}.Xuaa£Lio 
TrjV iSiuv OToXrjv , 6 ds rSjg xuTuaTuaeoig XiyeL t(o noainoai- 
T(p , (ag OTL T« i.isQr} €T0i{.i(x slaiv , 01 drji.iuo/OL rjveyxuv ru 
li^eHuQiu uvTcav, xui iv tw ^lovaTiviavto TQLx).iv(p sig ra 
TOiV vncxTojv ax(i/.iva ixdi/ovTUL. xui nQuinoaiTog siaeX- 
&cav sv T(p TQLnsToovL (XSTU ndvTOJV Tov xov^ovxXsiov , nQoa-i^ 
TuaasL TOvg oaTLuQiovg lu^etv tu ^eoyiu uvrcov , xui dtjQi- 
ysvofxsvoQ vn uvtcov , s^i^/STUL sig to Xuvaiuxov , xdxeias 
Si/STUL avTOv 6 TTJg y.aTaaT(xaecog /neTu t(ov aLXsvTLUQicov , 
siTu sy.eL&sv StjQiysv6/.LSVog vno tcov tov xov(iovy.Xeiov xui 
Toi; T^^ y.uTuaTOLasojg, dXXit /xi]v xui tcov aLXsvTLuoicov xuiio 
Ttov daTiuQicov ^uotuI^ovtcov t« ^SQyia uvtcov , s^sq/stul sv 
B T(p ^[ovaTivtuv(o TQLxXivo). /Qr] di: sidivuL , oti, tov nQULno- 
aiTOv dtjQiysvo/iiivov dLu tov XavaLuxov , uviaTUVTUL nuvTsg' 

immntationfl celcbrari , praeterea quocl tribuni et vicarii atirea se- 
gmeuta excisa, eurtis manicis, Prasiua russaque iuduaut. Idem ritus 
in Augustae eliara convivio servalur. 

CAP. 66. 

Observanda , si deximum in secreta phiala triconchii institui 

debet hiberno lempore et ventis acriter commolis, qui non 

permittuntj ut solitis in phialit celebretur. 

Nocte eius diei patricii, strategi et senatus omnis, singuli vesti- 
bus mutatis procedunt, cerimoniarius praeposito, factiones paratas 
esse , dcmarclios libellos attulisse , inque Instiniani triclinio in con- 
sulnm scamnis adesse , nuntiat. Tunc praepositus tripetonem cum 
omnibus cubiculariis ingressus, ostiarios virgas suas sumere iubet, 
et ab his stipatus , ad lausiacum, ubi eum cerimoniarius cum silen- 
tiariis exspcctat, inde cubiculariis, cerimoniario, silentiariis et ostia- 
riis cum virgis suis comitantibus ad lustiniani triclinium progredi- 
tur. Observaudum cst, praeposito per lausiacum cum comitibus pro- 



DE CERIMON. AULAE BYZAjST. I. 66. 297 

rfj ydg r^f-doa ixstvrj (og ix ngoaconov tov ^aoiXioig Siio/j' 
rat, xai did tovto q^vKuTXiTat ^ Ta§ig xai ^ Ti/n^ ovT(og, 
01 de Tov icovSovxXstov ag/ovrsg TarairaL iv tm uvtm Tgi-' 
xXiv(o svd^sv xai svd^sv, xui 6 ngainoaiTog /niaov avKov. situ 
^sgyovTUL 01 6fJ!.iag/ot. ^aaTul,ovTsg Xi^sXkdgiu, xai disg/6/nS' 
roi fiiaov tov xov^ovxksiov , nXrjaidZovat T(jj nguinoaiTC) ^ 
xui ngoaxvvovaiv uvt(o • xui uvTog /nixgov tl ngoaxvvrioug 
ttVTotg, Si/STui Tu XtjSsXXdgia uvt(3v , xguTOvai Ss 01 Svo 
Srjuug/OL uvd Svo Xt^sXXugioiv , tv /xsv koyc) tov ^uaiXiujg , 

lOTO ds STSgov /,oj'W tov nguinoaiTOv. xai vnoaTgiipag uno 
T(Jov ixstae 6 avTog ngainoaiTog xui SrjgLysvo/xsvog vno rtovC 
ngosig?juiv(ov , siaig/STUL ev rw TginiTOJVi, xuxsias /iixgov 
saT(6g iiig/STUL , xui xuditoirut sig Tug Tuisig uvt(ov unav-Ms.i%S.ti 
T«g. t(Sv Se /isgdav sTOi/iaad-ivTOjv xai t(ov axsvoiv e^s/.&ov-' 

iSrtoj', xai dn).(og ndvTojv tcov xu&vnovgysLv (iov).OLiiv(ov ev 
7(0 ds'^i'/i(i), si Tv/(oaL Se xui unoxgiaiugtot, iotuvtul xat av- 
Toi sig TfjV (fiuXrjV. situ siaig/STui 6 Ttjg xuTuaTdasojg, xai 
Xiyst T(o ngutnootuo, oti ndvru ^TOi/iacfTut, xui ngutnoat- 
Tog siosX&(6v /it]rvsL t(o ^uaiXst, xui sid' ovTojg StSoTut /is- 

'i.OTuaTdat/iov . 01 Se nuTgixtot xui ndvTsg ot ^ag^drot ug/ov- 
Tsg Siig/oiTui Sid tov Xuvaiaxov xui tcov ixstas (iad^iiiSojv, 
xui Sid Tov /lovod-vgov tov ovTog sig tov eiStxov siaig/ovTUtD 
iv Tw ^/itxvxXtM Ttjg /ivaTixfjg (ftdXfjg rov Tgtx6y/ov. {B.) 
Kuxstas ndvTojv t(ov ngostgrj/iivcov (srdvTOJV iv(6niov tov 

7. /iixQov rs ed. 

cedenti , omues adsiirgere : lioc enim die personam Imperatoris siis- 
tlnet, qiiare et ritus idem ac honos ipsi, ut principi, habetur. Cu- 
biculo praefecti in utroque eiusdem triclinii latere stant, in medio 
ipsorum praepositus. Tunc demarchi cum libellis veuiunt, perque 
medium cubiculuui transeuntes ad praepositum acceduut , eumque 
adorant: ipse, incliualo paulum corpore , libellos , quos siugulos 
duo demarclii tcnent, unum Inipcratoris, alterum praepositi nomine, 
recipiL Inde vero reversus, cum soleuui comitatu dictorum tripeto- 
uem petit, ubi parumper moratus , abit, omnesque ad suos ordines 
se couferunt. Paratis faclionibus, vasis , et, ut verbo dicam , omni- 
Lus, qui in dexiiiio ministrare volunt, progressis , lcgati quoque , si 
qui adsint , in phiala consistunt, Tunc cerimoniarius intrat, para- 
taque esse omnia, praeposito nuntiat: is ingressus Imperatorem de 
eo certiorem facit, et tunc solenuis processio instituitur. Patricii 
et proceres omnes barbati per lausiacum et scalas eius perque ia- 
nuani aerarii privati in hemicyclum secrelae phialac triconchi con- 
Teniunt. (II.) Dictis omuibus e regione templi S. loannis stantibu» 



298 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



vaov Tov dyiov ''Icauvvov y.ai i/Je/Ofievcov xov (iaaiXm , o 
^aaiXsvg d/]Qiyev6f.ievog vjib rov y.ov^ovxXeiov , SiSQ/nat, did 
T(ov Sia^aTLxmv tcov ayiojv (/,', y.at sS,eQ/eTUi diu tov yavoiiov 
fiovod-uQOv TOv rjf.uy.vy.Kiov, y.al siaeQyeTUi sig t6 TQixoy/ov. 
si&' ovTojg nQoay.aleiTUL 6 rcQaLnoaiTog rovg ^soriJTOQag, xaiS 

Ed.L. i-j^nSQi^dD.ovaiv avTOv Ttjv /XuviSu avrov, y.ui naQavTir.a eS,sq- 
/ovTUL nuvTSg • 6 Ss (iaatlevg aTefSTUi, nuQu tov nQamoai- 
Tov TOv y.ov^ovxXsiov ixstas nuQiaTu/itsvov . /Qr] siSevai, otv 
ivconiov ^UQ^uTcov 6 ^uailevg ovSenOTS aTSifSTUi, i'^ avTijg 
T/jg aQ/jjg Tuvvrjg T/jg nuQuSoaecog rfvXuTTCfisvtjg. eaTcoTojvio 
Ss Twv aQ/oircov tov y.ov^ovxXeiov svd^ev xuxeTas, ol anu&a- 
Qoy.ov^Ly.ovluQiOL y.ai oi xov^ixovXuqlol laTavTui onio&ev 
rwv uQ/ovT(ov TOv y.ov^ovxXsiov , ol fiev iv T?j x6y/T] uvcodev 
eig To ^ad^fiiSLOv , ol Ss i'^ svcovvfioiv, xai avToi b/noicog sig 
ro ^a&fiiSiov. xui Xuficov vevfxa 6 nQainoaLTog nuQa rovi^ 
^aaLXecog, veveL t(o daTiuQuo rw eaTcoTL eig to ftijXov, xai sia- 
B dysL nuTQLy.iovg xai crvQaTfjyovg , xai eiasXd-6vTC0V avTcov iv 
Tip TQLxXiv(i) xui aTdvTcov, nQoaxvveLTaL o ^uaLXsvg vnb t(ov 
uQ/6vTcov Tov xov^ovxXeiov , xtti Xufi^uvei vev/na 6 nQuin6- 
aiTog einSLv ixsil^ovcog ro „y.sXevauTe'" oi Se vnSQ£v/ovTaL20 
TO „eig no7^Xovg y.ai uyad-ovg /Qovovg." tovto yivsTUL xu^* 
£xdaTT]V So/jjv Toi; ^uoLXecog. (r.) EiTa s^eQ/ovTUL e^co 

Ms.ia5. b'^^v uQyvQoov nvXcov, evQ-a XcnaTUL t6 asvT^ov, xuxeLas laTuv- 
rai, xai i'S,sQ/STaL 6 ^uaLXsvg sig ttjv doyvQuv nvXijv , xat 
TTQoaxvvovaLv uvTOv nuvTsg ot nQOSLQTjfxevoi. sixa Xa^cov vsv-^S 

ac Imperatorem exspectantibus, venit ille, comitante cubiculo, seque 
per porticus quadraginta Sauctorum et ianuam cancellatam hcmicycli 
ad triconchum confert. Deinde praepositus vestitores vocat , qui 
postquara Imperatorem chlamyde inducrunt, omnes discedunt : coro- 
nam ipsi praepositus cubiculi , qui ibi adstat, imponit, llic notau- 
dum est, Imperatorem in conspectu barbatorum nunquam coronari, 
quae consuetudo ab initio servata est. Ab utraquc parte cubiculo 
praefecti , post hos spatharocubicularii et cubicularii, illi in conchae 
superiori parte in scala , hi ad sinistram in cadem scala adstant. 
Praepositus , signo ab Imperatore dalo , osliario iu vclo stanti an- 
nuit , statimque is patricios ct stratcgos adducit , quibus tricliuium 
ingressis et adstantibus , Impcrator a praefectis cubiculo adoratur, 
siguumque pracposito dat , ut magna voce exclamet : lubete , reliqui 
apprccautur: In multa bonaque tempora , idquc , quoties novura ve- 
luni introniittitur, fieri solct. (III-) Poslhac e porlis argcnlcis , ubi 
thronus rcpositus cst , cgrcssi , consistuut, et Iniporalorcin |)ortara 
argcnteam iitgrcssurum dicti omnes adorant. Tuuc pracpositus si- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. 1. 66. 299 

fxa TiQULnoaiTog nuQU rov ^aailscog, rsvei tw rtjg xarct- 
ardaecog, xuxetyog leyti „xslevaar€," xal uneQxerai, exuarog 
iv Ttj ISia uvTOv ra^ei re xut oruaei . 6 Ss rfjg xuTuaruae-C 
(og noitjaug rb Qioad^sKLOv , (6g eid^iarut uvt(o, sniSiHtaai. rio 
S^uadei, 6 Ss ^uaiXevg dve).&cav sv r(o osvrtoj, xuTua(fQuyiX,ei 
rov Xuov sx rQiTOv, xai xa^st^eTai. xui 6 nouinoaiTog Xu^(ov 
vevfia nuQU rov ^uaikecog, nuQuxvxpug vevei, rro lu(o ix y 
Sia Tfjg /eiQog, xui ^avxdl^ovai ru OQyuvu , ru dh dvo fii- 
Qtl rug ovvfjd^eig (fcovag xut evcpjj/iiiag sxrelovai, xul rovrcov 

ionuvauf.iev(ov , uvlet rb OQyavov (.isoovg Bsvstcov, xai rovrov 
avkrjauvTog xal nuvaafxsvov , uq/stui 6 S^fiog r(ov BevsroiV 
Tov dnsXuTLXov, xut rovrov rsAsad-svrog, uq/stui. rtjv (fcovijv. 
eid-' ovTcug Xafi^dvei. vevfia 6 nQainooirog nunu rov ^aoiXs- 
tag, xuxsZvog unsXd^cbv, Xuft^uvst rovg Sofiearixovg rovg f4.e-D 

iSyuXovg, cog /; ovvtjd^etu s/et, xut xuTeXdv vreg , lOTuvTut etq 
rdg rdieig uvrcov rb uvto ds noiovoi xut 01 IlQuatvoi, Xs- 
yovreg ru uxru uvt(ov, xut rov OQydvov uvXrjouvrog , Xsyovat 
rov unsXurixov, sid'' ovrcog rrjv ifojv/jv. xat uviaTurut /?a- 
aiXevg uno rov oevTL,ov uvrov, xat uvXoijat ru oQyuvu , 6a 

no^uaiXevg lOTarai eig rb asvrl^ov, ol ds nuTQixiot xat ot orQU- 
rrjyot laruvTui eig to TQixoy/ov svdsv xdxeias. eira Xufi^u- 
vet vevfiu 6 nQuinootrog nuQU rov ^uatXecog , xrxt vevet ria 
(foavo^i6X(o xov^txovXuoiio rco Xeyovrt „6 nuvTodvvufiog xul 
noXvsXsog Qebg" xut ru s'§tjg, 6 Ss xov^txovXdQiog vsvet dnb 

aSroiJ nuQuxvnnxov , xat navovat xu OQyavu, xat uQ/ovrat TaEd.L. lyS 

18. dvtaxavrai ed. 

gnum ab eo accipit, datque cerimoniario , is dicit : lubete , omnesque 
ad suam stationem et ordin«m discedunt. Cerimoniarius , facto, ut 
mos est, rhostlielio , id Imperatori tradit, qui , throno conscenso 
terque populo signato , in eo adsidet. Praepositus ab Imperatore mo- 
nitus , prospiciens, ter populo signum manu dat, et , silente organo , 
duae factiones solennes acclamatioaes et laudes recitaut , quibus fi- 
nitis , organum Venetae pulsatur, quo facto et siiente eo , Veneti 
apclaticum ordiuntur , eoque finito , voce canunt. Tum praepositus , 
signo ab Imperatore accepto, discedit, magnosque domesticos , ut 
mos est, assumit, qui descendunt inque locis suis adstant: idem Pra- 
sini faciunt, acta sua recitant , et postquam organum sonuit, apelati- 
cura, dein cautiones incipiunt Imperatore a throno surgente , orga- 
iium pulsatur, eoque in throno slante , patricii et stratcgi ulrinque 
in tricoucho consistunt. Porro pracpositus , signo ab Imperatore ac- 
cepto, praeccntorem cubicularium monet , dicitque: Beus omnipo' 
tent et tnultae misericordiae elc. Cubicularius etiam e fcnestra 



JOO CONSTANTINI PORPHYROGENITI 

ftiQij aheia&ai rdg reaaa^ag ahi^asig, y.ai ey.darTjg nsQug 6t- 
kfj(pvi'ug, Xa^uftuvei vev/iia 6 nQuinoonog, y.ut vevet tw (ftovo- 
§o)m , xaxeivog avvTtd^eiai, t(o Xa(o ex tqitov did Tr^g /eiQog 
xuTU rug ahr^aeig avTcov . xui avvTa^u/iievog avTolg 6 ^uai- 
Ma.mO.nlevg, elaeQ/erui elg ro TQixoy/ov, eha aTug e/unQoa&ev rtjgt^ 
^ud-/nidog rrjg xoy/rjg rov tqixXivov 6 (iuailivg, vevei tw 
nQainooiT(o, 6 de nQutnoaiTog Xeyet „xeXevaaTe." (^. ) Actt 
nuvTCov T(Sv an/6vT(ov e^eX&ovrcov , {.levei 6 ^uoiXevg (.lerd 
rov xov^ovxXeiov fibvov , 6 de nQutnoanog , Xa^cov uno rijg 
^xe(faXijg avrov lo oTeju/na, TiQOoxaXehai TOvg ^eoTtjroQag, xuiio 
dnalkdoaovoi x^v /lavida rov ^aaiXecog. eid-' ovrcog e^eQ- 
/erut 6 ^aatXevg ano tou XQtxoy/ov , xai dteQ/erat nuXiv 
<Jf« r(av avrdov dia^artxcov , xai uneQ/erat eig rov /qvoo- 
TQixXtvov, xai 6 nQutnoaiTog, Xa^(ov unoxo/i^iov rcov dvo /le' 
(ifov, 6'rjQiyev6fxevog vno rcov uq/ovtcov rov xov^ovxXeiov, St-i5 
eQ/erai did rcov dta^urtxcov, xai dneQ/eTUt ev t(o ^/itxvxXu^ 
q)idlrjg rov TQix6y/ov , xui nuQuy.vnret xdrco&ev, ot Se rov 
liieQOvg rcov Bevhcov xqutovoiv i^nlco/ievfjv rrjv /Xuviiia rov 
dfj/iaQ/ov avrdov, eig ijv Se/ovrut ro dnoy.6/i(iiov to t)<« TOtJ 
C nQainoaiTOV nand rov ^aotXecog ne/Kf&ev avrotg. o/ioicog deio 
xui 01 n.Qdoivot rd avro noiovoiv. eiru vnooTQe(pet 6 nQui- 
noatrog /lerd rov xov^ovxXeiov , xai rov ^aoilecog xudeaS^ev- 
rog eni rov oevrl^ov, (fOnovvTog xui ro ouyiov uvrov, xai rov 
xov^ovxleiov fig rov /qvootqix/uvov eardoTog, xeXevet, eiaa/d^i^- 

i3. eig xo ecl. 

prospicit, silentque organa, factiones vero quatuor postulationes in- 
stituuut, siuguiisque ipsis concessis , piaepositus, signo acceplo, 
praecentorem nionet , qui tcr manum populo secundum preces eius 
componit. Imperator, omnibus ordinatis , triconciium ingreditur , et 
e regione scalae conchae triclinii constitutus, praeposito annuit, qui 
dicit : Jubete. (III,) Praefectis omnibus egressis , Imperator cum 
solo cubiculo remanet , praepositus vero , demta ab eius capite coro- 
na, vestitores vocat, ut ipsi tunicam exuant. Sic e triconcho pcr 
easdem porticus digressus, ad aureura cubiculum abit, praepositus 
vero , duarum factionum apocombio sumto, cubiculi praefectis comi- 
tantibus , per porticus ad hemicycluni phialae tvicouchi abit, et in 
loca inferiora prospicit, Veneti autem tunicam demarchi sui expan- 
sam tenentcs, apocombium ab Imperatore per praepositum ipsis 
missum rccipiunt: idemque et Prasiui faciunt. Sic praepositus cura 
cubiculo redit, at Imperator sagum suum gestans inque throno ad- 
sidens , promotioncs multorum proceruro institui iubct , a mandato- 
ijbus pcr oinnes ordincs usquc ad protofpalharios progrcssus ; si pla- 



DE CERIMON. AUIAE BYZANT. I. 67. 3o I 

vat Tug TiQO^oXug a%i(oiiux(OV noXXdoVy uno t$ ixavSar(OQoyv 
■nQOuvu^i[)ut(ov y.u^' i-AuarrjV Tce^rv 6(og nQ(OToanu9aQi(ov, ei 
xsXsvtL dSf nQOi^idXXiTui y.ui nuiQiy.iovg. y.ul tovx(ov TeXe- 
adavr(ov , xu&t^eruL inc rtjg ri/ii/ug uvtov TQunsCfjg eig rov 
^ lovoriviuvov TQixXivov, xui xeXsvet siaeXdetv a(i,%i(.ia • xui 
eiodyerai. no(orov odiiuov , ro xovfiovxXeiov xui rfj Sevr6Q(t, 
T(i.'^ei eiaiQyovrut ol nurQiy.L0L u}.iu r(ov nQ(aroana&uQi(ov xui 
Xoincov ^uaiXiy.(ov' ttj tq/tjj Ss xaTaardaei eiaeQ/jrai 6 So-B 
(xeorixog t(ov ayoX(pv fiera rov neQurixov Sijuov t(ov Bevi- 

lorcov rfi Sh TerdQrr; xuraordioei eioiQxerat 6 i'^y.ov^irog /nerd 
TOv neQUTixov t(ov nQuaiv(ov Sijfiov' Tjj Se nifinrri xuru- 
ardoet. eioiQ/ovrui ot rov [xiQOvg r(ov Bevircov rfj Ss exrfj 
xuraoruoei oi rov /niQOvg T(ov HQUoiv^ov. xui exdorrj avr(ov 
T(i'§ig Xu^ovou dnoxo/iiiiov f s/ov /Qi^f.iaTa Ixavd , s^io/erai, 

i5ev/aoiorovaa rbv Qeov xai evcptj/xovaa , xai vn£Qev/0{xiv/j 



KE0. -^. Ed.L. 17G 

UeQi T^s rtSv dndyrtov ciQ/dyTOJV Tt{|f tof if xai nctQaardastas iv txu- 
OTip Seliixcp intT(i.ov/x^v(p iv rulg /teycilatg (ftdXeai. 

20 'loriovj VTL /lerd ro xa9ead-fjvai rov ^aatXia ev xr^ fffV-Ms.iaS. b 
tZ(i) rfj Tu^ety Tj uv(oriQ(o eiQjjxu/iev, loruvrui evvov/ot nQOj- 

4. fis To ed. 10. ZXOA. 'lariov, oti , et [01? cd.] dSvvd- 

Tiog [^Suyceuiy cd.] t/et 6 douiaiixog twv a'/oXtjjy, eire d do/ii- 
aTt/.og Tcijy i^xov^iTwv ^ ixnooGwTiovaty avxovg [sic R. ex 
compend. cod., «i/tw ed.] ncexQixtot. i5. rby &eioy puaiXia 

pro Toy Qtby coni. R. ig. iniTtlov/iiy(p R., inixeXov/iiyuiV 

cod. et ed. Tuis om. ed. 

cet, etiam patricios creat. His peractis , venerandae mensae snae in 
lustiniani triclinio adsidet , et saxima intrare iubet. Horiim pri- 
xnum cubicuium est ; in secundo ordine patricii cum protospathariis 
ac ceteris imperatoriis veniunt; in tertio domesticus scbolarum cuni 
factionis Venetae transitorio populo ; in quarto excubitor cum Pra- 
sinae factionis: in quinto Veneti ; in sexto Prasini factionarii. Sin- 
guli horum ordinum , accepto apocombio baud mediocris pretii , ab- 
cunt Deoque gratias aguut, et laudaut ipsum et concelebrant. 

CAP. 67. 

De loco et ordine , qua proceres omnes in singulis deximisj 
in maioribus pliialis institutis, adstare solent. 

Notandum est , post Impcratorem , eo ritu , quo e.xposuimus, 
in solio assidentcm , cunuchos protospalharios , adstricliori veste iil- 



3oi CONSTANTllSI PORPHYrxOGENITI 

TOana&uQiot oniod^ev tov ^aoiXiiog nlrjaiov rov osvrtov , r^X- 
layfisvoi T« Tf OTi/uQta avxmv aat r« oa^dvia , q)OQOvoi dh 
xat T« /itaviuy.ia , y.ai int wficov (iaoTutovoi rd onud-o^dy.Xia 
avTcov, onio&ev ds rwv avrwv nQojTOonad^aQiojv loravTat /lis- 

■^oov rov TjXiuy.ov nQcoTOonu&uQioi. ^aQ^urot ■^kXuy/nsvot rd rsS 
ansy.ia avrwv y.ut t« {.luviuy.iu. ro d's uq/iu, rjyovv ro oy.ov- 
TUQiov , ^aord^ovot onud^uQiot dvo y.ud-' sva sy.uorog avTCOv, 
yut lOTuvrat /nsrd rcov avrwv ^aQ^drcov nQcoroonud^uQitov ' 
01 Ss onud^uQoy.ov(iiy.ovXdQiot xut ot y.ov(ity.ovXdQiot lOTavrat 
in' evd^siug unavrsg sv&sv xdy.sroe rcov avrcov puQjSdTOjvio 
7iQcoroonuduQi'(ov. 6 Ss rtjg y.araordoecog lorarut s/inQO- 
cd^sv rcJov y.ov^iy.ovXuQi'cov /iiyQOV nQog ro Xu/i(iuvstv uvtov u- 
no xsXsvosojg sx rov nQUinooiTOv t« vsv/iuru . oi ds ana- 
d^UQOy.uvdiddrot loraVTat onto&ev rcov nQOSiQtj/isvcov ^uQ(id- 
Tcov nQcoTOonad-aQicov , 'onu&UQoy.ov^iy.ovXaQicov rs y.at y.ov^t-iS 

CxovXuq/cov ^uord^oiTsg r« oy.ovrdQiu avrcov , qjOQOvvrsg y.at 
T« /luvidy.tu y.at t« onad^Lu uvtcov , coouvrcog xut oi onud^d- 
Qioi (pOQOvvTsg rd rs onud^ia uvtoov y.ut ayovrdQiu , (iuard- 
^ovrsg T« SiOTQuXia uvtcov, loTUVTat svd^sv y.uy.stos rcov ona- 
^aQOxavdiddrcov , o/ioicog el rv/coot xat onaddQtot 6id n6Xs-'3.o 
(og. ol 6s otXsvTtdQiot loruvrut iv rco xQS/iu/tsvco (ji]X(i) nv- 
Xrjg Tov TjXtaxov iv rco /iuq/iuqivco novXnirco' uQ/ovrsg Ss 
TOv xov^ovxXeiov xut narQixiot loruvrut svdsv y.dy.sios iv 
rotg nttQuxvnTtxotg xuyxsXXoig cjQ&iot, insQStdo/csvot in av- 
TOig. (B.) ^IoTSOV ds xat rovro ^ ort, si rv/ot ysvsa&ai roaS 

8. /Sa^jSctTOt danad-ciQioi. cd. i5. anc(&aQoy.ov^ixov).dQiot te 

xai xov^ixovXdQioi ccl. 

datos suaque sabania , torques item et in humeris spathobaculos 
suos gestantes , prope throuum adstare: post hos in medio solario 
protospatharios barbatos in mutatoriis cumque speciis et torquibus. 
Arma seu scutarium spatharii duo, unus post alterum, gestant, cum- 
que his barbati protospalharii consistunt: spatharocubicularii et cu- 
bicularii omnes ad horum sinistram locum utriuque habent. Ceri- 
moniarius paulo ante cubicularios stat , ut a raandato accipere signa 
a praeposito possit. Post dictos protospatharios barbatos spatharo- 
candidati, spatharocubicularii vero et cubicularii scutaria sua , tor- 
ques et gladios, spatharii idem gladios suos et sua dcxtralia gestan- 
tes ad utramque spatharocandidatorum manum adstant: sic etiara 
spatharii, si qui in urbe adsunt. Silcntiarii in velo suspenso portae 
solarii in pulpito raarmoreo , praefecti cubiculo ct patricii utrinque 
in cancellis , unde prospicere solcnt , recti ipsisque innixi adstant. 
(II,) Quodsi in secreta phlala triconchi deximum instituitur, onines 



DE CERIMON. ALLAE EYZANT. L 68. 3o3 

St^i/noy £V Ttj ^varixfi (pidkr) tov TQiitoy/ov , TsXiiTUi tj T^g 
nuQaoTuatcaq Tu'iig ovTCog . xad-6L£Tat 6 ^aoUevg ini tov d 
aivTl^ov, (6g si&iaTac avTfo, xat lOTuvTai iva/iiov avTOv uq- 
/ovTsg Tov xoviSovxXfiov, 01 ds tiutqixioi y.ui aTQUTr^yoi iotuv- 
Srat anavTsg h&sv y.uxHOB uno tov novXniTov iv Tulg &vQt- 
ai' 01 Sh avyxXfjTixoi vnuTixoi ioTavTat dn uvTm' cfioiwgMs. 127.« 
xai uvToi ev Tutg d-VQiotv. (oouvTatg xai ol ivvov/oi nQooTO- 
anad^uoiOL lOTuvTat oniod-iv tov §uaiXi(ag nX?]Ot'ov tov aiv- 
T^ou ^Xkay/.iivoi • ol ds ^uo^dTOi nQOJToanud^dcQtot xui ol to 
lOaQ/aa xaTi/ovTsg , (og nQoeiQtjTai, YoTavTat e/inQOa^ev Tcav 
nvXwv Tov TQtxoy/ov. onto&ev tcov nQOQOtjd-ivTcov evrov/cov 
nQ(OToanud^uQt'(ov onud-aQoxov^ixovXdQioi t£ xai xov^ixovXd- 

QtOt XaTUVTUt iv Tfj TQtTTJ nvXfj TOV TQtx6y/ov j 01 Jf CTTra-Ed.L. 1 77 

d-uQoxuvStSuTOt y.ui ol anud-uQiot 'ioravTut £v&£V y.ux£to£ tov 

iS^uotXiojg iv TOtg /iiaQ/taui'voig novXniTOig' 6 Sk Trjg xuTa- 

aTdo£cog lOTaTat £/inQoa&£v tcov nQO£tQtj/iiiv(ov anad^uQOxav- 

SiSdv(ov T£ xui onuduQicov , ontoS^£V Sk rov T/jg xaTaaTdaeoog 

XaTUVTUt OtX£VTldQl0l. 

KEO. -irf. 
20 neQl Tov ^Qvaov InnoSQO/iiov xai TtSv iv ttvr^ tilov/i^ycov. 

TlQoiQ/ovTat unavT£g ivvv/tot, ■^XXay/iivoi dnb 7.£vy.(ov% 
/XavtSicov, ol /thv iv TJj d£Q/idaTQ(x, ol Ss iv TJj axjjiSt' xai 

II. Post TQixoyxQv (listinctionem om. ed. la. danci&aQioiv. ol 
ana9aQ. ed. 

hoc ordine adstare solent. Imperator , ut ipsius mos est, in soiio 
sedet , ante ipsum praefecti cubiculo , patricii et strategi utrinque 
a pulpito in ianuis , post eos scnatores et consuiares pariter in ia- 
nuis consistunt. Sic et euniithi protospatharii pone Impcratorem 
prope thronum in mutatoriis , barbati protospatharii et qui arma 
tenent, ut dictum est , coram portis triconchi. A tergo eunucho- 
rum protospathariorum , quorum supra meminimus , spatharocubicu- 
larii' et cubicularii in tertia parte triconchi , spatharocandidati et 
spalharii ad utrumque Imperatoris latus in marmoreis pulpitis , ce- 
rimoniarius ante dictos spatharocandidatos et spatharios, ct a tergo 
eius sileutiarii adstaut. 

CAP. 68. 
De aureo hippodromo , et quae in illo peraguntur. 

Omnes albis vestibus induti nocte partim ad caminum , partim 
ad apsidem procedunt : praepositus , accepta a aileutiario combiua , 



3o4 



CONSTAISTINI PORPHYROGENITI 



)m^cov y.Of.t^ivav o TiQamoairog nuQa oiXevTiaoiov, siasQ/eTai 
y.ai snididtaaiv avrrjv T(o ^aoilsi, 6 ds (^aoilsvg y.sXsvet t(o 
TCQamooiKO dod^rjvui to niouTOV , y.ai e^eX&cov /hstu tcov tov 
xov(iovxXeiov undvTOJV, SisQ/eTai Siu t^v diu,3aTiy.(ov tcov uyi- 
(ov TeaouQuy.ovTU . eiru ildoiru iv r(o rj^iiy.vy./.uo rov rQiy.oy-S 
yov di/erui uvtov iy.eios 6 ri^g xaraoTdoecog fierct Gilevria- 
QioiV unuvroiv , y.ui diiQ/erui /ner uvr<av 6 nQUinooirog did 
re rijg uxpidog y.ui rijg ddrpvtjg, uneld^cav ds fxi/Qi rov av- 
yovoricog , i'^iQ/erai eig ro orevov iv rfj /Qvafi /eiQi , xai 
evQioy.ei iy.eios earcoTug rorg y.ovQocoQug fnerd rdov d'ey.avcovio 

C evdev y.dy.etoe. die/.&ovreg di: /.lioov avrcov oi re SijUUQ/oi- 
xai uxrovdQiog y.ui nXrjoidouvreg tw nQuinooirfo , nQOoxv- 
vovaiv avrro , y.ui nd-' ovrcog didcoaiv uvrotg 6 nQuinooirog 
TO niQurov, eiru vnooTQixpug uno tcov iy.etos , di^Qiyevofievog 
vnd Tcov nQoeiQrjf-iivcov, eioiQ/sruL iv r(o nuKarao. {B.) 'Oi5 
ds ^aoiXevg neQi(ialX6fisvog t6 /QvooneQiy.leioTOv avrov oa- 
yiov xai dijQiyevofievog vno rcov uo/ovrcov rov y.ovSovy.Xsi- 
ov , SiiQ/sruL Siu T(Jov diul^uriy.cov roi; TQixoy/ov , uxpidog rs 
xui Ttjg Sdcpvrjg , oinrcov xtjQOvg iv rotg evxxrjQioig , (og ei&L- 
aruL uvT(o. y.ui SisXdcov Stu roij uvyovoricog, eioiQ/eruL eig^o 

Dtov uyiov ^rirfuvov, xai ano rwv iy.etas uviQ/erui Sid rov 
fxvOTLXov xo/Xiov sv T(o xOLTcovL TOv y.a&iofiUTog , xai exetas 
nuQuy.vnrsL, fii/Qig dv unuvru evTQenia$(ooL. rov Ss ri^g 
xuruordaecog s).&6vrog xui Sij/.cocuvrog r(o nQuinooiuo , oog 

8. 2X0A. 'lortov , 5xi nclriK ra InnoSQdfiia, rd t£ nQiot' xccl 
tFf/A)jf [(FjjP.»;? cod. et cd.] yifOfifya, xovxov xov xiinov xai xavniv 
fXOvai tijv xci^iv. II. ot rfe Srjfi. ed. 

intrat eamque Iniperatori tradit, qui praepositnm paratum dare iu- 
bet, isque cum omnibus cubiculariis abicns, pcr porlicus sanctorum 
quadraginta progreditur. In hemicjclum triconchi venientem ceri- 
moniarius cum omnibus slientiariis excipit , his comitantibus , per 
apsidem et daphnem transit. Postquam vero ad augusteum pervc- 
nit, ad triclinium in aurea manu pergit, ibique cursores cum de- 
canis suis ulrinque constitutos invenit. Pcr medium liorum tribuui 
et actuarius ingressi , ad praeposilum accedunt, et prono in terram 
corpore eum salutant , quo facto , eis paratum dat , et ab his rever- 
sus , in dictorum comitatu palatium intrat. (II.) Imperator sagum 
suum auro praetextum gestaus et a cubiculo pracfectis stipatus, per 
porticum triconchi , apsidis et daphnes transit , acccusis pio more in 
oratoriis ceteis. Digressus vero per augusteum , ad S. Stephani pro- 
cedit , inde per secretam cochleam ad cubiculum throni adscendit, 
unde , tisquC dum Omnia parala sunt , prospicit. Ccriinoniarius abit, 
et pracposito nuntiat, vasa omuia promta esse , aurigas egrcssos ad 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. L 68. 3o5 

ou Tcuvra froi/iid aaxi tu oxevt] , e^sXdviTsg ol -^vioyoi ff;roi'-Ms. la^.b 
r/oav xa unoSiaXvoiiia uvxcov, xui laxavxaL iv xoig idioig to- 
Tioig fxsxu xvov uoficixcov avxcor, ol ds d/^uoxodxai xai oi drj- 
lnuG/OL uvijXdov iv xuig 6% edovg y.u&id^aig oniod^sv xcov d>j~ 
5fia>v, ixSs/oftsvoi xijv uvaxoXtjv xov Ssonoxov , ono>g aytA^^ca-Ed.L. 178 
aiv sxuoxog iv xfii uvxov SrjiKit, unuvxsg 01 tnnot xtov unuu" 
xo)V uvijkdvv , axouxog f.isxd xcov (fKuuovkcov laxaTUi iv 
xutg xa^soiv avxdov, 6 xoivog Xaog dvijX&ov xai inXtjocod-rjoav 
xd fiud^ou. xoxs siasXd^cov 6 nQutnoaiiog dfjXot xrjj [iaat/.si, 

locog oxL unuvxa €xotf.tu ioxtv • 6 ds jiuaiXsvg xuxio/sxui did 
xiig Xtd^ivt^g axdXag, xaxsQ/ofisvog Sa Xiysi xrjj nQainoaixo) 
„Sdg ftixuaxuotfiov" xuxsuog Xiysi ftsydXcog „fisxaaxdoi~ 
/J.OV." siaio/sxuL ds 6 ^aoiXsvg iv xio xoixcovi avxov , xui 
nQoaxaXsadftsvog 6 nQuinoatxog rovg ^saxrjxooag, siaio/ovxut. 

lyxai nsoi^dXXovoL xijv /Xavida x(o (iaaiXsi, sinoirog dk xoH 
nQutnoaixov „xsXsvauxs ," iiio/ovxuL oi (isoxrjxoQSg uno rov b 
xoixcovog, xai axs(f9^sig vnb xov nQainoatxov 6 ^aaiXsvg i^iQ- 
/sxuL uno xov xoixcovog, S/jQiysvoftsvo; vno xdov aQ/ovxcov xov 
xov^ovxXsiov, oxug ds sig xo oxsvbv, vsvsi tw noutnooixo), 6 

ioSs nouinootxog x(7) oaxtuQio), xai oaxtuQtog siadyst rorg nu- 
xQixiovg, xb d's (iijXov xijg nvXrjg ixsivrig otXsvxtdoiog noisu 
(r.) EiosX&bvxsg ds soco ol naxoixtOL fisxd xai xcbv oxQuxriytav^ 
ninxovai, xui (ivuaxdrxcoi' avxcbv, vsiiSL ^aatXsvg x(o nQut- 
nooix(^ , xui Xiyst ftsydXcog ,,xsXsvouxs." uno ds xcbv i" 

decursionem se accinxisse , inque locis suis cum curribus consislere: 
principes vcro et tribunos factionis ad solitas sedes pone factiones 
ascendisse , et niandata a Dominis , ut siuguli in sua factione acce- 
dant , exspectare , equos omnes curribus iungendos adductos esse, 
exercitum cuni flammulis in suis ordinibus adstare , communem po- 
pulum adscendisse scalasque omnes complevisse. Tunc praepositus 
ad Iniperatorem accedens, parata omnia esse nuntiat : is prr sca-^ 
lam la|)ideam descendens, praeposito edicit: Da processum, is elata 
voce : Processus. Imperator se ad cubiculum confert, ad quem ve- 
stitores a praeposito arcessiti intrant , et Imperatorem tunica in- 
duunt , praeposito dicente : lubete i vestitores e cubiculo abeunt, 
et ipse Imperator , a praeposilo coronatus, praefectis cubiculi co- 
mitantibus, discedit, inque angusta porticu coustitulus, signum 
praeposito, hic ostiario dat , qui patricios adducit , eius portae ve- 
lum silentiario curante. ( III. ) Patricii intro cum strategis ingressi 
procidunt, quibus surgentibus , Imperator rursus praeposito siguum 
dat , qui magua voce exclamat : lubete. Ab his Iraperator stipatus, 
in triclinium prodit , ubi eo die coronatur, simulque tres quatuorve 
silentiarii intrant , qnorum tres ad dextram factionis partem a tergo 

Constantinus Porph/r. VuU 1. ao 



3o6 CONSTANTINI PORPIlYROGtNlTl 

yuos SrjQiyevbfievog 6 ^aoiXsvgj aXd^cov lavarat iv t(o tqi- 
xl/vfo , iv 0) uQioxu rfj avTJj -^fttQu, yal tiael&ovTsg aiXsv- 
CTidoioi- TQitg f] y.ai TsaoaQsg , ol fisv TQstg disQ/ovTUi iv tm 
SsS,i(~) ixsQSL Ttjg doyrjg otiio&sv , 6 ds sxsQOg loTUTUi iv t(0 
Ms.i28. a/<fi(7W- Xa[i(6v ds rsvfm 6 nQainoaiTog nuQu tov §uoiXs(og,S 
Sidcoai vsv/na rfo aiXsvTiaoAo , 6 Se aiXsvTHxQLog unsQ/STUv 
iv Tfjj P^Xfo, yat XsysL /iisydXcog „Xs^d •" yai siadysi t6v t^? 
yuTaOTdasoig, y.ai iotutul fisaov Ttjg So/ijg , Xu^oov Ss ndXiv 
vsvfiu 6 nQuinoaiTog nuQu Toi; ^(icoLXsoog, vsvsi t(o fiuyiOTQ(o, 
f.iri ovTog Ss ftayioTQOv, vsvsl rw yoiataTojQi. ioTSOV Ss, 0x1,10 
si filv vnuQyog tov nQuiTtoQiov yui 6 yoiuiaTtoQ ovx sioL 
nuTQiyiOL, nQh xi^g ovyyX/jxov Idiov (ii^Xov siosQ/ovxaL* Aa- 
^cov yuQ vsvfia 6 fidyiaxQog, vsvsl Xsycov t(0 Trjg yaTUOTdosojg 
„y6ftt]Tsg ," y.uysLvog dnsX&cov XsysL „Xs[id." yui siasQ/ovTUL 
D Of T^g avyyXrjTOv , nQOoyvvijouvTsg ds lotuvtul sxuaTog av-i5 
T(ov iv xfj T«|f t avTCov • siTtt vsvsL ndXiv 6 paaLXsvg x(0 
TiQuinoaixfo , 6 ds nQatnoaixog x(o fiayiaxQ(o , 6 ds ftdyiaxQog 
vevsk TO SsvTSQOv T(o x/jg yaiuoxdascog, Xsycov „nQOcpiyxcoQ •" 
yaysLvog eig x6 ^ijXov dnsXd^(ov XsysL ,,Xs^tt," yai sioiQ/sxttL 
o «710 inaQ/cov' nQoayvvtjottg Ss y.tti uvxog, Xgtutul iv xr^^o 
%d%ei uvxov. sixtt vivSL 6 ^ttOtXevg x(o nQumoaixo), yuystvog 
TW T^5 yuxa(ndas(og, xai XiysL „ysXsvaaxs •" uvxoi Sh vnsQ- 
Ed.L. i^gfv/ojT^t „sig noXXovg xai dyad-ovg /Qovovg." (•^») •^^«t 
ev&i^og yaTaa/cov 6 Ttjg yuTaoTdastog to ay.QOv t^q /Xavt'Sog 
TOv ^aoLXicog xai noiijoag QCoo&iXiov , intSiSooot t(o ^ttaiXsT,i$ 

2. tiafkO^ovTcci cil. j8. rov jijs xctr. cod. 

transcunt , umis in meclio consistit. Signura ab Inipcratorc post- 
qiiain praepositus accepit, silcutiario annuit , qui ail veinm digres- 
sus , niagna voce claniat : Leva, ct cerinioniarium adducit , inque 
mcdio facliouis coliocat, iterumque sigiio ab Iniperatore dato, prae- 
positus niagistro aunuit, aut , si is praesens non est, quaestori. 
Quodsi vcro praefectus praetoiio et quaestor patricii uou sint, ante 
seuatum proprium velum ingrediuntur : magister quoque , signo ac- 
cepto , ceriuioniario anuuens , dicit: Comiles , isqiie discessurus, ait: 
Levii. Senatoies ingressi , adorant , suoque singuli ordiue adstanU 
Kursus Imperator praeposito , is niagistro , magister iterura cerimo- 
iiiario siguuin dat, ct dicit: Praefecti. At is in velum procedeus , 
dicit : Leva , quo facto , expraefectus iutrat, et , postquam adoravit, 
in ordine suo adstat. Poslhac praeposito Impcrator , praepositus ce- 
rimoniario anuuit, qui dicit: luhete , illi : In inulta bonaque tempo- 
ra etc aiclamant. (IV.) Statiiu ccrimoniarius , comprehensa Impc- 
ratoris tuuica , rhosthclium facit, idquc huic tradit, ut, throno con- 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 68. 3o7 

Snmg uveX&cov iv rto oivrtM , aq^Qayiarj f^sr' avxov tov Xahv 
xaru avvfj&ei av. dtjciysvofisvog ds, to; nQost'Qrjrai , vn av- 
rmv ndircov o ^aaiXsvg, s^sQ/sruL xai avsnysrui sv rro xa- 
d'i'o/iiari, xai arag s/nnooad^sv rov osvri^ov, og:QayiLsc rov Xa- 
56v ix y , nQdorov f.tsv fisoov, Ssvtsqov tov tov Bsvirov Sij- 
ftov, TQtrov Tov Uoaatvov , xai xad-sLsrat ini rov oivrtov, 
fisra ds rtjv ovftnXfjQcooiv t^? svcf/jfiiag rov dtjfiov xai rtJov 
arQarsvfidrajv vsvsl 6 ^aaiXsvg rto nQainooirto • 6 ds nQui- 
noatrog i'^sX&oov sico rov xu&i'ofiarog , larurai inurio rcov 

to^ud-Qcov, xai nQoaxaXstrai rovg rs nurQtxiovg rovg xaru avv-^B 
Tidsiav ixTsXovvrag nQOoxvv/jotv , xai siasXd^ovrsg xurd ttjv 
rdttv avrcov iv rro xud-iatiurt , nooaxvvovoi rro SuotXst , xut 
s^iQymrav vnsQSv/Ofisvot, xai lorai-rut vnoxdrco tcov /?«- 
d-Qoov sfJtnQoodsv TTJg fisyuX^g nvXrjg. xai fisrd ttjV avfinXij- 

iSQcootv ndvrcov Xu^rov vsvfiu 6 nQutnootrog nuQU tov ^uot- 

Xicog, i^^sX&cov iorarui ndXiv indvco tcov (id&orov , xui ycrfiMs.iaS-b 
rotg Tijv nQOoxvvTjaiv TsXiaaaiv , oncog uniXdcoot iv rutg av- 
rcov rdSsaiv iv Totg axutiviotg, TsXsad^ii^rmv Ss rdov S' (iut- 
tov , uviorurat 6 ^uatXsvg unb rov aivrtov , ol Sh nurQixtbi 

loxai 01 aTQOT/jyoi TrrravTai iv tio TQixXivro , iv w ttQiara tjj 
avrfj rifiioa 6 ^aatXsvg, svdsv xuxstas, xui SrjQtysvoftsvog vndC 
rcov uo/oiTCOv rov xov^ovxXsiov, Siio/srut, avroi Ss vnsosv- 
XOVTUi „sig noXXovg xai uyu&ovg /Qovovg." xai siosXd-ovrog 
rov ^aotXicog sig rbv xotrrova uvrov, Xuft^dvsi b nQutnbairog 

17. dnik&coai R., dnelO^oyres cod., d;iQ.&ovxai, ed. 

scenso, popiilum eo more solenni signet. Stipatus ergo ab Lis omni- 
bus , ut supra dixi , Imperator abit inque sedem suam revertitur, et 
ante thronura constitutus , ter populum signat, primo quidem me- 
dium, secundo Veuetam , tertio Prasinam factionem , rursusque in 
throno residet. Peracta vero factionis et militum acclamatione, Im- 
perator praeposito signum dat : is a throno progressus , supra in 
gradibus stat , et patricios pro more adorantes advocat, qui suo 
ordine ad thronum ingressi , Imperatorem adorant, faustaque appre- 
cati, discedunt, et ante magnam portam infra ad gradus adstant. 
Peractis omnibus, praepositus signum ab Imperatore accipit, et ite- 
rum egressus , supra in gradibus ante magnam portam constitutus , 
eos , qui adorarunt , «t ad ordines suos in scamna discedant , admo- 
net. Actis vero quatuor palmis , Imperator e throno surgit, patricii 
et strategi in triclinio , ubi Imperator eo die convivium instituit , 
utrinque adstant: ipse a cubiculi praefectis , longa ac felicia tempora 
apprecantibus , stipatus , procedit. Ingresso autem cubiculum suum 
coronam praepositus a capite demit, ingressi a mandato vestitores, 



3o8 CONSTANTINl PORPHYROGENITI 

ro GTifii-ia uno rijg y.sq)aXfjg uvtov , y.ai eiasXd-ovTfg ol jffs- 
cnrjTOQsg uno xsXsvasmg, Xu(.t^dvovat ttjv yLuviSu, y.ut e^sQ- 
/ovTut' sid-* ovTcog s^sQXSTUL (juaiXsvg, y.ui y.ad^st^STUi snl 
Tijg TLjxiag uvtov TQunt^rjg /listu y.ai (fi/.ov, wv y.sXsvsi-, y.ai 
avuaTug dno tov xXtjTooQiov 6 ^uaiXsvg xai (.iiy.QOv dvanav-^ 
aag, iy.dsxstat- , fxs/Qig uv tu ndvTu STOifiaad^oiaiv iv t(o 
Inniy.fo. 

I^ HsqI rov 6eiXivov tnnoSqofitov. 

Ecra siaeXd^cov 6 Ttjg y.uTUOTuaecag dtjXot tw nQuinoaiTt^, 
(og OTt unuvTu eTOLf.id ioTi, xai o nQuinoanog drjXot t(7) ^aaiXeP iq 
d'e ^aaiXsvg disQ/eTUi did Ttjg Xi&ivr^g ay.ulag, y.ui siasQ/STUi 
iv T(o yoiTcavt uvtov, xui nsQi^dXXsTUL t>]V /Xuvidu uvtov y.ui 
TO aTSfx/nu xutd t6 siojd^og, xui dt]Qiysv6/.isvog vno re t(ov 
UQ/6vTiov Tov y.ov^ovy.Xsiov , Sisq/stul Slu tov aTSVov tql^ 
xXlvov. xai e^iQ/STUL iv t(o /iisydX(i} TQixXivd) , iv (o uQLaT(2,i^ 
xui aTug ixetae u/xu tcov uq/6vicov tov xoviiovxXeiov , vevet 
T(d nQULnooiuo , xdxetvog Ttjj doTLUQico, xai eiadyei nuTQLxiovg 
Ed.L.iSo xtti OTQUTriyovg , xai nQoay.vv?]advT(ov zov ^aaiXea , Xa/u^dveL 
vev/ia 6 nQUtnooLxog nuQu tov (iaaLXecog, xui Xeyei. „xeXev- 
auTS ," xui evi)-eo}g i'^eXd^6vTeg £§(o Tr^g nvXrjg oi Te naTQiy.101.20 
xui aTQUTTjyoi /neTa T/jg avyxXrjXOv , icnuvxui evSev xuy.Hoe. 
xai TOv ^aotXecog eax(Joxog iv TJj nvXtj , ninxovoLv ol nQoei- 
QTjftevoi unavTsgj xai uvaoTdvTOJV, Xu/i^dvsL vev/xa 6 nQuino^ 



tunicam sumunt et abeunt. Sic deinde Imperator cgreditur , et una 
cum amicis , quos invitari iussit, venerandae mensae suae adsidel, 
postquam a convivio surrexit et paululum quievit, dum omnia ad 
equorum decursiouem parata sint , exspectat. 

DE VESPERTIKA EQUESTEI DECCKSIOKE. 

Post haec ingressus cerimoniarius praeposito , omnia parata esse, 
mintiat , praepositus Imperatori : qui per iapideas scalas digressus , 
cubiculum suum intrat, tunica indutus , coronam pro more sumit, 
aque praefeclis cubiculo stipatus , per angustum triciinium transit. 
Inde ad magnum triclinium, ubi epulae instituuntur, una cum omni- 
bus cubiculi praefectis se confert, et praeposito , is ostiario, signura 
dat, et patricios ac strategos adducit , qui postqnam Impcratorem 
adorarunt, praepositus, signo ab eo dato, dicit: lubete, statimque 
patricii et stratcgi , extra portam egressi, utrinque adstant. In porta 
aulem Imperatore adstante , dicti omues iu terram procidunt, qui 
postquain surrexere, praepositus signum ab Imperatore accipit, ac 



BE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 68. 3o9 

oiTog nand rov ^aiikscoq, r.ui vevu tw Trjg xaTaardascag, xa- 
xervog Xsysi. ^xsXsvaars'" avroi ds vnSQSv yovraL rov ^aai- 
Xsa. (B.) ^Ano (5fc T<av exitas 6^oiysv6usvog 6 ^uoiXsvg v-Ms.iag-a 

710 T£ T(OV dt)/6vT(OV TOV XOV^OVy.KSlOV , TlUTQlXliOV TS XUl 

^aTQUT^ycjv , dvsQ/STai iv tio xa&ia/uuTi f.isTd Teov rov xov-B 
^ovxKsiov uQ/otTcov xui dvo /nuy)M;SiT(ov, aTia&aoicov ^uaia- 
tovKOV T« diarQuXia , cpOQOvvTCov xui tu anad^iu uvTciv , (og 
iv sxdauo InnodQOfiuo eicid^aai noietv» xai dvekdtov iv t(o 
osvtUo 6 ^uaiXsvg xai acpoayiaag t6v Xuov ix tqitov, xud^s^e- 

lOTut , xai /LiSTa TrjV avfinXi^ocoaiv Ttjg ev(pfjiui'ug tov Xaov i'^- 
sQ/eTai 6 nQuinoaiTOg dno xsXsvastog, xai vsvet Totg nuTQi- 
xioig xai aTQUTrjyotg, xui unio/STUL sxaarog iv t^ avxov ra- 
'^SL TS xui xud^sdim' ^siXtjg yuQ iv Tfj toiuvtji tu^sl i'^sQ/e- 
rat 6 ^uoi/.svg, xui ov/i cog t6 nQoit\ rsXsa&svTcov ds tcov 

i^Tsaadocov ^uicov, uviOTUTUt 6 (iuaiXsvg ano rov osvrt^ov, tcovC 

nUTOlXKOV XUl OTQUTfjyCOV SOrCOTCOV £V T(0 TQIXKIKO y £V (O a- 

qtOTu , sydsv xu/.stae , xui 6riQiysv6fxsvog 6 jiuat/.svg vno ts 
T(ov uQ/6vT(ov xov xov^ovxXsiov, disQ/STat fisaov avTcov av- 
roi vnsosv/ovTut „sig noXXovg xai uyu&ovg /Qovovg," xai 

:ioSisXd-cov did tov otsvov tqixuvov , siosq/stui iv t(o xondjyt 
avTOv , xui unaXXa^ug rijv ts /Xuvida xai ro oTSfifia xaTU 
t6 avvfjdsg, nSQt^dXXsrut oayiov, xui xaTio/erat did rov fxv- 
OTixov xo/Xiov, Y.uL diso/STat did rov uvyovaTScog xai r^j 
uipidog xui tov xQixoy/ov . Sr^QiysvSTUt ds vno ndvTcov tov 

zSxov^ovxXsiov , soTcoT^ov Toov TS nQcoToanud-UQt'cov xai rcov fia- 
yXa^iTcov iv rio ^fiixvxXi'(o tou TQtx6y/ov sftnQoa&sv tov d- 

6. fiayia^tTtiJy anad^aQiwy , ^aara^vrotv ed. 

cerimoniario annuit , qui dicit : lubete , ipsi felicia quaevis Impera- 
tori apprecantur. (11. J Imperator a cubiciilo praefectis, patriciis et 
strategis stipatus, thronum cum cubiculariis et tluobus niandavitis, 
spathariis dcxtralia sua spathasque gcstantibus , ut facere in omni- 
bus decursionibus solent, conscendit Quo facto, et populo ter 
signato , sedet , et populi acclamatione fiaita , praepositus a man- 
dato egreditur, patriciis et stratcgis signum daturus, qui omnes 
ad ordinera ac sedf m suam disccdiint Vesperi enim hoc ritu , et 
non iit niane, Imperator proccdit. Peractis quatuor palmis , a thro- 
no surgit, patriciis et strategis in triclinii, ubi convivium celebrat, 
utroque latere adslantibus , et in obsequio praefectorum cubiculo 
per medios, multa et felicia tempora ipsi apprccantes, transit, 
perque angustum triciinium digressus, cubicuhim suiim petit, ubi 
tunica et corona dcposita, sagum pro uiore induit, perque secre- 
tam cocbleaiu, augnsteiua , apsidem et triconchum proccdit. Cu- 



3lO CONSTANTINI PORPIIYROGENITI 

yiov ^Icoupvov, y.al SisQysrai o ^aaiXsvg, drjQiytvofiivog v- 
D 710 Tcoj/ nQ0€iQ7]^£Vcov , diu TOv avTOv rj^iy.vy.Xiov , avTol ds 
vnsQev/ovTai roy [Saotksa, y.ai dieX&cov Siu T^q yavcoTJJg nv- 
Irjg Tov /iiovo&VQOv xai dia t(ov Sia^uTiy.wv t(ov dytcav /tt', 
eiasQ/STat iv tw /QvaoTQixXivM , xai vn€Qsv'§uf.isvot fisydXoygS 
ol Tov y.ov^ovy.Xsi'ov unuvTsg to ,,sig noXXovg xui uyud-ovg 
/Qovovg," s^sQ/ovrat, xai unsQ/ovTUt e/.aaxog avToSv iv tw 
iStco avTOV oixco. 

Ed.L.181 KE0, '0. 

"Oaa ^et nctqacfvXditstv , Inmxov ctyofi^yov tou xctTctXdyov, 10 

IlQoaxaXovvTUt ot SsanoTut TOtg nQuinoaiTOtg, xsXsvovreg 
'M.s. laQ.h Sod-tjvat ro ^yjXcxQtov, rjTOt XQSfictaut to ndviov, 6 ds nQUt- 
noatTog sS^sXd-cov , Xsyst tco dsaauQico' „unsX&€ , ^uXs avco." 
Ss sS,SQ/bfisvog SQ/STut sig to aTcifiu, tjyovv sig ro JZ , xut 
xuTuacpQuyiXcov, notsc TQStg oTuvQOvg , xui dno tcov ixstasi^ 
ansQ/STut sig t6 Ssvtsqov XQtTdQiov , xdxetas ofio/cog xutu- 
acpQuyiXst TQiTOv ini Tug d^vQug, xui Xsyst tqitov fieydXt] cpco- 
'Bvfj' „unsXd^s, ^dXs uvco ," xui sv&scog xovarcoSidQiog xos- 
fia To ^fjXov uvco , y.ui 6 fiuyyuvuQtog laTU tu xdyy.sXXu, 6 
ds S-saauQiog dno tcov iy.sias xuTSQ/oftsvog, unsQ/STUt sig tovio 
OTUvXov , xui laTUTut sig Trjv cfXtdv tov fisydXov nvXcovog, 

2. c(dTOv om, ed. i3. &ecias^aqU^ coni. Leich. ao. eig id 

azd^Xov ed. 

bicularii onines eiim comitantur, protospatharii Tero et mancla- 
vitae in hemicyclo triconchi ante S. loannis aedem adstant A 
(lictis stipatus Imperator, per idcm hemicyclum transit, ipsis fau- 
8ta ei apprecantibus , perque cancellatam portam et porticus qua- 
draginta Sanctorum aureum triclinium intrat, ubi cubicularii omnes 
alta voce ei acclaraant: In longa et felicia tempora! et sic ab- 
eunt, et singuli ad acdes suas discedunt, 

CAP. 69. 
Observanda , quando equitatus Jit designatio. 

Domini praepositos vocant , utque velarium dent seu pannum 
suspendendum curcnt , praecipiunt. Praepositus vero discedit , et 
tesserario dicit: Abi , sursum proiice , atque sic tesserarius ad statio- 
nem circi, quae formam litterae // refcrt, accedit, et ter populum cru- 
ce signat, inde ad sccundam stationom, ubi pariter ad ianuas crucem 
facit, terquc magna voce exclamat: jibi , sursum proiice; tunc cu- 
stocliarius velum statim in supcriori loco suspendit, et machiuarius 
canccUos coustituit. Tesserarius ab eo loco descendit, stabulumque 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 69- ^ l I 

*«/ Xdyti iiixQu Tfi (fcovfj' y^dsike tftngoadtv ^ nai^ia, yoi^~ 
Qfie , aytTS'" xui dvTunoxittvovTui Xeyovreg fntydkT) <f(ovfj 
nuvTtg 01 OTu^Xr^Giuvoi ..,/uiQfTeJ" situ Xiyei 6 d-eojot^Tr^g' 
,,i}eov Tr^v viyfjv e/er" eiTU oi OTuliXtjaiuvoi' „t6 nooato- 
Sjiov aov , ovQuvie," ol IIquoivoi „oXvfinie," o^oiiog evrftj- 
/Liovai Tov Tov Xevxov, ol dt Tlouatvot Tt)v xov QOvaiov. xut 
nuXiv Xeyei 6 &eo}nrfirjg qoaijj /leyuXr} „«j'<f, TQiauyie'" xat 
unoxoivovTui nuvreg xui Xeyovof „vixT] eig to BeveTOv ," oiC 
JlQuaivoi „eig tu JlQuaivov." 6 d^ecDQTjT/jg „deanoiva GeoTO- 

Joxf" o Xuog' „vixtj eig xo Bsverov^" ol IlQuaivoi „tig 
t6 Jlodaivov." d^eioor^Trjg' „tov otuvqov tj dvvufxig'" 6 
Xuog' „vixrj eig ro BiveTOv " ol Jlodaivoi „eig to JlQdat- 
vov." 6 &e(ooTjTijg' „Qeov ttjv vixrjv eyei t6 nQoatonov aov, 
ovQuvie^" 01 riQdaivoi „6Xv(.inie." ofioiwg tov ffuxTiova- 

iS^/ou ev(fr^i.iovaL xui tov (.iixQOnuviTriv. {B.) BleTU ds to 
nXTjQw&ijVui Tug ev^.rjjiiiug eiaeQ/6/nevog 6 d^eaadQtog Xufx^d- 
vet Xoyio ovvrjSeiug uvtov xQi&rjg Tuydgtu y xovfiovXdTu xui 
/OQTUQtov de/iiuzu y, xui evd^eoig uvu/oiQeV, xui uneQ/eTuiD 
eig Tov tov JlQuaivov oTdtiXov , xuxeiae tu ofioia ixTeXiov, 

loev&ecog dk Xeyovaiv oi r^vio/ot • „vix^aaTe Tug dxoag," tov- 
Teaztv „uo(fuXt'auTe." xui tovtov yero/ievov, laTuvTui ol 6vo 
■fjvio/oi xui ol Svo ixataTOQeg xai ot dvo de(aQijTui ^ xai ini- 
TQenovat TOvg (nuliXr^aiuvovg , xui ex^dXXoveiv eva exuoTOP 

a. dyeTai cod. Cf. R. acl pag. i85. C. 6. 17. avyt]d^eicg ^., avy- 
Tj siipcrscripto in fine d- cod., avyr^d^n. ed. x^ii>qs Reisl. 

ex coA- compendio, XQt&dqi cd. 19. eig tq ed. ao. yi- 

xraeje cd. 

ingressns et ad limen magnae portae subsistens, voce siibmissa dicitj 
£u^e , huc , Jilii mei ^ salvete^ <»S''c ; stabiilarii omnes elata voce 
rcspondcnt: Salvete. Postca inspcctor: Dei victoriam habet; sta- 
bularii: Faciem tuam ^ coelestis, Prasini: Ol/mpie , eodenique mo- 
do albae , Prasini russae factionis principi acclamant. Rursus ille 
voceelata: Sancte^ ter sancte; cui omnes respondent, et dicunt: 
Victoria Venetis, Prasini : Prasinis. Inspcctor : Domina Deipara; 
populus: Victoria Venetis; Prasini : Prasinis. Inspector : Crucis 
potentia; populus: Victoria Venetis; Prasini: Prasinis. Inspector : 
Dei victoriam facies tua , o coelestis , habet, Prasini : Ol/mpie! Ut 
vero factionario, ita et micropannitae acclamanL (II.) Acclamatione 
finita, tesserarius acccdit, et pro consuctudine tria hordei cribra 
accumulata totidemque focni fasciculos sumit , et statim ad Prasino- 
rum stabuluin abiens, idcm facit: tunc aurigae dicunt: Vincite ia^ 
nuasj id est: custodile. Quo facto , <luo aurigae , totidcm magistri 
et circenses stant, et stabuiariis praccipiunt, ut ia mcdium stabulum 



3l2 



CONSTANTINI PORPHYROGENITI 



innov elg rb [.leaov rov otuISXov dnb rov nocorov 6w^ tow ia/a- 
Ms.i3o. aTOi;^ y.ai &fO}(jovoiv u/itffOTeQoiTO ocoomnop. detXrjg SenQoeQyov- 
rai ol deojorjrai (xexa r(6v ^rjyuQicov eig rovgoiy.ovg rcov y.QUT0vv- 
rcav rjrio/ojVj yui uf.i(p6reQ0i, ol re r^vio/ot y.ul ol ^rjyuoiOL y.ul 
Ed.L. iSaoi d^eojQrjTui, eQ/ovruL eig ro OQVuroQiov. ^era Ss ro 7iQoeX-5 
&eiv rovg ^vio/ovg uveQ/erai o drif.iaQ/og /.leru oXiycov S?j- 
f.iorcov y.ai tcoj^ Xoincov (pvAijrcov, y.ui ovva&Qo'iL,6f.ievoi nctvreg 
dvri^dXXovoi nQOg uXX/]Xovg ru y.uyy.eXXa y.ui rovg innovg, 
ol Ss offCpiy.iciXioi y.QOi^ovot' rovg &eo}QrjT(xg, iva neiQuocooi 
rd y.uyyeXXa y.ui rovg mnovg , fiera de rb neiQuoui rovrovgiQ 
rd y.uyy.eXXu 6 fiuyycxvuQiog dvoiyei, ndvra , ineiyovrog Sh rov 
TQi^ovvov , y.ureQ/ovrui o% re T^vio/ov y.ai ol ^rjydQLOL y.ai ot 
■d^ecoofjTui y.ui 6 iniardrrjg) y.ai eiasQ/ovraL uficfQreQOL eig ro 
TQi^ovvuXiov, 

5 ITsQt xtjs 0QVCC5 , n<5g ^et xvllsiv, . e 

loreov , OTL rj oQva loraraL iv rco fieoco tov tqi^ovvu- 
h'ov, xai 6 (paxrLOvaQLOg rLd-ei eig ro (paxviov rijg OQvag ra 
Svo o(putQt'a rov fieQOvg avrov eni xov x6nov rov iSiov, evda 
y.ai xdd-rjTUL, Ofio/cog rovxo nOLet xui 6 rov ereQOv fieQOvg 
(paxrLOvuQLog • eig Ss ro fieaov y.ad^eL^eraL ex nQOoconov tov^q 
TiQainooirov OLXevrLUQLog , SevreQog fier' sy.etvov 6 rQi^ovvog, 
TQirog xovQooiQ, cog sx nQOOconov rov uy.TOvuQiov, reruQrog 

7. cpiXr/Tcov ed. 10. rovTOvs T« xdyy.ekXu , 6 fi- eU. 18. 

xonov Mioy ecl. 

singulos equos a primo ad ultimum dcducant, quos nura sani sint, 
omnes inspiciunt. Vesperi autem circenscs cum bigariis ad victorum 
aurigarum aedes se confcrunt, et utrique, tum aurigae , tum bigarii 
et inspectores ad urnatorium discedunt. Quo postquam aurigae ac- 
cesserunt, demarchus cum factionariis nonnullis et ceteris sodalibus 
ascendit, et omnes ibi congregati cancellos et equos invicera coufe- 
runt et inspiciunt. Officiales vero inspectores liortantur, ut cancel- 
los et equos examinent ac tentent , quo facto machinarius cancellos 
omnes aperit , et , urgente tribuno , aurigae et bigarii cum inspecto- 
ribus et praeside descendunt ac tribunal ingrediuntur. 

DE URHA, QUOMODO AGITARI DEBEAT. 

Urna in medio tribunali constituta, factionarius duos globulos fa- 
ctionis suae in stabulo eius loco proprio, ubi et sedem suam habet, 
reponit , quod idem factionarius alterius partis facit: in medio silen- 
tiarius, personam pracpositi sustinens , secundus post hunc tribunus, 
tcrtiiis cufsor. quasi acluarii loco, quaitus coinbinogiapLus iinpe-f 



DE CERIMON. AULAE BYZANT. I. 69. 3*3 

^aaiXixog xofi^tjvoyQoifog, xui onio&ev r/jg oQvag Svo xou~ 
fi^voyodrpoi, elg Bsvhov xai tlg Iloaatvov , onio&ev de tc5v 
TOiovTcov xofilirjvoyndcpcov nuQiaTUVxai ol d(prpLXidXiOL, ot JsC 
r^vioyOL ix nKayioov xud^eL^ovrai , dvo evd^ev xai Svo exeideVf 
5xui [xer' uvtcov ol eniardTat . eiTu (peQOvaiv uficpOTeQOL ^£- 
toQTjTrjv evu, olov fieQog e/ei nQOxifxijatv , ivu xvXiarj , tov d's 
laru/iievov ev rw /ueao), Xui.i^uvet yvcofirjv rdov d" , xui Xeyei' 
j,n(og xeXevere, inndQiu ru nQoZev^uvru xui yvcoQil^Ofxevu ecog 
otov e/ere, xui e/ofiev." xui avvTu%uiievog 6 d^ecoQtjrrjg , ).e- 
toyei nQog rovg tjvio/ovg' „n(ag xeXevere," xui evd^ioog utQei 
rd acpuLQiu uno rov (parviov , xai ^dXXet uvru eig rrjv oq- 
vav , xui xvXiet tqitov, xui ojov av /uXdatj a(puiQiov , eieQ- 
XeruL, xai eJd^ewj oQiXovai, xai ovofidl^ovaiv d/iKpoTeQOL rovgD 
uQiaTeQOvg twv d' ^utojv , xui arot/ovvTeg ex^utvovai , xui a-Ms.i3o. b 
iSveQ/ovruL eig ro uQ/j.aTOvQiov, xai uvri^dXXovTeg nQog uXXrjXovg 
aroi/ovat rug TQiyag, r(ov d^eojQrjrdjv u/.iqoTeQ(ov dneQ/o/uevcov 
xai eQ/o/xev(ov, /leru rov ^uaLXixov xo/ii^^voyod(pov unoaroi/ov- 
OL rd ^tttu oXu. (-S. ) Kui rjj e(od^ev uveQ/ovruL oi Sijiiuq/ol 
iv TftJ /iieydX(p tqlxXiv(o rov xvutarcoQtov , xui SiSoraL exeias 
20t6 neouTOv, xui ei e/ovai tl noog dXXrjXovg oi S/j/luq/ol, 
Xu/i^dvovaiv exitae Sixrjv xurevconiov rtov nQuinooiToov , xui 
dno Tcov ixeioe xareQ/ovTUL ol Svo Sijiiuq/ol, exuarog £t;EAL.i83 
rrjv iSiuv Stuocpuyrjv , xui a^pQuyi^eL exaarog rbv iSiov Srjfiov 

i5. nqos dXX>llov;, aT0ij(0vai ras axQtycig xwv ■&scaQ. etL 

ratorius, et pone urnam diio combinographi, unus Venetae, alter 
Pra«inae, adsident , a tergo faorum combinographorum ofGcialcs ad- 
stant. Aurigac in lateribus , duo in uno , totidcm in altero, cumque 
ipsis praefecti , consklent. Tunc omnes inspectorem unum , cuius 
nempe factio praecipuam dignitatem habet, adducunt, ut urnam mo- 
veat: is in mcdio constitutus, scntentiam hos qiiatuor rogat et 
dicit : Quomodo iubetis , equos instructos probatosque uti vos habe- 
tis j et nos habemus. Quae postquam inspector ordinayit, ad anri- 
gas dicit :Quo/noJo iubetis ; et statim globos a stabulo tollit, eosque 
in urnain proiicit , qua ter agitata, quicunque globuliis reraansit, 
exit, et subito definiunt, ac vocant omnes sinistros quatuor palmarum , 
et ordine discedunt , inquc urnatoriura se recipiunt, ubi trigas suas 
inter se comparant et ordinant, dum inspectores abeunt et vcniunt, 
cumque imperatorio combinographo palmas omnes ordine disponunt. 
(II.) Manc demarchi ad magnura triclinium quaestoris veniunt, ubi 
paratum datur, et si fortc demarchi litem aliquam inter se habent, 
causa ibi coram praepositis diriraitur , unde duo demarchi, unusquis- 
que ad locnm, ubi populura signare solet, discedunt, suaraque fa- 
cUoucm tribus cruclbus signanU Quo peracto , populus factionis tU-^. 



3l4 CONSTANTIISI POIIPIIYROGENITI 

uvu TQiwv GxuvQfav . xui /Jysi Xuog dno tov Sijfiov to* 
u ol ea xvQi • ^,/aiQS hXrj rj/.i€Qa ar^i-ieQOVy y.aXrj aov riJiUQa 
yivtxai" y.ai ev&scoq Xeyovatv ol XQdxruL ey.daxov d/j/iov 
dno (pd^oyytjg' ,,y.aXiog tjX&s d^eoaxenxiov o dovlog' y.ulmg 
TjXd^f nQOjSoXi] sveQyexoiV' xaXcog ^Xdev o nQCoxoanad^dQiogS 
jcov deanoxwv o vnrjxoog" rcav ds d'r](j,dQ/cov dvso/o/iievcov 
TiQog Tovg idiovg drjf.iovg, undQ/sxut 6 Xaog exdoxov drf.iov 
uneXaxtxov ij/. n. d'' „oi xrjV d't,iav deod^ev uS,iod<'n(og Xu- 

B ^oiTeg, d^eoaxerfetg eveQyexat , cog nQoacpiXeaxaxov xai oixsio- 
nod^rjxov dovXov oe ido^^aoav oij/iieQov iv vneQxsQutg u'S,taigio 
TiQOixoanad^uQtov svxt/iov xai dijiiuQ/ov snuS^icag , oncog ov 
evxv/rjOTjg vtxrjxtxcog, 6 dstva rjyantjiiisve, xbv /uvato^evsxov 
d7]/iiov" 01 nQuatvot j,/QvatonQdotvov." xai oxs dvsX^ri 
exaaxog xcov drj/tuQ/cov sig xov idtov dij/iov, Xeyovaiv ot XQa- 
xxut exdaxov dij/nov „yaXrjv ^/isQav notijooi/iev oi BevsxotiS 
fiexd xov drj/idQ/ov" oi nQdatvot h/ioicag' xai svQ-icog Af- 
yovatv TQtaSixov' „xQtdSa v/ivrjOco/iev oi Bevexot, (ol nnd- 
aivoi,) xov deanoxrjv xov navxog xai Qebv 7^/icov , /iiuv udi- 

CaiQexov dsoxrjxaj rrjv xQtavnoaxaxov sE^ovaiuv , xui Svva/xtv 
TtQO navxcov xcov uicovcov vndQ/ovauv , xai sig ndvxag Tovgio 
uicovag diu/ievovaav, ffcog vftdQ/st xQtaijXiov , dt ov xai o 
xoa/iog (fcoxtXsxat , Qsov enovQdviov do^dtoo/isv xbv ix xrjg 
TtuQd^evov ti/iTv uvaxsiXuvxu' cpvast yuQ vndQ/cov cptXdvd-Qco- 

6. d om. ed. g. &eoaT6(fS^6lg ed. 12. r^ycinij/i^vcd coJ. 

a3. (fiSatv ed. 

cit: Salve j tota dies hodierna! Pulchra tibi lux oritur. Cantorcs 
singiilaium factioniim modulata voce : Feliciter advenit servus ptin- 
cipum , a Deo coronatorum ! Feliciter venit a benejhis principihus 
promotus! Feliciter venit protospatharius Dominis ohsequens. De- 
jnarchis vero ad facLioncs suas accedcntibus, populus uniuscuiusqne 
factionis apelaticum toni obi. IV orditur: Qui ex merito dignitatent 
divinitus acceperunt ^, a Deo coronati benefactores ^ ut amicissimum 
et desideratuin servum j te hodie in excelsiori fastii^io ^ protospatha- 
rium illustrem et demarchum , pro merito constitueruni ^ ut vi- 
ctoriis tuis j o dilecte N.j felicemreddas populum Fenetum., Prasini; 
Prasinum. Et quando singuii dcmarclii ad suam faclioncra acces- 
sere, cantorcs factionum dicunt: Faustam hodie laetamque diem